Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
f.16-17

f.16-17

Ratings: (0)|Views: 382|Likes:
Published by Fjala e Lire

More info:

Published by: Fjala e Lire on Nov 26, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/25/2009

pdf

text

original

 
E ENJTE26 NËNTOR 2009
REPUBLIKA
FAQE 17FAQE 17FAQE 17FAQE 17FAQE 17
KKKKKOMENTOMENTOMENTOMENTOMENT
 AUDITOR
dueshëm. Në disa poezithemelore janë rimat(apo variacionet e tyre)dhe disa herë pëlqehenpoezitë që kanë rima tëpërsëritura pa pushim,në përputhje me njëskemë të caktuar osemodel të cituar si stil ipoetit, një model ritmiktë asaj që është quajtur'metri'. Ky model mundtë jetë në vargje të "mby-llura" ose "të hapura".Lexoni me zë të lartëvargjet e mëposhtme tëpoetit Azem Shkreli tekpoezia e tij e famshme"Liqeni", dhe ju do tëshihni se çfarë kuptohetkëtu me vargje të mbyl-lura:"Flas me ty,/ti hesht eluan me valë./Ti s'je mësyri/im as loti i saj./ Flasme ty,/ti shikonpulëbardhat./Për Shën-Naumin/ paske zemërt'gjerë./ Flas me ty,/tikotesh mrekullie./ Mëvjen të zbres në fundt'fundit,/të vdes i gjel-bër me alat."Këtu vargu i tretëpërqafohet më vargun eparë dhe i katërti me tëdytin, jo në aspektin enjohur tradicional, pornë kuptimin modern tëpoezisë. Këtu është fuqiae fjalës dhe logjika e sajqë përbën derivatin kup-tues mes vargjeve dhe jorima tradicionale. Por,edhe dihet se Shkreliështë cilësuar poeti qëshënonte, njëkohësisht,kthesën e parë drejthapjes dhe modernizim-it të poezisë shqipe tëPasluftës.Shkreli u ngjit natyr-shëm në kulmet e poez-isë së sotme shqiptaredhe këtë vend ai e kon-solidoi dhe e përforcoinga njëra vepër poetikenë tjetrën, deri në atë tëfundit, që e la dorësh-krim "Zogj dhe gurë",botuar më 1997. Ai ash-tu si Shekspiri la nëdorëshkrim vepra për tumbajtur mend por edhepër t'u pëlqyer nga lex-uesi, ndoshta edhe psendonjëherë të heshturanga kritika.
Sazan GOLIKU
D
ihet që në periudhën e diktaturës enveriste,politizimi ishte në sh-kallën më të epërme nëçdo fushë të shoqërisëshqiptare.
Edhe te toponimet emikrotoponimet mbi-zotëroi politika, madjeedhe emra qytetesh e fs-hatrash u ndryshuan.Kurse veprave të reja in-dustriale dhe institu-cioneve të ndryshme uviheshin si rregull vetëmemrat e drejtuesve poli-tikë ose që lidheshin mepropagandën e partisë-shtet. Në ditët tona pondodh një dukuri tjetër,disi qesharake, çka pu-qet me mungesën e kul-turës elementareqytetare të atyre qëkanë në dorë penën përtë nënshkruar emër-
Edhe Shekspiri, prob-lematik?! Një shtysëpër prozën shqiptare
Një nga mrekullitë eShekspirit, "Komedia eGabimeve" (The Comedyof Errors), është njëndër kryeveprat e tij,por e papëlqyer nga kri-tika. Nëse përdorim këtëfjalë që të kujtojmëpunën e tij të parë në tëcilën mjeshtëria e zbuku-rimit është pasqyruar,ajo është plotësisht njëkrijimtari e plotë arti,komplet e suksesshmenë termin e vet, porproblematike në disadrejtime. Në mjeshtërinëe tij art-qëndisëse letrareajo është rivale e vepravetë tjera të Shekspirit, mësaktë e tetë prej nëntëveprave që fillojnë me"Riçardin e Tretë" dhe"Dashurisë së HumburPunëtore"; dhe pastaj"Komedia e Gabimeve"është më kompaktja,edhe pse është më pakambicioze, krahasuar metë tjerat. Ajo çuditërishtështë mbajtur nën njënivel-kritikë të ulët, eakuzuar në të qenit një"mbi-derivat" i ndërtuarfarsë pa ndonjë për-puthje në literaturën emerituar. Ka qenëshpeshherë e luajtur, porgjithmonë një version ikryqëzuar dhe i kon-siderueshëm. Kjo kaqenë thjesht, sepse ajoështë shumë e shkurtër,më e shkurtra e gjithëkrijimtarisë së Shekspir-it. Ajo është bërë medashje e tillë, që të mer-itojë një shtrirje të dublu-ar. Shumë