You are on page 1of 107

1

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Σελίδα
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΑ
1.Ανάλυση της αγοράς 7
2.Εμπορεύσιμα είδη σαλιγκαριών 9
3.Στοιχεία ανατομίας, μορφολογίας και βιολογίας του σαλιγκαριού 12
4.Εχθροί και ασθένειες 24

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ
5.Τα πλεονεκτήματα του Helix aspersa 27
6.Είδη εκτροφής 29
7.Χαρακτηριστικά του ανοικτού τύπου εκτροφής 30
8.Χαρακτηριστικά του κλειστού τύπου εκτροφής 48
9.Στάδια εκτροφής του κλειστού τύπου εκτροφής 50
α. Αναπαραγωγή 50
β. Πάχυνση 57

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΚΟΣΤΟΛΟΓΗΣΗ – ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ
10.Ανάλυση στοιχείων κόστους 85
11.Παροχή τεχνογνωσίας 91
12.Διάθεση των σαλιγκαριών 94
13.Διατροφική αξία των σαλιγκαριών 100
14.Τελικές εκτιμήσεις 104

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 107

2

Ευχαριστούμε τον αγαπητό συνάδελφο κ. Γκόγκα Αθανάσιο, βιολόγο MSc,
για τις επιστημονικές του επισημάνσεις και βελτιώσεις που επέφερε στο
συγκεκριμένο σύγγραμμα

Πρώτη έκδοση Σεπτέμβριος 2010
Τελευταία ενημέρωση Νοέμβριος 2010

Βάσει του Νόμου απαγορεύεται η αντιγραφή, αναπαραγωγή και διάθεση
του βιβλίου σε τρίτους (σε οποιαδήποτε μορφή), αν δεν υπάρχει έγκριση
από τον συγγραφέα

Αβραάμ Νικολαΐδης, γεωπόνος

3

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα σαλιγκάρια, αν θυμηθούμε παλαιότερες εποχές, τα έτρωγαν κυρίως οι
άνθρωποι της υπαίθρου. Ήταν μια θρεπτική, υγιεινή, νόστιμη, εύκολα συλλεγόμενη,
οικονομική τροφή και μάλιστα νηστίσιμη, γιατί χρονικά η συλλογή τους γινόταν πριν το
Πάσχα, με την αύξηση της θερμοκρασίας και την σχετική υγρασία που υπάρχει την
Άνοιξη.
Σήμερα τα σαλιγκάρια έγιναν είδος πολυτελείας και τα ρεστοράν στο εξωτερικό,
αλλά και αρκετά στη χώρα μας, τα έχουν συμπεριλάβει στο μενού τους.
Μέχρι πριν από μερικά χρόνια στην Ελλάδα τα εδώδιμα σαλιγκάρια προερχόταν
από φυσικούς πληθυσμούς και ως εκ τούτου ήταν ένα προϊόν εποχιακό, συνδεόμενο με
τις τοπικές παραδόσεις. Μάλιστα τις δεκαετίες του 1960-90 είχαμε ραγδαία ανάπτυξη
του κλάδου της εμπορίας και μεταποίησης σαλιγκαριών. Συλλέγονταν σε ετήσια βάση
μέχρι 1.000 τόνοι σαλιγκαριών. Τις περιόδους αυτές οι Ελληνικές μεταποιητικές
επιχειρήσεις ήταν σε άνθηση και από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, τόσο ως προς την
μεταποίηση όσο και στη διάθεση νωπών σαλιγκαριών.
Σύμφωνα με στοιχεία, περί το 1988 οι εισαγωγές σαλιγκαριών στη Γαλλία
(ζωντανά και κατεψυγμένα) από τη χώρα μας αποτελούσαν το 25% των εισαγωγών
της. Στα δε μεταποιημένα, οι εισαγωγές προερχόταν από την Ελλάδα σε ποσοστό 80%.
Αργότερα παρουσιάστηκε μια σημαντική κάμψη στον τομέα του σαλιγκαριού.
Όμως τα τελευταία χρόνια άρχισαν να δημιουργούνται κάποιες μονάδες στην χώρα μας,
που απασχολούνται με την εκτροφή των σαλιγκαριών.
Σήμερα παρατηρούνται μειώσεις των φυσικών πληθυσμών που οφείλονται κύρια
στις κλιματικές αλλαγές, στις αλλαγές των καλλιεργειών (μονοκαλλιέργειες), στα
φυτοφάρμακα, τα νιτρικά, τις πυρκαγιές, τις εκχερσώσεις στις άκρες των αγρών, κλπ.
Επειδή η δραστηριότητα της εκτροφής σαλιγκαριών στην νέα της μορφή διαφέρει
απ’ ότι παλαιότερα (της τεχνογνωσίας του 1990) και επειδή υπάρχει τρομερή έλλειψη
πληροφόρησης από την μια μεριά, αλλά και συγχρόνως μεγάλο ενδιαφέρον για
δημιουργία μεσαίων έως και μεγάλων μονάδων εκτροφής σαλιγκαριών σε
επιχειρηματική βάση, θεώρησα σκόπιμο να συγγράψω κάποιες σκέψεις σαν μια αρχή γι’
αυτούς που «ψάχνονται» στον τομέα της σαλιγκαροτροφίας. Σε καμία περίπτωση το
βιβλίο δεν θα αντικαταστήσει ένα σύμβουλο, ιδίως για την κλειστή εκτροφή, όπου
απαιτείται υψηλή τεχνογνωσία και πολλές λεπτομέρειες. Στα πρώτα χρόνια θα
χρειαστεί απαραίτητα ένας έμπειρος και έμπιστος γεωργικός σύμβουλος.
Η ανάπτυξη της σαλιγκαροτροφίας αποτελεί ένα ζητούμενο για τη χώρα μας.
Είναι μια ζωοτεχνική εκτροφή, ένας εξειδικευμένος κλάδος αγροτικής/ζωικής
παραγωγής που θα συμβάλει (αν τελικά υπάρξουν χειροπιαστά αποτελέσματα
παραγωγής προϊόντος) στην ανύψωση του αγροτικού εισοδήματος, τόσο ως
συμπληρωματικό αλλά και ως κύριο εισόδημα. Θα πρέπει να τεθούν όμως από την αρχή
όλα σε μια ορθολογική βάση, να προσεχθεί το θέμα ποιότητα-πιστοποίηση γιατί σ’

