5

EPP
Ikatlong Markahan – Modyul 5:
Pagsunod sa Mga Alituntuning
Pangkalusugan at Pangkaligtasan
sa Paghahanda at Pagluluto ng
Pagkain
Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan – Ikalimang Baitang
Ikatlong Markahan – Sining Pantahanan
Modyul 5: Pagsunod sa Mga Alituntuning Pangkalusugan at Pangkaligtasan sa
Paghahanda at Pagluluto ng Pagkain
Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng
karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan
muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito
ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay
ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name,
tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay
nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang
makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at
mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay
kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang
paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon – Rehiyon XI

Bumubuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Rizalyn B. Bautista
Editor:
Tagasuri: Rhodora Anora Lacdao, Myla Mae N. Mascariňas
Tagaguhit: Jemar D. Aliñabo
Tagagawa ng Template: Neil Edward D. Diaz
Tagapamahala:
Reynaldo M. Guillena
Jinky B. Firman
Marilyn V. Deduyo
Alma C. Cifra
Aris B. Juanillo
Marcelo O. Roco

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Region XI Davao City Division

Office Address DepEd Davao City Division, E. Quirino Ave.,

Davao City, Davao del Sur, Philippines
Telefax : (082) 224 0100
E-mail Address : info@deped-davaocity.ph
 5

EPP
Ikatlong Markahan – Modyul 5:
Pagsunod sa Mga Alintuntuning
Pangkalusugan at Pangkaligtasan
sa Paghahanda at Pagluluto ng
Pagkain
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang
kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito.
Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang
hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod
dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang
mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa
modyul.
Para sa mag-aaral:
Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong
pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral
habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan
ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto.
Ang mga sumusunod ay mga paalala kung paano gagamitin ang
modyul:
1. Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag susulatan ang
bawat pahina nito. Gumamit ng ibang papel na maaaring sulatan
ng mga kasagutan mula sa iba’t ibang kasanayan.
2. Huwag kalimutang sagutan and Subukin Natin bago dumako sa
susunod na gawain.
3. Basahin at unawaing mabuti ang mga panuto bago isagawa ang
mga gawain.
4. Inaasahan ang inyong katapatan at integridad sa pagsagawa,
pagsagot at pagwawasto ng mga gawain.
5. Tapusin muna ang kahingian ng bawat bahagi bago pa dumako
sa susunod na gawain.
6. Isauli/ Ipasa ang modyul sa inyong guro o tagapagdaloy
pagkatapos ng mga gawain.
Kung meron kayong kinahihirapan sa pagsagot sa mga inilaang
gawain, huwag mag-atubiling komunsulta sa inyong guro o
tagapagdaloy. Tandaan na hindi ka nag-iisa sa gawaing ito. Inaasahan
namin na sa pamamagitan ng modyul na ito, ay mararanasan mo ang
isang makabuluhan, masining at malalim na pagkatuto at pag-unawa
sa mga kasanayang pampagkatuto. Kaya mo yan!

ii
 Alamin Natin
Sa araling ito, inaasahang matutunan ng bawat mag-aaral ang wastong
pamamaraan ng paghahanda at pagluluto ng mga masusustansyang pagkain
na nakapagbibigay ng tibay, lakas at lusog ng katawan. Napakahalagang
matutunan ang mga ito dahil ito ang simula ng iyong pagkatuto. Malay mo
baka sa pagdating ng araw, ikaw ay magiging sikat na chef.

Pagkatapos ng araling ito, ikaw ay inaasahang:

1. Naisasagawa ang pagluluto,

2. naihahanda ang mga sangkap sa pagluluto,
3. nasusunod ang mga tuntuning pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paghahanda at pagluluto ng pagkain, at
4. naihahanda nang kaakit-akit ang nilutong pagkain sa hapag - kainan
(food presentation ) EPP5HE0j-29

1
 Subukin Natin

Napag- aralan mo sa nakaraang leksiyon ang tungkol sa mga dapat

tandaan at gawin sa pamimili. Sa araling ito naman ay pag-uusapan ang
paghahanda at pagluluto ng pagkain. Tingnan natin kung may alam ka na ba
sa mga gawaing ito.
Subukang sagutin ang nasa ibaba.
A. Magbigay ng limang (5) bagay na dapat tandaan kapag naghahanda ng
pagkain.

1. ________________________________________________
2. ________________________________________________
3. ________________________________________________
4. ________________________________________________
5. ________________________________________________

B. Ano-ano ang mga gawain sa paghahanda ng pagkain? Magbigay ng

limang (5) halimbawa.

