Kullanım Kitapçığı - Sürüm 6

Ağustos 2008

www.mertbilgi.com.tr

Kurulum cofaso 6.1 Yayın tarihi Ağustos 2008 Copyright © 2000 by Mert Bilgi İşlem ltd. UYARI: Lütfen aşağıdaki şartları dikkatlice okuyunuz. Mert Bilgi İşlem Ltd. Şti.'nin lisans şartları Tek lisans sahibi kullanıcı, yazılımı aynı anda sadece bir bilgisayarda kullanacağını kabul eder ve elemanlarının tüm erişim ve çalışmalarından sorumludur. Çok lisanslı kullanıcılar lisans sayıları miktarında kullanım hakkına sahiptirler. Mert Bilgi İşlem Ltd. lisans sahibine devredilemeyen seri numarası süresiz kullanım hakkını verir. Fakat bu hak yazılım kodlarına sahip olma veya lisans haklarını içermez, sadece kullanım hakkıdır. Yazılımın çoğaltılması, sadece dahili bilgi yedekleme (backup) için yapılabilir. Kullanım kitapları, Mert Bilgi İşlem Ltd. izni olmadan kısmi veya tamami ile çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka bir dile çevrilemez veya farklı bir taşıyıcı üzerine aktarılamaz. Mert Bilgi İşlem Ltd. lisans sahibine anlaşma dahilindeki ürünlerin orjinalliğini garanti eder. Mert Bilgi İşlem Ltd. yazılımın dökümantasyonunda belirtildiği gibi, çalışırlığını garanti eder, fakat hatasız çalışmasını garanti etmez. Hata düzeltimi sadece Mert Bilgi İşlem Ltd. tarafından yapılabilir. Mert Bilgi İşlem Ltd. bu yazılımın kullanımıyla oluşabilecek hatalardan sorumlu değildir ve oluşan zararı karşılamaz. Mert Bilgi İşlem Ltd. distribütörleri/dağıtıcıları, satış nedeniyle almış oldukları lisansları bir defalığına başkalarına devredebilirler. Yazılım bir yazılım koruması ile (dongle) korunmakta ise, lisans sahibi bu korumanın sigortasını yapmakla sorumludur. Yazılım koruması (dongle) liste fiyatı karşılığında verilen ürünü teşkil eder. Kaybolması, çalınması ve benzeri durumlarda kesinlikle yenisi verilmez. Lisans temini yeniden satınalınma ile yapılabilir. Distribütör/dağıtıcı, öğrenci ve okul lisansları için ayrıca satınalma öncesinde ek olarak bildirilen hak ve sorumluluklar geçerlidir.

Bu lisans şartlarından bazıları geçersiz kalsalar dahi, diğer şartlar geçerliliğini korurlar. Bazı şartların kısmi veya tamamen geçersiz olması durumunda, bu duruma en yakın ticari şartlar geçerlilik kazanırlar.

cofaso® Mert Bilgi İşlem ltd. şirketinin korunur markasıdır. Microsoft Windows™®, Excel® ve MS-DOS® Microsoft Corporation şirketinin korunur markalarıdır. ÖLFLEX®, ÖLFLEX-SERVO® ve ÖLFLEX CLASSIC® U.I. LAPP GmbH şirketinin korunur markalarıdır. Siemens® Siemens şirketinin korunur markasıdır.

DXF/DWG ® terimleri AutoDesk şirketinin korunur markalarıdır.
İsmi anılmayan diğer markalar, sahiplerinin korunur markalarıdır. Not: Yazılımın doğru çalışabilmesi için gerekli olan donanım ve işletim sistemi dikkate alınmalıdır. Yetersiz donanım (kapasitesi yetersiz grafik kartı veya düşük kapasiteli işlemci gibi) veya diğer muhtemel eksikler hatalara yolaçabilir.

İçindekiler

İçindekiler
1. cofaso'ya giriş 1.1 cofaso'yu lokal bilgisayardan başlatma 1.2 cofaso'yu internetten başlatma 2. Ana pencere 2.1 Başlık satırı 2.2 Menü satırı 2.3 İkonlar ve işlevleri 2.4 Grafik kaydırma sütun ve satırı 2.5 Durum satırı 2.6 Grafik kontekst menüsü 2.7 Proje/sayfa ağacı 3. Menüler ve alt menüler 3.1 Sayfa 3.2 Değiştir 3.3 Grafik 3.4 Zoom 3.5 Makro 3.5.1 Pencere makrosu oluştur 3.5.2 Sayfa makrosu oluştur 3.5.3 Sütun makrosu oluştur 3.5.4 Parametrik makro oluştur 3.5.5 Makro konumlandır 3.6 Göster 3.7 Extralar 3.7.1 Malzeme yönetimi 3.7.2 Etiketleme 3.7.3 Parametreler 3.7.4 Antet 3.7.5 Kontaktör yönetimi 3.7.6 Kablo tipi 3.7.7 Fiş yönetimi 3.7.8 Hata yönetimi 3.7.9 Yedekle 1 1 1 2 3 3 3 5 5 5 6 10 10 14 30 35 36 36 37 38 38 39 40 41 41 60 64 69 71 73 74 76 78

İçindekiler 3.7.10 Yedekten okuma 3.7.11 Sembol tasarımı 3.7.12 Pano dizaynı 3.7.13 Pano yerleşimi 3.8 Proje 3.8.1 Yeni 3.8.2 Yeniden isimlendir 3.8.3 Özellikler 3.9 Dil çevirisi 3.9.1 Başka bir dile çeviri 3.9.2 Yabancı diller veritabanı 3.10 Proje import 3.10.1 EXF 3.10.2 Diğer seçenekler 3.11 Proje export 3.11.1 EXF 3.11.2 DXF 3.11.3 PDF 3.11.4 XML 3.12 E-Posta olarak gönder 3.13 Yazdır 3.14 Otomatik projelendirme 3.14.1 Otomatik projelendirme (Salt) 3.14.2 Excel ile otomatik projelendirme 3.15 Numaralandırma 3.15.1 Sayfa numaralandırma 3.15.2 Cihaz numaralandırma 3.15.3 Klemens numaralandırma 3.15.4 Kablo numaralandırma 3.15.5 Pano içi kablaj numaralandırma 3.16 Yardım 3.16.1 Yardım 3.16.2 Program hakkında 4. Sembol tasarımı 4.1 Başlık satırı 4.2 Menü satırı 4.3 İkonlar ve işlevleri 79 80 80 80 81 81 86 86 87 87 87 90 90 90 91 91 91 91 91 92 93 94 97 98 98 99 103 105 109 111 122 123 123 124 124 125 125

İçindekiler 4.4 Grafik kaydırma sütun ve satırı 4.5 Durum satırı 4.6 Sembol kütüphanesi/sembol ağacı 4.7 Sembol tasarımı menüleri ve alt menüleri 4.7.1 Sembol 4.7.1.1 Yeni sembol 4.7.1.2 Sil 4.7.1.3 Kaydet 4.7.1.4 Yeni açı 4.7.1.5 Açı sil 4.7.1.6 İmport 4.7.1.7 Eksport 4.7.1.7 Yeni kütüphane 4.7.1.8 Kütüphane sil 4.7.1.9 Yazdır 4.7.1.10 Kapat 4.7.2 Değiştir 4.7.2.1 Komutu sonlandır 4.7.2.2 Kes 4.7.2.3 Yapıştır 4.7.2.4 Çoğalt 4.7.2.5 Bağlantı numarala 4.7.2.6 Doldur 4.7.2.7 Boşalt 4.7.2.8 Tümünü seç 4.7.2.9 Seçimi kaldır 4.7.3 Ekle 4.7.3.1 Çizgi 4.7.3.2 Dörtgen 4.7.3.3 Dolu dörtgen 4.7.3.4 Daire 4.7.3.5 Dolu daire 4.7.3.6 Elips 4.7.3.7 Dolu elips 4.7.3.8 Yay 4.7.3.9 Yay dilimi 4.7.3.10 Dolu yay dilimi 4.7.3.11 Poligon 4.7.3.12 Kapalı poligon 4.7.3.13 Dolu kapalı poligon 126 127 127 127 127 128 135 136 137 138 138 139 140 140 141 141 142 142 142 142 142 142 143 143 143 143 143 144 144 144 145 145 145 145 145 145 145 146 146 146

İçindekiler 4.7.3.14 Dörtgen, yuvarlak köşeler 4.7.3.15 Metin 4.7.3.15 Resim konumlandır 4.7.3.16 Sol bağlantı 4.7.3.17 Sağ bağlantı 4.7.3.18 Üst bağlantı 4.7.3.19 Alt bağlantı 4.7.4 Ayarlar 4.7.4.1 Metin yönü 4.7.4.2 Renk 4.7.4.3 Çizgi tipi 4.7.4.4 Özellikler 4.7.5 Gösterim 4.7.5.1 Tekrar çiz 4.7.5.2 Büyült 4.7.5.3 Grid tanımla 4.7.5.4 Grid göster 4.7.5.5 Özellik kodları göster 4.7.5.6 Sembol tipi & Sembol açıları 5. Referanslar 5.1 Proje verileri 5.2 Sayfa verileri 5.3 Sembol verileri 6. Kısayol tuşları 6.1 Çizim sayfası kısayolları 6.2 Proje ağacı kısayolları 6.3 Pencere kısayolları 7. Kurulum 8. Kelime endeksi 146 146 147 148 149 149 149 149 149 150 150 150 151 151 152 152 153 153 154 154 154 155 156 158 158 161 162 162 168

cofaso kullanım kitapçığı

1. cofaso'ya giriş
1.1 cofaso'yu lokal bilgisayardan başlatma
cofaso kısayolunu tıklayın.

Resim 1: Giriş penceresi

Gelen açılış penceresine size verilen bilgiler doğrultusunda anlatıldığı gibi değerleri giriniz. URL: cofaso veritabanının olduğu bağlantı adresini veya TCP/IP adresini girin. Bu değer, program, projelerin tutulduğu bilgisayarda çalıştırılıyor ise “localhost” kalmalıdır. Şayet uzak bir sunucuya bağlanacaksanız 192.168.1.1 gibi bir TCP/IP adresi veya „sunucu“ benzeri bir sunucu ismidir. UserID: Kullanıcı ismini giriniz Kurulumdan sonra girilecek kullanıcı ismi „cofaso“ dır. Password: Kullanıcı şifresini giriniz Kurulumdan sonra girilecek şifre „cofaso“ dır. Language: Kullanım dilini seçiniz Burada seçilen dil sistem tarafından kaydedilir ve tekrar sisteme giriş yapılırken otomatikmen önerilir.

1.2

cofaso'yu internetten başlatma
1. FireFox veya Internet Explorer veya başka bir tarayıcıyı çalıştırın. 2. Adres satırına http://www.mertbilgi.com.tr/cofaso/cofaso.jnlp adresini girin. Yukarıdaki internet adresi Mert Bilgi İşlem'e aittir ve dünyanın her yerinden bu adres üzerinden cofaso'ı çalıştırıp projelerinizi açabilirsiniz. Şayet yazılım

1

cofaso kullanım kitapçığı şirketinize ait bir internet sunucusundan çalıştırılmak istenirse; şirket adresi adres satırına girilmelidir. Yukarıdaki yükleme sonlandıktan sonra 1.1 altındaki diyalog belirecektir. Sistem yüklemeyi bitirdikten sonra aşağıdaki ana pencere belirecektir.

Resim 2: İnternetten cofaso yükleme penceresi

2. Ana pencere

Resim 3: Ana çalışma penceresi

Ana pencere başlık satırına çift tıklandığında 1.024 x 800 nokta büyüklüğünde gösterilecektir. Fakat kullanılan bilgisayarın ekran çözünürlüğü daha büyük ise, sistem ilk açıldığında buna uygun olarak açılacaktır.

2

cofaso kullanım kitapçığı

2.1

Başlık satırı
Başlık satırı yazılımın ismi ve sürümü yanında aktüel olarak üzerinde çalışılan proje, tesis, yer göstergesi ve sayfa ismini/numarasını gösterir. Elbetteki her Windows™ yazılımında olduğu gibi cofaso'da da başlık satırının sol tarafında sistem menüsü ikonu mevcuttur. Bu menü aracılığı ile yazılım penceresi kapatılabilir, kaydırılabilir ve küçültülebilir. Bilinen bir özellik olduğu için burada daha detaylı anlatılmayacaktır.

2.2

Menü satırı
Tüm cofaso menülerinin yer aldığı bu satırda, sistemin fonksiyonalitesini içeren hemen hemen tüm menülere ulaşabilirsiniz. Menüler ikonların içermediği fonksiyonlarıda içermektedir. Aşağıda ana ve alt menülerin tümü detayları ile açıklanacaktır.

2.3

İkonlar ve işlevleri
Proje tasarımı yapılırken çok çabuk erişilmesi gereken fonksiyonlar, pencerenin üst kısmındaki satıra ve sağ kenarındaki dikey sütuna yerleştirilmişlerdir. Aşağıda bu ikonların anlamları açıklanmıştır. Ayrıca cofaso'ı kullanım sırasında fare ile bu ikonların üzerine gidilip birkaç saniye bekletildiğinde, aşağıda listelenen açıklamalar gözlemlenebilecektir. Yeni proje, tesis göstergesi, yer göstergesi veya sayfa oluşturma Üzerine tıklanan sayfanın açılmasını ve ekrana getirilmesini sağlar Üzerinde çalışılan sayfanın kaydedilmesini sağlar İmleç ile üzerinde bulunulan sayfanın silinmesini sağlar İmleç ile üzerinde bulunulan sayfanın ara hafızaya kopyalanmasını sağlar Ara hafızaya kopyalanmış sayfanın projeye yapıştırılmasını sağlar Varsa bir üst sayfaya sıçranmasını sağlar, aksi takdirde uyarı mesajı gösterilir Varsa bir alt sayfaya sıçranmasını sağlar, aksi takdirde uyarı mesajı gösterilir Aktüel sayfaya ait özellikleri gösterir Proje ağacı penceresinin gösterilmesini ve saklanmasını sağlar Aktüel sayfanın (veya ayar değişimi ile çoklu sayfaların) yazdırılmasını sağlar Aktüel çizimin tekrar yenilenmesini sağlar Sayfa, yer, tesis, proje içinde değişik nesnelerin bulunmasını ve değiştirilmesini sağlar Sayfa listesinin gösterilmesini sağlar

3

cofaso kullanım kitapçığı Son yapılan komutun sonucunun geri alınmasını sağlar (Undo) Son geri alınan komutun tekrar uygulanması sağlar (Redo) Ekranın bir bölümünün belirlenerek büyütülmesini sağlar Farenin olduğu bölgenin büyütülmesini sağlar Farenin olduğu bölgenin küçültülmesini sağlar Aktüel sayfanın sayfa özelliklerinde seçilen formatta (A3, A4 ..) gösterilir Pencere makrosu oluşturma (kavuniçi) Sayfa makrosu oluşturma (mavi) Sütun makrosu oluşturma (yeşil) Malzeme veritabanını çağırma Etiketleme arayüzünü çağırma Proje parametreleri arayüzünü çağrılır Projede yapılan hata listesi penceresi çağrılır Pano tasarımı sayfası oluşturulur Aktüel proje, makro, malzeme veya sembollerin yedeklenme penceresi çağrılır Bir XML dosyasından yedeklenmiş nesneleri tekrar yükler Yeni proje oluşturma penceresini açar Mevcut proje özelliklerini değiştirme penceresini açar XML veya EXF projelerinin okunması penceresini çağırma, import XML veya EXF olarak proje kaydetme penceresini çağırma, eksport Proje içindeki sayfaların numaralandırılması penceresi Proje içindeki cihazların numaralandırılması penceresi Proje içindeki klemenslerin numaralandırılması penceresi Proje içindeki kabloların numaralandırılması penceresi Proje içindeki pano içi kablajın numaralandırılması penceresi Sembol konumlandırma penceresini çağırır Sembol silme komutunu çalıştırır Sembol değiştirme penceresini çağırma Sembol kopyalama komutunu çalıştırır Sembol ekleme komutunu çalıştırır Makro konumlandırma penceresini çağırma Potansiyel ok konumlandırma komutunu çalıştırır Kablo konumlandırma komutunu çalıştırır Kablo koruma konumlandırma komutunu çalıştırır Tesis, yer göstergesi konumlandırma komutunu çalıştırır Cihaz kutusu konumlandırma komutunu çalıştırır

4

cofaso kullanım kitapçığı Cihaz kutusu klemensi konumlandırma komutunu çalıştırır Pano içi kablaj konumlandırma komutunu çalıştırır Pano yerleşim ölçümleri yapma komutunu çalıştırır Sol üst köşe sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Sağ üst köşe sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Sol alt köşe sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Sağ alt köşe sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Üst T parçası sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Alt T parçası sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Sol T parçası sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Sağ T parçası sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Köprü sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Köprü sembolü konumlandırma komutunu çalıştırır Serbest grafik çizgi çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik daire çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik elips çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik dörtgen çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik yay çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik poligon çizme komutunu çalıştırır Serbest grafik metin yazma komutunu çalıştırır

2.4

Grafik kaydırma sütun ve satırı
Ekranın alt ve sağ kenarında, ekrana sığmayan formatlarda veya büyütülmüş ekranlarda kaydırma çubukları belirir. Bu çubuklar sol fare tuşu ile tutulup kaydırılarak çizimin istenilen bölgesi ekrana getirilir.

2.5

Durum satırı
Durum satırında sadece çizim koordinatları X ve Y olarak gösterilir.

2.6

Grafik kontekst menüsü
Yanda görülen kontekst menüsü, herhangi bir tasarım nesnesi seçili ise ona göre, aksi durumda genel komutlar (büyütme gibi) için kullanılabilen ve sağ fare tuşu tıklandığında beliren menüdür. Bu menü kopyala ve yapıştır gibi çok sık kullanılan komutlar içinde kullanılabilir. Kontekst menüsü konuları kendi ana başlıkları altında detaylı olarak anlatılacaktır. Fakat burada da giriş olarak açıklanacaklardır.

5

cofaso kullanım kitapçığı

Komutu sonlandır: İçinde olunan komutu sonlandırır. Kopyala: Seçili olan nesneler kopyalanır. Yapıştır: Önceden kopyalanan nesneler yapıştırılır. Sil: Seçili nesneler silinir. Kaydır: Tanımsız. Zoom: Ekranın bir bölümünü farenin sol tuşu ile belirleyerek büyütür. Zoom-: İmlecin bulunduğu nokta merkez alınarak kademeli olarak çizim küçültülür. Zoom+: İmlecin bulunduğu nokta merkez alınarak kademeli olarak çizim büyütülür. Komple sayfa: Önceden büyütülmüş veya küçültülmüş ekran sayfa özelliklerinde ayarlı boyutta gösterilir.
Resim 4: Grafik kontekst menüsü

Resim 5: Sayfa boyutu ayar satır

Sembol konumlandır: Sembol seçim penceresi gösterilir. Makro konumlandır: Makro konumlandırma penceresi gösterilir. Özellikler: Seçili nesnenin özellik penceresi gösterilir.

2.7

Proje/sayfa ağacı
Proje ağacı sol tarafta gösterilen ikon ile gösterilip saklanabilir. Proje ağacında tüm proje grupları (müşteri veya fonksiyonel bazda), projeler ve bu projelere ait tesis ve yer göstergeleri ve sayfalar gösterilir. Bu nesnelerin oluşturulması, kaydırılması, kopyalanması ve diğer işlemler proje ağacı üzerinde yapılabilir. Proje ağacının aşağıda görülen, kendine has bir kontekst menüsü vardır. Bu menü seçilen nesneye (proje, tesis, yer ...) ait kullanılabilir özellikleri/menüleri sağ fare tuşu tıklandığında kullanıcının hizmetine sunar. Proje ağacı üzerindeki seçenekten, sadece aktüel projeyi veya tüm projeleri gösterme seçeneği mevcuttur. Proje ağacı resiminde görüldüğü gibi, aynı isim veya numaraya sahip birden fazla sayfa oluşturulabilir.

6

cofaso kullanım kitapçığı Yeri kaydırılmak istenen sayfa sol fare tuşu ile tutulur ve hangi sayfanın altına kaydırılmak isteniyorsa, o sayfa üzerine bırakılır. Birden fazla sayfa birçok yazılımdan bilindiği üzere klavyeden büyük harf tuşu (Shift) tutularak yön tuşları ile yapılmaktadır. Seçilen bu sayfalar Del tuşu ile veya kontekst menüsünden Sil komutu ile silinebilir, kopyalanabilir veya sayfalar üzerinde mevcut diğer komutlar uygulanabilir.

Resim 6: Proje/sayfa ağacı

Resim 7: Proje ağacı kontekst menüsü

Proje ağacı üzerinde „cofaso“ dalı üzerinde veya bir grup ismi sağ fare tuşu ile seçildikten sonra Yeni ve Grup menüleri seçilerek yeni bir proje grubu veya dizini oluşturulabilir. Aynı şekilde Yeni ve Proje menüleri seçilerek mevcut bir grup içine veya ana dal üzerinde yeni bir proje oluşturulabilir. İmleç şayet önceden oluşturulmuş bir proje üzerinde ise ve bu proje DIN (yani Proje mantık tipi = DIN normu projesi ise) proje ise, bu proje içine duruma göre Sayfa numaralandırma seçeneğine bağlı olarak hangi tipte alt bölümleri olabileceğine oluşturulabilecek Tesis ve Yer göstergesi menüsünü aktif duruma getirecektir. Nihayi olarak aynı yeni menüsü ile bir projenin gerçek çalışma alanı olan grafik sayfaları oluşturulabilirler. Kes, Kopyala, Yeniden isimlendir, Yapıştır ve Sil menüleri proje ağacı üzerindeki tüm nesneler için uygulanabilirler. Özellikler menüsü de tüm nesnelere uygulanabilirler, fakat her nesneye uygun farklı diyalog gösterilir. Aşağıda sırası ile bu diyaloglar ve mevcut bilgi alanları gösterilmektedir.

7

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 8: Sayfa özellikleri penceresi

Resim 9: Otomatik sayfalar özellik penceresi

8

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 10: Otomatik sayfalar özellik penceresi

Resim 11: Proje özellikleri diğer alanlar penceresi

Resim 12: Proje özellikleri ek bigiler penceresi

9

cofaso kullanım kitapçığı

3. Menüler ve alt menüler
3.1 Sayfa
Sayfa menüsü proje sayfaları ile ilgili gereken tüm işlemlerin gerçekleştirildiği menüdür. Alt menüler: Yeni sayfa: Bu komut imlecin proje ağacı üzerindeki konumuna göre çalışır. İmleç cofaso dalı üzerinde ise sistem yeni bir proje oluşturur. İmleç şayet önceden oluşturulmuş bir proje üzerinde ise ve bu proje normal (yani Proje mantık tipi = DIN normu projesi değil ise) bir proje ise, bu proje içinde bir sayfa oluşturulur. Bu proje DIN normu projesi ise bu durumda Sayfa numaralandırma seçeneğine bakarak tesis veya yer göstergesi oluşturulacaktır. Aç: Proje ağacında imlecin üzerinde bulunduğu sayfa ekrana getirilir. Şayet seçili olan sayfa açılmamış ise bu menü aktif konumdadır. Aksi durumda pasiftir.
Resim 13: Sayfa menüsü

Kapat: Ekranda aktüel olarak gösterilen sayfa kapatılır. Ekranda açık sayfa yok ise bu alt menü aktif değildir. Kaydet: Ekranda aktüel olarak gösterilen sayfa kaydedilir. Bu menü sayfa değiştirilmiş ise aktif konumdadır. Kopyala: Ekranda aktüel olarak gösterilen sayfa kopyalanıp, aynı veya başka bir projeye yapıştırılabilir. Şayet ekranda bir sayfa gösterimde değil ise, bu alt menü aktif değildir. Yapıştır: Yukarıdaki kopyala komutu ile hafızaya kopyalanan sayfa aynı veya farklı bir projeye eklenebilir. Yeniden isimlendir: Proje ağacında imlecin üzerinde bulunduğu sayfanın ismi değiştirilir. Sayfaya yeni isim verilirken istenilen tüm karakterler kullanılabilir. Sil: Proje ağacında imlecin üzerinde olduğu sayfayı siler.

10

cofaso kullanım kitapçığı Önceki sayfa: Var ise bir önceki sayfayı ekrana getirir. Sonraki sayfa:Var ise bir sonraki sayfayı ekrana getirir. Yazdır: Sistem aktüel sayfayı yazdırmak için önizleme penceresinde açar.

Resim 14: Yazdırma penceresi

Proje ağacı üzerinde şayet bir proje, yer, tesis gösterisi veya birden fazla sayfa seçilmiş ise, seçili konumdaki nesneler öngösterim penceresinde gösterilirler. Sayfa import: Bilgisayarınızdaki herhangi bir XML veya DWG çizimini import etmenizi sağlar. Aşağıdaki pencereden kullanılacak dosyayı bulup seçmelisiniz. Files of type satırında import edilecek çizim dosyası tipi XML veya DWG olarak değiştirilebilir. Dosya veya dosyalar seçildikten sonra [Open] tuşu ile dosyaların okunması başlatılır.

11

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 15: Sayfa import ekranı

E-posta olarak gönder: Ekranda açık durumdaki sayfanın PDF, JPG veya XML olarak istenilen adrese gönderilmesini sağlar. Bunun için aşağıdaki pencerenin doldurulması gerekir. Bu pencereye girilen değerler „Şifre“ ve „Kime“ alanları hariç kaydedilirler ve her kullanımda gösterilirler.

Resim 16: E-posta gönderim ayarları penceresi

SMTP: Şirketinizin e-posta gönderme alma adresini yazınız. Gönderen: Yukarıdaki SMTP adresinde e-posta gönderme ve alma yetkisine sahip bir kullanıcı hesabı yazınız. Şifre: Yukarıdaki Gönderen alanındaki kullanıcının şifresini yazınız. Kime: Sayfayı göndermek istediğiniz kişinin e-posta adresini giriniz. Mesaj: Gönderilen sayfaya ek olarak yazmak istediğiniz mesajı yazınız. Alanları doldurduktan sonra [Gönder] butonuna basınız.

12

cofaso kullanım kitapçığı Dosyaya kaydet: Aktüel sayfayı PDF, JPG, DXF veya XML formatında bilgisayarınıza kaydeder.

Resim 17: Değişik formatlarda dosya kaydetme penceresi

Files of Type satırından kayıt türünü değiştirebilirsiniz. File Name satırına kayıt dosyanızın adını giriniz. Özellikler: Aktüel sayfanın özellik penceresini açar.

Resim 18: Sayfa özellikleri penceresi

Proje/sayfa ağacını göster: Proje ağacını gösterir veya saklar.

13

cofaso kullanım kitapçığı

3.2

Değiştir
Değiştir menüsü tasarım/çizimle ilgili tüm mantıksal veya görsel nesnelerin veya komutların olduğu menüdür. Çizimde kullanılan fakat mantıksal değeri olmayan diğer nesneler Grafik menüsü altındadır. Sembol konumlandır: Bu komut ekranın sağ tarafındaki, bu alt menünün sağında olan ikon aracılığı ile çağrılabilir. Bu komut tanımı önceden yapılmış tüm sembolleri tasarım amaçlı konumlandırılma imkanını verir. Tetiklendikten sonra aşağıdaki Sembol seçim penceresi ekrana gelir. Sembol konumlandırma penceresi Insert tuşu ile de çağrılabilir.
Resim 19: Değiştir menüsü

Sembol seçim penceresi: Alt + Tab tuşları ile sembol kütüphaneleri arasında ileri doğru gezinebilirsiniz. Alt + Shift + Tab tuşlarının birlikte tuşlanması ile sembol kütüphaneleri arasında geriye doğru gezinebilirsiniz. Elbette fare ile istenilen sembol kütüphanesi tıklanıp kullanılabilir. Sembol seçim penceresinde istenilen sembole ulaşmak için yön tuşları, fare tekerleği ve sembol seçim sütunları tıklanarak girilen harf veya kısaltmalar kullanılabilir. Ayrıca Tab tuşuda değişik sütunlar ve satırlar arasında gezinmek için kullanılabilir. Sütunlar: Sembol ismi, Açıklama, Harfi ve Sıra sütunları sembol seçimi için kullanılabilir. Sembol seçimi penceresi ekrana geldiğinde Sembol ismi sütunu sembol arama için önayarlıdır. Yani pencere gösterildikten sonra M03 harflerini arka arkaya tuşlarsanız, kısaltması M, 0, 3 karakterleri ile başlayan ilk sembol satırı seçili duruma gelecektir. Enter tuşu veya [OK] butonu ile seçilen sembol konumlandırılmak üzere, çizim imlecinin ucuna eklenir. Fakat bundan önce, bu penceredeki diğer özelliklerden bahsetmek istiyoruz. Özellikle 0, 90, 180 ve 270 derece sembol seçenekleri ve bir sembolün değişik

14

cofaso kullanım kitapçığı kullanım mantıkları için hazırlanmış Normal, Tek hat, Ön görünüş ve Yan görünüş gösterimlerini seçmek mümkündür. Yani burada bir sembolün elektroteknikte kullanılabilecek tüm alanları tek isim altında tutulduğu anlamındadır. Bir sembolün kullanım yerleri değiştiği için, örneğin tek hat çiziminde kullanılacağı için, isminin değişmesine gerek yoktur. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı gibi cofaso'da bir sembolün 16 değişik şeklini tutma imkanına sahipsiniz. Bir sembolün sadece bir açısı (0) değil de daha fazla varyasyonu mevcut ise, diğer açılarıda aktif durumda gösterilirler. Sembol varyasyonlarının elbette önceden tanımlanmış olmaları gerekmektedir. Şayet herhangi bir sembolün ön görünüş sembolü mevcut değil ise bu durumda alt kümedeki Ön görünüş değeri aktif konumda olmayacaktır. Açı ve sembol türü seçenekleri değiştirildiklerinde, sembol öngösterim alanı üzerinde (siyah alan) yapılan değişiklik gösterilir.

Resim 20: Sembol konumlandırma penceresi

Sembol seçim penceresi dikey ve yatay yönde büyütülüp küçültülebilir. Ayrıca sütunlarda yatay yönde genişletilip daraltılabilirler.