Εισαγωγές νωπών σαλιγκαριών στην χώρα μας από το 1981 έως το 2008 (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία) . 4 αυτόν τον τομέα μπορούμε να έχουμε υπεροχή έναντι των άλλων ανταγωνιστικών χωρών και να φέρουμε τα προϊόντα μας σε πιο πλεονεκτική θέση. Η εκτροφή σαλιγκαριών διέπεται από το χαρακτηριστικό ότι έχει την δυνατότητα για υψηλές αποδόσεις των επενδύσεων με χαμηλό επίπεδο των εισροών (καινοτόμες επενδύσεις). Από την αρχαιότητα πολλοί επιστήμονες / φιλόσοφοι ασχολήθηκαν με τα σαλιγκάρια (Αγγλ: Snails. Γαλ: Escargots. όπως για παράδειγμα της ιχθυοκαλλιέργειας. Ιταλ: Lumache. Ισπαν: Caracoles). Η τομή των σαλιγκαριών (κοχλιών) έδωσε στον Πυθαγόρα τον Χρυσό Κανόνα και τον αριθμό της αρμονίας Φ. Μην ξεχνάμε ότι και σε ανάλογες εκτροφές. είμαστε πρώτοι σε παραγωγή και εξαγωγές και μάλιστα πουλάμε και τεχνογνωσία. Ο Αρχιμήδης συνέλαβε από το σχήμα των σαλιγκαριών την απίθανη ιδέα της αντλίας-κοχλία.