1. ________________________________________________
2. ________________________________________________
3. ________________________________________________
4. ________________________________________________
5. ________________________________________________

2
 Aralin Natin

May mga pamamaraan na dapat malaman sa paghahanda at pagluluto ng

pagkain. Ito ay isang mahalagang gawain na kailangang pagtuunan ng
pansin.
Narito ang ilan sa mga paraang sinusunod sa paghahanda ng pagkain:

1. Ihanda ang resipi at ang mga sangkap na kakailanganin.

2. Tingnan at tantyahin ang dami at uri ng pagkaing kailangan ng pamilya
3. Oras na gugulin o inilalaan sa pagluluto.
4. Ihanda ang mga kasangkapang kakailanganin tulad ng:
a. mga panukat
b. kutsilyo (iba-iba ang laki depende sa pangangailangan)
c. salaan
d. sangkalan
e. sandok, siyanse, kutsarol
f. abrelata o abredor
g. kaldero, kawali
h. kolander, trey, palanggana

5. Hubarin ang mga alahas.

6. Siguraduhing maghugas ng mga kamay bago magsisimula sa
paghahanda at pagluluto.
7. Gumamit ng apron, headband o hairnet, at face mask.

8. Hugasan nang maayos bago hiwain ang mga sangkap tulad

ng kamatis, sibuyas, gulay, karne o isda sa gripo.

9. Dahan- dahang ilagay ang mga sangkap ayon sa wastong sukat at

dami.

10. Gumamit ng potholder sa paghawak ng mga kaldero, kawali o maiinit

na bagay.

11. Panatilihing malinis ang lugar na pinaggawaan.

12. Lagyan ng takip ang mga lulutuing pagkain upang hindi madapuan ng
langaw.

13.Siguraduhing masustansya, kaakit-akit, at masarap ang pagkaing

iluluto.

3
Mga Gawaing-kamay sa Paghahanda at Pagluluto ng Pagkain
May mga gawaing kamay sa paghahanda ng pagkain na dapat
malaman at sanayin upang maging maayos, sakto at akma ang ginagawa
lalung-lalo na sa pahihiwa ng nga sangkap at iba pa.

Alamin ang mga sumusunod:

1. Pagtatalop- pag-aalis ng balat gamit ang kutsilyo.

2. Pagbabalat- pag-aalis ng balat gamit ang kamay.

3. Paghihimay- paghihiwalay sa mga pinong bahagi ng

nilutong pagkain gamit ang kamay.

4. Paghihiwa- pagputol ng mga pagkain upang lumiit

gamit ang kutsilyo.

4
5. Pagkakaliskis- pag-alis ng mga kaliskis ng isda
gamit ang kutsilyo.

6. Paggigiling - pagpipino ng pagkain gamit ang

gilingan.

7. Pagbabati- pagdadagdag ng hangin sa hinahalong

pagkain gamit ang tinidor, pambati, o electric mixer.

8. Pagsasala- paghihiwalay ng likido sa buo-buong

laman ng sangkap.

9. Pagdidikdik- pagbabayo ng mga sangkap gamit ang

almires tulad ng mani, paminta, ulo ng hipon.

5
 10. Paghahalo- pagsasama -sama ng mga sangkap.

Mga Paraan ng Pagluluto

Nakasalalay sa tagaluto kung paano niya papasarapin ang pagkain.
Hindi kailangang mamahalin ang lulutuing pagkain. Ang mahalaga ay
masustansiya ito at may sapat na kaalaman sa iba't- ibang pamamaraan ng
pagluluto ang tagaluto. Kung may sapat na kaalaman nito, hindi malayong
pagkakakitaan ito lalo na ngayon na patok na patok ang catering business.

Pag – aralan ang sumusunod na paraan sa pagluluto:

1. Paglalaga- pagpapakulo sa pagkain hanggang lumambot

2. Pagpiprito -pagluluto sa kumukulong mantika

3. Paggigisa- niluluto ang mga sangkap (bawang, sibuyas, kamatis sa

kaunting mantika.

4. Pag-iihaw- pagluluto ng pagkain sa ibabaw ng nagbabagang uling,

tulad ng isda, manok at talong.

5 Paglilitson- niluto nang buo sa hurno o sa nagbabagang uling.

6. Pagpapakulo- ang pagkain ay niluluto sa kumukulong tubig

hangang sa boiling point na 100 degrees Celsius.