15

cofaso kullanım kitapçığı Pencere boyutunun herhangi bir yönde değiştirilmesi, sembol öngösterim alanı ve sembol seçenek alanları üzerinde etki etmez. Semboller tasarım aşamasında mevcut dillerin tümünde tasarlanmış iseler, sisteme giriş dilinde gösterilirler. Kullandığınız dil tasarımı tamamlanmış projeleri etkilemez. Açıklaması olmayan sembollerin sütunları boştur! Sistemde mevcut sembollerin sayısı sınırsızdır ve projelerinizde istediğiniz sayıda sembol kütüphanesi kullanabilirsiniz. Projelerinizi başka kullanıcılara gönderdiğinizde, sizin kullandığınız sembol kütüphanelerinin diğer kullanıcılarda olmasına gerek yoktur! Sembolleriniz, otomatikmen sadece 1 XML dosyası içinde ek bir işleme gerek kalmaksızın, gönderilirler. Sembol sil: Bu komut önceden seçilmiş olan bir sembolü, kabloyu, ... siler. Dikkat! Evvela sembolü seçmelisiniz ve ardından bu komutu tetiklemelisiniz. cofaso'da tasarım/çizim sırasında serbest grafik nesnelerin haricinde kullanılan her nesne bir semboldür. Bir 3 fazlı alternatif akım motoru sembolü de bir semboldür, kablo da bir semboldür. Hatta bir kenar anteti de bir semboldür. Sembol değiştir: Önceden seçilmiş bir sembolün, kablonun, ... özelliklerinin değiştirilebilmesi için, nesneye özgün özellik penceresini ekrana getirir. Bu komut herhangi bir nesnenin çift tıklanması veya bir nesne 1 kez tıklandıktan sonra Enter tuşunun tuşlanması ile aynı anlamdadır! Sembol kopyala: Önceden seçilmiş bir sembolün, kablonun, ... kopyalanması için kullanılır. Bu komut 1 veya birden fazla nesne için kullanılabilir. Normal Windows™ komutudur ve işletim sistemi ortamında kullanılan CTRL tuşu ile kullanımı da mümkündür. Nesne veya nesnelerin kopyalanması içim CTRL + Fare ile nesneler tek tek seçilebilir veya fare ile, bir veya birden çok kez seçim penceresi kullanılabilir. Nesneler seçilirken şayet fare sol üst köşeden sağ alt köşeye doru hareket ederse, tamamı ile içine aldığı nesneleri; şayet sağ alt köşeden sol üst köşeye doğru çekilmiş ise, dokunduğu nesnelerin işaretlenmesini sağlar. Elbette CTRL + Fare tuşu seçilmiş nesnelerin seçimden çıkarılmaları içinde kullanılabilir. Sembol yapıştır: Sembol kopyala komutunun hafızaya almış olduğu nesnelerin çizim sayfasına yapıştırılmasını sağlar.

16

cofaso kullanım kitapçığı Konumlandırma sırasında otomatik bağlantı çizgileri (kırmızı çizgiler) gösterilmezler. Fakat bu çizgiler ve bunların kablaj numaraları konumlandırıldıktan sonra gösterilirler. Makro konumlandır: Bu komut çizim sırasında çok kez kullanılan çizimlerilerin veya kısmi çizimlerin konumlandırılabilmesini sağlar. Bu alt menünün çok daha detaylı açıklaması için Makro menüsüne bakınız. Potansiyel ok konumlandır: Dolan bir sayfadaki çizimin, başka bir sayfada devam etmesi için kullanılan potansiyel ok nesnesi bu komut ile tetiklenir. Komut başladıktan sonra CTRL tutularak farenin tekerleği çevrilir ise, okun yönü değiştirilebilir. Potansiyel ok nesnesi insert, Sembol konumlandır komutları ile sembol seçim penceresinden de konumlandırılabilir. Sembol/nesne ismi konumlandırıldıktan sonra bağlantısına bağlı olarak cofaso tarafından otomatik olarak diğer yönde konumlandırılır. Yani kullanıcı ismin konumunu elle değiştirmek zorunda değildir! Potansiyel ok özellikleri: Sembol numarası: Bu satırı ilk defa konumlandırılan bir ok için elle girebilirsiniz. Şayet daha önceden konumlandırılan bir potansiyel ok ismi kullanılacak ise, satırın sağında bulunan [...] (üç nokta) butonunu tıklayıp istenilen ok ismini seçiniz.

Resim 21: Potansiyel ok özellikleri penceresi

Sembol isim penceresi resimdeki gibi olabilir. Ok yönü: Sağ, Üst, Sol ve Alt seçenekleri okun yönünü belirlemek için kullanılır.

17

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 22: Sembol ismi seçim pencresi

Grup kodu: Sistem tarafından otomatik olarak kullanılmaktadır. Potansiyel okların gruplandırılması için kullanılmaktadır. Kullanıcının bu değeri değiştirmesine gerek yoktur. Varyasyon: Sembolün diğer gösterim tiplerinde kullanılmasını sağlar. Fakat bu özellik sembol veritabanında varyasyonlar mevcut ise kullanılabilir. İsim gösterim konumu: Sağ, Üst, Sol ve Alt seçenekleri ile ok isminin konumu belirlenir. Yön: Bu değer ok isminin hangi yöne yanaşık gösterilmesi gerektiğini belirler. Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi değerleri mevcuttur. Yazı boyutu: Potansiyel ok isminin gösterim boyutunu belirler. Açı: Potansiyel ok isminin hangi açıda gösterileceğini belirler. Sakla: Bu alan seçili olduğunda potansiyel ok ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, potansiyel ok ismi çıktıda gösterilmez. Kablo konumlandır: Komut tetiklendikten sonra kablo çizim ikonu imleçe eklenerek gösterilir. İstenilen yönde ve açıda kablo çizilir, ardından otomatik olarak kablo özellikleri penceresi gösterilir. Sembol numarası: Diğer nesnelerde olduğu gibi bu nesne isminde de cofaso bir değer ataması yapmış olarak pencere açılır. Bu önayar özelliği diğer alanlar içinde geçerlidir. Satırın sağındaki [...] butonu ile daha önce kullanılmış, fakat tüm damarları kullanılmayan bir kablo seçilebilir. En sağdaki [X] butonu ile satır değeri tamamı ile silinebilir.

18

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 23: Kablo özellikleri penceresi

Ayrıca bu satırda sembol numarası olarak atanan değer, kablo numaralandırma penceresinde Metod değerini baz alarak numaralandırmayı yapacaktır. Şayet hedef bazında metod seçili konumda ise, kablonun iki yönündeki hedeflerin başına 'W' konularak isimlendirme yapılır. Diğer metodların sonuçları elbette farklı olacaktır. Kablo tipi: Sistem altyapısında tanımlanmış tüm kablo tipleri bu satırda seçime sunulur. Bu satırda önayarlı olarak gelen değer parametrelerde Standart kablo tipi olarak tanımlanmış değerden gelir. Damar sayısı: O ana kadar Sembol numarası satırında tanımlı kablonun kullanılmış damar sayısını gösterir. Kesit: Kullanılan kablo damarlarının kesiti girilir. Bu alanın herhangi bir test değeri yoktur. Görsel bir alandır. Değerleri sabitle: Bu alan seçildiğinde kablo özellik alanları değiştirilemeyecek konuma getirilirler. Elbette bu özellik geri alınabilir, fakat bunun için alandaki alan değiştirildikten sonra [OK] butonu ile kabul edilip tekrar açılmalıdır. Voltaj: Kullanılan kablo damarlarının maksimum kaç voltaja dayanıklı oldukları değer yazılır. Bu alanında herhangi bir kontrol değeri yoktur. Görsel bir alandır. Uzunluk: Kullanılan kablonun uzunluk değeri yazılır. Bu alanın herhangi bir kontrol değeri yoktur. Görsel bir alandır.

19

cofaso kullanım kitapçığı PE damarı: Kullanılan kablonun toprak damarını Otomatik, Topraksız, 1 Toprak damarı, 2 toprak damarı olduğunun göstergesidir. Kablo koruma: Kullanılan kablonun kablo korumasının Otomatik, Korumasız, Tek taraflı veya İki taraflı alındığının göstergesidir. Kaynak, hedef: Kablo planında bağlantı şeklinin Klemens planına paralel veya Değiştirilmiş gösterileceğini belirler. Fonksiyonel metin: Bu kablonun fonksiyonel metin alanıdır. Açı: Kablo isminin gösterim açısını belirler. Ayrıca Sembol numarası ve Fonksiyonel metin satırının sağında [...] butonu mevcuttur. Bu butonun sağında ise, girilen değerlerin silinmesi için [X] butonu mevcuttur. Malzeme: Malzeme tablosunun 3 sütunu ve 2 değişik butonu mevcuttur. Sütunlar Malzeme kodu, ve Malzeme tipi alanlarıdır. Ayrıca malzeme veritabanına erişmek için her satırın sağında [...] butonu mevcuttur. Bu butonun sağında ise, seçili malzemenin silinmesi için [X] butonu mevcuttur. Alanlar doldurulduktan sonra [OK] butonu ile kabul edilirler ve pencere kapatılır veya [Çık] butonu ile değerler kabul edilmeden pencereden çıkılır. Kablo koruma konumlandır: Komut tetiklendikten sonra kablo koruma çizim ikonu imlece eklenerek gösterilir. İstenilen yönde (dikey ve yatay) kablo koruma çizilir, ardından otomatik olarak kablo koruma özellikleri penceresi gösterilir. Sembol numarası: Kablo koruması ismi alanıdır. Yazı boyutu: Şayet kablo koruma isimlendirilmiş ise gösterim boyutunu belirler. Açı: Yazının gösterim açısı Yatay, Dikey, 180 ve 270 seçenekleri ile değiştirilebilir. Sakla: Bu alan pencere açıldığında seçilmiş olarak gelir. Bu özellik kablo koruma isminin saklanmasını sağlar.

20

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 24: Kablo koruma özellikleri penceresi

DIN kutusu konumlandır: Bu komut bir DIN projesinde proje ağacı üzerinde olmayan tesis veya yer göstergesi tanımlamak için kullanılır. Tanımlanan DIN kutusu klemens veya başka nesneler içeriyor ise, bunların otomatik planlarıda otomatik olarak oluşturulurlar. Sembol numarası: Oluşturulan DIN kutusunun tanımı/ismi girilir. Teknik değerler: Mevcut ise DIN kutusunun teknik değerleri girilir. Bu alan herhangi bir değerlendirmeye tabii tutulmaz. Ek alan: Yukarıdaki teknik değer alanına sığmayan diğer bilgilerin girilebileceği bir alandır. Bu alan herhangi bir değerlendirmeye tabii tutulmaz. Fonksiyonel metin: DIN kutusunun değerlendirilmesinde kullanılan bir alandır. Etiket bilgisi: DIN kutusunun etiket bilgisi. Sakla: DIN kutusunun saklanmasını sağlar. Değerleri sabitle: DIN kutusunun değerlerinin sabitlenmesini sağlar. Açı: Bu alan kullanılmamaktadır. İsim gösterim konumu: Sağ, Üst, Sol ve Alt seçenekleri ok isminin konumunu belirlemek için kullanılır. İsim gösterim yeri: DIN kutusu isminin kutu içinde mi yoksa dışında mı gösterileceğini belirler. Yön: Bu değer isim metninin nasıl gösterilmesi gerektiğini belirler. Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi değerleri kullanılabilir. Yazı boyutu: DIN kutusu isminin gösterim boyutunu belirler.

21

cofaso kullanım kitapçığı Açı: DIN kutusu isminin hangi açıda gösterileceğini belirler. Sakla: Bu alan seçili olduğunda DIN kutusu ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, DIN kutusu ismi çıktıda gösterilmez. İsmi ortada göster: Bu alan seçili olduğunda isim direkt olarak DIN kutusunun merkezinde gösterilir.

Resim 25: DIN kutusu özellikleri penceresi

DIN kutusunun çizgi tipi Parametreler penceresinde belirlenir. Cihaz kutusu konumlandır: Bu komut belirli bir sembolü olmayan cihazların tanımlaması için kullanılır. Cihaz kutusu bağlantı uçları cihaz kutusu klemensleri ile tanımlanır. Sembol numarası: Oluşturulan cihaz kutusunun tanımı/ismi girilir. Teknik değerler: Mevcut ise cihaz kutusunun teknik değerleri girilir. Herhangi bir değerlendirmeye tabii tutulmaz. Ek alan: Yukarıdaki teknik değer alanına sığmayan diğer bilgilerin girilebileceği bir alandır. Herhangi bir değerlendirmeye tabii tutulmaz. Fonksiyonel metin: Cihaz kutusunun değerlendirilmesinde kullanılan bir alandır. Klemens ve kablo planlarında fonksiyonel metin olarak gösterilir.

22

cofaso kullanım kitapçığı Etiket bilgisi: Cihaz kutusunun etiket bilgisi girilir.

Resim 26: Cihaz kutusu özellikleri penceresi

Sembol tipi: Cihaz kutusunun Ana, Yardımcı, Standard sembol, Grafik seçimini belirler. Sakla: Cihaz kutusunun saklanılmasını sağlar. Açı: Bu alan kullanılmamaktadır. Değerleri sabitle: Cihaz kutusunun değerlerinin sabitlenmesini sağlar. İsim gösterim konumu: Sağ, Üst, Sol ve Alt seçeneklerini ok isminin konumunu değiştirmek için kullanılır. İsim gösterim yeri: Cihaz kutusunun isminin kutu içinde mi dışında mı gösterimini belirler. Yön: Bu değer isim metninin nasıl gösterilmesi gerektiğini belirler. Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi değerleri kullanılabilir. Yazı boyutu: Cihaz kutusu isminin gösterim boyutunu belirler. Açı: Cihaz kutusu isminin hangi açıda gösterileceğini belirler.

23

cofaso kullanım kitapçığı Sakla: Bu alan seçili olduğunda cihaz kutusu ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, cihaz kutusu ismi çıktıda gösterilmez. İsmi ortada göster: Bu alan seçili olduğunda isim direkt olarak DIN kutusunun merkezinde gösterilir. Cihaz kutusunun çizgi tipi Parametreler penceresinde belirlenir. Malzeme: Malzeme tablosunun 3 sütunu ve 2 değişik butonu mevcuttur. Sütunlar Malzeme kodu, ve Malzeme tipi alanlarıdır. Ayrıca malzeme veritabanına erişmek için her satırın sağında [...] butonu mevcuttur. Bu butonun sağında ise, seçili malzemenin silinmesi için [X] butonu mevcuttur. Alanlar doldurulduktan sonra [OK] butonu ile kabul edilirler ve pencere kapatılır veya [Çık] butonu ile değerler kabul edilmeden pencereden çıkılır. Cihaz kutusu klemensi konumlandır: Komut tetiklendikten sonra CTRL tuşu ile birlikte farenin tekerleğini kullanarak klemensin bağlantı yönünü değiştirebilirsiniz. Komut tetiklendiğinde yönü sağa doğru, isim metni ise sol taraftadır. Yön değiştirildiğinde otomatikmen isim metni tam karşı tarafta gösterilir.

Resim 27: Cihaz kutusu klemensi özellikleri penceresi

Sembol numarası: Oluşturulan cihaz kutusu klemensinin hangi cihaz kutusuna ait olduğu belirlenir.

24

cofaso kullanım kitapçığı

Bağlantı isimleri: Konumlandırılan cihaz kutusu klemensinin bağlantı ismi girilir. Fonksiyonel metin: Cihaz kutusu klemensinin değerlendirilmesinde kullanılan bir alandır. Cihaz bağlantı planlarında fonksiyonel metin olarak gösterilir. Sakla: Bu alan seçili olduğunda cihaz kutusu klemensi ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, cihaz kutusu klemensi ismi çıktıda gösterilmez. Yön: Cihaz kutusu klemensinin yönü belirlenir. Değerleri sabitle: Cihaz kutusu klemensinin değerlerinin sabitlenmesini sağlar. İsim gösterim konumu: Sağ, Üst, Sol ve Alt seçenekleri ok isminin konumunu belirlemek için kullanılır. Yön: Bu değer isim metninin nasıl gösterilmesi gerektiğini belirler. Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi değerleri kullanılabilir. Yazı boyutu: Cihaz kutusu klemensi isminin gösterim boyutunu belirler. Açı: Cihaz kutusu klemensi isminin hangi açıda gösterileceğini belirler. Sakla: Bu alan seçili olduğunda cihaz kutusu klemensi ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, cihaz kutusu klemensi ismi çıktıda gösterilmez. Ayrıca Sembol numarası ve Fonksiyonel metin satırının sağında [...] butonu mevcuttur. Bu butonun sağında ise, seçili malzemenin silinmesi için [X] butonu mevcuttur. Dosya referansı konumlandır: Bu komut ile projenize eklemek istediğiniz tüm bilinen veya bilinmeyen dosyalar projenize (veritabanına) eklenebilir. Bu dosyalar bir yedekleme veya eksport durumunda oluşturulan dosya içine eklenirler. Dosya ismi: Çizim üzerinde gösterilmesini istediğiniz metni giriniz. Dosya: Satırın sağındaki [...] butonu ile istenilen dosya bulunur ve seçilir. Yön: Bu değer Dosya ismi metninin nasıl gösterilmesi gerektiğini belirler. Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi değerleri kullanılabilir. Yazı boyutu: Dosya referansı isminin gösterim boyutunu belirler.

25

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 28: Dosya referansı konumlandırma penceresi ve çizim örneği

Açı: Dosya referansı isminin hangi açıda gösterileceğini belirler. Değerler: Yatay, Dikey, 180 ve 270 derecelerdedir. Sakla: Bu alan seçili olduğunda Dosya ismi çizimde gösterilmez. Bu durumda sayfa veya proje yazdırılır ise, dosya referansı ismi çıktıda gösterilmez. Dosya açıklaması: Dosya ismine ek olarak açıklama alanıdır. Bağlantı kesme: Semboller arasında otomatik olarak oluşturulan kırmızı çizgilerin kesilmesi için kullanılır. Bu nesne çizim bağlantısı kesilen semboller silindiğinde silinir. Yani aynı yerde bağlantısı olan başka sembolleri etkilemez. Serbest grafik nesnesi:

Resim 29: Ölçüleri gösterilen serbest grafik nesneleri örnekleri

Çizgi: Değerlendirmesi olmayan serbest grafik nesnesi çizilir. Sol fare tuşu çizginin başlangıç noktası için tıklanır, çizgi istenildiği boyutta ve yönde uzatılır ve çizginin bitiş noktası için tekrar sol fare tuşu tıklanır. Çizgi boyutu belirlenirken yön tuşları ve son nokta belirlenirken Enter tuşu kullanılır. Daire: Evvela dairenin konumlandırılacağı nokta sol fare tuşu ile belirlenir, dairenin büyüklüğü fare ile veya klavye ile belirlenir ve tekrar sol fare tuşuna

26

cofaso kullanım kitapçığı basılır. Daire boyutu belirlenirken yön tuşları, son nokta belirlenirken Enter tuşu kullanılır. Elips: Evvela elipsin sol üst köşe noktası sol fare tuşu ile belirlenir, elipsin büyüklüğü fare ile veya klavye ile belirlenir ve tekrar sol fare tuşuna basılır. Elips boyutu belirlenirken yön tuşları, son nokta belirlenirken Enter tuşu kullanılır. Dörtgen: Evvela dörtgenin herhangi bir köşe noktası sol fare tuşu ile belirlenir, dörtgenin büyüklüğü fare ile veya klavye ile belirlenir ve tekrar sol fare tuşuna basılır. Dörtgenin boyutu belirlenirken yön tuşları, son nokta belirlenirken Enter tuşu kullanılır. Yay: Evvela yayın konumlandırılacağı nokta sol fare tuşu ile belirlenir, dairenin büyüklüğü fare ile veya klavye ile belirlendikten sonra bu kez fare oynatılarak veya yön tuşları ile yayın başlangıç ve bitiş noktası sol fare tuşuna basılarak belirlenir. Yayın boyutu, çember başlangıç ve bitiş noktası belirlenirken yön tuşları, son nokta belirlenirken Enter tuşu kullanılır. Poligon: Poligon birden fazla doğrunun ard arda, bir çizginin bitiş noktasının diğer çizginin başlangıç noktası olduğu çizgi kümesidir. Poligonun başlangıç noktasını sol fare tuşu ile belirleyin, her yeni sol fare tuşu tıklandığında bir nokta belirlenecektir. Enter tuşu basılıncaya kadar bu işlemi sürdürebilirsiniz. Enter tuşu poligonun sonlandırıldığı anlamına gelir. Metin: Komutu tetikledikten sonra metin özellikleri penceresi gösterilir. Tek veya çok satırlı metin girilebilen metin penceresinde; Yazı tipi, Yazı boyutu, Kalın, Yön, Açı, Renk, Sakla özellikleri girilir. Bu özellik penceresinde Renk haricinde tüm özellikler daha önce başka nesnelerde anlatıldığı için daha detaya inilmeyecektir. Fakat Renk özelliği ile, metni 16 değişik renkte tanımlayabilirsiniz.

Resim 30: Metin konumlandırma özellikleri penceresi

Metin satırının sağında [...] butonu mevcuttur. Bu butonun sağında ise, girilen metnin silinmesi için [X] butonu mevcuttur.

27

cofaso kullanım kitapçığı

Metin şayet [...] butonu ile yukarıdaki diyalogda girilmiş ise, bu pencere [OK] ile kapatıldığında, girilen metin „Birinci metin satırı\nİkinci metin satırı“ şeklinde gösterilecektir.

Resim 31: Çok satırlı metin yazma penceresi

Yukarıda metin örneğinin sonucu aşağıda gösterilmiştir. Yukarıdaki „\n“ eki yeni satır oluşturmak için kullanılmaktadır.

Resim 32: Açılı metin örneği

Ölçüm ekle: Bu alt menü sadece pano tasarımı yapıldığında aktif durumdadır. Aktif hale gelebilmesi için, ya ikonlar arasından Pano tasarımı ikonunu, ya da Extralar ana menüsü altında Pano dizaynı alt menüsünü başlatmalısınız! Komut başlatıldıktan sonra, konumlandırılmış tüm nesnelerin köşe noktalarını, dairelerin 0, 90, 180, 270 derecelerde bulunan noktalarını ve merkezlerini, çizgilerin hem bitiş noktalarını, hemde orta noktalarını, yayların ve elipslerin gene tepe ve uç noktalarını ve merkez noktalarını otomatik olarak yakalar. Evvela ölçüm yapmak istediğiniz 2 noktayı sol fare tuşu ile arka arkaya belirleyiniz. Ardından beliren ölçü metnini istenilen yere konumlandırınız. Sistem ölçüm için seçilen 2 noktayı, sistem hem X ekseni yönünde, hemde Y ekseni yönünde ölçmüş sayar ve yatay ve dikey hareketlerde 2 değişik değer görebilirsiniz. Yani ölçmek istediğiniz bu iki nokta birbirinin iz düşümü üzerinde olmak zorunda değildirler. Örnek resimde yaklaşık olarak 45 derecede çizilmiş olan doğrunun X ve Y yönündeki yüksekliğini ölçtüğümüzde, heriki defasında da kırmızı daireler içine

28

cofaso kullanım kitapçığı alınmış noktaları seçeriz. Fakat birinci defasında ölçü metni sola kaydırılır, ikinci defasında ise yukarı doğru kaydırılır.

Resim 33: Ölçü metni örneği

NC tezgahı koordinatları: Bu ölçüm türü, kenar antetinin sol üst köşesini referans alarak yapılan zincirleme ölçüm türüdür. Evvela yapılan ölçüm tablosunun konumladırılacağı nokta belirlenir. Ardından ölçülmesi istenen tüm

Resim 34: NC ölçüm örneği

noktalar tek tek seçilir ve her seçim sonrası belirlenen noktaya bir artı konumlandırılır ve tabloyada bir değer eklenir. Seçim noktaları seçildikten sonra işlem Enter tuşu ile sonlandırılır. Şayet ESC tuşu kullanılırsa, ölçüm noktaları ve tablo silinir. Adım boyutu: Tasarım/çizim yapılırken her fare veya klavye ile yapılan imleç hareketinin sıçrama boyutunu bu komut için gelen pencerede değiştirebilirsiniz. Grafik sayfalarda her adım için öndeğer olarak atanan değer 4.0 mm dir. Pano tasarım sayfalarında bu değer 1.0 mm dir.

29

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 35: Adım boyutu ayar penceresi

Diyalogda görüldüğü gibi X ve Y eksenleri için ayrı ayrı adım boyutu belirleme imkanı mevcuttur. Seçim satırlarında öndeğer kümeleri mevcut olduğu gibi, bu değerler haricinde değer atanmasıda mümkündür. Bu alanlara girilecek değerlerde ondalık basamak ayırıcısı noktadır. Genel olarak her imleç hareketi için kullanılabilir en küçük basamak değeri 0.1 mm'dir. Tutma noktası göster/sakla: Kullanılan nesnelerin normalde sistem kullanılırken herhangi bir önemi yoktur. Çünkü cofaso özelliklerini değiştirmek istediğiniz nesneleri sadece fare ile çift tıklayarak; veya fare ile seçilmiş ise (yani 1 kez tıklanmış) Enter tuşu ile teyid ederek yapabilirsiniz. Fakat genede nesnelere bir tutma noktası atanmıştır. Nesnelerin kapsama alanları tasarım sırasında tam olarak kullanılmaktadır. Bunu en iyi anlatacak özellik ise, nesnelerin seçimi sırasında fare ile seçim yapılırken kullanılan toplu seçim metodudur. Nesneler seçilirken hareket yönünüz, şayet sağ alt köşeden ise, farenin dokunduğu tüm nesneler seçili duruma getirilirler. Diğer hareket tarzlarının tümü, sadece tamamı ile fare ile çizim seçim penceresi içinde kalan nesneleri seçili duruma getirir!

3.3

Grafik
Grafik menüsü tasarım/çizimle ilgili diğer nesnelerin ve fonksiyonel imkanların bulunduğu menüdür. Resim konumlandır: Tasarımlarınızda kullandığınız şirket logosu veya cihaz Resimlerini bu alt menü aracılığı ile konumlandırabilirsiniz. Çizimlerinizde klasik olarak kullanılan GIF, JPG, TIF ve BMP Resim tiplerini kullanabilirsiniz. Komut tetiklendiğinde aşağıdaki pencere belirir.
Resim 36: Grafik menüsü

30

cofaso kullanım kitapçığı Pencerenin File Name satırında seçilen dosyanın ismi gösterildiği gibi, aynı zamanda gösterilmesini istediğiniz resim tiplerinin *.tif tipini yazmak mümkündür. Bu örneğin sonucu, sadece TIF formatında olan resim dosyalarının gösterilmesi olacaktır. Seçilen resmin öngösterimi pencerenin sağ tarafında yapılır. Diyaloğun diğer alanları bilinen Windows™ kurallarına göre olduğu için burada daha detaylı açıklanmayacaklardır.

Resim 37: Resim konumlandırma penceresi

Seçilen resim imlecin ucuna eklenerek konumlandırmaya hazır duruma gelir. Konumlandırıldıktan sonra aşağıda gösterilen resim özellikleri penceresi açılır. Bu pencerede resim gösterilmeden önce, orjinal mm ölçülerini göreceksiniz. Fakat bu değerler elle değiştirilebilir ve orantısal olarak resme yansıtılırlar. Ayrıca bu resme bir gösterim açısıda verilebilir. Resim konumlandırıldıktan sonra da boyutları resmin 4 köşesinde görülen mavi kutucuklar aracılığı ile değiştirilebilirler.

Resim 38: Resim özellikleri penceresi

Resim 39:

Resim köşeleri örneği

Resmin köşe noktaları gözükürken, sol fare tuşu ile (dört yönü gösteren imleç gözüktüğünde) sürükleyip yerini değiştirebilirsiniz.

31

cofaso kullanım kitapçığı Metin konumlandır: Bu alt menü Değiştir menüsü altındaki Metin ile aynı fonksiyonaliteye sahip olduğundan, burada bir kez daha anlatılmayacaktır. Bul: Bu alt menü, çok kez ihtiyacınız olacak bir menüdür! cofaso'da hedef, aramak değil bulmaktır.

Resim 40: Bul penceresi

Yukarıda gösterilen pencerede çizimde kullanılan Genel cihazlar, Klemensler, Potansiyel oklar, Kablolar, Pano içi kablaj kabloları, Tüm metinler, Fonksiyonel metinler ve Malzeme kodları birlikte ve ayrı ayrı bulunabilirler. Aramanın yapıldığı alan, projeye kadar genişletilebilir veya sayfaya kadar daraltılabilir. Bu imkan size hedefe daha yakın hareket etmenizi sağlar. Yukarıda verilen örnekte arama kriteri olarak „X1“ nesne olarak Genel cihazlar ve kapsam olarak proje seçilmiştir. Göründüğü gibi, nesne arama kriteri olarak klemensler seçilmediği için daha genel bir sonuç elde edilmiştir. Çünkü kablo isimlerinde de „X1“ metni

32

cofaso kullanım kitapçığı mevcuttur. Şimdi kriterler arasına Klemensler eklenecektir. Ve sonuç klemensleri de içererek listenecektir. Fakat bir ileri nokta daha vardır, buda sadece klemensler arasında arama yapmaktır. Bunun için Genel cihazlar seçeneği kaldırıldığında sonuç görüldüğü üzere çok daha hedefe yöneliktir.

Resim 41: Bul penceresinde bulunan nesnelerin (genel cihazlar ve klemensler) listesi

Şimdi bu pencerede kullanılabilecek diğer imkanları tanıyalım. Son resimde listelenen satırlardan (sütun ismi Bağlantı olan kısım) klemens türü toprak (PE) olan satırlar seçilmiş durumdadırlar. [Değiştir] butonu kullanılarak seçili durumda olan her üç klemensin özellikleri aynı anda değiştirilebilirler. Klemensin özellik penceresinde sadece değiştirilen satırlar klemenslerin tümünde de değiştirilir. Diğer özellikler her klemensde, önceden hangi değere sahip ise aynı kalacaktır. Sıçrama özelliği: Arama sonucunda gösterilen listedeki herhangi bir satır fare ile çift tıklanır ise, sistem otomatik olarak o nesneye sıçrar. Şayet bu nesne başka bir sayfada ise ve bulunulan sayfa değişiklikleri kaydedilmemiş ise, kayıt sorusu penceresi gösterilir. Kayıt cevabından sonra sistem seçilen nesneye sıçrar.