ενώ ο πρώτος χρόνος κυλούσε με μια κινητικότητα πολύ καλή μέσα στα εκτροφεία. ήταν απελπισία. να εφαρμόσουμε προσεκτικά την τεχνογνωσία και να περάσει ένα εύλογο χρονικό διάστημα για να μπορέσουμε να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας. σύμφωνα με τους παλιούς εκτροφείς. μέχρι τον Ιούνιο. Υπήρξαν εκ μέρους μου πολλές επισκέψεις σε σαλιγκαροτροφεία τόσο ανοικτού όσο και κλειστού τύπου. Εμείς συγκεντρώσαμε απλά υλικό . βλέπαμε αυγά. διχτυοκηπίου. γόνο. 5 Οι γραμμές αυτές γράφτηκαν στο τέλος της σύνταξης του βιβλίου. στο μικροκλίμα της περιοχής μας. Δυστυχώς αυτό που εισέπραττα ήταν τα προβλήματα των επιχειρηματιών εκτροφέων που συνίσταντο στο εξής: Δεν μπορούσανε να βγάλουνε παραγωγή προϊόντος (σαλιγκάρια). που εφαρμόζεται κυρίως στην Γαλλία. Μεγάλη θνησιμότητα μέχρι κατάρρευση πληθυσμών. Στα ανοικτά εκτροφεία για παράδειγμα. που οφειλόταν στην μη ορθή εφαρμογή της τεχνογνωσίας. με αποτέλεσμα να υπάρχει προς το παρόν μια επιφύλαξη σημαντική να παροτρύνει/ενθαρρύνει μια Υπηρεσία ή ένας οποιοσδήποτε φορέας κάποιον να επενδύσει σημαντικά κεφάλαια για να δημιουργήσει μια βιώσιμη μονάδα σαλιγκαριών. πληθυσμό. .τεχνογνωσία και παρουσιάζουμε το σύστημα της ανοικτής εκτροφής που χρησιμοποιείται στην Ιταλία και το σύστημα της ημι- εντατικής εκτροφής κλειστού τύπου. αποδεικτικά στοιχεία παραγωγής. Όλα αυτά μας προβληματίζουν ότι θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί εάν επενδύσουμε άμεσα σημαντικά κεφάλαια στην σαλιγκαροτροφία. μετά την διαχείμανση (χειμώνας). Το μοντέλο που θα προσεγγίζαμε προσεκτικά. η άνοιξη που ερχόταν. είναι: Αναπαραγωγή (παραγωγή γόνου) και πάχυνση σε διχτυοκήπια.μ. Στα κλειστά εκτροφεία είχαμε σημαντική θνησιμότητα του γενετικού υλικού και ελάχιστο νέο πληθυσμό-γόνο. στους βιότοπους που θα αναπτυχθούν. Τα σαλιγκάρια πρέπει να εναρμονιστούν στα καινούργια δεδομένα. δηλαδή ενεργό γενετικό υλικό. Θα πρέπει καλύτερα να πειραματιστούμε με μικρές εκτάσεις (αγροτεμάχιο με προοπτική επέκτασης). για παράδειγμα με 1 στρέμμα ανοικτής εκτροφής ή με 300 τ. Δυστυχώς δεν έχουμε αποτελέσματα ερευνών στην χώρα μας.

6 .

α. Στην χώρα μας καταναλώνουμε περί τους 500 τόνους σαλιγκάρια. θα συμβάλει στη βελτίωση της τεχνογνωσίας εκτροφής των εδώδιμων σαλιγκαριών. Οι κύριοι στόχοι για την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη περιλαμβάνουν: -την επιλογή των γεννητόρων. η Ολλανδία. η Αυστραλία.000 τόνους και η Ιταλία με 10. . Σύμφωνα με κάποια στοιχεία του 2007 η διεθνής κατανάλωση ήταν περί τους 420. Άλλες χώρες που καταναλώνουν σαλιγκάρια είναι η Πορτογαλία. κ. Γενικά δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία και πολλά απ’ αυτά που βρίσκουμε έχουν μεγάλες αποκλίσεις.000 τόνους. στηρίζοντας τη δημιουργία καινοτόμων και βιώσιμων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. η Γκάνα. συνολικής αξίας 7 δις $. το Βέλγιο.  το 47% ως κατεψυγμένο και  το 23% σε κονσέρβα. ο πληθυσμός είναι 20 εκατομμύρια κάτοικοι).000 τόνους. 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΑ 1. Οι δυο κύριες περιοχές κατανάλωσης σαλιγκαριών στον κόσμο είναι η Δυτική- Κεντρική Αφρική και η Δυτική Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία του 2007 στην Γαλλία:  το 60% των σαλιγκαριών διατίθεται σε κλειστές συσκευασίες. Κυριότερες χώρες παραγωγής-κατανάλωσης στην Αφρική είναι η Νιγηρία.000 τόνους αυτούς:  το 30% πωλείται ως φρέσκο προϊόν.Ανάλυση της αγοράς.  το 35% κατεψυγμένο και μόνο  το 5% φρέσκο και ζωντανό. Από τους 420.000 τόνους. Η παραγωγή σαλιγκαριών παγκοσμίως από τα εκτροφεία. η Γερμανία. που φτάνει σήμερα περί τους 40.000 τόνους). το ένα.000 τόνους ετησίως (η παραγωγή της χώρας είναι περί τους 12. Στην Ευρώπη η Γαλλία είναι η χώρα με τα περισσότερα εκτροφεία σαλιγκαριών και τη μεγαλύτερη κατανάλωση. η Ακτή Ελεφαντοστού (στη χώρα αυτή η ετήσια κατανάλωση σαλιγκαριών φτάνει τους 10. Δεύτερη σε κατανάλωση είναι η Ισπανία με 20. αντιπροσωπεύει μόλις το 15-20% της συνολικής κατανάλωσης. Η κατανάλωση σαλιγκαριού στη χώρα αυτή σύντομα θα πλησιάσει το 1 κιλό/άτομο/έτος. Η ερευνητική δραστηριότητα που παρατηρείται τον τελευταίο καιρό στη χώρα μας. -τη διαχείριση των ζώων κατά τα στάδια της αναπαραγωγής και της πάχυνσης. Υπάρχουν σαλιγκάρια εδώδιμα στην Αφρική (της οικογένειας Achatinidae) που το βάρος τους είναι 80-350 γρ.