7. Pagsasangkutsa- sandaling pagluluto ng pagkain upang mapanatili

ang lasa nito bago lubusang lutuin sa ibang paraan.

8. Pagpapasingaw- pagluluto ng pagkain gamit ang pasingawan o

steamer.

9. Paghuhurno- pagluluto ng pagkain sa loob ng mainit na oven gaya

ng pandesal, cake at pastries.

6
 Sa paghahanda ng pagkain, hindi lamang ang pagluluto ang dapat na
pagtuunan ng pansin. May mga bagay din na dapat isaalang-alang upang
maging matagumpay at makamit ang hinahangad mong resulta.

Narito ang ilan sa mga tuntunin na dapat sundin.

Mga Tuntuning Pangkalusugan at Pangkaligtasan sa Paghahanda at

Pagluluto ng Pagkain
1. Hugasang mabuti ang mga kamay bago at pagkatapos maghanda ng
pagkain.
2. Gumamit ng apron upang hindi marumihan ang damit at maglagay ng
hairnet o headband sa ulo.
3. Ihanda ang lahat ng gagamiting sangkap at kasangkapan sa pagluluto
upang hindi maabala.
4. Ihanda at lutuin lamang ang dami ng pagkaing kayang ubusin o tama
lang sa mag-anak.
5. Linising mabuti sa umaagos na tubig ang prutas, gulay, isda at karne
bago balatan at hiwain. Iwasang ibabad ito sa tubig upang hindi
mawala ang sustansya.
6. Mag-ingat sa paggamit ng mga matutulis at matatalas na kutsilyo.
7. Maglaan ng hiwalay na basurahan para sa basa at tuyong basura
upang hindi magkalat sa lugar na paglulutuan.
8. Huwag iwanan ang niluluto upang maiwasan ang pag-apaw,
pagkatuyo, o pagkasunog nito.
9. Gumamit ng basahan para sa kamay at kagamitan katulad ng
potholder para maiwasan ang pagkapaso.
10. Ilagay sa medium low ang apoy kung ang niluluto ay kumukulo na,
magpapatuloy pa rin ito sa pagkulo kahit mahina na ang apoy.
11. Timplahan ng tama ang pagkain. Uminom ng kaunting tubig kung
muli itong titikman. Iwasan ang sobrang patis, asin, at suka.
12. Ilagay ang gulay kung malapit na itong hanguin sa kalan upang
maiwasan ang pagkadurog o pagkalamog at hindi mawala ang
sustansiya.
13. Isara ng maayos ang gas cylinder o LPG matapos itong gamitin.
14. Ilagay sa tamang lalagyan ang pagkaing niluto at takpan ito.
15. Linisin at iligpit ang lahat ng gamit pagkatapos magluto, pati ang
lugar na pinaggawaan.

Pagkatapos makapagluto, ihanda ang pagkain sa kaakit-akit na paraan

upang mas gaganahang kumain ang kakain. Hindi maikakaila na kapag
nakaplating o may garnish ang pagkain, mas nagiging kaakit-akit ito at lalong
nakakaganang kumain.

7
Mga Paraan ng Kaakit- akit na Paghahanda ng Nilutong Pagkain
1. Mag-isip at gumawa ng sariling konsepto o disenyo ng mga pagkain sa
isang plato. Gumawa ng plano. Humanap ng inspirasyon mula sa
larawan o bagay at gawing gayak sa nilutong pagkain.
2. Sa mga sangkap na ginamit mo sa pagluluto, pumili ng isa o dalawa na
gagamitin mo bilang garnishing sa iyong pagkain. Gawing simple
lamang upang hindi masakit sa mata tingnan.
3. Kailangang balanse ang nilutong pagkain. Sundin ang nasa menu.
Pagtugmain ang mga kulay, hugis, at tekstura ng pagkain na
siguradong makakaakit sa mga taong kakain.
4. Kumuha ng plato. Tiyaking wasto lang ang dami o sukat ng mga
sangkap at nilutong pagkain bago ilagay sa plato.
5. Siguraduhin na ang pangunahing sangkap ng nilutong pagkain ang
siyang mangingibabaw sa kabuuan at hindi ito matatakpan ng mga
gayak, sarsa o iba pang garnishing sa pagkain.

Gawin Natin

A. Panuto: Isulat ang( ✓) kung ang pangungusap ay nagsasaad ng wasto at

lagyan ng ()kung di- wasto.

______ 1. Hugasan ang mga prutas at gulay pagkatapos balatan at

hiwain.