33

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 42: Bul penceresinde bulunan klemenslerin listesi

Çift tıklanılan ve üzerine sıçranan nesne sistem tarafından seçili, yani beyaz olarak işaretlenir ve mümkün olduğu kadarı ile büyütülür.

Resim 43: Kaydedilmemiş sayfa için kayıt diyaloğu

Arama penceresi kapatılmaz ve sizi, üzerine gidilen veya başka nesneleri değiştirebilir veya başka işlemler yapılabilir. Arama penceresinde yapılan her seçim değişikliği sonuca hemen yansıtılır ve sonuçları gösterilir. Örneğin Kapsam Sayfa olarak değiştirildiğinde sadece X1 klemens dizinine ait 4 klemens listede kalacaktır. Bulma işlemi sırasında büyük veya küçük harf ayrımı yapabilir, ayrıca sisteme giriş yaptıktan sonra yaptığınız girişleri tekrar kullanabilirsiniz. Seçtiğiniz nesne sınıfının tüm üyelerini görmek isterseniz, sadece 1 yıldız ('*') girmeniz yeterli olacaktır.

34

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 44: Bul penceresinde bulunan klemenslerin listesi

Yenile: Normalde bu fonksiyonu çağırmanıza gerek olmayacaktır. Başka sistemlerde olduğu gibi, sistemimizde ekran üzerinde çizim artıkları veya çöp kalmayacaktır. Fakat şayet bu durum oluşursa, bu fonksiyon ile bu artıkları yok edebilir, çizimi yenileyebilirsiniz! Yatay imleç: Tasarım/çizim yapılırken imlecin sadece X ekseni yönünde hareket etmesi istenirse, bu fonksiyon tetiklenir. Sol tarafdaki kutucuk bu özelliğin aktif/pasif konumda olduğunu gösterir. Dikey imleç: Tasarım/çizim yapılırken imlecin sadece Y ekseni yönünde hareket etmesi istenirse, bu fonksiyon tetiklenir. Sol tarafdaki kutucuk bu özelliğin aktif/pasif konumda olduğunu gösterir. Serbest imleç: Yukarıdaki imleç hareketlerini sonlandırıp, normal imleç kullanımına geçilmesini sağlar.

3.4

Zoom
Zoom menüsü tasarım/çizim yapılırken ekranın belirli bölgelerini büyütmek, küçültmek veya değişik sabit safya boyut formatlarında göstermek için kullanılır. Zoom penceresi: Fare (sadece fare ile) ile ekranın bir bölgesini büyütmek için kullanılır. Komut başladıktan sonra, sol fare tuşuna basılır ve pencere boyutu belirleninceye kadar bırakılmaz. Büyütmek istediğiniz alan belirlenirken fare hareket yönünde beyaz bir pencere çizilir.
Resim 45: Zoom menüsü

Büyült: Farenin ekran üzerindeki son konumu baz alınarak, o bölge merkezli kademeli olarak büyütülür. Bu fonksiyonun paraleli '+' (artı tuşu) dır. Fakat bu tuş kullanılırken, fare ile hareket ettiğiniz için, bulunduğunuz bölge belirsiz görünebilir.

35

cofaso kullanım kitapçığı Küçült: Farenin ekran üzerindeki son konumu baz alınarak, o bölge merkezli kademeli olarak küçültülür. Bu fonksiyonun paraleli '-' (eksi tuşu) dur. Fakat bu tuş kullanılırken, fare ile hareket ettiğiniz için, bulunduğunuz bölge belirsiz görünebilir. Komple sayfa: İmlecin bulunduğu koordinat dikkate alınmaksızın, çizim sayfa özelliklerinde Sayfa boyutu değerine uygun olarak ekranda gösterilir. A1: Sayfa boyutu dikkate alınmaksızın, çizim A1 fotmatı boyutunda gösterilir. A2: Sayfa boyutu dikkate alınmaksızın, çizim A2 fotmatı boyutunda gösterilir. A3: Sayfa boyutu dikkate alınmaksızın, çizim A3 fotmatı boyutunda gösterilir. Grid göster/sakla: Çizim yapılırken bazen hizalamak için konumlandırma noktaları görülmek istenir. Bunu yapabilmek için grid gösterilebilir. Grid gösterim aralıkları, imlecin sıçrama boyutuna eşittir. Sonuç aşağıdaki gibi olabilir.

Resim 46: Grid gösterim örneği

3.5

Makro
Makro menüsü tasarım/çizim yapılırken çok kez kullanılan çizim bölümlerinin ve/veya sayfalarının sisteme herhangi bir projeye kaydı yapılmaksızın oluşturulan çizimlerdir. Oluşturulan tüm projelerde kullanılabilirler.
Resim 47: Makro menüsü

3.5.1 Pencere makrosu oluştur
Komut başlatıldıktan sonra kavuniçi bayrak imleç ile gösterilir. Ekranın istenilen bölgesi sol fare tuşu tutularak belirlenir ve bırakılır. Belirlemeden sonra ekrana makronun ismini ve kaydedileceği dizini/grubu belirleyeceğiniz pencere (aşağıda) gelir. Seçilen alanın kendisi değil, en soldaki ve en üstteki sembolünün kesiştiği nokta, makronun tutma noktasıdır. [Oluştur] butonu tıklandığında seçilen bölgedeki nesneler bu butonun sağında bulunan isim girme alanındaki isimde oluşturulur.

36

cofaso kullanım kitapçığı Görüldüğü gibi, sadece pencere makrosu altındaki dizinler ve makrolar gösterilir. Sistemde aynı isim verilmiş birden fazla makro oluşturabilirsiniz. Aynı makro türünden veya değişik makro türlerinden. Makro oluşturulurken [Yeni] ve [Sil] butonları ile yeni dizinler oluşturulup, mevcut dizinler silinebilirler. Dikkat! Silinen dizin altında makro mevcut olsa dahi silinecektir.

Resim 48: Yeni pencere makrosu oluşturma penceresi

Makro dizin hiyerarşinizi oluştururken herhangi bir alt dizin sınırlaması yoktur! İstenildiği kadar derinlikte alt alta dizin oluşturabilirsiniz.

3.5.2 Sayfa makrosu oluştur
Komut başlatıldıktan sonra mavi bayrak geçerlidir. Çizimde (ekranda değil!) mevcut tüm nesneler beyaz olarak seçilirler ve ardından otomatik olarak dizin ve isim belirleme penceresi belirir. Pencere makrosunda geçerli olan tüm imkanlar sayfa makrosu içinde geçerlidir.

Resim 49: Yeni sayfa makrosu oluşturma penceresi

[Oluştur] butonu tıklandığında seçilen nesneler bu butonun solunda bulunan isim alanındaki isimde oluşturulur.

37

cofaso kullanım kitapçığı

3.5.3 Sütun makrosu oluştur
Komut başlatıldıktan sonra yeşil bayrak imleç ile gösterilir. Ekranın istenilen sütun bölgesi sol fare tuşu bırakılmadan tutularak belirlenir ve bırakılır. Ardından belirlenen sütun makrosu X ekseni yönünde kaydırılabilir. Son durumu belirlemek için sol fare tuşu veya Enter tuşu kullanılabilir. Bu işlemden sonra evvela seçilmiş olan nesneler beyaz olarak işaretlenirler ve ekrana makronun ismini ve kaydedileceği dizini/grubu belirleyeceğiniz pencere gelir.

Resim 50: Yeni sütun makrosu oluşturma penceresi

[Oluştur] butonu tıklandığında seçilen nesneler bu butonun solunda bulunan isim alanındaki isimde oluşturulur. Burada da diğer makro türlerinde mevcut tüm imkanlar kullanılabilir.

3.5.4 Parametrik makro oluştur
Parametrik makro oluşturmak pencere makrosu ile aynıdır. Sadece kullanımı veya anlamı farklıdır. Otomatik projelendirme de kullanılmak üzere oluşturulur. '#' (diez) karakteri kullanımından ötürü özeldir. Aynı zamanda bu makro türü makro konumlandırma penceresinde listelenmez! Normal kullanım için oluşturulmaz! Oluşturulan makroda herhangi bir alana „#1“ yazarsanız, bu değer Excel™ tablosundan okunan #1 sütunudan değerini alacaktır.

Resim 51: Yeni parametrik makro oluşturma penceresi

[Oluştur] butonu tıklandığında seçilen nesneler bu butonun solunda bulunan isim alanındaki isimde oluşturulur.

38

cofaso kullanım kitapçığı

3.5.5 Makro konumlandır
Bu komutla tüm makro türleri konumlandırılabilir. Pencere ekrana geldikten sonra makro isimlerini direkt olarak girerek imlecin istenilen makro üzerine sıçraması sağlanır. Ardından Enter tuşu ile veya fare ile [OK] butonu tıklanarak seçilen makro konumlandırılır. Sayfa makrosu konumlandırılırken sistem otomatik olarak, makro oluşturulurken nesnelerin bulundukları koordinatları aktüel sayfayada uygular. Sayfa makrosu konumlandırılan sayfanın boş olmasına gerek yoktur. Sütun makrosu konumlandırılırken makro sadece X ekseni yönünde hareket ettirilebilir. Tüm makro tipleri konumlandırılırken imleç ucuna eklenirler ve otomatik bağlantı çizgileri hareket anında gösterilmez. İhtiyaç olunmayan makrolar [Sil] butonu ile silinebilirler. İsmi değiştirilmek istenen makrolar, genel Windows™ fonksiyonalitesine uygun olarak fare ile kısa süre üzerinde sol fare tuşu ile basılarak yeniden adlandırılabilirler.

Resim 52: Makro konumlandırma penceresi

39

cofaso kullanım kitapçığı

3.6

Göster
Göster menüsü tasarım/çizim yapıldıktan sonra özellikle otomatik sayfaların gösterilmesinde veya bu sayfalrın Excel™ formatında dosyaya kaydedilmesinde kullanılır.

Resim 53: Göster menüsü

Sayfa listesi: Herhangi bir klemens dizini gösterildikten sonra bu dizine ait değişiklikler sistem tarafından otomatik olarak otomatik planlara yansıtılır, yani bu işlem sadece açık olmayan sayfalar için yapılmak zorundadır.

Resim 54: Sayfa listesi penceresi

Resim 55: Kapak sayfası özellikleri penceresi

Yukarıda listelenen sayfa tiplerinden kapak sayfası tipi özel bir sayfa tipidir.

40

cofaso kullanım kitapçığı Excel olarak malzeme listesi: Otomatik olarak oluşturulan malzeme listesinin Excel™ dosyası olarak kaydı yapılır.

Resim 56: Malzeme listelerini Excel olarak kaydetme penceresi

Excel olarak kablaj listesi: Otomatik olarak oluşturulan kablaj listesinin Excel™ dosyası olarak kaydı yapılır. Excel olarak parça listesi: Otomatik olarak oluşturulan parça listesinin Excel™ dosyası olarak kaydı yapılır. Excel olarak sipariş listesi: Otomatik olarak oluşturulan sipariş listesinin Excel™ dosyası olarak kaydı yapılır. Yukarıda dosya kaydının yapılacağı diyalog tüm Excel™ kaydı alt menülerinde kullanıma sunulmaktadır.

3.7

Extralar
Extralar menüsü tasarım/çizim yapılırken kullanılan çizim harici nesnelerin tanımlanması, tasarlanması ve bazı yönetimsel işlemlerin yapıldığı menüdür. Bu diyalog 3 ana bölümden ve 1 + 2 + 2 alt bölümden oluşmaktadır.

3.7.1 Malzeme yönetimi
Bu alt menü cofaso içinde çok önemli bir yere sahiptir. Sadece çizim anında konumlandırılan sembollerin arkasına seçilen malzemleri değil, ayrıca kabloların ve diğer altyapı nesnelerinin tanımlandığı yerdir.
Resim 57: Ekstralar menüsü

41

cofaso kullanım kitapçığı Ürün ağacı: Pencerenin bu bölümünde yukarıda evvela tüm tanımlanabilir malzeme gruplarını ve bunlar için gerekli olan diğer nesneleri görmektesiniz. Malzemeler Cihazlar, Kontaktörler, Kablolar, Klemens ve Fişler, Panolar ve Tedarikçiler gruplarından oluşmaktadır. Ayrıca Cihazlar kendi içinde aşağıda listelenen alt gruplara ayrılmıştır. (A) Modüller, Sub modüller (B) Elektrikli olamayan cihazlardan olanlara konvertörler (C) Kapasitörler (D) Zaman ve kayıt cihazları (E) Diğerleri (aydınlatma, ısıtma) (F) Koruma cihazları (sigortalar) (G) Jeneratörler, güç kaynakları

Resim 58: Malzeme yönetimi arayüzü

(H) Sinyal vericiler (optik ve akustik) (K) Kontaktörler, röleler (L) Induktörler (M) Motorlar (N) Akım doğrultucular, regülatörler (P) Ölçü ve test cihazları

42

cofaso kullanım kitapçığı (Q) Kuvvetli akım şalterleri (circuit breakerler, minyature circuit breakerler) (R) Rezistör, potansiyometre (S) Siviçler, butonlar, selektörler (T) Transformatörler (U) Modülatörler, konvertörler (V) Semikonduktörler, valfler (W) Transmisyon cihazları, doğrular, kablolar (X) Klemensler, konnektörler, fişler (Y) Elektrikle çalışan mekanik cihazlar (solenoid valfler, ...) (Z) Terminasyon elemanları, filtreler, ekolayzerlar Yukarıda her satırın başında bulunan cihaz sınıfı tanımlamaları IEC normuna uygun tanımlardır. Bu harf aynı zamanda malzeme Tanım harfi özelliği olarak mevcuttur. Yeni tanımlanan bir malzeme ilk tanımlandığında, şayet herhangi bir Tanım harfi girilmez ise, genel tanım mantığında Cihazlar dalı altında herhangi bir cihaz sınıfına eklenmeden veritabanına kaydedilir. Tanım harfi girilip kaydı yapıldıktan sonra yukarıda harfi yazılı olan cihaz sınıfı altına otomatik olarak kaydırılır. Yukarıda listelenen gruplar aynı zamanda Malzeme tipi satırındaki seçeneklerin aynısıdır. Ürün ağacı üzerinde herhangi bir yerde iken, şayet 'T' harfini tuşlarsanız, imleç durduğunuz yerden aşağıya doğru 'T' harfi ile başlayan ilk malzemeye sıçrayacaktır. Şayet tekrar (veya çok kez) 'T' harfine basarsanız, imleç tekrar arama yapacak ve bir sonraki 'T' harfi ile başlayan malzemeye sıçrayacaktır. Ve bu işlem siz işlemi tekrarladığınız sürece devam eder. Ürün ağacı bu aramalar sonucunda çok dallı açılıp, hangi ürün grubunda olunduğu gözükmüyor ise, klavyeden '<-' (sol yön tuşuna) basılır ve bulunulan dalı kapatılır. Bu işlem ne kadar çok tekrarlanırsa (Malzeme dalına kadar) o kadar çok dal kapatılacaktır. Sistem harf girildiğinde arama yaparken, ürün grupları arasında ayrım yapmaz! Ürün ağacı üzerinde herhangi bir malzeme üzerinde iken [Yeni] butonu tuşlanırsa, sistem imlecin üzerinde bulunduğu malzemeyi referans alıp almaması gerektiğini (aşağıdaki resim) sorar ve [Yes] butonu ile yeni malzemenin tüm özelliklerini bu mevcut malzemeden alır.

Resim 59: Yeni ürün oluşturma

43

cofaso kullanım kitapçığı Bu durumda malzemenin Malzeme kodunun değiştirmesi gerekmektedir, aksi takdirde kayıt sırasında hata mesajı verecektir. Başarılı kayıt sonrası yeni malzeme, referans alınan malzeme altında gösterilecektir. Elbette Tanım harfi özelliğinde bir değişiklik yapılmamış ise. Malzeme denetim penceresi, konumlandırılan bir sembolün arkasında çağrıldığında, herhangi bir malzeme çift tıklandığında bu malzeme seçilen malzeme satırına atanacaktır. Cihazlar Aşağıda listelenip açıklanacak olan özelliklerin tümü, otomatik planların sembolleri hazırlanırken kullanılabilir alanlardır. O nedenle bazı alanları ilk etapta kullanım ihtiyacı olmasa da, dikkatle değerlendirilmelidir. Malzeme kodu: Bu alan malzemenin tüm sistem içinde herhangi bir karışıklığa sebep olmaksızın kullanılır ve buraya girilen değer sadece 1 malzeme kodu olabilecektir. Malzeme kodu tanımında tüm karakterler kullanılabilirler. Yani türkçe karakterlerin kullanımı mümkündür. Şayet projelerinizi yurtdışına da gönderiyorsanız, iş ortaklarınızın bu karakterleri okumak zorunda olduğunu düşünerek karar veriniz. Bu alan haricinde metin içeren tüm alanlar mevcut tüm dillerde çok dilli olarak tanımlanabilirler. Bir metin alanında birden çok dil için metin girerken, tüm sistemde aşağıdaki ön ekleri kullanma zorunluluğu mevcuttur. Türkçe için: %%TR%% İngilizce için: %%EN%% Almanca için: %%GR%% ... Özellik penceresi: Malzeme tipi: Bu alan tanımlanan malzemenin yukarıdaki listeye ve malzeme penceresinin sağında bulunan Ürün ağacına uygun olarak seçilmelidir. Fakat mecburi değildir. Bu alan metodsal olarak herhangi bir değerlendirilmeye tabii tutulmaz. Malzeme fonksiyonalitesi: Bu alan malzemenin fonksiyonalitesi ile ilgilidir. Bu alan metodsal olarak herhangi bir değerlendirilmeye tabii tutulmaz. Yanlış girilmesi, projeleriniz üzerinde bir etki yapmaz, fakat fonksiyonalitesinden emin değilseniz malzeme için herhangi bir değer atamayınız! İleri sürümler değişik özelliklerle alakalı bir alan olduğu için, emin durumlarda kullanılmalıdır.

44

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 60: Malzeme özellikleri penceresi

Resim 61: Malzeme fonksiyonalitesi seçenekleri

Tanım: Bu alan malzemenin açıklamasıdır. Otomatik malzeme listelerinde kullanılır ve mantıksal açıklamanın girilmesi gerekmektedir. Bu alan 3 satırdan ibarettir ve otomatik planların tasarımda kullanılırken de 3 değişik satır olarak kullanılabilir. Bu alanları doldururken veya okurken, mantıksal ayrım olan özellikleri gruplandırmaya çalışılmalıdır. Örneğin, voltaj ile ilgili bilgileri birinci satıra, akım ile ilgili değerleri ikinci satıra girmek gibi. Bu örnek cihazın sınıfına ve fonksiyonalitesine göre farklılık gösterecektir.

45

cofaso kullanım kitapçığı Model numarası: Bu alan cihazın Malzeme kodunu tamamlayan bir bilgidir. Birçok uygulamada Malzeme kodu bilgisi yeterli olsada, aynı malzemenin değişik renklerini temsil eden, fakat tamamı ile aynı Malzeme kodunu alan ve sadece ek bir bilgi ile ayırt edilebilen malzemeler mevcuttur. Sipariş kodu: Bu alan malzemenin tedarik edilirken, şayet kendi stoğunuzda değil ise, sipariş edilebilmesi için gereken bilgidir. Malzeme kodu kendi şirketinize has bir bilgi olabilir, fakat Sipariş kodu size ait olmayan ve tedarikçinin size verdiği bir bilgidir. Fiyat: Bu alan malzemenin satış fiyatını gösterir. Yani projenizde uygulama fiyatıdır. Para birimi: Bu alan yukarıdaki Fiyat alanı için seçilen ülke para birimidir. Satınalma fiyatı: Bu alan malzemenin alış fiyatını gösterir. Para birimi: Bu alan yukarıdaki Satınalma fiyatı alanı için seçilen ülke para birimidir. Maliyet: Bu alan malzemenin size maliyet fiyatını gösterir. Bu kalkülasyon sizin tarafınızdan gerçekleştirilecektir. Sistem otomatik olarak bunu hesaplamaz! Para birimi: Bu alan yukarıdaki Maliyet alanı için seçilen ülke para birimidir. Yandak resim yukarıdaki diğer Para birimi alanları içinde geçerlidir.
Resim 62: Parabirimi seçenekleri

Stok: Bu alan seçtiğiniz malzemenin kullanım için kaç tane stoğunuzda olduğunu gösterir. Birim: Stok alanındaki değerin, hangi ölçekle gösterileceği bu alanda belirlenir.
Resim 63: Birim seçenekleri

Üretici: Bu bilgi gene malzeme yönetimi penceresi içinde, Ürün ağacı üzerinde Tedarikçiler dalı üzerinde tanımlanır, bu ve bir sonraki Tedarikçi alanında kullanılır. Alanı açtıktan sonra klavyeden gireceğiniz harfler doğrultusunda, sistem sizi direkt olarak o Üretici veya Tedarikçiye götürecektir. Yön tuşları ile de bu pencere içinde hareket edebilirsiniz.

46

cofaso kullanım kitapçığı Açıklama: Bu alana diğer alanlara sığdıralamayan özellikler atanabilir. Özel bir değerlendirmeye tabii tutulmaz, fakat antet sembolleri tasarımında kullanılabilir.

Resim 64: Üretici seçenekleri

Tanım harfi: Bu alan çok önemli bir alandır! Çünkü buraya girilen değere uygun olarak, sistem malzeme seçiminde bu malzemeyi seçime sunar. Bu harflerde yukarıda birkaç kez belirtildiği gibi, yukarıdaki listeden veya Ürün ağacı üzerindeki malzeme sınıflarının sağındaki parantez içindeki harflerden ve aynı zamanda IEC normundan alınabilirler. Bu harfler aynı zamanda uluslararası tasarım/çizim sırasında sembollerin çağrılmasında kullanılan harflerdir. Bu alana harf girildikten ve [Uygula] butonu tıklandıktan sonra, sistem otomatik olarak bu malzemeyi ait olduğu grubun altına ekleyecektir. Sembol: Girilen malzemenin hangi sembol kullanıldığında getirilmesi sınırlaması veya rahatlığı isteniyorsa, bu alanın sağındaki [...] butonu tıklanır ve bilinen sembol seçim penceresinden; istenilen kütüphane içinden, istenilen sembol seçilir ve uygulanır. Bu alana bir sembol değeri atanmış ise, yukarıdaki Tanım harfi değerinden daha öncelikli olarak kullanılacaktır. O nedenle daha genel kullanım isteniyor ise, bu alanın boş bırakılması ve sadece yukarıdaki Tanım harfi alanı kullanılmalıdır. Makro: Bu alan sadece pano tasarımı yapıldığında kullanılır ve sembolün arkasındaki malzemeye uygun olarak kullanıma sunulur. Grup kodu: Bu 3 alan alan ekrandaki malzemenin hangi başka malzemelerle uyum içinde seçilebileceğini belirler. Buna örnek olarak 1.800mm x 800mm boyutlarında olan bir panoya uyan montaj sacı seçeneklerini verebiliriz. Montaj sacı seçenekleri krom veya boyalı olarak uygun ölçülerde seçilebilir. Bu özellik kullanıcının seçim süresini kısaltarak otomatik hale getirmesini sağlar. Fakat 1 ürünün birden fazla grup içinde yeralabileceği düşünüleceğinden, 3 değişik alan sunulmuştur. Resim 65'te bu ekran verilmiştir. Genişlik: Bu alan artık değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Eski sürümlerde (4.0 öncesi) kullanılmış ve pano tasarımında sadece bir dörtgenin

47

cofaso kullanım kitapçığı gösterimi için kullanılmıştır. Burada eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. mm cinsinden değer girilmelidir. Yükseklik: Bu alan artık değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Eski sürümlerde (4.0 öncesi) kullanılmış ve pano tasarımında sadece bir dörtgenin gösterimi için kullanılmıştır. Burada eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. Bu alana mm cinsinden değer girilmelidir. Derinlik: Bu alan artık değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Eski sürümlerde (4.0 öncesi) kullanılmış ve pano tasarımında sadece bir dörtgenin gösterimi için kullanılmıştır. Burada eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. mm cinsinden değer girilmelidir. Ağırlık: Bu alan henüz değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Sadece bilgi özelliği vardır. Kg cinsinden değer girilmelidir. Dikey boşluk: Bu alan artık değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Eski sürümlerde (4.0 öncesi) kullanılmış ve pano tasarımında sadece bir dörtgenin gösterimi için kullanılmıştır. Burada eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. mm cinsinden değer girilmelidir. Yatay boşluk: Bu alan artık değerlendirmeye tabii olmayan bir alandır. Eski sürümlerde (4.0 öncesi) kullanılmış ve pano tasarımında sadece bir dörtgenin gösterimi için kullanılmıştır. Burada eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. mm cinsinden değer girilmelidir. Cihazlar için ayrıca spesifik özelliklerin girilebildiği ayrı bir bölüm mevcuttur. Bu kısım Ürün ağacında Cihazlar dalı altında listelenen tüm ürün grupları içinde yeralan ürünler için geçerlidir. Yukarıda anlatılan özellikler haricinde çok daha özel subjelerin tutulduğu özellik kısmıdır. Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi, ticari özelliklere ek olarak elektriksel özellikler tutulmaktadır. Gerilim: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç Volta uygun olduğu yazılır. Akım: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç Ampere uygun olduğu yazılır. Güç: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç kilo Watta uygun olduğu yazılır. Tutma gücü: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç mili Volt Ampere uygun olduğu yazılır.

48

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 65: Malzeme cihaz özellikleri

Maksimum güç: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç Watta uygun olduğu yazılır. Kayıp güç: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç mili Volt Amper enerji kaybı olduğu belirlenir. Gerilim tipi: Oluşturulan cihaz malzemesinin hangi gerilim tipi sınıfına girdiği belirlenir. Yanı alternatif akım mı, düz akım mı? Seçenekler: AC veya DC. Tetikleme gücü: Oluşturulan cihaz malzemesinin kaç Amper ile ilk tetikleme anında güç çektiği belirlenir. Conn. Cross-sec.: mm² olarak bağlantı kesitini belirler. Diğer değerler: Yukarıdaki alanlarda olmayan, fakat girilmesi gereken tanımsız başka değerler belirlenir. Kontaktörler Kontaktörler diğer cihazların tüm özellikleri sahiptir ve bunlar haricinde kontaktörler elektroteknikte özel cihazlar oldukları için, bunların sargı/bobinlerinin ve kontaklarının (açık, kapalı, enverzör) tanımlanması gerekmektedir. Yukarıda görüldüğü gibi, genel cihazların özelliklerine ek olarak (resmin alt kısmı, kontak tanım kısmı; ayrıca anlatılacaktır) en üstte 2 yeni özellik eklenmiştir. Bunlar Kontaktör tipi ve Grup kodu özellikleridir. Kontaktör tipi: Bu özellik açıklamaları ile birlikte aşağıdaki seçeneklere sahiptir. Bu seçenekler ile kontaktörün seçim anındaki hareketini, seçilmesi gereken kontaktör tipini belirler.

49

cofaso kullanım kitapçığı

− Güç kontaktörü Bu kontaktör tipi başka bir kontaktör ile kombine edilemez. Tek başına kullanılmak zorundadır ve seçim listesinde uygun kontaklara sahip ise listelenir.

Güç kontaktörü + Yardımcı blok Bu kontaktör tipi başka kontaktörler ile kombine edilebilir. Aynı Grup koduna sahip diğer bütün Yardımcı bloklar ile kombine edilerek listede seçime sunulur.

Resim 66: Kontaktör/Röle özellikleri penceresi

Resim 67: Kontaktör/Röle özellikleri penceresi

Yardımcı kontaktör Bu kontaktör tipi başka bir kontaktör ile kombine edilemez. Tek başına kullanılmak zorundadır ve seçim listesinde uygun kontaklara sahip ise listelenir. Yardımcı kontaktör + Yardımcı blok Bu kontaktör tipi başka kontaktörler ile kombine edilebilir. Aynı Grup koduna sahip diğer bütün Yardımcı bloklar ile kombine edilerek listede seçime sunulur. Yardımcı blok Bu kontaktör sadece Grup kodu aynı olmak şartı ile başka kontaktörler ile kullanılabilir. Motor koruma rölesi

50

cofaso kullanım kitapçığı Bu cihaz tipi, sadece motor koruma röleleri için kullanılabilir.

Çok fonksiyonlu röle Bu cihaz tipi, sadece çok fonksiyonlu röleleri için kullanılabilir.

Sembol olarak konumlandırılan bir kontaktörün (K sembolü/röle/bobin) malzeme kısmına veya yukarıdaki resimde sol alt köşede bulunan [Kontaktör seçimi] butonu ile gelen pencereden (altta) seçilecek kontaktörün gösterilmesi sağlanır. Bir kontaktörün aşağıda görülen pencerede listelenebilmesi için, ya Güç kontaktörü olması gerekir, ya Güç kontaktörü + Yardımcı blok, ya Yardımcı kontaktör, ya da Yardımcı kontaktör + Yardımcı blok olması gerekmektedir. Yardımcı blok tek başına kullanılabilir bir kontaktör tipi olmadığından, kontaktör seçim penceresinde listelenmez. Grup kodu: Bu özellik yeni malzeme oluşturulurken „-1“ değeri alarak gösterilir. Fakat oka basılıp değerler gösterildiğinde A'dan H harfine kadar değerler listelenir. Fakat bu değerler sadece örnek değerlerdir. Kullanıcılar istedikleri grup değerini girebilirler. Bu değerler sadece tek haneli değil, bir kelime dahi olabilir. „Siemens“ gibi şirketlerin kontaktör uyuşması için kullandıkları harf kombinasyonları mevcuttur. Bunlar orjinallerinde oldukları gibi kullanılabilirler!