Κύπρος. . Η εγκαθίδρυση νέων μονάδων εκτροφής στην Ελλάδα θα συμβάλει θετικά και στην προστασία των φυσικών πληθυσμών των σαλιγκαριών. Η Ευρωπαϊκή αγορά είναι ελλειμματική κατά 60-80. χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η προσφορά λοιπόν είναι εκείνη που δεν μπορεί να ικανοποιήσει όλες τις απαιτήσεις. που εκτός από την ανάγκη προστασίας και διατήρησης μπορεί να αξιοποιηθεί στην παραγωγή εκτρεφόμενων σαλιγκαριών με ενδιαφέροντα γνωρίσματα που θα μπορούν να παρουσιάζουν πλεονεκτήματα ανταγωνιστικότητας σε εξειδικευμένες αγορές. Σημαντικό είναι να μαζεύονται μόνο τα ώριμα σαλιγκάρια. Οι φυσικοί πληθυσμοί του κυριότερου εκτρεφόμενου είδους Helix aspersa παρουσιάζουν έντονη ποικιλομορφία και αποτελούν σημαντικό γενετικό απόθεμα.000 τόνους ετησίως (στοιχεία 2010). Τις ανάγκες αυτές τις καλύπτει με αθρόες εισαγωγές φυσικών πληθυσμών από Τυνησία. Μαρόκο. δηλαδή σε χρόνο εκτός αναπαραγωγικής περιόδου. 8 -την αύξηση της παραγωγής. Τουρκία. -την προώθηση του προϊόντος. Πάνω από το 80% των εκτροφέων στην Ευρώπη παράγουν το συγκεκριμένο είδος σαλιγκαριού. Στην Ελλάδα τα ζωντανά σαλιγκάρια θα πρέπει να συλλέγονται από 1 Φεβρουαρίου έως και 30 Ιουνίου. Αλγερία. Η κατανάλωση σαλιγκαριών παγκοσμίως αυξάνεται και η παραγωγή καλύπτει μόνο ένα μικρό μέρος της ζήτησης. κλπ. -τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του κατάλληλου επενδυτικού σχεδίου για την ίδρυση και λειτουργία μιας μονάδας εκτροφής. Αίγυπτο. που είναι το φθινόπωρο. Σκόπια. -την ποιοτική βελτίωση του προϊόντος και πιστοποίησή του. Η ζήτηση επομένως υπάρχει και είναι σε θέση να απορροφήσει μεγάλες ποσότητες προϊόντος.