herët ajo kaqenë zgjatur, në interpre-time me nuancën e zgja-tur të muzikës, këngëve,valleve, mikrive dhe di-alogëve shtesë.Artistët interpretuespa ndonjë dyshim kanëqenë inkurajuar në lojëne tyre nga nocioni se ajoështë një farsë, dhe mad- je çdokush mund ta traj-tonte atë si një krijimtarindryshe, dhe jo si njëkomedi. Amerikania eletrave, Margaret Web-ster, ka shkruar: "ështënjë nga të paktat kome-di që mund të stilizohetnë limitin e vëmendjessë drejtorit dhe megjithë interpretimet emuzikës, baletit dhetrukeve të komedisë.Kështu ajo, me gjithëkëto avantazhe, është mëshumë se një vepër egjatë dhe e plotë, dhe jepshansin të futet në skenëedhe si pjesë e çdokohe".Kështu ndodh edheme disa krijimtari të ko-hërave të ndryshme nëletërsinë shqiptare.Shumë krijime të krijua-ra në vite, ndoshta menjë ndikim të lehtë, kra-hasuar me të tjerat, ngaletërsia e realizmit so-cialist, por edhe tregimee prozë e gjatë e krijuarpas viteve '90, mund tëkonsiderohen një ush-qim për skenën shqiptaree më gjerë. Janë tregime, skica,komedi, skeçe dhe hu-more që kanë një vlerëtë pallogaritshme, porqë me pak prekje regjiso-riale ata mund të kthe-hen në kryevepra tëletërsisë shqiptare. Jopak janë të tillat. Krijimetë shumta janë jo vetëm
 Në emërtimin e institucioneve kërkohet më shumë kujdes
timet e objekteve, të in-stitucioneve, shesheve,rrugëve etj. Për shem-bull, u krijua "Univer-siteti i Durrësit" dhe iuvu emri."Aleksandër Moisiu",në një kohë kur teatri ikëtij qyteti e ka natyr-shëm këtë emër tëshquar të artit teatrorbotëror.Po pse i duhej vënë kyemër edhe universitetit?Çfarë lidhje ka ky aktori famshëm me këtë insti-tucion të lartë mësimore shkencor? Pak kemi nefigura e personalitete tëfushave të dijes, dukenisur me Gencin e Ilir-isë, Buzukun, Bogdanin,Hasan Tahsinin, SamiFrashërin, Fishtën eMjedën dhe deri ata tëditëve tona? Në vendete Evropës edhe institu-cionet private, të rëndë-sishme e të parëndë-sishme, nuk lejohen tëemërtohen pa miratimine organeve shtetërorepërkatëse.Për inerci të kohës sëdiktaturës, vërehet njëdukuri tjetër: turrivetëm pas një emri.Për shembull, emrin eNënë Terezës, kësaj fig-ure botërore, e gjejmëvend e pa vend nëaeroport, spital, sheshe,rrugë etj. Situata e sot-me e praktikave tëemërtimeve e bën tënevojshme dhe imediateqë tek institucioni iPresidentit të Repub-likës të krijohet (siç ish-te dikur) një zyrë përemërtimet, e cila do tëkujdeset për zbatimin ekritereve dhe kompeten-cave në këtë sektor, nëbazë të akteve ligjore enënligjore që ekzistojnëose do të miratohen nëtë ardhmen për këtoçështje.E trajtova këtë prob-një aspekt i rëndësishëmi kuptimit të fjalës kri- jues, por edhe një lidhjee ngushtë në aspektin efjalës krijim në tërë kup-timin e saj. Duke ditur seletërsia shpjegohetnëpërmjet veprimit tëfaktorëve të ndryshëmsiç janë: faktori historik,ekonomik, kulturor,ideologjik, social etj, ajovetë si histori letërsiepërfshin individin dheautorin, dhe këtë të fun-dit si element jashtëza-konisht të rëndësishëm.Dhe sipas Rrahmanit"është autori përcaktuesi kronologjisë e jo para-qitja e veprës letrare",nëse kjo në disa rastenuk është e vetëquajtur,përpos arsyeve të njohu-ra apo edhe të stisuranga klauzola të ndry-shme (Rrahmani;1999:13). Dhe natyrshëm,vepra letrare, më sëshumti thelbi i saj, struk-tura, mjetet e shprehjespërbëjnë bazën e interes-imeve të këtyre studi-meve dhe jo 'anekset' qëkrijojnë problematikakulturore.
       
lem, edhe pse ështëprekur më parë, se iavlen të shqetësohemi.Ka të bëjë me kulturën,dinjitetin e identitetintonë si komb.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->