Resim 68: Kontaktör seçim penceresi

Elbette seçim listesinde Malzeme yönetiminde tanımlanmış tüm kontaktörlerin listelenebilmesi için, kontaktör tipinin ilk konumlandırmada seçimi yapılmalıdır. Aksi durumda kontaktörün kullanılmış kontaklarına uygun kontaktörler aranacak ve yalnızca bunlar listelenecektir.

51

cofaso kullanım kitapçığı

Kontak ve bağlantı isimlerinin tanımlanması: Pencerenin Kontaktörler tabında alt kısımda gösterilen tablo, kontakların tanımlanması içindir. Kontaktör/Röle, Tanım harfi, Bağlantı 1, Bağlantı 2 ve Bağlantı 3 sütunları bu tablonun özelliklerini gösterir. En soldaki Kontaktör/Röle sütunu, kontaktörün/rölenin bobin sayısını gösterir. 2. sütun Tanım harfi kullanılacak sembolün tanım harfi seçilir. Bu sütun mantıksal bir değere sahiptir. Seçilen sembol tipi sistem tarafından değerlendirilir ve seçilen kontaktörün kontakları kullanılırken, kullanıcıyı destekler. Diğer sütunlar Bağlantı 1, Bağlantı 2 ve Bağlantı 3 seçilen sembol türüne göre bağlantı isimleri ile doldurulur. Çizim anında bir açık kontak seçildiğinde, sistem otmatik olarak ilk sıradaki açık kontağın bağlantı uçları isimlerini önerecektir. Kablolar Kablolarda da kontaktörlerde olduğu gibi, standard ticari özellikler haricinde sadece kablolara has olan ek başka özelliklerde mevcuttur. Kablo tipi: Bu özelliklerin ilki görüldüğü gibi kablo tipidir. Kablo tipleri aşağıdaki seçeneklerden mevcuttur:

Resim 69: Kablo özellikleri penceresi

- NGMH11YÖ - NYSLY(C)Y-J - NYSLY(C)YÖ-J - NYSLY-J

52

cofaso kullanım kitapçığı - NYSLY(C)CY-JZ - Ölflex-115H - Ölflex-440P - Ölflex-Classic 100CY - Ölflex-Classic 400CP - Ölflex-FD - Ölflex-Servo 700 CY - Superflex-N-Pur - Y-CY-JZ Bu tipler sistem altyapısında mevcutturlar ve değiştirilemezler! Maks. gerilim: Oluşturulan kablonun maksimum kaç Volt gerilime dayanıklı olduğu girillir. Ağırlık: Bu özellik aşağıda verilecek Damar sayısı ve Kesite göre her m başına Kg cinsinden ne kadar ağırlığı olduğu girilir. Damar sayısı: Bu kablonun kaç damarı olduğu girilir. Damar kesiti: Yukarıda sayısı girilen normal damarların kesiti girilir. Değer mm² cinsindendir. Dış çap: Kablonun toplam kesitinin çapı girilir. Değer mm cinsindendir. Min. Eğme yarıçapı: Kablonun bükülürken kırılmaması için ne kadar eğilebileceğinin ölçüsüdür. Değer mm cinsindendir. Damar ismi: Kablo damarlarının hangi standartlara göre isimlendirildiği bu alanda belirlenir. Değerler: − DIN 47100 renk kodları − IEC 757 renk kodları − Numaralı damarlar − Hiçbiri Bu özellikde yapılan bir seçim, aşağıda bulunan damarlar üzerinde direkt etki eder ve altyapıda tanımlı olan renk veya numara kodlarını Damar sayısı adedinde tabloya yansıtır. Korumalı: Bu özellik kablonun korumasının olup olmadığını gösterir. PE damarı mevcut: Bu özellik kablonun toprak damarının olup olmadığını gösterir.

53

cofaso kullanım kitapçığı N damarı mevcut: Bu özellik kablonun nötr (N) damarının olup olmadığını gösterir. Şimdi kablo damarlarının tanımlandığı tabloyu anlayalım. Tablonun 5 değişik özellik sütunu mevcuttur. Bunlar: − İsim Kablo damarının tanımı; renk ise renk kodu, rakam ise numarası girilir. − Tip: Normal, SH (Kablo koruma), PE (Toprak), N (Nötr) Tip sütununda her damar için bir damar tipi belirlenir. − Renk Bu sütunda İsim sütunundaki renk kodlarını açıkça yazılabileceği sütundur. − Kesit Damarların, belli ise kesit değeri girilir. Değer mm² cinsindendir. − Uzunluk Bu değer herhangi bir değerlendirmeye tabii tutulmaz. Değer m cinsindendir. Klemensler Klemenslerde de diğer malzeme gruplarında olduğu gibi, standard ticari özellikler haricinde sadece klemenslere has özellikler de mevcuttur.

Resim 70: Klemens özellikleri penceresi

Renk: Bu özellik klemensin rengini gösterir. Henüz değerlendirmeye tabii tutulmayan bir özellikdir. Koruma tipi: Bu özellik klemensin Voltaj değerini gösterir.

54

cofaso kullanım kitapçığı Kesit, Kesit 1, Kesit 2: Bu 3 değer de klemensin montajda kabul edilebilir mm² cinsinden değerlerini gösterir. Güç: Amper cinsinden özellik değeri. Current: Amper cinsinden özellik değeri. Diğer alan: Kullanıma açık yedek bir alan. Malzeme: Kullanıma açık bir alan. Bulunan malzemeler ve Cihaz listesi Malzeme yönetimi penceresi kullanılırken, aranan malzeme hemen bulunamayabilir. Bu işlem için gerekli fonksiyonalite mevcuttur ve bu özelliğin sonuçları aşağıdaki pencere kullanıcıya seçime sunulurlar. Arama sonuçlarında 2 değişik kategori vardır. Birincisi bilinmeyen bir malzemenin arama sonuçlarıdır, bu malzemeler Bulunan malzemeler tabında gösterilirler, ikincisi ise, üzerinde çalıştığınız projede o ana kadar kullanmış olduğunuz malzemelerin herhangi bir arama yapmadan listelenmesidir. Bu malzemeler ise Cihaz listesi tabında gösterilirler.

Resim 71: Bulunan malzeme listesi penceresi

Butonlar Malzeme yönetimi pencereside kullanılabilir butonlar ve anlamları aşağıdaki gibidir. [Import]: Bu buton malzeme veritabanınınıza, bir Excel™ dosyasından yeni malzemelerin aktarılması veya mevcut malzemelerin fiyatlarının güncellenmesi için kullanılır. Buton tıklandıktan sonra aşağıdaki dosya seçim penceresi gösterilir.

55

cofaso kullanım kitapçığı Import için kullanılan Excel™ dosyası görüntüsünden bir resim verilmiştir. Fakat okunan dosyasının veri yapısı (sütun yapısı) aşağıdaki gibi soldan sağa olmak zorundadır. Bu özellik tanımları sistem altyapısında kullanıldıkları için ingilizce terimlerden oluşmaktadır ve türkçe karşılıkları kullanılamaz! Okunacak malzemelerin ticari özellikleri aşağıdaki özelliklerden okunur. Bu özellikler hem ard arda hemde satır satır verilecektir. Aşağıdaki her isim bir Excel™ sütununa eşdeğerdir.

Resim 72: Excel tablosundan malzeme okuma penceresi

Resim 73: Okunacak malzemeleri örnek tablo

Part number;Type of device;Type of function;Designation;Model number;Order number;Price;Currency of Price;Purchase price;Currency of Purchase price;Cost price;Currency of Cost price;Stock;Unit;Manufacturer;Supplier;Text;Identifier;Symbol;Macro;Width;Heig ht;Depth;Weight;Vertical space;Horizontal space;UserID − − − − − − − − − − − Part number Type of device Type of function Designation Model number Order number Price Currency of Price Purchase price Currency of Purchase price Cost price

56

cofaso kullanım kitapçığı − − − − − − − − − − − − − − − − Currency of Cost price Stock Unit Manufacturer Supplier Text Identifier Symbol Macro Width Height Depth Weight Vertical space Horizontal space UserID

Şimdi cihazların ikinci tabındaki özelliklerin import edilebilmesi için gereken listeyi veriyoruz. Part number;Voltage;Current;Power;Holding power;Max. power;Power dissipation;Voltage type;Trigger current;Conn. cross-sec;Other values;UserID − − − − − − − − − − − − Part number Voltage Current Power Holding power Max. Power Power dissipation Voltage type Trigger current Conn. Cross-sec Other values UserID

Şimdi ise kontaktörlerin import edilebilmeleri için gereken sütun yapısını vermek istiyoruz. Part number;Contactor type;Group code;Current;Power;Holding power;Max. power;Power dissipation;Voltage type;Trigger current;Conn. cross-sec;Other values;Coil;SubCoil;Connection1;Connection2;Connection3;Connection4;Conn ection5;Connection6;Connection7;Connection8;Connection9;Connection10;Co nnection11;Connection12;Connection13;Connection14;Connection15;Connecti on16;Connection17;Connection18;Connection19;Connection20;UserID

57

cofaso kullanım kitapçığı

− − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − − −

Part number Contactor type Group code Current Power Holding power Max. Power Power dissipation Voltage type Trigger current Conn. Cross-sec Other values Coil SubCoil Connection1 Connection2 Connection3 Connection4 Connection5 Connection6 Connection7 Connection8 Connection9 Connection10 Connection11 Connection12 Connection13 Connection14 Connection15 Connection16 Connection17 Connection18 Connection19 Connection20 UserID

Ve son olarak kablo importu için gerekli özellikleri vermek istiyoruz. Part number;Cable type;Max. voltage;Weight;Number of conductors;Conductor cross-section;External diameter;Min. bending radius;Is shileded;Has a PE conductor;Has a N conductor;UserID − Part number − Cable type

58

cofaso kullanım kitapçığı − − − − − − − − − − Max. Voltage Weight Number of conductors Conductor cross-section External diameter Min. bending radius Is shileded Has a PE conductor Has a N conductor UserID

Elbette her kullanıcı kendine has malzemeler import edecek ve bu malzemelerin fiyatlarını zamanla güncellemek zorunda kalacaktır. Fakat bu listeler Mert Bilgi İşlem sitelerinden temin edilebilir. Son olarak çok önemli bir bilgi vermek istiyoruz. İmport işlemi başlatılmadan önce, import edilmek istenen malzeme sınıfının üzerine tıklanması gerekmektedir. Bu işlem ile spesifik özellikler hangi gruba aktarılmalıdır ataması yapılır. [Bul]: Bu buton malzeme veritabanında aranan bir malzemeyi bulmak için kullanılır. Buton tıklandıktan sonra resim 71.'deki pencere gösterilir. Bu pencere aslında özellik penceresinin tüm alanlarını içeren bir penceredir. Fakat hiçbir özellik seçili olarak gelmez, kullanıcı istediği özelliğin solundaki çek işaretini tıklamak ve alana aradığı değeri yazılır ve [Bul] butonu tıklanır. [Yeni]: Bu buton yeni bir malzeme tanımı yapmak için kullanılır. Buton tıklanmadan önce hangi gruba malzeme atanacağı belirlenmelidir, bunun içinde örneğin yeni bir kontaktör tanımlamak isteniyorsa Kontaktörler dalı tıklanır ve ardından [Yeni] butonu tıklanır. Fakat mevcut (yukarıda açıklanmıştı) bir malzeme yeni tanımlanacak malzemeye temel olarak alınabilir. Bunun için hangi malzeme örnek alınacak ise üzerine tıklanır ve [Yeni] butonu tıklanır. Ardından gelen soru [Yes] olarak cevaplanır. [Sil]: Bu buton ile mevcut bir malzemeyi silebilirsiniz. Dikkat! Malzeme [Sil] butonuna bastıktan sonra silinir, başka bir soru sorulmaz! [Cihaz listesi]: Bu buton projede kullanılmış olan malzemelerin tümünü Cihaz listesi penceresinde gösterir. Bu pencerede listelenen malzemelerden bir tanesi seçilerek [OK] tuşuna basılır ise bu malzeme o sembole atanır.

59

cofaso kullanım kitapçığı

3.7.2 Etiketleme
Bu alt menü cofaso içinden tüm projenin etiketlerinin oluşturulmasını sağlar. Etiketleme modülünde de malzeme yönetimine benzer olarak nesneler 4 gruba ayrılmıştır. Bunlar Cihazlar, Klemensler, Kablolar ve Kablaj nesneleridir.

Resim 74: Malzeme özellikleri ile arama yapma penceresi

Her nesne grubu için pencerenin sağ üst köşesinde görüldüğü gibi, ayrı ayrı ve birçok şablon tanımlama imkanı mevcuttur. Bir nesne grubu için, en az 1 şablon tanımlanmış ise, tanımlanan şablonun ismi; aksi durumda (Şablon) kelimesi gösterilecektir. Şablon tanımlama aşağıda açıklanacaktır. Pencerenin orta bölümünde, seçili olan nesne grubuna ait tüm etiket bilgileri listelenmiştir. Pencere açılırken tüm etiket bilgilerinin solunda bulunan kutucuklar işaretli olarak gelecektir, fakat kullanıcı aynı bölümün sağ üst köşesinde bulunan Tümü şeçeneği ile kaldırılabilir. Fakat etiketlerin işaretleri tek tek de kaldırılabilirler. Etiketlerden 1 tanesi kaldırılır ise, Tümü seçeneğinin işareti kaldırılır.

60

cofaso kullanım kitapçığı

Çıktı bölümü açıklamaları: − Seçim: Tümü − Sıralama: İsim, Sembol numarası, Sembol tipi Bu özellik listelenen etiketlerin isme göre mi, sembol numarasına mı yoksa sembol tipine göre mi listelenmesi gerektiğini belirler. − : 1, .., 5

Resim 75: Etiketleme penceresi

Dosya tipi: Metin dosyası, Excel dosyası, PDF dosyası Etiketlerin hangi dosya tipinde kaydedilmek istendiği belirlenir. Sembol: [...] Satırın sağındaki üç nokta butonu tıklandığında bilinen sembol seçim penceresi ekrana gelir. Buradan etiket listesinde hangi sembol türünün listelenmesi isteniyorsa seçilmelidir.

61

cofaso kullanım kitapçığı

Dosya ismi: [...] butonuna basılarak dosyanın kaydedileceği yer ve dosya ismi belirlenir. Şayet kullanıcı değişiklik yapmadan [Uygula] veya

[OK] tuşuna tıklar ise, sistem seçili tipte dosyayı direkt C: sürücüsü altında oluşturur. [Uygula] butonu ile pencere kapatılmadan bir çok dosya tipi veya birçok liste bilgisayarınıza kaydedilebilir. Format tabı Etiketlerin oluşturulması için kullanıcı etiketin üzerinde bulunmasını istediği bilgileri belirleyebilir. Kullanıcı istediği sayıda, her müşterisi için ayrı ayrı şablon oluşturabilir veya var olan şablonları yenileri için kullanabilir. Bu tab yukarıda görüldüğü gibi, her nesne sınıfı için ayrı ayrı oluşturulabilir. Elbette her nesne sınıfında kullanılacak bilgilerde birbirinden farklılık gösterebilirler.

Resim 76: Etiket formatı belirleme penceresi

62

cofaso kullanım kitapçığı Kullanılan bu bilgiler resimde görüldüğü gibi sıralanmak zorunda değildirler. Mevcut [Aşağı kaydır] ve [Yukarı kaydır] butonları ile bilgi sırası yerleri değiştirilebilir. Hazırlanan etiket şablonuna eklenen bilginin (şayet PDF dosyasına kaydedilecek ise etki eder) mm cinsinde genişliği belirlenebilir. Cihaz etiketlerinde kullanılabilir alanlar: − Cihaz ismi − Komple cihaz ismi − Fonksiyonel metin − Tesis − Yer − Sayfa tanımı − Sütun − Ek alan − Sembol ismi Klemens etiketlerinde kullanılabilir alanlar: − Komple klemens dizin numarası − Fonksiyonel metin − Tesis − Yer − Sayfa tanımı − Sütun − Klemens dizin ismi − Klemens numarası/tanımı − Klemens tipi Kablo etiketlerinde kullanılabilir alanlar: − Kablo numarası − İsim, hedef 1 − İsim, hedef 2 − Komple kablo numarası − Tesis, hedef 1 − Tesis, hedef 2 − Sayfa tanımı − Sütun − Voltaj Yukarıda da belirtildiği gibi, [Aşağı kaydır] ve [Yukarı kaydır] butonları ile etikete eklenen bilgilerin yerleri değiştirilebilir. [Yazı tipi dizini] butonu şayet işletim sisteminden alınan yazı tipleri, standard

63

cofaso kullanım kitapçığı dizinde değilde, farklı bir dizinde ise, bu bilgiyi sisteme bu buton aracılığı ile yapılabilir. PDF dosyasına kayıt sırasında kullanılacak yazı tipi hemen altındaki Yazı tipi alanına girilebilir/değiştirilebilir. Ayrıca bu alanın hemen sağındaki sayısal alanda ise, bu yazı tipinin boyutu değiştirilebilir. Aynı satırın en sağında bulunan Boşluk (mm) alanında ise, etiketler arasına ayırıcı cinsinden konulacak karakter belirlenir. Ayırıcı − Hiçbiri Etikete eklenen alanlar arasına herhangi bir karakter konulmaz − Tab Tab boyutunda boşluk eklenir. − Boşluk Sadece bir karakter boyutunda boşluk eklenir. − Noktalı virgül Alanlar arasına noktalı virgül eklenir. − Virgül Alanlar arasına virgül eklenir. − Diğer Alanlar arasına sağdaki boşluğa girilen karakter eklenir. Farklı kaydet alanı karşısındaki alana yapılan ayarlamaların hangi isimde kaydedilebileceği yazılır ve [Kaydet] butonuna basılır. Şayet Farklı kaydet alanında mevcut bir değer seçilip [Kaydet] butonuna basılır ise, bu şablonun önceki değerleri geçerliliğini yitirir ve yeni ayarlamalar geçerli olur. [Uygula] butonuna basıldığında pencere kapatılmadan istenilen etiket listesi ayarlanan dizine kaydedilir. [OK] butonuna basıldığında istenilen etiket listesi ayarlanan dizine kaydedilir ve pencere kapatılır.

3.7.3 Parametreler
Bu alt menü cofaso içinde kullanıcının çizim sırasında bazı ufak değişikliklerle gösterimi etkilemesini sağlar. Bu parametrelerin bazıları projenizde kullanılan grafiksel gösterimleri etkilemekte, bazıları mantıksal değişiklikler sağlamakta, bazıları ise her ikisinide yapmaktadırlar. Şimdi tek tek parametreleri ve bunların alabileceği değerleri görelim. − Çapraz referansları göster

64

cofaso kullanım kitapçığı Bu parametre işaretlenmiş ise projenizde otomatik olarak oluşturulan çapraz referanslar gösterilir. İşaretli değil ise gösterilmez. − Bağlantı isimlerini göster Bu parametre işaretlenmiş ise projenizde konumlandırmış olduğunuz tüm sembollerin bağlantı isimleri gösterilir. Aksi durumda saklanırlar.

Resim 77: Parametre penceresi

Resim 78: Gözüken ve saklı bağlantı isimleri örnekleri

65

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 79: Parametre antet ve lejant ayarları penceresi

Kontaktör kodunu liste üstünde göster Aşağıda parametre seçili ve seçili değil iken oluşan sonuçları mevcuttur.

Resim 80: Kontaktör tipi numarası ve kodu gösterim örnekleri

66

cofaso kullanım kitapçığı

Kontaktör tip numarasını liste üstünde göster Yukarıda en sağdaki resimde parametre seçili olduğunda ve seçili değil iken sonuçları gösterilmiştir. Potansiyel ok kontrol tipi Bu parametre eski sürümlere uygunluğu tutmak amacı ile kullanılmaktadır. Aktüel olarak genel eşleştirme metodu kullanılmaktadır. Kontak çapraz referanslarını sembol altında göster Yatay, Dikey

Resim 81: Kontak referansları gösterim örnekleri

Sütun numaralama metodu Bu parametre projenizdeki sayfaların üst kısmında bulunan numaralama metodunu belirler. Elbette bu numaralama metodu projenizdeki tüm çapraz referansları etkileyecektir. DIN veya IEC normunu uygulayan şirketlerin çoğunluğu (%95'e yakın) sayfa + sütun numaralama mantığını uygulamaktadırlar. Yani bu parametre sadece Numerik olarak seçilirse bu sonuca ulaşmış oluruz. Fakat bu parametre 2 daha seçenek sumaktadır: Ardışık, Numerik, Alfanumerik sayfa Sistem kurulumunda Numerik ayarlı olarak gelir. Şimdi her seçenek için sonuçları görelim:

Resim 82: Değişik sütun numaralama gösterim örnekleri

Kontak listesi tipi Bu parametre kontaktörlerin altında listelenen kontak listesi çapraz referanslarını gösterim şeklini belirler. Kontaklar: Kontak endeksli Kontaklar solda: Kontak endeksli Liste; AK/KK tablosu Küçültülmüş: Kontaklar küçültülmüş

67

cofaso kullanım kitapçığı Liste, JIC: Sadece çapraz referans, açık Liste, JIC: Sadece çapraz referans, kapalı Şimdi sırası ile tüm seçenekleri bir resim ile anlatmaya çalışalım.

Resim 83: Kontak referans blokları gösterim örnekleri

Resim 84: Kontak referans blokları gösterim örnekleri

Standard kablo tipi Bu parametre ile kablo konumlandırıldıktan sonra ön ayarlı olarak gelmesini istediğiniz kablo tipini belirler. Bağlantı isimlerini 90 derece göster Bu parametre ile IEC ve DIN normunda birkaç yıldan beri standard hale getirilmiş olan, bağlantıların yan (90 derece devrik) gösterilmesidir.

Resim 85: Bağlantı isimleri örnekleri

Çapraz referanslarda sayfa numarasını her zaman göster

68

cofaso kullanım kitapçığı Bu parametre ile çapraz referanslar aynı sayfa olan sembolleri gösterse dahi, sütun değerinin önünde sayfanın gösterilmesini sağlar. Burada önemli olan kriter, referansın aynı sayfayı göstermesidir.

Resim 86: Kontak çapraz referanslarında sayfa bilgisi gösterimi

Cihaz isimlerinde küçük harfleri büyüğe çevir Bu parametre semboller manuel olarak numaralandırılırken, kullanıcı yanlışlıkla harfleri küçük girerse, büyük harflere çevirmesini sağlar. Sadece çizimdeki kablolar için kablo planı oluştur Bu parametre çizimdeki motor devrelerinde kullanılan devrelerin otomatik tanınması için geçerli bir parametredir. Fakat şuanda pasifize edilmiştir, sadece eski projelere olan uyum için tutulmaktadır. Çizgi tip Bu parametre çizimde kullanılan Cihaz kutusu, DIN kutusu ve Toprak bağlantıları için çizgi tipini belirler. Seçenekler: Dolu, Çizgi-çizgi, Nokta-nokta, Nokta-çizgi, Çizgi-nokta-nokta Ayırıcı karakter Bu parametre çapraz referanslar gösterilirken, kolay okunmayı sağlamak için sayfa ve sütun bilgilerinin ayrılması için kullanılacak karakterleri belirler. Sayfa ve sütun arası ve Sütun ve koordinat arası. İlk parametre için ön ayarlı değer '/' (Slaş/taksim) ve ikinci parametre için '.' (Nokta) verilmiştir. Nesne diyaloğunu gösterme Bu parametre sembol konumlandırıldıktan sonra gösterilen cihaz özellikleri penceresinin gösterilmesini önler. Bu durum genelde cihaz özelliklerinin önemli olmadığı, fakat çok çabuk çizim yapılmak istendiği zaman seçilir.

3.7.4 Antet
cofaso'da kullanılan kenar antetleri, klemens planı antetleri, kablo planı antetleri ve diğer otomatik olarak oluşturulan sayfaların antetleri bu parametre bölümünden seçilirler. Normalde sistem kurulduğunda klemens planı olarak 1 dikey birde yatay olmak üzere 2 klemens planı anteti; diğer otomatik planlar için ise birer tane antet kurulur. Fakat kullanıcı istediği sayıda ve tarzda tüm antetlerden yapma imkanına sahiptir. Mevcut antetlerinde tümü baz alınarak yenileri veya benzerleri yapılabilir.

69

cofaso kullanım kitapçığı Aşağıdaki resmin sol üst köşedeki kısmından hangi tür antetin değiştirileceği seçilir. Var ise hemen altındaki pencerede bu türe ait mevcut tüm antetler listelenir, kullanıcı istediği antetin üzerine tıkladığında sağ taraftaki öngösterim penceresinde, bu antetin boş halini görür. Tüm antet türlerinde istenilen değişiklikler yapıldıktan sonra [OK] tuşu ile değişilikler kabul edilir ve yapılan değişiklikler çizimlere hemen uygulanır. Örneğin evvela bir klemens planı sayfasına geliniz. Klemens planının dikey gösterildiğini varsayalım. Sonra Parametre penceresini çağırınız, Antet bölümünden Klemens planı + alt bölümden Klemens planı anteti, yatay seçeneğini tıklayınız ve [OK] tuşu ile pencereyi kapatınız. Pencere kapanır kapanmaz, eski klemens planının değiştirildiğini ve yatay gösterildiğini göreceksiniz.

Resim 87: Parametrik antet lejant seçim penceresi

Antetler: − Kenar anteti − Klemens planı

70

cofaso kullanım kitapçığı − − − − − − − − − − Kablo planı Cihaz listesi Tedarikçi listesi Malzeme listesi Kablaj listesi Parça listesi Sipariş listesi Kapak sayfası İçindekiler sayfası Cihaz/PLC bağlantı planı

3.7.5 Kontaktör yönetimi

Resim 88: Kontaktör yönetimi penceresi

Bu arayüz aracılığı ile, çok kez olmasada, belirli bir kontaktör seçimi yapılmadan kontaktör kontakları belirlenebilir. Böylece marka bağımsız çalışma imkanı olacaktır. Veya tüm projelerin kontaktörleri, projede aranmak zorunda olmadan aynı arayüzde topluca değiştirme imkanı sunar. Pencerenin sol kısmında, projede kullanılan/konumlandırılan tüm kontaktörlerin listesi gösterilir. Bu liste hem kontaktörleri, hemde termik manyetik şalterleri gösterir.

71

cofaso kullanım kitapçığı

Sağ tarafta en üst satırda, malzeme kütüphanesinden veya sembol özelliklerinden kontaktör seçim butonu aracılığı ile seçilmiş olan kontaktörün malzeme kodu gösterilir. Bu satırın sağındaki [...] butonu ile tekrar malzeme seçim penceresine ulaşılır ve daha farklı bir malzeme seçilebilir. [X] butonu ile ise seçili değer silinebilir. İkinci satırda kontaktöre yeni bir kontak eklenmek istenirse, bu kontağın tipi belirlenir. Bu alanın değerleri aşağıdaki gibidir: − Güç kontağı, açık − Açık kontak − Kapalı kontak − Güç kontağı, kapalı − Normal açık enverzör kontak kancası Şimdi tanımlanan kontaktörün kontaklarının gösterildiği tabloyu soldan itibaren tanıyalım: − Bobin ve kontak numaraları sütunu − Sembol Kontaktör tanımlamada (malzeme veritabanında) seçilmiş olan kontak türleri gösterilir. Genelde SL, OL, S, O veya W kısaltmaları gösterilir. − Bağlantı Yukarıda tanımlı kontak türü (sembolü) için ucu isimleri gösterilir. − Sembol tipi Kontaktör tipi satırında açık ismi yazılı olan kontaktör türü gösterilir. − Sayfa/sütun Kullanılan kontakların hangi sayfalarda kullanıldığı adres bilgisi gösterilir. Butonlar [Yeni]: Bu buton kontaktöre Kontak tipi satırında seçili olan tipten yeni bir kontak eklenmesini sağlar. [Sil]: Şayet kontak tablosunda imlecin üzerinde durduğu kontak, çizimde kullanılmamış ise, bu buton aktif konumdadır. Ve bu durumda da bu kontak silinebilir. [Öndeğer]: Şayet yapılan değişiklikleri geri almak ve eski değere dönmek istenirse, bu buton tıklanır.

72

cofaso kullanım kitapçığı

3.7.6 Kablo tipi
Bu arayüz aracılığı ile projede kullanmış olan fakat marka ve kablo tipi seçilmemiş kablolara, aynı süreç içinde kablo seçimi yapılabilir. Süreci kısmi de olsa kısaltma imkanı mevcuttur. Pencerenin sol kısmında, projede kullanılmış/konumlandırılmış tüm kabloların listesi gösterilir. Bu pencerede aynı zamanda kullanılan kablonun damar numaraları, renkleri ve kesitleri değiştirilebilir. Sağ tarafta en üst satırda, malzeme kütüphanesinden veya sembol özelliklerinden kablo seçim butonu aracılığı ile seçilmiş olan kablonun malzeme kodu gösterilir. Bu satırın sağ tarafındaki [...] butonu ile tekrar malzeme seçim penceresine ulaşabilir ve daha farklı bir malzeme seçilebilir. [X] butonu ile bu satırdaki değer silinebilir.

Resim 89: Kablo tipi denetim penceresi

Şimdi tanımlanan kablonun damarlarının gösterildiği tabloyu soldan itibaren tanıyalım: − İsim sütunu − Renk Kablo tanımda (malzeme veritabanında) seçilmiş olan renkler gösterilir. − Tip Malzeme veritabanında tanımlanan damar tipi gösterilir. Normal, SH, PE.

73

cofaso kullanım kitapçığı − Kesit Damar kesiti gösterilir. − Kaynak Kablonun hangi sayfada kullanıldığı adres bilgisi gösterilir. − Hedef Kablonun hangi sayfada bittiği adres bilgisi gösterilir.

3.7.7 Fiş yönetimi
Aşağıda giriş arayüzü gösterilen modül ile projede kullanılmak istenilen fişlerin fiziksel tanımı yapılır. Fiş tanımlama pencereside diğer tanım pencerelerinde olduğu gibi, fişlerin listelendiği ve fiş uçlarının listelendiği pencereden ibarettir. Sol pencerede çizimde kullanılmış fişin (klemens dizini) ismi ve tanımlanan fişin kaç uçlu olduğu listelenir.