3. μαϊντανό. . petit-gris στην Γαλλία) καλύπτει το 40% του εμπορίου. Από τα εδώδιμα σαλιγκάρια που διακινούνται στην Ευρωπαϊκή αγορά: το Helix aspersa (σαλιγκάρι των κήπων. 9 2. Το σύνολο σχεδόν των σαλιγκαριών που διακινούνται στην Ευρωπαϊκή αγορά είναι του γένους Helix και η διακίνηση τους γίνεται με τους παρακάτω τρόπους: 1.επεξεργασμένα διατηρούμενα σε άλμη και διακινούνται σε μεγάλες συσκευασίες στη βιομηχανία. Κονσέρβες: περιέχουν σώματα σαλιγκαριών επεξεργασμένα. περίπου δώδεκα είναι εδώδιμα και μόνα τέσσερα έως πέντε είναι εμπορεύσιμα. 4. Νωπά – ζωντανά: προέρχονται από εισαγωγές.Άδεια κελύφη: έχουν μεγάλη εμπορική αξία και προωθούνται στη βιομηχανία για να γεμιστούν με κρέας σαλιγκαριών. 5. 2.000. Τα κελύφη τοποθετούνται χωριστά μαζί με την κονσέρβα.Εμπορεύσιμα είδη σαλιγκαριών Σ’ όλο τον κόσμο. Κατεψυγμένα με κέλυφος: η σάρκα έχει αφαιρεθεί και αφού έχει υποστεί επεξεργασία και έχει επανατοποθετηθεί μέσα στο κέλυφος με βούτυρο. τα είδη του σαλιγκαριού (γένους Helix ) είναι περί τις 4. σκόρδο και άλλα καρυκεύματα. Σώματα σαλιγκαριών: ημι . Από τα είδη των σαλιγκαριών που διαβιούν ελεύθερα στην Ευρώπη. ή συλλέγονται από τη φύση και διακινούνται σε ξύλινα ή πλαστικά κιβώτια των 20-25 κιλών.

υψόμετρο >500μ. κατά 60% πηγαίνει στην μεταποίηση). Βρίσκεται στη χώρα μας στα βουνά της Ροδόπης. το Helix lucorum (Μαύρο ή καμπίσιο ή τούρκικο-Turk το αποκαλούν οι Γάλλοι) καλύπτει το 22% (το βάρος ενός ώριμου κυμαίνεται από 20-35 γρ.). Βρίσκεται στην Μακεδονία. . έχει σκληρή σάρκα. 10 το Helix pomatia (σαλιγκάρι της Bουργουνδίας ή Ρωμαϊκό σαλιγκάρι ή εδώδιμο σαλιγκάρι) καλύπτει το 28% του εμπορίου (το βάρος ενός ώριμου κυμαίνεται από 20- 25 γρ.

11 και τέλος το είδος Helix vermiculata (eobania) που καλύπτει το υπόλοιπο 8.5% του εμπορίου και είναι κοινό σε όλη την Ελλάδα (το βάρος ενός ώριμου κυμαίνεται από 8-10 γρ. Εξάπλωση του σαλιγκαριού στην Ευρώπη του είδους Helix pomatia .).

μορφολογίας και βιολογίας του σαλιγκαριού Η λατινική ονοματολογία του σαλιγκαριού Helix προέρχεται από το ελικοειδές σχήμα του κελύφους του. 12 3.Στοιχεία ανατομίας. τον πόδα. τον μανδύα και την σπλαχνική κοιλότητα. Το σώμα του δεν έχει εσωτερικό σκελετό και διακρίνεται σε τέσσερα τμήματα: Στην κεφαλή. Εξωτερική μορφολογία του σαλιγκαριού και σχηματογράφημα της εσωτερικής ανατομίας του .