______ 2. Iwanang nakakalat ang mga kagamitan sa paghahanda at

pagluluto ng pagkain sa kusina.

______ 3. Habang nagluluto hayaang nakabukas ang takip ng kaserola upang

mas madaling maluto ang pagkain.

______ 4. Ang mga madadahong gulay ang panghuling inilalagay sa lutuin.

______ 5. Kailangang bilhin ng buhay ang mga lamang - dagat tulad ng

alimango, alimasag at talangka.

______ 6. Ugaliing magsuot palagi ng hairnet, apron, face mask o

pantakip sa bibig sa paghahanda at pagluluto ng pagkain.

______ 7. Hayaang nakatiwangwang ang mga pagkain sa ibabaw ng

mesa.

______ 8. Sa paghahanda ng pagkain, maging maingat sa paggamit ng mga

matutulis at matatalim na kagamitan.

8
______ 9. Lagyan ng sapin ang mesang pinaggawaan upang mapanatili ang
kalinisan sa paggawa.

______10. Huwag kalimutang maglagay ng mga basurahan upang hindi

magkalat sa lugar ng iyong pinaglulutuan. Ihiwalay ang tuyo at
basang basura.

B. Hanapin sa crossword puzzle ang mga sangkap sa pagluluto.

k a c e m c s b a v

b a w a n g s i g a

a s m a s d f g h j

s i u a d e r f t v

p n r e t s s g u i

e n p a t i s e g v

t b u m m b s g h j

o s t t l u y a n f

a d o h u y a s a a

k c g w h a r i n a

o e v a b s i l i h

9
 Sanayin Natin

A. Panuto: Iguhit ang masayang mukha (☺) sa tapat ng larawang nagpapakita

ng kaakit-akit na paghahanda ng pagkain at malungkot na mukha ()
ang hindi nagpapakita ng tamang paraan ng paghahanda ng nilutong
pagkain.

1. __________________

2. __________________

3. ___________________

4. ___________________

10
 5. ___________________

Tandaan Natin

Mahalagang matutunan ang iba’t – ibang paraan ng paghahanda at

pagluluto ng pagkain. Kahit sa edad mo ngayon, mabuting tumulong ka sa
iyong ina sa paggawa nito dahil tiyak na marami kang malalaman.

Sa paghahanda ng lulutuin, kailangan sumunod sa mga

alintuntuning pangkalusugan at pangkaligtasan upang maging ligtas at
matiwasay ang pagluluto.

Mag – eksperimento sa hapag-kainan. Gawing kaakit – akit ang

simpleng ulam sa pamamagitan ng pagpi-plating o pagga-garnish nito.
Pritong isda na pinalibutan ng hiniwang kamatis at pipino ay tiyak na
kakagiliwan at kakainin din ang mga ito.

11
 Suriin Natin
A. Panuto: Basahin at punan ng mga nawalang letra upang mabuo ang
isang salita bilang sagot sa bawat tanong.

pagg_ _ _ s _ 1. Pagluluto ng bawang, sibuyas sa konting mantika

pag- ii_ _ _ 2. Maliit na pirasong karne niluluto sa ibabaw ng baga

_ _ _ ta_ _l_p 3. Pag-aalis ng balat gamit ang maliit na kutsilyo.

p_ghi_ _w_ 4. Pagputol ng mga pagkain upang liliit gamit ang kutsilyo.

p_n_k_t 5. Ginagamit sa pagsusukat ng mga sangkap na lulutuin

p_g_ap_s_ng_w 6. Pagluluto ng pagkain gamit ang pasingawan o steamer.

_a_l_l_t_on 7. Niluto nang buo sa hurno o sa nagbabagang uling.

p_ _lal_g_ 8. Pagpapakulo sa pagkain hanggang lumambot.

p_ _h_ _al_ 9. Pagsasama -sama ng mga sangkap.

_a_h_h_r_o 10. Pagluluto ng pagkain sa loob ng mainit na oven gaya ng

pandesal, cake at pastries.