Resim 90: Fiş yönetim penceresi

Sağ kısımda fiş ucu tanım tablosunda aşağıdaki sütunlar mevcuttur: − Fiş kontağı Fiş bağlantı ucunun ismi. − Referans Fiş bağlantı ucunun kullanıldığı yer.

74

cofaso kullanım kitapçığı
− − −

Hedef 1 Fiş ucunun bağlandığı bir taraf bilgisi. Hedef 2 Fiş ucunun bağlandığı diğer taraf bilgisi. Açıklama

Butonlar [Yeni fiş]: Bu buton sol taraftaki fiş listesinde bulunmayan bir fiş oluşturmayı sağlar. Buton tıkladığında aşağıda gösterilen pencere belirir. Bu pencerede 2 satır mevcuttur. Birinci satır fiş dizin tanımıdır, ikinci satır ise Fiş tipini gösterir. Bu satırın seçim imkanları: − Fiş 7 uçlu − Fiş 16 uçlu − Fiş 6 uçlu − Fiş 14 uçlu − Fiş 20 uçlu − Fiş 26 uçlu − Fiş 34 uçlu − Fiş 41 uçlu − Harting fiş 16 uçlu − Yuvarlak fiş 3 uçlu − Yuvarlak fiş CEE

Resim 91: Yeni fiş oluşturma penceresi

[Sil]: Tanımlı ve seçili olan bir fiş silinir. [Bağlantı ekle]: Seçili bir fişe yeni bir bağlantı ucu eklenmesini sağlar. [Sil]: Tanımlı ve seçili olan bir fişin seçili olan bağlantı ucunu siler. [OK]: Yapılan tanımlamalar kaydedilerek pencere kapatılır. [Çık]: Değişiklikler kaydedilmeden pencere kapatılır.

75

cofaso kullanım kitapçığı

3.7.8 Hata yönetimi
Hata yönetimi, proje tasarımı/çizimi sırasında oluşan mantıksal hataların bulunması ve muhtemelen düzeltilmesi için kullanılan penceredir. Bu pencerenin 2 tabı vardır: Hatalar ve Ayarlar tabı. Hatalar tabı projedeki hataların listelendiği kısımdır ve 5 değişik sütunu mevcuttur: − Sıra − 2 Açıklama sütunu − Sayfa − Koordinat Bu pencerede 1 özel buton mevcuttur: [Değiştir]. Bu buton seçili olan satırın veya satırların hatalarını; nesne özellikleri ortak olduğu kadarı ile, birlikte düzeltilmesini veya değiştirilmesini sağlar.

Resim 92: Hata yönetim penceresi

Ayarlar Bu bölümde Hatalar bölümünde listelenmesi istenilen hata türleri seçilir. Bunların hepsi Tümünü seç seçeneği ile gösterilebileceği gibi, Tümünü kaldır butonu ile kapatılıp, sadece bazı hata türlerinin gösterilmesi sağlanabilir. Aşağıda listelendiği gibi, cofaso 39 değişik mantıksal hata tanımaktadır. 1. Potansiyel ok çifti hatalı yönlerde!

76

cofaso kullanım kitapçığı 2. Hatalı kablo tipi veya kablo koruması! 3. Yetersiz kablo damar sayısı! 4. Fazla klemens hedef bağlantısı! 5. Kontaktörü veya rölesi olmayan kontak! 6. Bilinmeyen konnektör! 7. Klemens dizin ismi tanımlı değil! 8. Çok kez kullanılmış klemens! 9. Kablo damarı PE/N için uygun değil! 10.Eksik bağlantı ismi! 11.Kablo koruma PE veya toprağa bağlı değil! 12.Kontakları olmayan kontaktör! 13.Toprak bağlantısı olmayan PE/N klemensi! 14.Çok kez kullanılan isim! 15.Fiş için hatalı sembol! 16.Bir/iki ucu kullanılmayan klemens! 17.Kullanılmayan kablo damarı! 18.Fiyatı olmayan malzeme! 19.Köprüsü olmayan klemense köprüleme! 20.Farklı klemens dizinleri arasında köprüleme! 21.Eksik potansiyel ok çifti/eşi! 22.Malzemesi olmayan/seçilmemiş cihaz! 23.Konnektörün yeterli ucu yok! 24.Kablonun sadece 1 toprak damarı mevcut! 25.Kablonun sadece genel koruması var, damar koruması mevcut değil! 26.Kablo sadece 1 PE damarı içerebilir 27.Kablo sadece 1 N damarı içerebilir 28.Kablo sadece 1 SH damarı içerebilir 29.Kablonun bazı damarları kullanılmamış 30.Klemens ve kablo damarı uyuşmazlığı, PE klemensi normal damara bağlanmış 31.Kablo koruma SH damarına bağlanamaz 32.Kablo tipi ve kullanılan damarlar tipleri uyuşmuyor 33.Çok kez isim kullanım hatası 34.Çok kez klemens numarası kullanım hatası 35.Birden fazla kablo koruma hatası 36.Kontaksız termik manyetik şalter 37.Potansiyel ok eşi bulunamadı 38.Seçilen kontaktör kontakt sayısı ve kullanılan kontakt sayısı uyuşmuyor 39.Seçilen sembol, kontaktörün kontakları ile uyuşmuyor Her hata düzeltildikten sonra otomatik olarak listeden kaldırılır. Bu pencerede de, arama penceresinde olduğu gibi, herhangi bir satır çift tıklanır ise, imleç otomatik olarak hatalı olan nesneye sıçrar. Nesne düzeltilirken Hata yönetimi penceresi kapatılmaz.

77

cofaso kullanım kitapçığı

3.7.9 Yedekle
cofaso kullanıcısına projelerini, makrolarını, malzemelerini ve sembol dosyalarını yedekleme imkanı sunar. Böylece hem altyapı bilgileri, hem de üst yapı bilgileri olan projeleri yedekleme imkanı mevcuttur.
− − − − −

Proje Makrolar Parametrik makro Malzeme veritabanı Sembol dosyaları

Birçok sistemde olduğu gibi, bu işlemler harici olarak Windows Gezgini gibi sistemleri kullanmak zorunda olmadan, direkt olarak sistem içinden ve sadece 1 dosyaya yapılır. Kullanıcıların projelerini ve altyapı verilerini düzenli olarak yedeklemeleri, oldukça önemlidir. Bilgisayarlar çok işimize yarmaktadırlar, fakat maalesef elektrik kesintisi veya başka bir nedenden ötürü bozulduklarında yapmış olduğumuz eserlerimizin kaybolma riskide mevcuttur.

Resim 93: Yedekleme penceresi

Yukarıda resmi görülen yedekleme penceresinde Proje seçeneği tıklanır ise, diğer seçenekler otomatik olarak kapatılırlar. Bu durumda Hedef dosya satırının en sağında bulunan [...] butonunu tıklanarak gelen dosya/dizin seçim penceresinden yedeğin kaydedileceği dizin ve File name satırına ise yedek dosyası ismi girilir. Sistem yedek dosyasına otomatik olarak EBK ekini atayacaktır. Yedeklere otomatik verilen isimde, proje ismi, güncel tarih (4 haneli yıl, 2 haneli ay ve 2 haneli gün) ve güncel saat kullanılması tavsiye edilir.

78

cofaso kullanım kitapçığı Şayet proje haricinde bir seçenek seçilir ise, bu durumda da Proje seçeneği kapatılır. Dizin ve dosya ismi atandıktan sonra [Uygula] tuşuna basılır ve proje yedeklenir. „Yedekleme tamamlandı!“ mesajı prosesin bittiğini gösterir.

Resim 94: Yedekleme sonlanma mesajı

[OK] tuşu ile yukarıdaki mesaj kutusu ve yedekleme penceresi kapatılır.

3.7.10 Yedekten okuma
cofaso'da yapılan projelerin, makroların, malzemelerin ve sembol dosyalarının yedekleri, bu menüden sisteme geri yüklemesi yapılır.

Resim 95: Yedekten okuma penceresi

Yukarıdaki resimde görüldüğü gibi, yedekten okumak istenilen dosya Kaynak dosya satırının en sağındaki [...] butonu tıklanarak çıkan dosya bulma penceresinden bulunur ve [Open] butonu ile açılır. Şimdi seçilen dosya Kaynak dosya satırı sağında, dizini ile birlikte (örnekte olduğu gibi) görülmelidir. Dosya seçiminden sonra, cofaso bu dosya içinde hangi tür yedeğin olduğunu diğer seçenekleri kapatarak gösterir. [Uygula] butonu ile yedek okutulur.

79

cofaso kullanım kitapçığı

3.7.11 Sembol tasarımı
Bu konu çok kapsamlı olduğu için, aşağıda ayrı bir bölümde anlatılacaktır.

3.7.12 Pano dizaynı
Bu menü otomatik olarak pano tasarımı yapılan bir sayfa oluşturur. Bu sayfaya mevcut sembol kütüphanesinden pano sembolleri veya cihaz sembolleri konumlandırılabileceği gibi, serbest grafik nesneleri çizmek de mümkündür. Serbest nesnelerin çiziminde, sembol konumlandırma ve bu nesnelerin ölçümleri sırasında ekrandaki nesnelerin köşe noktaları, orta noktaları, dairesel nesnelerin 0, 90, 180 ve 270 derece noktaları ve merkezleri otomatik olarak imleç ile yakalanır.

3.7.13 Pano yerleşimi
Bu menü, az önce oluşturulan sayfaya şematik çizimlerde kullanılan cihazları görerek konumlandırılabilen pencereyi açar.

Resim 96: Pano yerleşim penceresi

80

cofaso kullanım kitapçığı Pano yerleşim penceresinin sol bölümünde projede kullandığınız tüm nesneleri tablo olarak listeler. Bu tabloda Sembol, Pano numarası ve Durum sütunları mevcuttur. Sembol, Pano numarası sistem tarafından doldurulur, Durum sütunu ise, pano sembolleri konumladırıldıkça değiştirilir. Bu sütunda 2 değişik değer gözükür: Boşta ve Konumlandırıldı. Pencerenin sağ kısmında; üst bölümde konumlandırılacak sembolün varsa Ön görünüş ve Yan görünüş sembol türleri seçenekleri; hemen altında bu sembol türlerine ait tasarlanmış 0, 90, 180 ve 270 derece varyasyon seçenekleri gösterilir. Ve nihayi olarak bu pencerede yukarıda açıklanan seçenekler altında, seçilen sembolün boyutları gösterilir. Yükseklik ve Genişlik değerlerinin gösterildiği bu alanlar, kullanıcı tarafından değiştirilebilirler. Siyah alanda ise, seçilen sembolün öngösterimi sunulur. Yapılan seçenek değişiklikleri anında siyah alan üzerinde değiştirilerek gösterime sunulur. [Konumlandır] butonu ile seçilen sembol pano üzerine konumlandırılır. Ardından sol taraftaki Durum sütununda Konumlandırıldı metni gösterilir.

3.8

Proje
Proje menüsünde, proje ile ilgili olan işlemler yapılabilir.

3.8.1 Yeni
Kitabımızın başlangıç kısımlarında proje ağacı üzerinde iken beyaz ikona basarak yeni proje oluşturulabileceğini belirtmiştik. Bu alt menü aracılığı ile de aynı sonuç elde edilir. Üstte görülen resimde proje oluşturulurken değişik proje bilgilerinin girilmesi gerekmektedir. Genel proje özellikleri tabı 2 bölümden ibarettir. Bunlardan birincisi Genel bölümüdür: − Proje ismi Metin alanıdır.

Tesis/proje tanımı Metin alanıdır. Çizim numarası Metin alanıdır.

81

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 97: Yeni proje penceresi

Müşteri adı Metin alanıdır. Müşteri adresi 1 Metin alanıdır. Müşteri adresi 2 Metin alanıdır. İrtibat e-posta adresi Metin alanıdır. Bu alan müşteriye e-posta gönderilirken kullanılır.

İkinci bölüm ise Sayfa numaralandırma bölümüdür. Bu bölümde projenin sayfa mantığı belirlenir, dikkatle doldurulması gerekir. Bu bölümde projenin tesis, yer göstergeleri ve sayfa mantığı belirlenir ve doğal olarak projelendirmeyi direkt etkileyecektir.

Proje mantık tipi - DIN Bu seçenek ile sayfa numaralandırma DIN normu, adresleme mantığına uygun yapılmak zorundadır. - DIC Bu seçenek ile sayfa numaralandırma DIN normu adresleme mantığına uygun yapılmak zorundadır. - Normal

82

cofaso kullanım kitapçığı Bu seçenek ile sayfa numaralandırma düz mantıkta yapılır. Yani Tesis ve yer göstergeleri tanımlanmadan, 1, 2, 3, ....

Sayfa numaralandırma - Ardışık sayfa numaralandırma Bu seçenek ile sayfa numaralandırma yukarıda Normal proje mantık tipi ile aynıdır. - Tesis göstergesi Bu seçenek ile sayfa numaralandırma DIN normu adresleme mantığına uygun yapılmak zorundadır. Fakat sayfa oluşturmada tesis göstergesi oluşturulmak zorundadır, ek olarak yer göstergesi de oluşturulabilir. - Tesis ve yer göstergesi Bu seçenek ile sayfa numaralandırma DIN normu adresleme mantığına uygun yapılmak zorundadır. Sayfa oluşturmada tesis ve yer göstergesi oluşturulur. - Sadece yer göstergesi Bu seçenek ile sayfa numaralandırma DIN normu adresleme mantığına uygun yapılmak zorundadır. Fakat sayfa oluşturmada sadece yer göstergesi oluşturulur. - Sadece tesis göstergesi Bu özellik Ardışık sayfa numaralandırma seçeneği haricinde bir seçenek seçilmeden, alttaki diğer özellikler aktif konuma gelemezler.

Aşağıdaki diğer özellikler, tek tek anlatılmayacaklardır. Yukarıda sayfa için anlatılan seçenekler ve anlamları, alttaki özellikler için aynen geçerlidir.
− − − − −

Cihaz numaralandırma ... Klemens numaralandırma ... Kablo numaralandırma ... Potansiyel ok numaralandırma ... Ladders Bu proje özelliği, sayfanın çapraz referans adreslemesinde genelde Amerika'da kullanılan ladder mantığı içindir. Bu seçenek aşağıdaki sonucu verir. Bu alanda 1'den 3'e kadar seçenek sunulur. 0 (sıfır) seçeneği ladder mantığının uygulanmadığı anlamına gelir. 1 seçeneği sayfanın solunda sadece 1 ladder oluşturur. 2 ve 3 ise sayfada 2 veya 3 ladder oluşturur, 2 seçeneği için sonuç aşağıdaki gibidir.

83

cofaso kullanım kitapçığı

Projede olan bu özellik sayfalar üzerinde kalıtsal bir özellik olarak uygulanır. Fakat sayfalarda uygulanma mecburiyeti yoktur. Sayfa oluşturulduktan sonra, Ladder özelliği değiştirilebilir.

Resim 98: 2 ladder örneği

Diğer alanlar proje özellikleri aşağıdaki özellikleri içermektedir: − Uygulama Metin alanıdır.

Tesis tipi Metin alanıdır. Tesis tipi Metin alanıdır. Yer Metin alanıdır. Çevre bilgileri Metin alanıdır.

84

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 99: Proje özellikleri diğer alanlar penceresi

Koruma derecesi Metin alanıdır. Panolar Metin alanıdır. Besleme Metin alanıdır. Kontrol gerilimi Metin alanıdır. Proje başlangıç tarihi Metin alanıdır. Proje lideri Metin alanıdır.

Ek bilgiler bölümündeki proje özellikleri aşağıdaki gibidir: − Ek alan 1 Metin alanıdır.

Ek alan 2 Metin alanıdır. Ek alan 3 Metin alanıdır.

85

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 100: Yeni proje ek bilgiler penceresi

Ek alan 4 Metin alanıdır. Ek alan 5 Metin alanıdır. Ek alan 6 Metin alanıdır. Ek alan 7 Metin alanıdır.

3.8.2 Yeniden isimlendir
Proje ismi proje ağacı üzerinde değiştirilebildiği gibi, bu alt menü ile de yapılabilir.

Resim 101: Proje ismi değiştirme penceresi

3.8.3 Özellikler
Proje özellikleri penceresi 4.1 Yeni altında yeni proje oluşturulurken anlatılan proje özelliklerinin tümü bu alt menü için de geçerlidir.

86

cofaso kullanım kitapçığı

3.9

Dil çevirisi
3.9.1 Başka bir dile çeviri
Projede konumlandırmış metinlerin yabancı dillere çevrilmesi bu alt menü içinde yapılır.

Resim 102: Diller arası çeviri penceresi

Şayet dil veritabanında değişik diller oluşturulmuş ise, komut çağrıldığında yukarıdaki resimde olduğu gibi, Kaynak dil ve Hedef dil alanları dolu gelecektir. Aksi takdirde boş gelecektir. Elbette kullanıcı kendiside yeni diller ve bu dillere ait metinler girebilir. Sistemde sınırsız sayıda dil oluşturma imkanı mevcuttur. Aşağıda daha fazla bilgi verilecektir. Evvela projenizde girilmiş metinlerin, bir dilden başka bir dile çevrilmesini öğrenelim. Yukarıda gösterilen resimde gösterildiği gibi, ilk hane değeri olan Kaynak dil satırında projede bulunan metinlerin hangi dilden hangi Hedef dile çevrilmesi gerektiği belirlenir. Kaynak ve hedef dil seçildikten sonra [Çevir] butonu tıklanır.

3.9.2 Yabancı diller veritabanı
Bir projede istenildiği kadar dil kullanılabilir. Bu diller birbirlerini karşılıklı olarak etkilemezler. Fakat dikkat edilmesi gereken husus, veritabanına kelime veya cümle aktarılırken, hangi dile kaydedileceğinin doğru yapılmasıdır. [Çevir] butonu tıklanarak diller ve bu dillere metin ekleme (kelime ve cümle) diyaloğuna erişilir. Unutulmaması gerekir ki, cofaso hangi kelimenin hangi dile ait olduğunu bilemeyeceğidir. [İmport] butonu ile hazır bir Excel™ dosyasından istenilen dillere otomatik aktarım yapılabilmektedir. Bu metod çeviri veritabanı oluşturulması açısından

87

cofaso kullanım kitapçığı oldukça verimlidir. Fakat branş sözcüklerinin, istenilen dökümantasyona eşit gelmesine dikkat edilmelidir! Buton tetiklendikten sonra, kitabın önceki konularında sık sık karşımıza çıkmış olan dizin ve dosya bulma penceresi gelir.

Resim 103: Çeviri veritabanı penceresi

Resim 104: Dil veritabanına bilgi okuma dosyası seçme penceresi

[Dil ekle] butonu ile mevcut dillere yeni bir dil eklenebilir. Bir dili ekleyebilmek için, o dilin cofaso'ın kullanıcı arayüzleri arasında olma zorunluluğu yoktur.

88

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 105: Yeni çeviri dili ekleme penceresi

[Kelime ekle] butonu ile yukarıdaki tüm satırların en altına yeni ve boş bir satır eklenir. Bu satıra eklenmek istenen metin, değişik dillerde girilir.

Resim 106: Dil modülü butonları

[Projeden oku] butonu ile projeye girilmiş metinlerin tümü veritabanına aktarılır. Bu işlem başlatıldığında [Dil ekle] butonu tıklandığında gelen pencere belirir. Bu pencere gerçekten [Dil ekle]me anlamına gelmektedir. Şayet penceye veritabanında mevcut bir dil ismi girilir ise, otomatik metinler o dile aktarılırlar. Mevcut olmayan bir dil ismi girildiğinde sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.

Resim 107: Çeviri dili veritabanı penceresi

[OK] butonu ile pencere kapatılır ise, tüm değişiklikler veritabanına kaydedilirler. [Çık] butonu ile pencere kapatılır ise, tüm değişiklikler çöpe atılır.

89

cofaso kullanım kitapçığı

3.10 Proje import
3.10.1 EXF
EXF formatında mevcut projeleri okumak için bu seçenek tetiklenir veya beyaz alan üzerinde iken sağ fare tuşu ile veya sol alt köşeden [Dosya ekle] butonu ile okunmak istenilen proje dosyaları bulunup ekranda listelenir. Yukarıdaki pencereden bilindiği üzere dizin ve dosyalar bulunurlar. Sistem Files of type satırında görüldüğü gibi sadece EXF tipindeki dosyaları otomatik olarak listeler. Elbette bu seçeneği değiştirme olanağı mevcuttur. Aynı zamanda bu pencerede birden fazla dosya seçip, hepsini birlikte ekrana getirme olanağı mevcuttur. Okunan dosya da kullanılan sembol dosyaları veritabanın da mevcut ise, beyaz boş alanda dosya importunun başlatıldığı, okunduğu ve tamamlandığı mesajlar gösterilir.

Resim 108: Sembol kütüphanesi seçim penceresi

Fakat okunan EXF dosyasında kullanılan sembol dosyası mevcut sembol kütüphaneler arasında mevcut değil ise, sistem projeyi varolan sembol kütüphaneleri ile eşleştirme imkanı sunar ve yukarıdaki sembol kütüphanesi ismini seçme penceresini getirir. Şayet mevcut sembol kütüphanelerinden hiçbiri projenize uyumlu değil ise, işlem durdurulmalıdır! Evvela Sembol tasarımı penceresinden sembol kütüphanesi okunmalı ve tekrar EXF import başlatılmalıdır.

3.10.2 Diğer seçenekler
− − − −

XML Eplan™ Z13 pack Eplan™ Project directory Z_Pack P_Pack

90

cofaso kullanım kitapçığı Yukarıda listelenen seçeneklerin tümünde aynı pencereler, aynı mesajlar gösterilirler.

3.11 Proje export
Projeler 2 değişik formatta eksport edilebilir, başka kullanıcılara veya müşterilere verebilirler. Cümlenin başındaki „Proje“ kelimesi ile projenin tüm mantıksal bileşkenlerinin korunarak aktarılması anlamındadır. Projeler DXF (AutoCAD™ formatı) olarak da (sadece grafiksel olarak) aktarılabilirler. Bu formatta mantıksal bilgilerin tümü kaybedilir! Fakat bu menüde yukarıda belirtildiği gibi, bir projenin mantıksal yapısının bozulmadan aktarılması türleri mevcuttur. Bunlar EXF ve XML türleridir.

3.11.1 EXF
EXF formatında kaydedilmek istenen projenin EXF formatında kaydedilebilmesi için, Files of type satırında cofaso proje dosyası (.exf) seçeneği seçilir. Kaydedilecek dizin belirlenir, dosya ismi File name satırında girilip [Save] tuşuna basılır. Elbette daha önce export edilmiş bir EXF dosyası seçilip üzerine kayıt yapma imkanı mevcuttur.

3.11.2 DXF
DXF formatında kaydedilmek istenen projenin DXF formatında kaydedilebilmesi için, Files of type satırında AutoCAD™ proje dosyası (.dxf) seçeneği seçilir. Kaydedilecek dizin belirlenir, sayfaların başına eklenecek „ek“ File name satırında girilip [Save] tuşuna basılır.

3.11.3 PDF
PDF formatında kaydedilmek istenen projenin PDF formatında kaydedilebilmesi için, Files of type satırında cofaso proje dosyası (.pdf) seçeneği seçilir. Kaydedilecek dizin belirlenir, dosya ismi File name satırında girilip [Save] tuşuna basılır.

3.11.4 XML
XML formatında kaydedilmek istenen projenin XML formatında kaydedilebilmesi için, Files of type satırında cofaso proje dosyası (.xml)

91

cofaso kullanım kitapçığı seçeneği seçilir. Kaydedilecek dizin belirlenip, dosya ismi File name satırına girilir ve [Save] tuşu ile işlem başlatılır. Elbette daha önce export edilmiş bir XML dosyası seçilip üzerine kayıt yapma imkanı mevcuttur. Yukarıda listelenen seçeneklerin tümünde aynı pencereler, aynı mesajlar gösterilirler.

Resim 109: Eksport proje tipi belirleme penceresi

3.12 E-Posta olarak gönder
cofaso'da tasarlanan/çizilen projeler müşteriye veya iş ortaklarına sistemden çıkmak zorunda olunmadan gönderilebilirler. Bu işlem ile iş akışı bölünmeden çalışma imkanı mevcuttur. E-posta gönderiminde aşağıdaki formatlar kullanabilir: − PDF Projenin aktüel açık olan sayfası otomatik olarak PDF formatında oluşturulup, e-postaya dosya eki olarak atanır.

JPG Projenin aktüel açık olan sayfası otomatik olarak JPG resim formatında tek tek oluşturulup, e-postaya dosya ekleri olarak atanırlar. XML Projenin aktüel açık olan sayfası otomatik olarak XML formatında oluşturulup, e- postaya dosya eki olarak atanır.

92

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 110: Sayfa + e-posta gönderim menüsü

3.13 Yazdır
cofaso'da tasarlanmış/çizilmiş projeleri yazdırma bu menüden yapılır.

Resim 111: Sayfa + e-posta gönderim menüsü

Bu arayüz kitabın başlangıç kısmında sayfa çıktısı alınırken anlatıldığı için burada detaylı anlatılmayacaktır. Seçilen sayfa veya diğer proje bölümü arka planda basılarak önizleme penceresinde gösterilir. Proje çıktısı istenilen görüntüde ise, yazıcıya gönderilebilir.

93

cofaso kullanım kitapçığı

3.14 Otomatik projelendirme
cofaso'da çok konforlu çizim imkanları olduğu gibi, otomatik olarak da çizim yapma imkanı mevcuttur.

Resim 112: Otomatik projelendirme penceresi

Otomatik projelendirme 2 değişik şekilde mümkündür. Birincisi, mevcut makrolarla otomatik projelendirme yapmak ve ardından normal offline numaralandırma fonksiyonları ile cihaz, klemens ve diğer nesneleri numaralandırmak ve nihayi olarak otomatik planları almaktır. İkincisi ise, bir Excel™ tablosu okuyarak her satıra bir makro atamak ve otomatik projelendirmeyi kullanmaktır. Şimdi heriki metodun da detaylarını tanıyalım ve otomatik projelendirmenin uygulamasını yapalım. Aşağıda farklılıkları ayrı ayrı anlatılacak olan projelendirme türlerinin herikisi içinde geçerli olan özellikler anlatılacaktır. Makro ağacı üzerinde iken, seçmek istenilen bir makro mevcut ise bunun ismini biliyor ise, bu makronun isminin ilk harfinden başlayarak arka arkaya girilir. Sistem otomatik olarak imleci istenilen makronun üzerine götürecektir. Ve üzerine gidilen makro otomatik olarak öngösterim penceresinde gösterilecektir. Bu işlemin gerçekleşmesi için maalesef, tüm makro ağacı dallarının açık konumda olmaları gerekmektedir.

94

cofaso kullanım kitapçığı Şimdi makroyu seçmek, yani sağ taraftaki makro listesine eklemek için, ya fare ile o makro çift tıklanır, ya da ara çubuğu 1 kez tuşlanır. Bu arada pencerelerden hangisinin ön planda olduğu kontrol edilmelidir. Aktif olan pencerenin başlık satırının mavi, diğerinin ise gri olması gerekmektedir. Proje seçenekleri: − Üzerine kaydet: Bu seçenek seçilen makroların aktüel projenin üzerine kaydedilerek oluşturulmasını sağlar.

Otomatik sayfa hesabı: Bu seçenek oluşturulan proje sayfalarının sayfa numaralarının otomatik olarak hesaplanmasını sağlar.

Pencere butonları: [Makro parametreleri]: Bu buton ile seçilen makroların konumlandırılırken makro etrafında olması istenilen boşlukları belirler.

Resim 113: Otomatik projelendirme makro parametreleri penceresi

Sol boşluk satırı Bu değer konumlandırılan makronun solundaki boşluğu belirler. Girilen değer bir tamsayıdır ve 4 mm ile çarpılarak grafikde uygulanır. Ara boşluk satırı X ekseni üzerinde seçilen makroların arasına konulması istenilen boşluk değeridir. Sağ boşluk satırı Bu değer konumlandırılan makronun sağındaki boşluğu belirler. Girilen değer bir tamsayıdır ve 4 mm ile çarpılarak grafikde uygulanır.

95

cofaso kullanım kitapçığı

Üst boşluk satırı Bu değer konumlandırılan makronun üstündeki boşluğu belirler. Girilen değer bir tamsayıdır ve 4 mm ile çarpılarak grafikde uygulanır. Alt boşluk satırı Bu değer konumlandırılan makronun altındaki boşluğu belirler. Girilen değer bir tamsayıdır ve 4 mm ile çarpılarak grafikde uygulanır.

Bu penceredeki diğer değerler: − Başlangıç sayfası satırı Bu değer otomatik oluşturulacak sayfaların ilkinin başlangıç değerini belirler.

Artış değeri satırı Bu değer oluşturulacak sayfaların kaçar adımlık artırılacağını belirler.

Pencerede bulunan alanların tümünü elle değiştirebileceği gibi, her alanın sağında bulunan değer artırma ve azaltma butonları da kullanılabilir. [Dosya seç]: Bu buton şayet otomatik projelendirme yapılırken bir Excel™ dosyası ile senkronizasyon yapılmak isteniyorsa istenilen dosya bulunup satırları ekrana yüklenir.

Resim 114: Otomatik projelendirme dosya seçme penceresi

[Kaydet]: Bu buton ile hazırlanmış bir makro listesi kaydedilip sonraki çalışmalarda tekrar kullanılabilir. Aşağıda resmini görülen Kaydet penceresi içindeyken mevcut satırlardan biri seçilip üzerine kayıt yapılabilir. Dikkat! Seçilen satırın üzerinde kaydedilmeden önce güvenlik sorusu sorulmaz! [Sil] butonu ile önceden kaydedilmiş bir makro listesi silinebilir. [Çık] butonu ile yaptığınız işlemler kabul edilmeden pencere kapatılır.