Η κοιλιακή μάζα περιλαμβάνει το πεπτικό. ενώ το πάχος. γεννητικό. είναι ένας δυνατός μυς. η ένταση των ζωνώσεων και ο ρυθμός αύξησής τους επηρεάζονται και από το περιβάλλον. από την οποία ξεκινά η ελίκωση. Χρησιμεύουν και ως όργανα αφής. στο πόδι και από βλεννογόνα κύτταρα που εκκρίνουν την βλέννα η οποία προστατεύει τα ζώα αυτά από την αφυδάτωση. δηλαδή το περιστόμιο. αναπνευστικό και απεκκριτικό σύστημα. Στα άκρα του μεγαλύτερου ζευγαριού των κεραιών υπάρχουν οι οφθαλμοί. το χρώμα. Η σύνδεση μεταξύ του σώματος και του κελύφους γίνεται με τον μυ του στυλίσκου. ο οποίος περιβάλλει την σπλαχνική μάζα και εκκρίνει το κέλυφος. κοντά στο περιστόμιο. Η κίνηση επιτυγχάνεται με κύματα μυϊκών συσπάσεων που ξεκινούν από μπροστά και οδηγούνται προς τα πίσω κατά μήκος του ποδιού. πάνω στην οποία έρπει το ζώο. Στο πάνω τμήμα βρίσκεται η αναπνευστική κοιλότητα. Ο μανδύας είναι μια πτύχωση του δέρματος από την πάνω πλευρά που σχηματίζει την αναπνευστική κοιλότητα. οι σπείρες μπορεί να σχηματίζουν μια κοιλότητα. Ο πόδας (το πόδι). τον ομφαλό. Το κέλυφος αποτελείται από 98-99% ανθρακικό ασβέστιο και κατά 1-2% από οργανική ουσία. η έρπουσα επιφάνεια [πέλμα έρπυσης]. Η βλέννα. Στο είδος Helix aspersa το κέλυφος δεν έχει ποτέ ομφαλό. . Αν για οποιοδήποτε λόγο καταστραφεί ένα μέρος του κελύφους. Ο κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίο περιελίσσεται το κέλυφος ονομάζεται στυλίσκος. Αποτελείται από αισθητήρια κύτταρα που είναι συγκεντρωμένα σε ειδικές περιοχές. Στις μεγάλες οπτικές κεραίες βρίσκονται τα αισθητήρια κύτταρα που χρησιμεύουν για την γεύση ή την αντίληψη των χημικών ουσιών που βρίσκονται μακριά. Το κέλυφος αποτελείται από τις σπείρες. 13 Η κεφαλή φέρει την στοματική περιοχή και τα δύο ζεύγη των συσταλτών κεραιών. στα χείλη του στόματος. Η τελευταία σπείρα περιλαμβάνει το άνοιγμα του κελύφους. Στις μικρές οπτικές κεραίες τα αισθητήρια κύτταρα αναγνωρίζουν την γεύση ή αντιλαμβάνονται τις χημικές ουσίες που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από το σαλιγκάρι. αυτό αναγεννιέται πάρα πολύ γρήγορα. Χαρακτηριστικό των περισσοτέρων σαλιγκαριών είναι ο πολυμορφισμός και ο πολυχρωματισμός του κελύφους. κυκλοφορικό. Το δέρμα παίζει σπουδαίο ρόλο στην ρύθμιση της ποσότητας νερού που περιέχεται στο σώμα τους. Στο κάτω άκρο του κελύφους. όπως στις κεραίες. Αυτός συχνά καλύπτεται τελείως καθώς το κέλυφος του ζώου αυξάνεται. Η σπλαχνική μάζα περιλαμβάνει τα κύρια εσωτερικά όργανα του σώματος και βρίσκεται τοποθετημένη μέσα στο κέλυφος. Το κέλυφος εκκρίνεται από τον μανδύα. τοποθετημένος κάτω από την σπλαχνική μάζα. Η δομή του κελύφους είναι ένα κληρονομικό γνώρισμα. Το παλιό τμήμα του κελύφους είναι η κορυφή του. παράγεται από τον ποδικό αδένα και εκβάλλει στο πρόσθιο τμήμα του ποδιού.

Εξωτερικά χαρακτηριστικά του σαλιγκαριού. Β. 14 Εξωτερική μορφολογία του κελύφους του είδους Helix lucorum Α. Σχηματογράφημα κατά μήκος τομής κελύφους σαλιγκαριού .