12
B. Panuto: Piliin ang titik ng pangkat ng salita na bubuo sa sumusunod na
mga pangungusap.
1. Ang bawat putahe o ulam na inihahain sa mesa ay nilalagyan ng
a. plato c. mangkok
b. kutsilyo d. kutsarang pansilbi o serbilyeta

2. Ito ay paraan ng pagluluto ng pagkain sa ibabaw ng nagbabagang oling,

tulad ng isda, manok at talong.
a. paglilitson c. paghuhurno
b. pag-iihaw d. pagpiprito

3. Sa paghahanda ng pagkain at pagluluto ay may ilang mga kagamitan na

dapat nating laging isuot, ito ay ang nga sumusunod:
a. apron at hairnet c. disposable gloves
b. mask o pantakip sa bibig d. lahat ng nabanggit

4. Sa anong paraan niluluto ang siopao, siomai, puto, at leche flan.

a. paghuhurno c. paglalaga
b. pagpapasingaw d. pag-iihaw

5. Ang ____________ ang ginagawa sa bangus o tilapya bago lulutuin o

hihiwain.
a. paghihimay c. pagkakaliskis
b. pagbabalat d. pagtatalop

C. Salungguhitan ang tamang sagot sa panaklong.

1. Hugasang mabuti ang mga (paa, kamay, mukha) bago at pagkatapos

maghanda ng pagkain.
2. Mag-ingat sa paggamit ng mga matutulis at matatalas na (kutsilyo,
tinidor, sandok).
3. Gumamit ng (hairnet, disposable gloves, apron) upang hindi
marumihan ang damit sa pagluluto.
4. Gumamit ng (potholder, damit, apron) para sa kamay at kagamitan
para maiwasan ang pagkapaso.
5. Ilagay ang (gulay, prutas, bigas) kung malapit na itong hanguin sa
kalan upang maiwasan ang pagkadurog o pagkalamog at hindi ma
wala ang sustansya

13
 Payabungin Natin

1. Maghanap ng mga larawan ng pagkain sa magasin na inihandang

kaakit – akit o nakaplating. Gupitin ang mga ito o i – print kung
galing sa internet.

2. Mag – eksperimento sa paghahanda ng hapag – kainan. Lagyan ng

centerpiece gamit ang mababang plorera at lagyan ito ng kahit
anong bulaklak. Gayakin o i – garnish ang inyong ulam lalo na kung
ito ay prito o inihaw na isda o karne. Gumamit ng mga garnishing
na puwedeng kainin tulad ng kamatis, pipino, carrots, sibuyas at
lemonsito.

14
 RUBRIC SA COLLAGE

Kailangan Walang
Pamantayan ng nagawa
Napakahusay Mahusay Katamtaman Pagsasanay

NILALAMAN
(Naipapakita ng
maayos ang
mensahe ng
wastong paraan ng
paghahanda ng
pagkain)

PAGKAMALIKHAIN
(Maayos na
naipakita ang
inihandang kaakit
– akit na
pagkain

KALINISAN AT
KAAYUSAN
KABUUAN
NG ISKOR

5 - Pinakamahusay 2 - Kailangan ng Pagsasanay

4 - Mahusay 1 – Walang nagawa
3 - Katamtaman

Pagnilayan Natin

Ang maganda at maayos na paghahain ay nagpapagana sa pagkain ng

mag-anak.

15
 16
SURIIN NATIN A. SURIIN NATIN
1. paggigisa C.
2. pag-iihaw
3. pagtatalop 1. kamay
4. paghihiwa
5. panukat 2. kutsilyo
6. pagpapasingaw
7. paglilitson 3. apron
8. paglalaga
9. paghahalo 4. potholder
10.paghuhurno
5. gulay
B.
1. d
2. b
3. d
4. b
5. c
GAWIN NATIN GAWIN NATIN
SANAYIN NATIN
A. B.
A.
1. di-wasto Crossword Puzzle a. 5
2. di-wasto > bawang b. 2
3. di-wasto > patis c. 3
4. wasto > harina d. 1
> sili e. 4
5. wasto
> sibuyas B.
6. wasto 1. ☺
> asin 2. 
7. di-wasto 3. ☺
4. ☺
8. wasto
5. 
9. wasto
10. wasto
Susi sa Pagwawasto
 Sanggunian

Cleofe, Ana B. Ventura, Evelyn D. Deliarte, Ma. Gilmina G. Sotoya, Susan B.

Guinea, Placita D. Arandela, Suzana M. Gaddi. “Kaalaman at Kasanayan Tungo sa
Kaunlaran 5” pp. 158- 171

Most Essential Learning Competencies (MELC), 2020. Department

of Education, Pasig City. Philippines

17
For inquiries or feedback, please write or call:

Department of Education – Region XI Davao City Division

Office Address: DepEd Davao City Division, E. Quirino Ave

Davao City, Davao del Sur, Philippines
Telefax: (082) 224 0100

Email Address: info@deped-davaocity.ph