96

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 115: Otomatik projelendirme şablon kaydetme ve okuma pencereleri

[Aç]: Bu buton ile yukarıda sağda gördüğünüz pencere açılır ve daha önce hazırlanıp kaydedilmiş bir makro listesi açılarak kullananılır. İstenilen makro listesi satırı fare ile seçilir ve [Aç] butonu tıklanır. Bu pencerede de Kaydet penceresinde olduğu gibi [Sil] butonu ile önceden kaydedilmiş bir makro listesi silinebilir. [OK]: Bu buton otomatik proje oluşturma penceresini yapılan projeleri kabul ederek kapatır. Fakat son aktüel projeyi uygulamaz. [Çık]: Bu buton otomatik proje oluşturma penceresini yapılan projeleri kabul ederek kapatır. Fakat son aktüel projeyi uygulamaz. [Uygula]: Bu buton, oluşturulan makro listesini projeye çevirir ve proje ağacında gösterir. Şayet imleç değiştirilmiş herhangi bir proje sayfası üzerinde ise, bu sayfanın kaydını sorar ve direkt olarak otomatik oluşturulan projenin birinci sayfasını açar.

3.14.1 Otomatik projelendirme (Salt)
Tekrar hatırlatmak için, penceremiz yukarıda 2 bölümden ve aşağıda butonların ve diğer ayarların yapıldığı bölümden oluşmaktadır. Pencerenin sol üst tarafındaki bölümde veritabanımızda olan parametrik makroların hiyerarşik listesi gösterilir. Hiyerarşik makro dizinleri yapısı, kullanıcının eklemek istediği makroları kolay bulabilmesi için mantıksal kriterlere göre düzenlenmelidir.

97

cofaso kullanım kitapçığı Makro ağacından gerekli olan makroları sol fare tuşu ile veya üzerine geldikten sonra ara çubuğunu tuşlayarak, makro listenize atınız ve ardından [Uygula] butonuna basınız.

3.14.2 Excel ile otomatik projelendirme
Şimdi verileri bir Excel™ tablosundan okuyarak otomatik projelendirme yapalım. Evvela [Dosya aç] butonu tuşlanır ve açılan pencereden okunacak giriş-çıkış bilgilerin kayıtlı olduğu Excel™ dosyası bulunur, [Open] tuşu ile dosya okunur.

Resim 116: Otomatik projelendirme Excel™ dosyası örneği

Resimdeki örneğe benzer bir tablo ekranda belirecektir. Şimdi sıra okunan satırlara uygun makroların atanmalarına gelmiştir. Diğer otomatik projelendirme şeklinde açıklandığı gibi makro ağacından istenilen makrolar üzerine gidilerek ara çubuğu aracılığı ile veya fare ile çift tıklanarak atanırlar. En son [Uygula] butonuna basılarak otomatik projelendirme yapılır.

3.15 Numaralandırma
Bu menü kullanıcının projelendirme sırasında en sık kullanacağı menülerdendir.

98

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 117: Numaralandırma menüsü

3.15.1 Sayfa numaralandırma

Resim 118: Sayfa mumaralandırma penceresi

Numaralandırma menümüzün ilk alt menüsü proje sayfaların numaralandırılması içindir. Şimdi adım adım bu pencerenin sunduğu imkanları görelim. Bu diyalogda diğerleri gibi birçok değişik bölümden oluşmaktadır. En üstte proje sayfa tiplerinin listelendiği tablo, ortada değişik seçeneklerin olduğu bölüm ve en altta butonlar bölümünden ibarettir.

99

cofaso kullanım kitapçığı

Sayfa tipleri tablosu sütunları: − Sayfa tipi Bu sütunda sistemde bulunan tüm sayfa tiplerinin isimleri gösterilir. Bu tipler aşağıdaki gibidir: Sayfa tipleri ve anlamları en sağda bulunan seçim sütunu ile birlikte anlatılacaktır. Tüm sayfa tipleri Bu satırın sağındaki seçenek işaretli ise, alttaki sayfa tiplerinin tümünün seçim kutucuklarıda işaretlenecektir. Bu durumda diğer sütunların seçim kutucuklarını kaldırma imkanınız yoktur! Şayet tüm sayfa tipleri numaralandırılmayacak ve sadece bazıları numaralandırılacak ise, istenilen satırın işareti kaldırılır ve alttaki seçeneklerde istenilen değişiklikler yapılır. En üst satırın sağındaki seç işareti kaldırıldığında, aşağıdaki satırlarda değişiklik yapılmak zorunda değildir. Fakat bu satırın seç işaretinin kaldırılması, diğer satırların değerlerinin değiştirilebilir duruma gelmesini sağlayacaktır. Aksi durumda diğer satırların ön ayarlarının numaralandırmada bir etkisi olmayacaktır. −

Çizim sayfası Klemens planı (X) Kablo planı (W) Sahada klemens bağlama planı (T) Cihaz listesi (D) Tedarikçi listesi (M) Malzeme listesi (B) Kablaj listesi (C) Parça listesi (A) Sipariş listesi (P) Pano yerleşim sayfası (L) Cihaz/PLC bağlantı planı (E)

Gösterge Bu sütun yukarıda sayfa tiplerinin sağında parantez içinde bulunan öndeğerlerin sayfa numaralarının başına eklenir. Bu değerler istenildiği gibi değiştirilebilirler. Bu değer 1 harften fazla hanede olabilir.

Başlangıç değeri Sayfalar numaralandırılırken ilk sayfasının hangi değerden başlayacağını belirler. Artış değeri

100

cofaso kullanım kitapçığı Sayfalar numaralandırılırken her sayfa arasındaki artış değerini belirler.

Seç Seçilen satırın aktif durumda olup olmadığını gösterir. Aktif satırlarda seçili işaretinin içi dolu, pasif olanlarda ise boş durumdadır.

[ ] Alt sayfaları numaralandırma Bu seçenek, içindekiler sayfaları gibi, 2.1, 2.2, 2.3 sayfaların noktadan sonraki alt numaraların, ana sayfa numarası ne olursa olsun, değiştirilmemesini sağlar. Metod seçenekleri: − Komple, proje bazında numaralandır Bu seçenek proje sayfalarının DIN normu yapısına bakmaksızın, düz numaralandırmayı sağlar. Aşağıda bir örnek numaralandırma görebilirsiniz.

Resim 119: Komple proje numaralandırma sonucu örneği

Görüldüğü gibi, =AP1+ST1 altında 1'den 5'e kadar sayfa mevcuttur. Fakat +ST2 yeri içindeki sayfalar 6 ve 7 numaralıdır.

Her yer ve tesis göstergesi sayfalarını bağımsız numaralandır Bu seçenek ise her yer ve tesis göstergesi içindeki sayfaların tablodaki başlangıç değerinden (genelde bu değer 1'dir) başlamasını sağlar.

Resim 120: Yer ve tesis göstergesi proje numaralandırma sonucu örneği

Kapsam seçenekleri: − Tüm sayfalar Bu seçenek ile imlecin proje ağacı üzerindeki konumuna bakılmaksızın tüm proje sayfaları numaralandırılır.

101

cofaso kullanım kitapçığı

Seçili sayfalar, tesis veya yer göstergeleri Bu seçenek ile proje ağacı üzerinde seçili sayfaların veya üzerinde olduğunuz DIN normuna ait tesis ve yer göstergeleri içinde olan sayfaların numaralandırılması sağlanır.

Resim 121: Proje numaralandırma sayfa tipleri penceresi

Yukarıda ayarları yapılmış, fakat henüz numaralandırılmamış proje sayfaları gösterilmektedir. Bu metodla numaralandırılmış proje sayfaları aşağıdaki gibidir.

Resim 122: Proje numaralandırma sayfa tipleri sonucu örneği

102

cofaso kullanım kitapçığı Görüldüğü gibi sadece +ST1 yer göstergesi içindeki grafik sayfaları 10'dan başlayarak numaralandırılmışlardır. Fakat +ST2 içindeki sayfalarda herhangi bir numaralandırma yapılmamıştır. [Numaralandır] butonu ile yapılan ayarların tümü kabul edilir ve numaralandırma başlatılır.

3.15.2 Cihaz numaralandırma
Numaralandırma menüsünün ikinci alt menüsü projede kullanılan tüm cihazların numaralandırılması için kullanılır. Bu pencere çok belirgin ve sadedir. En üst satırda Numaralandırma formatı satırında, numaralandırma yapılırken hangi kombinasyonla yapılması istenirse seçilir. Bu satırın seçenekleri aşağıdaki gibidir:

Resim 123: Cihaz/sembol numaralandırma penceresi

Boş Bu seçenek ile tüm cihaz isimleri boşaltılır.

103

cofaso kullanım kitapçığı

Harf + Numara Bu seçenek ile cihaz isimleri numaralandırılırken, aşağıda cihaz türleri tablosunda Harfi sütununda yazılı harf alınır ve arkasına Başlangıç değerine ve Artış değerine uygun bir aritmetik değer eklenir. Buna örnek olarak M15 verilebilir. M15 numarasının anlamı, ilk sayfanın en sol üst köşesinden başlayarak bütün 'M' harfini içeren cihazlar aranır ve numaralandırılır. M15 ise bunlar arasında 15. sırada bulunan motordur. Harf + Sayfa + Numara Bu seçenek ile cihaz isimleri numaralandırılırken, aşağıda cihaz türleri tablosunda Harfi sütununda yazılı harf alınır ve arkasına evvela sayfa numarası eklenir ve Başlangıç değerine ve Artış değerine uygun bir aritmetik değer eklenir. Buna örnek olarak M215 verilebilir. M215 numarasının anlamı, ilk sayfanın en sol üst köşesinden başlayarak bütün 'M' harfini içeren cihazlar aranır ve numaralandırılır. M215 ise bunlar arasında 15. sırada bulunan motordur. Fakat bu motoron 2. sayfada olduğu M harfi arkasındaki numaradan anlaşılabilir. Sayfa + Harf + Numara Bu seçenek ile cihaz isimleri numaralandırılırken, aşağıda cihaz türleri tablosunda Harfi sütununda yazılı harf alınır ve arkasına evvela sayfa numarası eklenir ve sembolün bulunduğu sütun değeri eklenir. Buna örnek olarak M29 verilebilir. M29 numarasının anlamı, 2. sayfanın 9. sütununda bulunan motorun numarasıdır. Sayfa + Harf + Sütun Bu seçenek ile cihaz isimleri numaralandırılırken, aşağıda evvela sayfa numarası, numaranın başına eklenir, ardından cihaz türleri tablosunda Harfi sütununda yazılı harf eklenir ve sembolün bulunduğu sütun değeri eklenir. Buna örnek olarak 2M9 verilebilir. 2M9 numarasının anlamı yukarıdaki örneğin aynısıdır, yani 2. sayfanın 9. sütununda bulunan motorun numarasıdır. Bu metodda sadece yazım şekli farklıdır.

Ayırıcı alan ile yukarıda seçilen bölümler arasına yazılan işaret eklenir. Kapsam seçenekleri: − Tüm sayfalar Bu seçenek ile imlecin proje ağacı üzerindeki konumuna bakılmaksızın tüm proje sayfalarındaki cihazlar/semboller numaralandırılır.

Seçili sayfalar, tesis veya yer göstergeleri Bu seçenek ile proje ağacı üzerinde seçili sayfaların veya üzerinde olduğunuz DIN normuna ait tesis ve yer göstergeleri içinde olan sayfaların numaralandırılması sağlanır.

104

cofaso kullanım kitapçığı Örnek olarak proje ağacı üzerinde 1 sayfa seçelim ve Kapsam kısmında da bu seçeneği seçili duruma getirelim. Numaralandırma formatı olarakda Boş seçeneğini işaretleyelim. Görüleceği gibi sadece seçtiğimiz sayfa içindeki sembollerin tümünün isimleri silinmiştir. Kullanıcı hiçbir şekilde merdiven menülerle uğraşıp zaman kaybetmek zorunda değildir, direkt olarak bu menüler ve seçenekler aracılığı ile sonuca ulaşır. [Numaralandır] butonu ile yapılan ayarların tümü kabul edilir ve numaralandırma başlatılır.

3.15.3 Klemens numaralandırma

Resim 124: Klemens numaralandırma penceresi

Numaralandırma menüsünün üçüncü alt menüsü projede mevcut tüm klemenslerin otomatik numaralandırılması için kullanılır. Bilindiği üzere klemensler, pano ve otomasyon projelerinde özel bir konuma sahiptirler. Bu nedenle çok çeşitli ve farklı gereksinimlere karşılık vermek zorundadır.

105

cofaso kullanım kitapçığı

Numaralandırma formatı: Bu satır klemens numaralandırmada hangi tür numaralandırma işlemi yapılmak istendiğini belirler. − Alfanumerik Numaralandırmada harflerin de kullanılmasına izin verir.

Numerik Numaralandırmada sadece sayısal değerlerin kullanılmasına izin verir. Bu değer seçildiğinde toprak ve nötr klemenslerin ayarlarının numaralandırmaya etkisi olmaz.

Başlangıç değeri: Bu alana girilen değer, klemens ve klemens dizinleri numaralandırılırken hangi değerden başlayacağını belirler. Düşünülebileceği gibi, bu alandaki değer tüm klemens dizinlerinin ilk değeri olarak atanacaktır. Artış değeri: Bu alana girilen değer, klemens ve klemens dizinleri numaralandırılırken hangi adımlarla yükseltileceğini belirler. Kapsam seçenekleri: − Seçilen sayfalardaki veya dizinlerdeki tüm klemensler Proje ağacı üzerinde seçilen sayfa, tesis veya yer göstergeleri içindeki klemensleri numaralandırır. İlk klemens numarası yukarıdaki Başlangıç değeri satırından alınır.

Tüm dizinlerin tüm klemensleri Aktüel projede mevcut tüm klemens dizinlerinin tüm klemensleri numaralandırılır. Fakat sadece klemensler numaralandırılırlar, klemens dizin isimleri değiştirilmezler. İlk klemens numarası yukarıdaki Başlangıç değeri satırından alınır. Sadece tesis ve yer göstergeleri arasındaki klemensler Birçok şirkette klemens bağlantıları, çok karmaşık duruma geldikleri için (interconnection), panolar arası bağlantıların ayrıca numaralandırılması gerekmektedir. Bu seçenek bu gereksinime cevap vermektedir. İlk klemens numarası yukarıdaki Başlangıç değeri satırından alınır. Tüm klemens dizinleri Bu seçenek ile sadece klemens dizin isimleri numaralandırılır. İlk klemens dizin numarası yukarıdaki Başlangıç değeri satırından alınır.

Metod seçenekleri:

106

cofaso kullanım kitapçığı

Normal Bu metod ile klemens dizinleri çizimde bulundukları gibi numaralandırılırlar.

Resim 125: Klemens numaralandırma örneği

Sayfa bazında Bu numaralandırma metodunda, başlangıç değeri her sayfada Başlangıç değeri alanında yeniden okunur. Dikkat! Bir önceki sayfanın son klemens numarasının bir fazlası yeni sayfanın başlangıç değeri değildir!

Resim 126: Cihaz/sembol numaralandırma örneği

− −

Resimde evvela 3. sayfanın en sağdaki klemens dizinini, yanında ise 4. sayfanın ilk klemens dizini ve klemens numaraları gösterilmektedir. Kablo bazında Şayet klemensler ile saha arasında bir kablo çekilmiş ise, bu kablonun damar numaraları veya renkleri klemenslere atanır. Aksi takdirde, yani kablosuz klemensler, konvansiyonel (1, 2, ...) olarak numaralandırılırlar.

Resim 127: Kablo damarına uygun numaralandırma örneği

Kat bazında

107

cofaso kullanım kitapçığı Projede katlı klemensler kullanılmış ise, aynı dizine ait klemensler, birlikteliği gösterir şekilde numaralandırılırlar.

Tümünü numaralandır Projede kullanılan tüm klemensler değer alanları gözönünde bulundurularak numaralandırılırlar.

PE ve N klemensleri seçenekleri: − Değiştirme Bu değer ile PE ve N klemensleri için projede kullanılan isimler değiştirilmeden muhafaza edilirler.

Numaralandırmaya dahil et Bu numaralandırma parametresi ile toprak (PE) ve nötr (N) klemensleri, normal klemensler gibi numaralandırmaya dahil edilirler.

Resim 128: Toprak klemensleri numaralandırma örnekleri

Buna örnek olarak aşağıda öncesini ve sonrasını gösteren resimleri verilmiştir. Görüldüğü gibi toprak klemensi numaralandırma öncesinde olduğu gibi çizgi-nokta şeklinde gösterilmektedir, fakat toprak klemensi artık 'PE' olarak değil, '4' numaralı klemens olarak gösterilmektedir.

Çizimdeki konumunu uygula Toprak ve nötr klemenslerinin numaralandırılması için bir diğer seçenek de, klemensin ait olduğu klemens dizini üzerindeki konumunun uygulanmasıdır. PE ve N harflerini kullan Ve nihayi olarak, toprak ve nötr klemenslerinin otomatik olarak tanınarak toprak klemenslerine „PE“ isminin, nötr klemenslerine ise 'N' harfinin atanmasıdır.

108

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 129: Toprak klemensi çizimdeki konumuna uygun numaralandırma örneği

Resim 130: Toprak klemensini PE ve N harfini kullanarak numaralandırma örneği

Yukarıda bu maddeye uygun öncesi ve sonrası durumları gösterilmektedir.

3.15.4 Kablo numaralandırma
Kablolar panodan (klemens altından), sahaya giden bağlantıları sağlayan nesnelerdir. Kablolar da cihazlar ve klemensler gibi, çizimde çok sayıda kullanıldıkları için numaralandırılırken kullanıcıya otomatik fonksiyonlar sunulmaktadır. Kablo tanım harfi: Bu alana kablolar numaralandırılırken, kablo numarası önüne hangi harfin veya harflerin gelmesi isteniyorsa yazılır. Sistem tarafından ayarlı öndeğer 'W' harfidir. Bu harf uluslararası kabul gören değerdir. Başlangıç değeri: Bu alan ilk bulunan kablo numarasının hangi değerde başlıyacağını belirler.

109

cofaso kullanım kitapçığı Artış değeri: Bu alan kablo numarası değeri yükseltilirken adım değerini belirler.

Resim 131: Kablo numaralandırma penceresi

Kapsam seçenekleri: − Seçilen sayfalardaki kablolar Bu seçenek ile sadece proje ağacı üzerinde seçilmiş sayfa, tesis ve yer göstergeleri içindeki kablolar numaralandırılırlar.

Tüm kablolar Projenizdeki tüm kablolar istisnasız yeniden numaralandırılırlar.

Metod seçenekleri: − Normal Bu seçenek ile kablolarınız Kablo tanım harfi alanındaki değer + numara ile numaralandırılırlar. Buna örnek olarak -W1, -W2, -W3 gibi değerler verilebilir.

Sayfa bazında Bu metodun sonuçlarıda Normal seçeneği altındaki sonuçları verecektir. Fakat her yeni sayfada kablo numaraları Başlangıç değerinden başlar. Hedef bazında Bu metod ile kablolarınız bağlı oldukları iki uca bakılarak numaralandırılırlar. Aşağıdaki resim örneği ile açıklamamızı detaylarındıralım.

110

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 132: Hedef bazında kablo numaralandırma örneği

Örneğimizde kablonun üst kısmında -X9 klemens dizini ve alt kısmında ise M3 motoru bulunmaktadır. Evvela DIN normunda tüm nesne isimleri önüne eklenen '-' (eksi işareti), ardından Kablo tanım harfi olan 'W' harfi, üst kısımdaki hedef bağlantı olan 'X9' klemens dizin ismi, ayırıcı karakter olan '/' (bölü işareti) ve son olarak alt hedef bağlantı ismi olan 'M3' alınır ve tüm bu bileşkenlerden kablonun ismi oluşturulur.

Tümünü numaralandır İlk seçenek olan Normal ile aynı işleve sahiptir.

3.15.5 Pano içi kablaj numaralandırma
Numaralandırma modulünün en kapsamlı bölümü pano içi kablaj numaralandırmadır. Şimdi bu penceredeki imkanları tanıyalım. Numaralama modu Bu numaralandırma modunda tüm çizim sayfaları klasik olarak sayfaların sol üst köşesinden başlanılarak aşağı kadar taranır, ardından bir adım sağa geçilir, tekrar aşağı kadar taranır ve bulunan pano içi kablaj nesneleri ard arda numaralandırılırlar. Verilen örneklerin tümünde diğer satırlarında etkisi olmaktadır, fakat satırın etkileri anlaşılacak şekilde anlatılmaya çalışılmıştır.

111

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 133: Kablaj numaralandırma penceresi

Basit numaralandırma

Resim 134: Kablaj numaralandırma numaralama modu seçenekleri

112

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 135: Basit kablaj numaralandırma örneği

Yukarıda bu metod için gösterilen örnekte görüldüğü gibi, bu mod ile konvansiyonel olarak kablaj nesneleri numaralandırılır. Yani numaralar ardışıktır ve herhangi bir elektriksel mantık uygulanmaz. Sahaya giden kablolar hariç, bulunan tüm bağlantılar birer kablaj olarak değerlendirilir ve bir önceki (Başlangıç değeri hariç) değerin bir fazlası yeni bulunan kablaja atanır. Dikkat! Potansiyel baraları aynı numarayı taşımazlar!

Potansiyel numaralandırma Bu numaralandırma modu en çok kullanılan seçenektir. Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi, bara veya potansiyel besleme hatları üzerindeki numaralar hep aynı kalmaktadırlar. Bu seçenek öndeğer olarak ayarlıdır!

Potansiyel numaralandırma ve eki Bu numaralandırma modu potansiyel bağlantıların numarasını aynı oluşturmasının, yanısıra ayrıca bu hatlara sırasına göre birde ek atamaktadır. Örnek sonuç aşağıdaki gibidir.

Sayma modu Bu parametre ise numaralandırma sırasında numaraların mantığına birde formatını destekleyen anlam verir. Bu parametre yukarıda verilen numaralandırma modu satırının birinci seçeneği Basit numaralandırma ile anlatılacaktır. Sayma modu parametresi her kombinasyon için değişik bir sonuç vermez. Kombinasyonlar bazen anlamsız sonuçlar verebileceği için ve bu kombinasyonları önlemek için, kullanıcı arayüzünün çok karmaşık hale gelmesini önleyebilmek amacı ile, pencereye yeni parametreler eklenmemiştir.

113

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 136: Potansiyel kablaj numaralandırma örneği

Resim 137: Potansiyel ve ekli kablaj numaralandırma örneği

Ardışık Bu sayma modu numaraların oluşturulmasını direkt olarak etkilemektedir. Ardışık 1, 2, 3, ... anlamındadır. Sayfa bazında Seçilen parametreler ne olursa olsun, numaralandırma her sayfada yeniden başlatılır. Başlangıç değeri gibi parametreler numaralandırmayı direkt etkileyen değerlerdir.

114

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 138: Kablaj numaralandırma sayma modu seçenekleri

Sütun bazında Bu seçenek ile değişken alanlar baz alınarak, numaralandırma her sütunda yeniden başlatılır. Çok yaygın kullanılan bir seçenek olmasada, kullanılmaktadır.

Resim 139: Sütun bazında kablaj numaralandırma örneği

Hedef bazında Aşağıda örneğini gördüğünüz bu seçenek ile kablajın bağlı olduğu iki ucun ismi ve bağlantı numaraları kablajın ismini belirler. Aşağıdaki örneğin, -Q1 termik manyetik şalterinin 2 numaralı ucu ile -X1 klemens dizininin 1 numaralı klemensi arasındaki kablajın numarası, bu iki ucun kombinasyonu olan X1:1/Q1:2 dir. Şayet ismi belirleyen etmenlerden biri eksik olursa, isim varolan değerlerle oluşturulur.

115

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 140: Hedef bazında kablaj numaralandırma örneği

Yedek satırı: Bu değer ile kablaj numaralandırma yapılırken buraya girilen değerin katları her sayfa başlangıcında baz alınır. Şayet bu değer 5 olarak belirlenir ise, ilk sayfadaki başlangıç değeri 5 olur, direkt olarak bu sayıdan başlar. Ve örneğin 26 olursa, bir sonraki sayfanın başlangıç değeri 30 olacaktır.

Resim 141: Yedekli kablaj numaralandırma örneği

Numaralandırma metodu satırı:

Resim 142: Kablaj numaralandırma metodu seçenekleri

Yeniden numarala Kablaj nesnelerine verilen numaralar tamamı ile yeniden oluşturulur. Bu metod sabitlenmiş kablajıda numaralandıracaktır. En son numaradan devam et

116

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 143: Kablaj en son numaradan devam ederek numaralama örneği

Yukarıda solda görüldüğü gibi, en son kablaj numarası 006'dır. Ardından başlatılan numaralandırma ile (sağda sol üst köşe) ilk kablaj numarası 007 olarak atanmıştır.

Eksikleri doldur Bu seçenek ile projelendirme sırasında silinen kablaj numaraları bulunur ve bunlar doldurulduktan sonra, en son numaradan devam edilir.

Resim 144: Kablaj numaralandırmada eksikleri doldur örneği

Bir önceki seçenekte başlangıç resmini baz alarak bu numaralama metodu uygulandığında sonuç yukarıdaki gibi olacaktır. Bilindiği gibi, başlangıç durumunda 001 ve 002 kablaj numaraları mevcut değildi. Fakat sonuçta ise ilk kullanılan kablaj numaraları bunlar olmuştur. Başlangıc değeri satırı: Bu satır kablaj numaralandırmanın ilk değerinin veya şayet sayfa bazında numaralandırma yapılıyor ise, her yeni sayfada ilk kablaj numarasının değerinin kaç olması gerektiğini belirler. Aşağıda bir projenin 3. ve 4. sayfasının sol üst köşesini gösteren resimlerde bu alan değeri = 7 olarak etkisi görülmektedir.

Resim 145: Kablaj numaralandırma başlangıç değeri örneği

117

cofaso kullanım kitapçığı

Değişken tanımı satırı: Bu alan eski sürümlere uyumluluk için tutulmaktadır. Kapsam:

Resim 146: Kablaj numaralandırma kapsam seçenekleri

Şimdi numaralandırılması istenilen kablaj kapamı belirlenmelidir. − Tüm kablolar Projedeki tüm kablajlar hiçbir istisna yapılmaksızın numaralandırılırlar. Bu seçenek montaja geçilmiş kablaj numaralarını bilemiyeceği için dikkatli kullanılmalıdır.

Seçili sayfalar Bu seçenek projenin sadece bazı sayfaları numaralandırılmak istenirse seçilir. Sabitlenmemiş kabloları numaralandır

Resim 147: Sabitlenmemiş kablaj numaralandırma penceresi

Yukarıda gösterilen pencere bir pano içi kablaj nesnesinin özellik penceresidir. İkinci satırın Kablaj numarasını sabitleme özelliği mevcuttur. Bu özellik, kablaj numarasını her durumda sabitler. Boşluk veya numerik bir değer durumunda. Bu seçenek genelde, projelendirmesi bitmiş ve projeleri montaja sevkedilmiş sayfalar veya panolar için yapılır. Veya cihaz içi kablaj numaralarının projede gösterilmesi gereken durumlarda da bu seçenek kullanılabilir. Sadece tesis ve yer gösterge arası kablaj:

118

cofaso kullanım kitapçığı Bu seçenek proje şayet DIN normu adreslemesine uygun tasarlanmış ise, tesis ve yer göstergeleri arasında bağlantıları sağlayan kablajın numaralandırılmasını sağlar.

Resim 148: Sadece tesis ve yer göstergesi arası kablaj numaralama örneği

Yukarıdaki resimde Başlangıç değeri = 600 olan parametrelerin sonucu görülmektedir. Potansiyel okların gittiği sayfada da kablaj numaraları aynı numaraları alırlar. Numaralandırma formatı bölümü

Resim 149: Pano içi numaralandırma formatı belirleme

Bu bölüm 2 satırdan ibarettir.

Format Birinci satır numaranın hane sayısını, numaraya eklenecek etmenleri, sayfa, sütun ve sayaç bilgilerini belirler. Her etmen için eklenen harf sayısı, o etmenin gösterimdeki hane sayısını belirler. Yukarıda resimde görülen örnek sadece sayaç içerir ve her durumda 3 haneden ibarettir. Yani kablaj numarası '1' dahi olsa, „001“ olarak gösterilir. Şayet format „BBAAA“ olarak belirlenmiş, aktüel çizim sayfası = 5 ve kablajımız birinci kablaj ise, sonuç = 05001 olacaktır. Şayet sayfa numarasının hane sayısı, girilmiş olan hane sayısını aşarsa, mevcut sayı olduğu gibi gösterilir.

Ayırıcı Bu alan Format alanı ile birlikte etki etmektedir. Şayet Format satırında farklı harfler kullanılırsa, bu etmenler arasına Ayırıcı satırındaki karakter otomatik olarak eklenir. Elbette bu satır boşaltılır ise, bu etmenler birleşik gösterilirler.

119

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 150: Ayırıcı ile numaralama örneği

Ek isimlendirme imkanları bölümü

Resim 151: Kablaj ek isimlendirme seçenekleri

Bu bölüm 5 satırdan ibarettir ve her satırın tüm satırlarda aynı olan 3 değişik seçeneği mevcuttur. Bu bölümde numaralandırmalar yapılırken aşağıda listelenecek olan 5 değişik nesnenin özel durumları belirlenmektedir. Bu özel nesneler aşağıdaki gibidir: − Klemensler − Potansiyel oklar − Cihaz kutusu klemensleri − Potansiyel ucu klemensleri − PLC klemensleri Her satırın alabileceği değerler: − Hiçbiri Bu seçeneğin numaralandırma üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Tüm satırlarda öndeğer olarak bu seçenek gösterilir.

Uçtaki sembol ismini kablaj numarasına kaydet Bu seçenek kablajın bağlandığı sembolün numarasını/ismini kablaja atayacaktır.

Resim 152: Uçtaki sembol ismini kablaja atama örneği

Kablaj numarasını uçtaki sembol ismine kaydet Bu seçenek ise, yukarıdaki seçeneğin tam tersi olarak, kablaj numarasının numarasını, sembole atayacaktır.

120

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 153: Kablaja bağlı sembol ismine kablaj ismini atama örneği

Resimdeki örnekte bu seçenek klemens satırı için değiştirilmiştir ve sonucunda kablajın numarası klemenslere atanmıştır. Metin parametreleri bölümü

Resim 154: Kablaj metni parametreleri

Bu bölüm kablaj numarasının gösterimini ve duruşunu etkileyen 4 satırdan ibarettir. Bu metin özellikleri aşağıdaki gibidir: − Yazı boyutu Bu seçenek, 9 ile 16 nokta arasında 8 değişik hazır seçenek sunmaktadır. Fakat kullanıcı istediği seçeneği bu alternatifler arasında bulamaz ise, alan üzerine istediği değeri direkt olarakda yazabilir. Pencere açılırken ayarlı öndeğer 9'dur.

