Literatura da Ilustración (textos) 3ºESO José Manuel DopazoEntenza

ILUSTRACIÓN

13. Llanto de la ninfa Zingala Chorei ao ver pelexar 17. Coloquio de 24 gallegos
tanto francés de importancia, rústicos (1746)
(1702) que valía, ao meu ollar,
cada home por un par, Martín Sarmiento
Anselmo Feixoo e Montenegro
anque o par fose de Francia. MARCOS DA PORTELA:
Pois que sempre algún malsín No chan que en Morrazo
tacha a miña boa lei, Moitos que alí pereceron, chaman os galegos
déixeme chorar sin fin mellor que nós na contenda chan de Parafita,
desgracias con que nacín, quedaron, anque morreron: que chega hasta o ceo,[...]
na lengua en que me criei. eles a vida perderon, Alí corren lebres
nós a honra e a facenda. e cazan coellos
Quérenme finxir culpada os homes nas festas;
en que a frota se perdeu; Chorei cando vin de fóra
dempois van vendelos.
porque con pena dobrada, ganadas as baterías,
e aínda o bronce delas chora De alí, daquel chan
ela ardía e eu tisnada,
vendo perder nunha hora tan alto en extremo,
dúas perdas chorei eu.
traballo de moitos días. se ve toda a vila
O peito o dor me traspasa cos seus arrodeos.
vendo a miña sorte dura, Chorei cando vin forzada Se ve o mar bravo,
que, unha vez que tan sintasa a cadea feita pezas: se ve o mar quedo,
veu riqueza á miña casa, ela era ben fabricada, de Ons e de Tambo
veu por miña desventura. mas ha de ser ben dobrada as illas ao lejos.
porta que garda riquezas.
Se ven Portonovo
Din que non quixen facer
Máis lágrimas derramei e, junto San Xenxo,
nada aos ingreses que entraron:
cando a frota se queimou: Marín e Combarro,
eu ben quixen parecer, Lourido e Campelo.[...]
mais ¿como puden vencer mirei, mais nada mirei,
a quen non ver me deixaron? porque o mouto que chorei, Morrazo, se fora
ambos ollos me cegou. máis chan seu terreo,
Tuvéronme, ao ilos ver, se vira de frente
presa, d'onde non podía Mirei as naves arder, casi todo enteiro.
nin pelexar nin fuxir: vin volto en volcán o mar,
Por fin os navíos
si me deixaran saír, lume na aguaencender, e barcos dos pescos
Deus ten dito o que sería. homes no aire correr, se ven navegare,
leños no fogo nadar. e máis se están quedos.
Non sei quen, contra dereito,
con sinrazón, ben atroces Todo este daño causou Os olhos se fartan
nun momento o enemigo: con tanto recreo
me culpan; mais xa sospeito
fe de todo agora dou, de terra, de verde
que aquel que ten peor preito de mar e de ceo.
é quen visto dá máis voces. que o príncipe me chamou,
nomais que por ser testigo. Alí no chan dito,
Todo o mundo me é testigo subindo ou decendo,
canto chorei e sentín Só tres vos saíron fóra, a gente se para,
cando estaba presa en Vigo, por non andar ás pancadas relouca de velo.
vendo solto o enemigo e me enganaron dezendo
Se asenta no chan
e verme encerrada a min. iban a buscar petadas. ou sobre un penedo
e colle refolgo
Chorei ao ver a armada co vento mareiro.
do ingrés, que había saído,
vendo de xente malvada Alí as meniñas,
as mozas, os nenos,
a miña terra pisada
as velhas, os mozos,
e a todo o ceo ofendido.
os homes, os velhos,

1200 coplas en galego á morte de Filipe V

IES Antón Alonso Ríos Curso 2024/2025

27. Romance ao cura de Fruíme Sosmentes en Deus do ceo 30. Soneto A Filida
agarimo podo achar, (1761)
(1775) pois, cuitadiña de min,
¡xa non teño pai nin nai! Xosé CornideSaavedra
Mª FranciscaIsla e Losada
Estouche feita un calavre, ¿Viche, Filida amada, o pajariño
Romance escrito por mi señora e as bágoas dos ollos can que arando desos aires nas campiñas,
doña María Francisca de Isla y a cantos me ven no leito, descoidado se achanta polas liñas
Losada al Señor Abad de Fruíme ¡ai, miña Virxen da Paz! que cauto cazador pon no camiño?

Se desta non dou de costas, ¿Viche que forza fai para soltarse
¡Ou, meu crego! ¿Seique ques
vos ofrezo d'ir alá e levar a bicada ós seus pajaros
que eu bote a léngoa a pasear?
Cátao ben, e despois non (pois coas dores relouco), (parte do corazón e fillos caros),
che pese o que agora fas. por si remedio me dás. que deixara no niño ó remontarse?
Polo fío dunha roca
Se contra toda concencia Pois viche a quen che adora pola vida,
o estágamo se me vai,
pensache de min tan mal, que, chantado no ichó de un imposibre,
e estou quixosa, ¿por que e corta feira coideiche
cata aquí, cata alí se acha saída
non me has ti de aloumiñar? que acababa de finar.
Anque a prea non é grande, para fugir, podendo verse libre
¿Seique é porque aló non volva
sicasí ó sacristán e acurrujarse firme no teu seo,
a vervos de balandrán?
disque a pestana do fígado en que chorara atento o seu deseo.
¡Ai da puxa!, qu'a terriña
évos para cubizar. se lle iba alegrando xa.
O cont'é, si enturra neso, FILIAM – filla.
Anque me trataches ben, FILIAL — querida, amante.
Deus me libre das súas más,
s'a vesita non pagás,
dou ó demo pé alá poño qu' anque eu non queira na cova
de chantarme éche capaz.
nin me lembro de vós máis.
Aí vai esa esmoliña;
Qu'eu, anque ben vos quero
prá Virxen a empregá,
coma si fordes rapaz,
que che lla dou de boamentes.
tamén vos esquencerei,
como dea en enteimar. ¡Canté! ¡Quen poidera máis!
Eu son unha probe viúda,
Dime algunha cousa doce,
malpocado de min, ¡ai!,
como habés adoito, e catá
que esta remembranza só
que si así non-o facedes,
me escatimo, e velo has. me fai decote chorar.
Nosa Señora ben sabe
Ben sabedes, ¡vaiche boa!,
o tamaño deste mal,
como estas cousas se fan;
pois con ouvilo na igrexa
madía tendes, se non,
eu heime de encabuxar. soamentes o sinteu xa.
Tamén vai ese tabeque,
Sospeito, polo que vexo,
meu velliño, pois fungás,
non ques a miña amistá;
que cada grao del gorenta;
fas ben mais, escomasí,
outra com'ela n'a achás. con eso as fremas sairán.
Virés acó, meu Dieguiño,
Deixame estar a meu cabo
cando o tempo millorar,
laiándome do meu mal,
porque si escorrega a besta
que abofellas farto teño,
grasias a Deus, que mo dá. e esbarroufás, ¡alá vai!
¡Ai, Xesús! ¡Miñaxoíña!
Dóncheme tanto as sofraxes,
Non falemos nesto máis,
o peito e aínda máis,
que dá grima só pensalo;
que de día nin de noite
eu nunca podo acougar. Deus vos garde bo e san.
Santiago, febreiro doce.
Teño moitos calafríos,
¡Ai!, que non sei que me dá,
a quentura vén detrás;
que me esfraquezo de todo,
receo si é o mal cativo,
Dios che m'arrede de tal. e non podo bafexar.