Konumlandırma yönü Bu seçeneğin 3 değişik değeri mevcuttur: - Sağdan sola - Soldan sağa - Merkezi

Resim 155: Kablaj metni yön örnekleri

121

cofaso kullanım kitapçığı Yukarıda Sağdan sola, Soldan sağa ve Merkezi seçenekleri için hem dikey kablolar için, hemde yatay kablolar için verilmiştir.

Dikey kablolar için yazı yönü - Yatay - Dikey - 180 - 270

Resim 156: Kablaj metni açı örnekleri

Sırası ile her 4 seçenek için ekran görüntüleri soldan sağa sunulmuştur.

Yatay kablolar için yazı yönü - Yatay - Dikey - 180 - 270

Resim 157: Kablaj yönünde metin konumlandırma örnekleri

Butonlar [Numaralandır]: Bu buton ile numaralandırma işlemi başlatılır. [Sil]: Bu buton ile oluşturulan kablaj numaraları, sabitlenmiş numaralar haricinde silinirler.

3.16 Yardım
Bu menü sistem hakkında yardım alma penceresini, program hakkında penceresini açar. Program hakkında penceresi ayrıca, kullanıcı lisansı bilgilerini de içerir.
Resim 158: Yardım menüsü

122

cofaso kullanım kitapçığı

3.16.1 Yardım

Resim 159: Yardım penceresi

Bu menü kullanıcının sistem fonksiyonalitesi veya değer alanları hakkında bilgi alabilmesi için hazırlanmış Yardım menüsüdür. Kullanıcı bu dökümandan yazılımın özellikleri hakkında genel uygulama adımlarını görebilecektir. Yardım menüsünde gösterilen kullanım kitapçığı içinde, bilinen PDF dökümanları içindeki tüm hareketler uygulanabilir.

3.16.2 Program hakkında
Bu alt menü yazılımın koruma haklarının kimde olduğunu, paket türünü, sürümünü ve lisans sahibi şirketin veya şahsın bilgilerini gösterir. Aşağıda bunu

123

cofaso kullanım kitapçığı gösteren bir örnek pencere verilmiştir. Fare ile diyalogdaki güneş tıklandığında otomatik olarak „Mert Bilgi İşlem“ internet sitesi gösterilir.

Resim 160: Program hakkında penceresi

4. Sembol tasarımı
Bu modül, sistem altyapısında grafiksel mantıkla kullanılan tüm nesnelerin tasarlandığı, gerektiğinde varolanların değiştirilebildiği modüldür. Bu modül sadece tasarım/çizim anında kullanılan sembollerin değil, ayrıca kablo ve cihaz kutusu gibi daha farklı nesnelerin; otomatik planların oluşturulmasında kullanılan antet sayfalarının, kenar anteti tasarımlarının oluşturulmasında kullanılmaktadır. Yazılımın standart teslimatında tüm paketlerde (Professional, Standard, Medium, Compact, Mini ve Test) kullanıcının işine hemen başlayabilmesi için, gereken tüm semboller ve diğer nesneler verilmektedir. Bunlar; şirket gereksinimlerinden bağımsız olarak, fakat %90 kabul gören DIN, IEC ve JIC normlarına uygun semboller ve antetlerdir. Kullanıcının eğitimden sonra ilk değiştirmesi veya eklemesi gereken şey, şirket ambleminin/logosunun kenar antetine eklenmesidir. Bu konuda diğer konular gibi, aşağıda işlenecektir.

4.1

Başlık satırı
Başlık satırı modülümüzün ismini gösterir. Elbetteki her Windows™ yazılımında olduğu gibi cofaso'da da başlık satırının sol tarafında sistem menüsü ikonu mevcuttur. Bu menü aracılığı ile yazılım penceresi kapatılabilir, kaydırılabilir ve küçültülebilir. Bilinen bir özellik olduğu için daha detaylı olarak açıklama yapılmayacaktır.

124

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 161: Sembol tasarımı penceresi

4.2

Menü satırı
Tüm cofaso Sembol tasarımı menülerinin yer aldığı bu satırda, modülün fonksiyonalitesini içeren hemen hemen tüm menülere ulaşılmaktadır. Menüler ikonların içermediği fonksiyonlarıda içermektedir. Aşağıda ana ve alt menülerin tümü detayları ile açıklanacaktır.

4.3

İkonlar ve işlevleri
Sembol tasarımı yapılırken çok çabuk erişilmesi gereken fonksiyonlar, pencerenin üst kısmındaki satıra ve sağ kenarındaki dikey sütuna yerleştirilmişlerdir. Aşağıda bu ikonların anlamları açıklanmıştır. Ayrıca Sembol tasarımını kullanım sırasında fare ile bu ikonların üzerine gidilip birkaç saniye bekletildiğinde, aşağıda listelenen açıklamalar gözlemlenebilecektir. Yeni sembol oluşturma Üzerinde çalışılan sembolün kaydedilmesini sağlar İmleç ile üzerinde bulunulan sembolün silinmesini sağlar

125

cofaso kullanım kitapçığı

İşaretli nesneleri kesmeyi sağlar İşaretli nesnelerin ara hafızaya kopyalanmasını sağlar Ara hafızaya kopyalanmış nesnelerin yapıştırılmasını sağlar İmlecin üzerinde bulunduğu sembolü/sembol kütüphanesini export eder Sembol veya sembol kütüphanesine import işlemini başlatır İmlecin üzerinde bulunduğu sembolü/sembol kütüphanesini yazdırır Ekranın bir bölümünün belirlenerek büyütülmesini sağlar Farenin olduğu bölgenin büyütülmesini sağlar Farenin olduğu bölgenin küçültülmesini sağlar Aktüel sembol ekrana sığabilecek şekilde gösterilir Aktüel çizimin tekrar yenilenmesini sağlar Sembolün teknik özellik penceresini açar Çizgi çizme komutunu tetikler Dörtgen çizme komutunu tetikler Dolu dörtgen çizme komutunu tetikler Daire çizme komutunu tetikler Dolu daire çizme komutunu tetikler Elips çizme komutunu tetikler Dolu elips çizme komutunu tetikler Yay çizme komutunu tetikler Yay dilimi çizme komutunu tetikler Dolu yay dilimi çizme komutunu tetikler Poligon çizme komutunu tetikler Kapalı poligon çizme komutunu tetikler Köşeleri yuvarlak dörtgen çizme komutunu tetikler Metin konumlandırma komutunu tetikler Resim konumlandırma komutunu tetikler Sola doğru bakan bağlantı noktası konumlandırma komutunu tetikler Sağa doğru bakan bağlantı noktası konumlandırma komutunu tetikler Yukarı doğru bakan bağlantı noktası konumlandırma komutunu tetikler Aşağı doğru bakan bağlantı noktası konumlandırma komutunu tetikler

4.4

Grafik kaydırma sütun ve satırı
Ekranın alt ve sağ kenarında ekrana sığmayan formatlarda veya büyütülmüş ekranlarda beliren kaydırma çubukları oluşur. Bunlar farenin orta tuşu ile olduğu gibi, çizimin istenilen bölgesine gidilebilmesini sağlar.

126

cofaso kullanım kitapçığı

4.5

Durum satırı
Durum satırında çizim koordinatları X ve Y olarak, aktüel olarak oluşturulan veya değiştirilen sembol ismi, sembolün sembol kütüphanesindeki yeri/numarası, sembol tipi ve açısı/varyasyonu gösterilir.
Resim 162: Sembol tasarımı penceresi durum satırı

4.6

Sembol kütüphanesi/sembol ağacı
Yanda görülen sembol kütüphanesi ve bu kütüphaneler altındaki semboller, üzerinde kontekst menüsü yoktur. Tüm fonksiyonlar menüler ve ikonlar üzerinden gerçekleştirilebilirler. Kullanıcı imleci klavyeden yön tuşları ile herhangi bir sembol üzerine götürdüğünde veya fare ile tıkladığında, sağ tarafta bulunan siyah çizim alanında gösterilir. Şayet sembol özellik penceresi açık ise, üzerine gidilen sembol özellikleri gösterilir.
Resim 163: Sembol kütüphanesi/sembol ağacı

4.7

Sembol tasarımı menüleri ve alt menüleri
Sembol tasarımı özel bir yazılım olarak tasarlandığı için, kendine ait ikon çubukları ve menüleri mevcuttur. Şimdi bu özel menüleri tanıyalım.

Resim 164: Sembol menüsü

4.7.1 Sembol
Sembol menüsü altında, sembol kütüphanesi veya sembol oluşturmak, sembol varyasyonu/açısı oluşturmak, sembol import/eksport edebilmek için gereken alt menüleri mevcuttur.

127

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.1.1 Yeni sembol
Bu komut ile yeni bir sembol oluşturma başlatılır. Şayet imleç herhangi bir sembol üzerinde ise, bu sembol şablon olarak alınır ve üzerinde değişiklik yaparak yeni sembol oluşturulabilir. Şayet tamamı ile sıfırdan bir sembol tasarlamak isteniyorsa, hangi sembol kütüphanesine eklenecek ise o sembol kütüphanesi tıklanır/seçilir ve ardından bu komut başlatılır. Tamamı ile sıfırdan sembol oluşturma:

Resim 165: Yeni sembol oluşturma penceresi

Sembol tipi satırı: Bu alan sembolün hangi amaçla kullanılacağını belirler. Bir çok seçeneğin sunulduğu bu değer sonradan değiştirilemez!

Cihaz Cihaz seçeneği bir sigorta veya buton gibi bir sembolü temsil eder. Fakat referansı olan bir sembol değildir. . Klemens Otomatik planları oluşturulan bu sembol türü, elektroteknikte özel bir anlama sahiptir. Kablo Otomatik planları oluşturulan bu sembol türüne ait özellikler aşağıdaki gibidir.

128

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 166: Cihaz özellikleri tablosu

Resim 167: Klemens özellikleri tablosu

Primer eleman (Ana eleman) Kontaktör veya termik manyetik şalterler gibi, çapraz referansı olabilir kontak alabilen sembollerin ana sembolü için kullanılır.

129

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 168: Klemens özellikleri tablosu

Resim 169: Ana eleman özellikleri tablosu

Kontak (Yardımcı eleman ) Kontaktör veya termik manyetik şalterler gibi cihazların çapraz referansını veren kontak türü semboller için kullanılır. Potansiyel ok Bir sayfaya sığmayan çizimin başka bir sayfada mantıksal olarak devam etmesini sağlayan semboller için kullanılır.

130

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 170: Yardımcı eleman özellikleri tablosu

Resim 171: Potansiyel ok özellikleri tablosu

DIN kutusu DIN normu adresleme mantığına uygun yapılan projelerde, aynı sayfaya ait olmayan tesis ve yer göstergeleri için kullanılan sembol için kullanılır.

131

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 172: DIN kutusu özellikleri tablosu

Resim 173: Cihaz kutusu özellikleri tablosu

Cihaz kutusu

132

cofaso kullanım kitapçığı Bu sembol projelendirmede kesin tanımlı bir sembolü olmayan cihazların, tasarımda gösterilebilmesi için kullanılır.

Cihaz ucu (kutusu) klemensi Yukarıda açıklanan ve projelendirmede kesin tanımlı bir sembolü olmayan cihazların, bağlantılarının yapılabilmesi için kullanılır.

Resim 174: Cihaz kutusu klemensi özellikleri tablosu

PLC klemensi PLC cihazlarının referans taşıyan bağlantıların yapılması için kullanılır. Grafik Herhangi bir özelliği olmayan ve sadece görüntü olarak tasarımda/çizimde kullanılan semboller veya nesneler için kullanılır. Antet veya lejant (Kenar anteti) Tasarım sırasında her sayfanın kenarında gösterilen, proje ve sayfa bilgilerinin gösterildiği antet sembolü için kullanılır. Pano sembolü Pano yerleşim tasarımında kullanılan ölçeksiz ve boyutsuz sembollerin gösterimi için kullanılır. Pano tasarımı Pano yerleşim tasarımında kullanılan ölçekli ve boyutlu sembollerin gösterimi için kullanılır. Bu sembollerin boyutu değiştirildiklerinde, sembol özellikleri

133

cofaso kullanım kitapçığı penceresinde gösterilen 3 boyut ölçüleri otomatik olarak çizim üzerindeki büyüklüğe uygun olarak değişitirilirler.

Resim 175: PLC klemensi özellikleri tablosu

Resim 176: Grafiksel eleman özellikleri tablosu

134

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 177: Ana eleman özellikleri tablosu

Resim 178: Pano tasarım sembolü özellikleri tablosu

Resim 179:Kenar anteti özellikleri tablosu (1)

4.7.1.2 Sil
Bu komut ile var olan ve imlecin üzerinde durduğu bir sembol silinir. Fakat sembol silinmeden önce kullanıcıya tekrar sorulur.

135

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.1.3 Kaydet
Bu komut ile sembol tasarımında oluşturulan veya değiştirilen sembol kaydedilir. Bu komut ile ikon satırında mevcut disket ikonunun etkisi aynıdır. Sembol kaydı gerçekleştikten sonra bu alt menü satırı sembol bir değişiklik yapılana kadar pasif duruma getirilir.

Resim 180: Kenar anteti özellikleri tablosu devamı (2)

136

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 181: Kenar anteti özellikleri tablosu devamı (3)

Resim 182: Sembol silme güvenlik sorusu

4.7.1.4 Yeni açı
Bu komut ile mevcut ve imlecin sembol ağacında üzerinde bulunduğu sembolün yeni bir varyasyonu oluşturulur. Komut başlatıldıktan sonra aşağıdaki diyalog ekrana gelir ve kullanıcı sembolün hangi tipi için, oluşturacağı varyasyon derecesini seçer. Sembol açısı seçildikten sonra cofaso seçilen açıya uygun olarak, mevcut sembolü çevirir ve kullanıcının daha kolay sembolü tasarlamasını sağlar.

137

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 183: Yeni sembol açısı oluşturma penceresi

4.7.1.5 Açı sil
Bu komut ile mevcut ve aktüel olarak ekranda gösterimde olan sembol açısı silinir. Sembol açısı/varyasyonu silinmeden önce kullanıcıya sorulur.

4.7.1.6 İmport
Bu komut ile bir sembol kütüphanesi veya sembol import edilir. İmport edilen dosya türleri: − XML

ASC Bu dosya türü eski cofaso sembol kütüphanelerinin importu için uygulanır.

Resim 184: Sembol import seçim penceresi

Yukarıdaki pencerenin Files of Type alanından hangi tür dosyayı sembol kütüphanesi veya sembol olarak import etmek istediğinizi belirleyiniz. Ardından import etmek istediğiniz dosyayı bulup seçiniz. XML olarak import edilen dosya mevcut sembol kütüphaneleri arasında mevcut ise; aynı zamanda dosyadan okunan sembollerde kütüphanede mevcut ise

138

cofaso kullanım kitapçığı aşağıdaki pencereye benzer bir uyarı ile, mevcut sembolün üzerine kaydın yapılıp yapılmaması gerektiği sorulur.

Resim 185: İmport edilen sembolün varolan üzerine kayıt güvenlik sorusu

Cevabınız [Yes] olur ise ismi diyalogda gösterilen sembolün üzerine okunan sembol kaydedilir. Cevap [No] olur ise, kayıt yapılmaz ve bir sonraki sembol okunur. Cevap [Cancel] olur ise import işlemi sonlandırılır ve çıkılır.

4.7.1.7 Eksport
Bu komut ile imlecin üzerinde olduğu sembol kütüphanesi veya sembol eksport edilir. Eksport edilen dosya türleri: − XML

ASC Bu dosya türü eski cofaso sembol kütüphanelerinin eksportu için uygulanır.

Resim 186: Sembol eksport penceresi

Yukarıdaki pencerenin Files of Type alanından hangi tür dosyayı sembol kütüphanesi veya sembol eksport edildiği belirlenir. Ardından File Name isimli alana sembol kaydı yapılacak dosya ismi girilir. Elbette daha önce açıklandığı gibi, dizin değiştirilebilir.

139

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.1.7 Yeni kütüphane
Bu komut ile henüz sistem altyapısında mevcut olmayan yeni bir kütüphane oluşturulabilir. Komut aşağıdaki diyaloğu açar ve kullanıcı kütüphaneye vermek istediği ismi boş alana girer.

Resim 187: Yeni sembol kütüphanesi ismi giriş penceresi

Şayet girilen isim, boşluk içeriyorsa aşağıdaki uyarı gösterilir.

Resim 188: Hatalı sembol kütüphanesi ismi uyarısı

Ayrıca türkçe karakterlerin kullanılması MySql veritabanında hatalara yolaçacaktır. Bu hatalar kullanıcıya bildirilsede sembol kütüphanesi oluşturulacaktır. Fakat Dikkat! Sembol kütüphanelerinin veya sembollerin oluşturulması, bunların kullananılabileceği anlamına gelmemektedir!

4.7.1.8 Kütüphane sil
Bu komut; imlecin solda sembol ağacında üzerinde bulunduğu sembol kütüphanesini silmek için kullanılır. Üzerinde bulunulan sembol kütüphanesi ismi aşağıdaki pencerede kullanıcıya sorulur ve [OK] tuşlandığında içindeki tüm sembollerle birlikte silinir. [Çık] butonu ile sembol kütüphanesi silinmeden fonksiyondan çıkılır.

Resim 189: Sembol silme penceresi

140

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.1.9 Yazdır
Bu komut aktüel üzerinde olunan sembol kütüphanesinin bir sembolünü veya tüm sembolleri yazdırır.

Resim 190: Sembol kütüphanesi yazdırma penceresi

Yukarıda görülen pencerede Pages satırında sembollerin numaralarına denk gelen, sayfa numarası aralığı seçilerek veya All seçeneği seçilerek tüm sembollerin çıktısının alınması sağlanabilir. Aşağıdaki resim sembol çıktısına bir örnektir.

Resim 191: Yazdırılan sembol örneği

4.7.1.10 Kapat
Bu komut sembol tasarım penceresini kapatır.

141

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.2 Değiştir
Değiştir menüsü altında, sembol tasarlarken gereken kopyalama, kesme ve buna benzer fonksiyonların olduğu alt menüler mevcuttur.

Resim 192: Sembol değiştir menüsü

4.7.2.1 Komutu sonlandır
Bu komut ile aktüel kullanılan fonksiyon sonlandırılır. Bu komut ESC tuşu ile aynı anlamdadır.

4.7.2.2 Kes
Bu komut ile aktüel sembolün seçilmiş grafikleri kesilir.

4.7.2.3 Yapıştır
Bu komut Kes veya Kopyala komutu ile hafızaya kopyalanmış nesnelerin sembole eklenmesini sağlar.

4.7.2.4 Çoğalt
Bu komut Kes veya Kopyala komutu ile hafızaya kopyalanmış nesnelerin sembole eklenmesini sağlar.

4.7.2.5 Bağlantı numarala
Bu komut sembole eklenen, fakat bazı bağlantıların silinme veya yeniden eklemeler sonucu, yeniden numaralandırmak için kullanılır. Komut tetiklendikten sonra bağlantılar tek tek fare ile tıklanırlar.

142

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.2.6 Doldur
Bu komut ile daha önce boş olarak çizilen dairelerin veya elipslerin doldurulmasını sağlar. Doldurmak istenilen nesne evvela seçilmek zorundadır.

4.7.2.7 Boşalt
Bu komut ile daha önce dolu olarak çizilen veya doldurulan dairelerin veya elipslerin boşaltılmasını sağlar. Boşaltılmak istenilen nesne evvela seçilmek zorundadır.

4.7.2.8 Tümünü seç
Bu komut ile sembole ait tüm nesneler (çizim nesneleri ve bağlantılar) seçili duruma getirilirler.

4.7.2.9 Seçimi kaldır
Bu komut seçili olan nesneler normal duruma getirilirler.

4.7.3 Ekle
Ekle menüsü altında, sembol tasarlarken gereken çizim nesneleri ve mantıksal nesnelerin olduğu alt menüler mevcuttur. Bu menüde alt menülerin solundaki seçim kutucukları, seçilen alt menünün bu seçim işareti kaldırılana kadar kullanılabilir durumda olduğunu gösterir.

143

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 193: Sembol ekle menüsü

Resim 194: Sembol metin örnekleri

4.7.3.1 Çizgi
Bu komut sembol tasarlarken çizgi çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanır, çizgi istenilen boyutta ve yönde uzatılır ve tekrar sol fare tuşu tıklanır. L komutu klavyeden girildiğinde de bu fonksiyon başlatılır.

4.7.3.2 Dörtgen
Bu komut sembol tasarlarken dörtgen çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanır, dörtgen istenilen boyutta ve yönde uzatılır ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.3 Dolu dörtgen
Bu komut sembol tasarlarken dolu dörtgen çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanır, dörtgen istenilen boyutta ve yönde uzatılır ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

144

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.3.4 Daire
Bu komut sembol tasarlarken daire çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak dairenin merkezi belirlenir, daire istenilen boyutta büyütülür ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.5 Dolu daire
Bu komut sembol tasarlarken dolu daire çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak dairenin merkezi belirlenir, daire istenilen boyutta büyütülür ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.6 Elips
Bu komut sembol tasarlarken elips çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak elipsin bir köşesi (elipsler dörtgen çizilirmişcesine çizilir) belirlenir, daire istenilen boyutta ve yönde çizilir ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.7 Dolu elips
Bu komut sembol tasarlarken dolu elips çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak elipsin bir köşesi (elipsler dörtgen çizilirmişcesine çizilir) belirlenir, daire istenilen boyutta ve yönde çizilir ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.8 Yay
Bu komut sembol tasarlarken yay çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak yayın merkezi belirlenir, daire istenilen boyutta büyütülür ve yayın bir başlangıç noktası için sol fare tuşu tıklanır, fare ile bu kez yayın gösterilecek bölümü belirlenir ve tekrar sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.9 Yay dilimi
Bu komut sembol tasarlarken yay dilimi çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak yay diliminin konumu belirlenir, şimdi yay diliminin yarıçapını belirlemek için fare ile yön belirlenir ve bir kez daha sol fare tuşu tıklanır, ardından yay dilimi belirlenir ve sol fare tuşu tıklanır.

4.7.3.10 Dolu yay dilimi
Bu komut sembol tasarlarken dolu yay dilimi çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanarak yay diliminin konumu belirlenir, şimdi yay diliminin yarıçapını belirlemek için fare ile yön belirlenir ve bir kez daha sol fare tuşu tıklanır, ardından yay dilimi belirlenir ve sol fare tuşu tıklanır.

145

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.3.11 Poligon
Bu komut sembol tasarlarken birçok çizgi parçasından oluşan poligon çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu ile poligonun başlangıç noktası belirlenir, fare ile ilk çizginin boyutu belirlenir ve çizginin belirlenmesi için sol fare tuşuna basılır, ardından ikinci çizginin bitiş noktası belirlenir. Ardından 3., 4, ... İkinci çizgiden itibaren her çizginin bitiş noktası bir sonraki çizginin başlangıç noktasıdır.

4.7.3.12 Kapalı poligon
Bu komut sembol tasarlarken birçok çizgi parçasından oluşan kapalı poligon çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu ile poligonun başlangıç noktası belirlenir, fare ile ilk çizginin boyutu belirlenir ve çizginin sonunun belirlenmesi için sol fare tuşuna tekrar basılır, şimdi fareyi hareket ettirdiğinizde kapalı bir alanın oluştuğunu göreceksiniz. Ardından 3., 4, ... noktalar belirlenir. Kapalı poligonun sonlandırılabilmesi için Enter tuşuna basılır.

4.7.3.13 Dolu kapalı poligon
Bu komut sembol tasarlarken birçok çizgi parçasından oluşan dolu kapalı poligon çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu ile poligonun başlangıç noktası belirlenir, fare ile ilk çizginin boyutu belirlenir ve çizginin sonunun belirlenmesi için sol fare tuşuna tekrar basılır, şimdi fareyi hareket ettirdiğinizde kapalı bir alanın oluştuğunu göreceksiniz. Ardından 3., 4, ... noktalar belirlenir. Kapalı poligonun sonlandırılabilmesi için Enter tuşuna basılır.

4.7.3.14 Dörtgen, yuvarlak köşeler
Bu komut sembol tasarlarken dörtgen çizmek için kullanılır. Sol fare tuşu bir kez tıklanır, dörtgen istenilen boyutta ve yönde uzatılır ve tekrar sol fare tuşu tıklanır. Köşeler otomatik olarak yuvarlak duruma getirilirler.

4.7.3.15 Metin
Bu komut sembol tasarlarken yazılmak istenen metinler için kullanılır. Daha önce, ana tasarım penceresinde metin eklemek için kullandığımız bu pencerenin kullanımı aynı şekildedir. Diyaloğumuzun satırları: Metin: Konumlandırılmak istenen metnin yazılacağı alandır.

146

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 195: Metin özellikleri penceresi

Yazı tipi: Girilen metnin yazı tipi belirlenir. Tüm Windows™ yazı tipleri kullanılabilir. Yazı boyutu: Girilen metnin yazı boyutu belirlenir. Metin: Bu alan ile metin kalın olarak gösterilir. Metin: Bu alan ile metnin akış yönü belirlenir. Aşağıdaki seçeneklerin tümünün sonuçlarını gösteren resim yukarıda 4.7.3 Ekle maddesi altında gösterilmiştir. − Merkezi − Üst orta − Alt orta − Sol orta − Sağ orta − Üst sol − Alt sol − Üst sağ − Alt sağ − Dörtgen Açı: Konumlandırılan metnin açısı yazılır. Renk: Konumlandırılan metnin rengi seçilir. Sistem 16 değişik renk seçime sunar.

4.7.3.15 Resim konumlandır
Sembol tasarımında konumlandırılan resimler bu alt menü aracılığı ile konumlandırılır.

147

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 196:

Resim konumlandırma penceresi

Çizimlerde klasik olarak kullanılan GIF, JPG, TIF ve BMP resim tipleri burada da kullanılabilir. Komut tetiklendiğinde aşağıdaki pencere belirir. Pencerenin File Name satırında seçilen dosyanın ismi gösterildiği gibi, aynı zamanda gösterilmesi istenilen resim tiplerinin *.tif tipini yazmak mümkündür. Bu örneğin sonucu, sadece TIF formatında olan resim dosyalarının gösterilmesi olacaktır. Seçilen resmin öngösterimi pencerenin sağ tarafında yapılır. Diyaloğun diğer alanları bilinen Windows™ kurallarına göre olduğu için burada daha detaylı açıklanmayacaklardır. Seçilen resim imlecin ucuna eklenerek konumlandırmaya hazır duruma gelir. Konumlandırıldıktan sonra aşağıda gösterilen resim özellikleri penceresi açılır. Bu pencerede resim gösterilmeden önce, orjinal mm ölçüleri gösterilir. Fakat bu değerler elle değiştirilebilir ve orantısal olarak resme yansıtılırlar. Ayrıca bu resme bir gösterim açısıda verilebilir.

4.7.3.16 Sol bağlantı
Çizim sırasında sembol konumlandırıldıktan sonra, diğer sembollerle arasında çekilecek bağlantıların otomatik yapılabilmesi için; klemens, kablo ve diğer otomatik planlarda otomatik olarak oluşturulması için bu ve diğer yöndeki bağlantı uçlarına ihtiyaç vardır. Bağlantı ucu istenilen yerde bir kez sol fare tuşuna basılarak konumlandırılır.

148

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 197: Bağlantı uçları örnekleri

4.7.3.17 Sağ bağlantı
Sembolün sağa doğru bakan bağlantıları için kullanılır.

4.7.3.18 Üst bağlantı
Sembolün yukarı doğru bakan bağlantıları için kullanılır.

4.7.3.19 Alt bağlantı
Sembolün Aşağı doğru bakan bağlantıları için kullanılır.

4.7.4 Ayarlar

Resim 198: Ayarlar menüsü

Ayarlar menüsü altında, sembol tasarlarken kullanılan çizim nesnelerinin renk ve tipini belirlemek için gereken fonksiyonalite bu menü altındadır.

4.7.4.1 Metin yönü
Bu menü metin konumlandırırken metnin konumlandırma yönünü sürekli kılmak için kullanılır. Bu menünün alt menülerini metin konumlandırma özelliklerinin Yön satırına eşittir.

149

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 199: Ayarlar + Metin yönü menüsü

Resim 200: Ayarlar + Renk menüsü

4.7.4.2 Renk
Bu menü (yukarıda) metin konumlandırırken metnin rengini sürekli kılmak için kullanılır. Bu menünün alt menülerini metin konumlandırma özelliklerinin Renk satırına eşittir.

4.7.4.3 Çizgi tipi
Bu menü (aşağıda) çizim nesneleri konumlandırırken nesne çizgi tipini sürekli kılmak için kullanılır. Bu menünün alt menülerini nesne konumlandırma özelliklerinin Çizgi tipi satırına eşittir.

4.7.4.4 Özellikler
Bu menü sembol tipi belirlenirken yukarıda listelenen özelliklerin penceresinin açılmasını sağlar.

150

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 201: Ayarlar + Çizgi tipi menüsü

4.7.5 Gösterim
Gösterim menüsü altında, sembol tasarlarken çizim anında kolaylık sağlayan fonksiyonalite bu menü altındadır.

Resim 202: Gösterim menüsü

4.7.5.1 Tekrar çiz
Bu alt menü tasarlanan sembol alanında çöp çizgilerin silinip tasarım nesnelerinin temiz olarak gösterilmesini sağlar.

151

cofaso kullanım kitapçığı

4.7.5.2 Büyült
Bu alt menü sembol tasarımı sırasında sembol grafiğinin büyütülmesini, küçültülmesini ve pencere boyutlarına sığacak şekilde gösterimini sağlar.

Resim 203: Gösterim + Büyült menüsü

Zoom penceresi: Fare (sadece fare ile) ile ekranın bir bölgesini büyütmek için kullanılır. Komut başladıktan sonra, sol fare tuşuna basılır ve pencere boyutu belirleninceye kadar bırakılmaz. Büyütmek istediğiniz alan belirlenirken fare hareket yönünde beyaz bir dörtgen çizilir. Büyült: Farenin ekran üzerindeki son konumu baz alınarak, o bölge merkezli kademeli olarak büyütülür. Bu fonksiyonun paraleli '+' (artı tuşu) dur. Fakat bu tuş kullanılırken, fare ile hareket ettiğiniz için, bulunduğunuz bölge belirsiz görünebilir. Küçült: Farenin ekran üzerindeki son konumu baz alınarak, o bölge merkezli kademeli olarak küçültülür. Bu fonksiyonun paraleli '-' (eksi tuşu) dur. Fakat bu tuş kullanılırken, fare ile hareket ettiğiniz için, bulunduğunuz bölge belirsiz görünebilir. Zoom %100: İmlecin bulunduğu koordinat dikkate alınmaksızın, sembol grafiği pencere boyutuna uygun olarak ekranda gösterilir.

4.7.5.3 Grid tanımla
Bu alt menü sembol tasarımı sırasında kullanılan adım sayısını belirler.

Resim 204: Gösterim + Grid tanımlama menüsü

152

cofaso kullanım kitapçığı Sembol tasarım penceresi açılırken adım sayısı önayarlı olarak gelir. Mevcut seçenekler:
− − − − −

2.5 mm 4.0 mm 5.0 mm Diğer Bu seçenek kullanıcıya yukarıda listelenen adım boyutları haricinde, kendi adım boyutunu belirleme imkanı sunar. Ekrana aşağıdaki diyalog gelir:

Resim 205: Grid tanımlama penceresi

Giriş alanına 0.1 mm'den büyük değerler kabul edilir. Yanlış değer girildiğinde, sistem otomatik olarak eski değeri uygulayacaktır.

4.7.5.4 Grid göster

Resim 206: Grid gösterme ve saklama örnekleri

Bu alt menü sembol tasarımı sırasında yukarıda ayarlanan adım boyutunda grid gösterilmesini sağlar. Muhtemel bir sonuç aşağıda sunulmuştur.

4.7.5.5 Özellik kodları göster
Bu alt menü sembol tasarımı sırasında sembol özelliklerinin sembolün şematik tasarımı sırasında gösterilmesi istenilen özelliklerinin gösterilirken kodları ile mi, yoksa bu özelliğin gerçek değerle mi, gösterilmesi gerektiğini belirler.

153

cofaso kullanım kitapçığı Bu seçeneğin aktif durumda iken ve aktif değilken sonuçları yukarıdaki gibidir. Görüldüğü gibi, motorun isminin tutulduğu özellik değeri kodu &2 dir, fakat gerçek isim değeri M harfidir.

4.7.5.6 Sembol tipi & Sembol açıları
Bu alt menü sembol tasarımı sırasında sembol varyasyonlarının seçilmesi için kullanılır.

Resim 207: Sembol tipi ve sembol açısı seçim penceresi

Sembolün sadece varolan tipleri ve bu tiplerin varyasyonlarının seçim imkanları aktif durumda gösterilirler. Sistem yüklemeyi bitirdikten sonra aşağıdaki ana pencere belirecektir.

5. Referanslar
Bu bölümde sistem içinde kullanılan değerlerin veri tipleri listelenecektir.

5.1

Proje verileri
Aşağıdaki alanlar proje ile ilgili değerleri göstermektedir. Tanım Tip

Numarası

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

Plant designation Drawing number Customer name Customer address 1 Customer address 2 Project numbering Device Terminal Cable Potential arrows Make Plant type

Metin Metin Metin Metin Metin Küme Küme Küme Küme Küme Metin Metin

154

cofaso kullanım kitapçığı
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 Location Environmental data Degree of protection Control panels Power input Control voltage Project start date Project leader Supplementary field 01 Supplementary field 02 Supplementary field 03 Supplementary field 04 Supplementary field 05 Supplementary field 06 Supplementary field 07 Project logic type Start value Increment Project name Terminal Plan Cable Plan Terminal Connection Plan Bill of material Wire list Part list Purchase order list Device list Manufacturer list Table of Content Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Küme Tam sayı Tam sayı Metin Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer Mantıksal değer

5.2
Number

Sayfa verileri
Aşağıdaki alanlar sayfa ile ilgili değerleri göstermektedir.
2100 2101 2102 2103 2104 2105 2106 2107 2108 2109 2110 2111 2112 2113 2114 2115 2018 2100

Description

Page designation Drawing number Supplementary field page Supplementary field group Document link Step size Page size Scale Supplementary field 1 Supplementary field 2 Supplementary field 3 Supplementary field 4 Supplementary field 5 Supplementary field 6 Supplementary field 7 Creator Project start date Page designation

Type

Metin Metin Metin Metin Metin Küme Küme Tam sayı Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin

155

cofaso kullanım kitapçığı
2101 2115 2018 2120 2121 2130 2131 2132 2133 2134 2135 Drawing number Creator Project start date Source schematic id Source sub number Text Font name Font size Bold Alignment Angle Metin Metin Metin Tam sayı Tam sayı Metin Metin Küme Mantıksal değer Küme Metin

5.3
Number

Sembol verileri
Aşağıdaki alanlar sembol ile ilgili değerleri göstermektedir.
5000 5001 5002 5003 5004 5005 5006 5007 5008 5009 5010 5011 5012 5013 5014 5015 5016 5017 5018 5019 5020 5021 5900 5901 5902 5903 5904 5905 5906 5907 5908 5909 5910 5911 5912 5913 5914

Description

Designation Connection designation Technical characteristics Supplementary field Function text Mounting locationl Engraving data Angle Symbol type Symbol name Symbol library, number Symbol position Identifier Symbol information Symbol index Symbol LOD Symbol HLA Parent box Panel identifier Panel width Panel height Bottom contact image Part number1 Quantity1 Part type1 Part number2 Quantity2 Part type2 Part number3 Quantity3 Part type3 Part number4 Quantity4 Part type4 Part number5 Quantity5 Part type5

Type

function (type=11) Metin Metin Metin Metin Metin Metin Küme Küme Metin Metin Metin Metin Metin Tam sayı Metin Metin Metin Metin Metin Metin Mantıksal değer Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin Metin

156

cofaso kullanım kitapçığı
5100 5101 5102 5103 5104 5105 5106 5107 5108 5200 5201 5202 5203 5204 5205 5206 5207 5300 5301 5302 5950 5951 5952 5953 5954 5955 5956 5957 5958 5500 5600 5601 5701 5702 5703 5704 5800 5801 5802 5850 5851 5852 5853 5854 Connection output position Conn. for cable generation PLC designation Terminal type Multilevel number Strip search direction Sorting identifier Check identifier Jumper bars Cable type Number of conductors Cross section Voltage Length PE conductor Shielding Source, target Arrow orientation Group identifier Variation Position Alignment Font size Angle Invisible Position X Position Y Position(in, out) Position in center Symbol type Display type Direction Symbol type Corresponding addres Type of connection Symbol address Link name File Description of link Cross-section Length Color Note Text type Küme Küme Metin Küme Tam sayı Mantıksal değer Mantıksal değer Küme Küme Küme Metin Metin Metin Metin Küme Küme Metin Küme Metin Küme Küme Küme Küme Küme Mantıksal değer Tam sayı Tam sayı Küme Mantıksal değer Küme Küme Küme Küme Metin Küme Metin Metin Dosya Metin Metin Metin Metin Metin Küme

157

cofaso kullanım kitapçığı

6. Kısayol tuşları
Bu bölümde grafik sırasında veya diğer işlemler sırasında kullanılabilen kısayollar listelenecektir ve şayet yukarı bölümlerde açıklanmamış ise anlatılacaktır. Aşağıda listelenen harfler hem küçük hem de büyük harf olarak kullanılabilirler.

6.1

Çizim sayfası kısayolları
Enter Çizim sırasında seçili durumdaki nesne veya nesnelerin özellik penceresinin gösterilmesini sağlar. Şayet seçilen nesneler aynı sınıfa ait sembol veya nesneler ise ortak penceresi, aksi durumda ise ortak olan özelliklerin gösterildiği bir pencere gösterilir. Şayet yön tuşları veya fare ile herhangi bir nesne üzerine gelinip enter tuşuna basılır ise, seçili olmayan bir nesne seçili duruma getirilir. Ctrl + S veya F2 Çizim sırasında değiştirilmiş sayfanın kaydedilmesini sağlar. PgUp (Page Up) Çizim sırasında varsa bir önceki sayfaya geçilmesini sağlar. PgDn (Page Down) Çizim sırasında varsa bir sonraki sayfaya geçilmesini sağlar. Ctrl + Enter Çizim sırasında üzerinde bulunulan sayfanın özelliklerinin gösterilmesini sağlar. PgUp Çizim sırasında varsa bir önceki sayfaya geçilmesini sağlar. Ekle/Insert Çizim sırasında sembol konumlandırma penceresini çağırır. Sil/Delete Çizim sırasında seçilen sembol/ler silinir. Ctrl + C

158

cofaso kullanım kitapçığı
Çizim sırasında seçili nesnelerin kopyalanmak üzere hafızaya kaydedilmesini sağlar. Bu komut sadece sembolleri değil, tüm nesneleri (sembol, çizgi, metin, ...) ara hafızaya kopyalar. Ctrl + V Çizim sırasında Ctrl + C komutu ile hafızaya kopyalanmış nesnelerin çizime eklenmesini sağlar. B/M Çizim sırasında önceden oluşturulmuş makro veya blokların çizime konumlandırılmasını sağlar. S Çizim sırasında adım boyutunun değiştirilmesini sağlar. cofaso grafik çizim sayfalarında ve pano yerleşim planı sayfalarında işleve uygun değerler öneririr. Fakat kullanıcı sunulan değerler haricinde de değer elle girebilir.

Resim 208: S kısayol komutu ile adım sayısı ayar penceresi

I Çizim sırasında kullanılan nesnelerin tümünün tutma noktalarının gösterilmesini veya saklanmasını sağlar. Ekranda her nesne üzerinde veya kullanıcı tarafından belirlenen yerlerde kırmızı (oldukça küçük) bir 'x' gösterilir.

Resim 209: I kısayol komutu ile tutma noktaları gösterim/saklama örneği

T Çizim sayfasına metin konumlandırılmasını sağlar. Ctrl + F Proje tasarlarken nesne/sembol ismi kullanılarak bulma imkanı sağlar. H

159

cofaso kullanım kitapçığı
Çizim sayfasında kürzörün X ekseni üzerinde sabitlenmesini veya sabitlemenin kaldırılmasını sağlar. V Çizim sayfasında kürzörün Y ekseni üzerinde sabitlenmesini veya sabitlemenin kaldırılmasını sağlar. F Çizim sayfasında X veya Y ekseni üzerinde sabitlenmiş kürzörün serbest hareketini sağlar. Z Çizim sayfasında, kullanıcının sol fare tuşu ile belirlediği ekranın bir bölümünün büyütülerek gösterimini sağlar. + Çizim sayfasında, kullanıcının imleci konumlandırdığı ekranın merkez alınarak büyütülerek gösterimini sağlar. Çizim sayfasında, kullanıcının imleci konumlandırdığı ekranın merkez alınarak küçültülerek gösterimini sağlar. 1 Tüm sayfa tiplerinde ekran üzerindeki çizimin A1 formatında gösterimini sağlar. 2 Tüm sayfa tiplerinde ekran üzerindeki çizimin A2 formatında gösterimini sağlar. 3 Tüm sayfa tiplerinde ekran üzerindeki çizimin A3 formatında gösterimini sağlar. 4 Tüm sayfa tiplerinde ekran üzerindeki çizimin en uygun boyutta gösterimini sağlar. Ara çubuğu/Space Grafik sayfalarda pencere makrosu oluşturulmasını sağlar. L Grafik sayfalarda çizgi nesnesi eklenmesini sağlar. J Grafik sayfalarda çapraz referansı olan sembollerin bir sonraki referansına sıçramayı sağlar. Potansiyel oklarda bir sonraki oka, kontaktörler de ise kontaktan başlanırsa bobine, bobinden başlanırsa sırası ile tüm kontaklara sıçramayı sağlar. Sıçranan sembolün olduğu bölge büyütülerek gösterilir.

160

cofaso kullanım kitapçığı

ESC Aktüel içinde olunan komutun sonlandırılmasını sağlar. Yön tuşları Grafik sayfalarda şayet nesneler seçili konumda ise, seçili olan nesnelerin adım adım kaydırılmasını sağlar. Ctrl + Yön tuşları Grafik sayfalarda hem imleç ucunda bir nesne asılı durumda ise, hemde imleçin hareketi için Ctrl tuşu tutularak yön tuşlarına basılır ise, imleç adım adım değil, kullanılan yön tuşuna bağlı olarak, dikeyde veya yatayda bulunan diğer nesnelerin tutma noktaları referans olarak kaydırılmasını sağlar. Alt + Yön tuşları Grafik sayfalarda hem imleç ucunda bir nesne asılı durumda ise, hemde imlecin hareketi için Alt tuşu tutularak yön tuşlarına basılır ise, imleç adım adım değil, kullanılan yön tuşuna bağlı olarak, dikeyde veya yatayda aynı hizada bulunan diğer nesnelerin tutma noktaları referans olarak kaydırılmasını sağlar. Burada fonksiyon yukarıda açıklanan Ctrl tuşundan farklı çalışmaktadır. Alt tuşu ile kürzörün koordinatı ile aynı eksende bulunan tüm nesnelerin tutma noktaları aranır. Ctrl tuşu ile aynı eksen üzerinde olmayan nesnelerde bulunur. Yani çok daha fazla nesne bulunur. Ctrl + Fare tekerleği Yukarıda da açıklandığı gibi, PLC ucu klemensi, cihaz ucu klemensi veya potansiyel ok sembolünü konumlandırmak için seçildikten sonra, CTRL tuşu tutularak farenin tekerleği çevrildiğinde, seçilmiş sembolün açılı durumları ard arda imlecin ucunda gösterilirler.

6.2

Proje ağacı kısayolları
Ctrl + Enter Proje ağacı üzerinde seçili konumdaki sayfaların özellik penceresinin gösterimini sağlar. Yapılan değişiklikler seçili durumdaki tüm sayfalara yansıtılır. Sadece değiştirilen özellikler sayfalara yansıtılır. Delete/Sil Proje ağacı üzerinde seçili olan sayfalar silinirler. Insert/Ekle Proje ağacı üzerinde seçili olan düğüm üzerinde bu tuşa basılır ise, üzerinde bulunulan dala göre tesis, yer göstergesi veya sayfa eklenir.

161

cofaso kullanım kitapçığı

6.3

Pencere kısayolları
Alt + .... Aşağıda değiştirilmiş bir sayfadan başka bir sayfaya geçilmek istendiğinde gelen pencerelerde altı çizgili kısayollar Alt tuşu tutularak tetiklendiklerinde seçilen komutu uygularlar.

Resim 210: Cevap kısayolları

Ctrl + Tab Sembol konumlandırma penceresinde seçili konumda olan sembol kütüphanesinden bir sonraki sembol kütüphanesine geçilmesini sağlar. Sayet en son kütüphane seçili ise, tekrar ilk kütüphane seçili duruma getirilir. Ctrl + Shift + Tab Sembol konumlandırma penceresinde seçili konumda olan sembol kütüphanesinden bir önceki sembol kütüphanesine geçilmesini sağlar. Şayet ilk kütüphane seçili ise, tekrar son kütüphane seçili duruma getirilir.

7. Kurulum
Donanım gereksinimi: İşlemci: En az P IV, Intel Celeron 1.7 Ghz Hafıza: 2 GB Sabit Disk: 80 GB CDROM: Okuyucu ve yazıcı veya DVD Ekran: 17'' Yazıcı: Tüm yazıcılar Fare: Orta butonu üzerinde tekerlekli fare İşletim Sistemleri: Java 5.0 (JRE) işletim sisteminin çalıştığı tüm Windows™ sürümlerinde yazılımımız çalışmaktadır. Fakat kullanıcı bilgisayarında Java daha önce kurulma zorunda değildir. Windows 98 Windows ME Windows NT 3.51 Windows NT 4.0

162

cofaso kullanım kitapçığı Windows 2000 Windows XP Windows Vista Yazılımın kurulumu için „Setup.exe“ dosyası çalıştırılır.

Resim 211: Kurulum dili seçim ekranı

Yukarıda görüldüğü gibi kurulum dosyası çalıştırıldıktan sonra (veya CD okuyucuya yerleştirildikten sonra otomatik olarak çalışır) gelen ilk ekranda kurulumu yaparken kullanılacak dil seçilir. Bilgisayarın kurulum diline göre sistem otomatik olarak en uygun dili seçecektir.

Resim 212: "Hoşgeldiniz" ekranı

163

cofaso kullanım kitapçığı

Resim 213: Lisans şartları ekranı

Bu pencerede genel geçerli lisans koşulları gösterilir ve kabul edilir ise devam edebilmek için Evet, aksi takdirde Hayır butonu tıklanır. Şartlar kabul edilmeden devam edilir ise tüm şartlar kabul edilmiş sayılır. Yazılımı lisanssız olarak kurulmamalıdır! Kurulum dizini seçim ekranı Bu ekranda önerilen dizini kabul edebilir veya başka bir dizini kurulum için seçilebilir.

Resim 214: Kurulum dizini seçim ekranı

164

cofaso kullanım kitapçığı Kurulum tipi seçim ekranı Bu ekranda kurulum yapılan bilgisayarın sadece kullanıcı mı, yoksa aynı zamanda sunucu görevini de yerine getirip getirmediği kararı verilir. Yani bilgilerin de lokal tutulması gerektiği anlamına gelir. Normal kurulum hem kullanıcı dosyalarının, hemde sunucu veritabanı dosyalarının kurulumunu yapar. Minimum kurulum ise, kullanıcı için gerekli kurulumu yapar. Bilgi kaydetmez!

Resim 215: Kurulum tipi seçim ekranı

Resim 216: Yazılım başlatma klasörü seçim ekranı

165

cofaso kullanım kitapçığı Yazılım başlatma klasörü seçim ekranı Bu ekranda kurulum bittikten sonra yazılımı çalıştırmak için hangi grup içine kopyalanması gerektiği belirlenir. Kopyalama işlemini başlatma ekranı Bu ekran kurulumun başlamasından önceki son ekrandır. „Devam“ tuşuna basıldıktan sonra, dosyalar kopyalanmaya başlıyacaktır.

Resim 217: Kopyalama işlemini başlatma ekranı

Kopyalanırken durum ekranı

Resim 218

: Kurulum kopyalama seviye ekranı

Bu ekranda „Devam“ tuşuna bastıktan sonra, şayet bilgisayar aynı zamanda sunucu görevini yapacaksa aşağıdaki ekran kısaca gözüküp kaybolacaktır.

166

cofaso kullanım kitapçığı Yükleme bitti ekranı

Resim 219: Yükleme bitti ekranı

Resim 220: Yükleme bitti sonra mysql servisinin çalıştırıldığını gösteren ekran

Bu ekranda herhangi bir aksiyon yapılmaz. Ardından ekranın sağ alt köşesinde bir trafik lambası belirecektir. Şayet trafik lambası yeşil değil ise Mert Bilgi İşlem ile irtibata geçiniz.
cofaso şimdi başlat menüsünden veya ekrana konumlandırılan kısayoldan çalıştırabilir.

167

cofaso kullanım kitapçığı

8. Kelime endeksi
2.0 mm 4.0 mm 154 154

A
A1 A2 A3 A4 Açı Açıklama Adet Adım boyutu Ağırlık Akım Alt bağlantı Alt boşluk Alt T parçası Antet Ara boşluk Ara hafıza Artış değeri ASC Aşağı kaydır AutoCAD Ayarlar Ayırıcı 32 32 4,32 4 15 43 26 32 51 17 149 97 5 75,76 102 3 102 149 67 97 160 32

B
Bağlantı kesme Bağlantı numarala Bağlantı Başlangıç Başlık satırı Besleme Boşalt Bul Buton Büyült 28 122 64 28,29,87,120,122 3,132 91 154 3,4,34,35,57,58 14,52 163

C
Cihaz kutusu klemensi Cihaz kutusu Cihaz kutusu klemensi Cihaz Cihaz/PLC planı Cihazlar Cihaz numaralandırma Cross-sec. CTRL Çapraz referans Çevre Çizgi tipi Çizgi Çizim numarası Çizim sayfası Çoğalt 5,26 5,24,25,26,27,131,141 5,26,27,142 51,52,54,67,75,85,110,111,126,136 101 34,35,45,46,47,52,64,110,11,116 109 52 18 69 91 161 5,24,26,28,29,133,155,157,161,162,171 87 169 144

168

cofaso kullanım kitapçığı

D
Daire 156 Damar kesiti 57 Damar sayısı 21 Değiştir 15,17,18 Derinlik 39,51 DIN kutusu 22,23,24 DIN 8,11,22,23,24,57,72,74,75,88,89,111,118,126,139,140 Dış çap 57 Diğer değerler 52,102 Dikey boşluk 51 Dikey imleç 31 Dil ekle 95 Dil 1,47,93,94,95 Diyalog 2,9,30,32,44,106,131,148,150,164 Doldur 124,154 Dolu daire 133,156 Dolu dörtgen 133,155 Dolu elips 133,156 Dolu kapalı poligon 157 Dolu yay dilimi 133,156 Dosya ismi 27,28,66,84,97,98,150 Dosya tipi 65,66 Dosyaya kaydet 14 Dörtgen 5,29,133,155,156,157,158,163 Durum satırı 5,134 DXF 14,97

E
E-posta Ek alan Ekle Eksport Ekstralar Elips Etiket bilgisi Etiketleme Excel™ EXF Export Extralar 13,14,88,98,99 22,24,67,91,92 81,154,172 4,27,97,98,135,150 24 44 23,24 4,63,64,65 41,42,43,44,59,94,100,102,104 4,96,97 97,98,133 30,44

F
Farklı kaydet 69 FireFox 1 Fiş kontağı 80 Fiş 79,80,81,83 Fişler 45,46 Fiyat 49 Fonksiyonel metin 21,23,24,27,67,68 Format 4,5,14,37,42,66,96,97,98,99,109,111,112,126,127,134,159,171

G
Genel cihazlar Genel Gerilim tipi Gerilim Giriş 34,35 5,32,34,35,41,46,50,52,72,83,87,131,175 52 52 1,6,17,36,79,151,164

169

cofaso kullanım kitapçığı
Gönder Göster Gösterge Grafik Grid Grup kodu Güç 13,14,98 15,23,26,32,38,42,69,71,72,74,164,165 106,126 5,7,8,15,17,25,28,31,32,33,85,134,142,169,170,171,172 38,163,164 19,50,52,54 45,51,52,53,54,58,77,78

H
Harf Harting Hata listesi Hata 8,16,36,46,50,54,110,111,126,169 81 4 4,47,81,82,83

I
Insert İkonlar 15,18,169,172 3,30,,133,134

İ
İmport İnternet İrtibat 4,13,59,61,63,94,96,133,135,149,150 1,2,131 88

J
JNLP JPG 1 13,14,32,99,159

K
Kablaj listesi 44,76,106 Kablo koruma 5,21,22,57,82,83 Kablo planı 74,75,76,106 Kablo tipi 21,55,74,78,79,82,83 Kablo 57,62,68,74,75,76,78,79,82,83,89,106,114,116,117, 118,131,136,159 Kablo numaralandırma 20,89,116,117,118 Kapalı poligon 133,157 Kapat 11,153 Kapsam 34,36,108,111,113,117,125 Kaydet 12,14,69,101,103,127,128,146 Kaydır 7,67 Kayıp güç 52 Kelime 54,93,95 Kenar anteti 17,76,131,142,145,147,148 Kesit 21,57,58,79 Klemens planı 75,76,106 Klemens 22,24,35,36,42,45,68,82,83,100,113,115,122,128,137 Klemens numaralandırma 89,112,113 Kodlar 154 Komple sayfa 7,38 Komutu sonlandır 7,153 Kontaktör tipi 52,53,54,72,78 Kontaktör 52,53,54,55,63,71,72,77,78,82,83,137,138 Kontaktörler 45,52,53,54,55,63,171 Kontekst menü 5 Kopyala 6,7,8,18,153 Koruma 5,21,22,45,54,58,82,83,91,131 Köprü 5

170

cofaso kullanım kitapçığı
Küçük harf Küçült 36 38,163

L
Language Liste Lokal 1 71,72,73,77 1,176

M
Makro konumlandır Makro konumlandırma Makro Makro Maksimum güç Maliyet Malzeme fonksiyonalitesi Malzeme listesi Malzeme tipi Malzeme veritabanı Malzeme yönetimi Malzeme Mantık Menü satırı Menüler Metin yönü Metin Model numarası Müşteri adı Müşteri adresi 41 5,7,41,42 4,18,38,39,40,41,50,83,101,103,170 96 52 49 47,48 43,59,76,106 21,26,46,47 83 44,45,49,58,59 4,21,26,34,46,47,48,50,54,58,63,77 120 3,132,146 3,11,111,132,134,153,154 160,161 5,23,123,148 49 88 88

N
N damarı N klemensi NC tezgahı Numara Numaralandır Numaralandırma 57,83 82 31 57,110,111,117 107,109,111,118,125,129 105,107,108,109,111,112,113,114,115,116,117,118,119,120

O
Ok yönü Otomatik 19 9,10,18,19,20,21,22,28,30,35,39,40,41,42,43,44

Ö
Ölçüm ekle Ölflex Önceki sayfa Özellik penceresi Özellikler 30 56 12 7,9,10,47,134 7,8,15,29,35,50,51,55,58,59,63,89,92,100,161

P
P_Pack Pano dizaynı Pano içi kablaj Pano içi kablaj numaralandırma 97 30,85 5,34,118,125 118

171

cofaso kullanım kitapçığı
Pano içi Pano sembolü Pano tasarımı Pano yerleşim sayfası Pano yerleşimi Panolar Para birimi Parametre Parametreler Parametrik makro Parça listesi Password PDF PE damarı PE Pencere makrosu PLC klemensi Potansiyel ok Primer eleman Program hakkında Proje ağacı Proje import Proje lideri Proje parametreleri Proje Projelendirme 4,5,34,118,125,126 142 4,30,50,85,142 106 86 45,91,113,126 49 69,71,72,73,74,75,120 24,26,69,121,122 40,41,83 44,76,106 1 13,14,65,67,97,98,131 21,57,83 21,62,63,82,83,115,116,168 4,33 142,144 5,18,19,20,72,82,83,89,138,139,172 137 130,131 3,7,8,11,12,22,87,92,108,111,113,172,173 96 91 4 155 40,100,101,102,103,104,105,124

R
Redo Referanslar Renk Resim konumlandırma Resim 4 69,74,75,165 29,57,58,79,158,160,161 33,134,158 32,33,73,117,134,152

S
Sağ alt köşe 5 Sağ 3,5,7,8,15,33,75,77,78,79,80,86,96,101,102,133,134,158,159,179 Sağ boşluk 102 Sağ T parçası 5 Sağ üst köşe 5 Sahada klemens bağlama planı 106 Sakla 20,22,23,25,27,28,29,32,38 Satır 7,20,30,48,59,80,83,95,112,124,126,127 Sayfa import 13 Sayfa makrosu 4,39,40,41 Sayfa makrosu 4 Sayfa numaralandırma 8,11,88,89,105 Sayfa 3,4,7,8,9,11,12,23,25,27,35,36,38,43,72,74,75,78,81,85,89,99,100 Sayfa numaralandırma 8 Sayma 120,121,122 Sembol açısı 148,149,165 Sembol değiştirme 4 Sembol ekleme 4 Sembol konumlandırma 4,15,17,86,169,173 Sembol kopyalama 4 Sembol kütüphanesi 16,17,85,96,134,135,149,150,151,152 Sembol silme 4,148,151 Sembol tasarımı 85,96,131,132,133,134,135,163,164,165 Sembol tipi 25,55,65,134,136,161,165 Sembol 135 Serbest grafik nesnesi 28 Serbest imleç 37 Sil 7,12,41,63,78,81,103,130,145,169

172

cofaso kullanım kitapçığı
Sipariş kodu 49 Sipariş listesi 76,106 SMTP 13 Sol alt köşe 5 Sol 3,7,19,20,23,25,26,27,28,29,30,33,37,38,40,77,78,80,86,87,132 Sol boşluk 101 Sol T parçası 5 Sol üst köşe 5,124 Sonraki sayfa 12 Satınalma fiyatı 49 Stok 49 Sütun makrosu 4,40,41

Ş
Şifre 1,13,14

T
Tanım harfi Tanım Tedarikçi listesi Tedarikçiler Teknik değerler Tesis tipi Tesis, yer göstergesi Tesis Tetikleme gücü Tip Tutma noktası Tümünü seç 46,47,50,55,116,117,118 46,52,79,80 76,106 45,49 18,20 90 3,5,173 4,7,8,11,12,22,67,68,87,88,89 52 57,72,75,79 32 82,154

U
Undo UserID Uzunluk 4 1 21,57

Ü
Üretici Ürün ağacı Üst Üst boşluk Üst T parçası 49,50 45,46,49,50 3,5,18,19,20,23,25,27,29,31,64,72,75,77,78,83,86 102 5

V
Varyasyon Veriler Voltaj 19,87,148 155 21,48,58,68

X
XML 4,13,14,17,97,98,99,149

Y

173

cofaso kullanım kitapçığı
Yabancı dil Yapıştır Yardım Yardımcı eleman Yatay boşluk Yatay imleç Yay dilimi Yay Yazdır Yazı boyutu Yedek Yedekle Yedekten okuma Yeni açı Yeni kütüphane Yeni proje Yeni sembol Yeniden isimlendir Yenile Yer Yön Yukarı kaydır Yuvarlak Yükseklik 93 6,7,8,12,153 130 138 51 37 133,156 133,156 12,99,152 20,22,23,25,27,29,128,158 58,84,85 83 85 148 151 3,4,87,88 133,135 8,12,92 37 90 20,23,25,27 67,68 81,133,157 51,87

Z
Z_Pack Z13 Zoom penceresi ZoomZoom Zoom+ 97 97 37,163 7 7,37 7

174