σταθερά για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα (καλοκαίρι ή χειμώνας) το σαλιγκάρι σταματά να τρώει και σχηματίζει αμέσως ένα επίφραγμα [διάφραγμα] μπροστά στο περιστόμιο του κελύφους. κλπ) το σαλιγκάρι να σχηματίσει υμενώδες επίφραγμα αντί ασβεστώδους. αφού προηγουμένως αποβάλει νερό και τα περιττώματά του. Το σαλιγκάρι χάνει βάρος και τα αποθέματα λίπους και γλυκογόνου μειώνονται. όχι ασβεστούχο και μετά ένα τρίτο. Κατά την διάρκεια της διάπαυσης η κατανάλωση ενέργειας είναι ελάχιστη. Η απώλεια βάρους είναι της τάξεως του 15-20% που αργότερα . Το σαλιγκάρι είναι ένας οργανισμός που διαχειρίζεται άριστα την ενέργειά του. Μόλις αλλάξουν οι κλιματικές συνθήκες και γίνουν άσχημες. Υπάρχει περίπτωση λόγω διαφόρων αιτίων (στρεσάρισμα. Για λόγους ασφαλείας το σαλιγκάρι κατασκευάζει εσωτερικά δεύτερο επίφραγμα. Χαρακτηριστικό των σαλιγκαριών είναι η μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό στο σώμα τους και στα αυγά τους. πιο λεπτό. η οποία όταν έρθει σε επαφή με τον αέρα στερεοποιείται και σχηματίζει το επίφραγμα που κλείνει εντελώς το στοματικό άνοιγμα. κακή διατροφή. Αυτά τα σαλιγκάρια κατά την χειμερινή περίοδο δεν θα επιβιώσουν. Κατά την διάρκεια του λήθαργου – διαχείμανσης – διάπαυσης . 15 Εξωτερική μορφολογία του κελύφους του είδους Helix aspersa Το νερό που χρειάζεται το παίρνει από την τροφή ή μέσω του δέρματος του πόδα. Η περίοδος της αδρανοποίησης είναι υποχρεωτική για την επιτυχία της αναπαραγωγής και της καλής ποιότητας σαλιγκαριών.νάρκης [θερινή νάρκη και χειμερινή νάρκη] οι λειτουργικές δραστηριότητες περιορίζονται. Μεταξύ των επιφραγμάτων υπάρχει κενό αέρα. Η περιεκτικότητά τους σε νερό κυμαίνεται από 70-85%. Μέσα σε 6 ώρες μπορεί να απορροφήσει ποσότητα νερού ίση με το μισό βάρος του σώματός του. δηλαδή ανεβεί ή κατεβεί η θερμοκρασία πέραν ενός εύρους (όχι μεγάλες θερμοκρασιακές εναλλαγές μέσα στο 24ωρο). Εκκρίνει μια ουσία πλούσια σε ασβέστιο.

ερωτοτροπούν και ζευγαρώνουν. 16 το σαλιγκάρι αναπληρώνει αυτή την απώλεια. κατά την ευνοϊκή περίοδο του έτους. θα προκαλούσαν το θάνατο στα μικρά της άνοιξης που δεν θα προλάβαιναν να αυξηθούν σημαντικά και να δυναμώσουν το κέλυφός τους. δηλαδή με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές. Τρώει αρχές άνοιξης και τέλη φθινοπώρου. Στο ξεκίνημα είναι πηχτό (κόλλα). είναι ζώο που τρώει πολύ (πολυφάγο). Αντίθετα τα εκκολαπτόμενα άτομα δεν κινδυνεύουν από τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα. Το σάλιο αυτό που αφήνει πίσω του. Τα σαλιγκάρια (κοχλιοί) είναι ζώα ασπόνδυλα με κέλυφος που το χρησιμοποιούν για να προστατεύονται από τους εχθρούς τους και από τις καιρικές συνθήκες του περιβάλλοντός τους. Η κίνηση του σαλιγκαριού είναι αργή και διευκολύνεται με την έκκριση σάλιου ώστε νη μην τραυματίζεται το μαλακό σώμα του ζώου. Άλλα ξυπνούν νωρίτερα και άλλα αργότερα. Το καλοκαίρι το σαλιγκάρι βρίσκεται σε νάρκη στην φυσική του κατάσταση. Μπορεί όμως αντίθετα ν’ αντέξει χωρίς τροφή ένα ολόκληρο χρόνο. Το σαλιγκάρι Helix aspersa είναι ζώο ερμαφρόδιτο και υποχρεωτικά ετερογονιμοποιούμενο. Η ταχύτητα της κίνησής του είναι περί τα 50 μέτρα την ώρα. που θα ακολουθούσαν. όπου ζει στην φυσική του κατάσταση το Φθινόπωρο. Το σάλιο δρα τόσο ως λειαντικό όσο και ως κόλλα. Για την γονιμοποίηση απαιτείται η «συνεύρεση» δύο ατόμων που γονιμοποιούνται αμοιβαία ανταλλάσσοντας σπερματοζωάρια. Η περίοδος ποικίλει αναλόγως της περιοχής και του βιότοπου. Η περίοδος αναπαραγωγής του Helix aspersa λαμβάνει χώρα για την Νότια Ελλάδα. γιατί κρύβονται μέσα στο χώμα και προστατεύονται. Τα σαλιγκάρια αντιδρούν στις οσμές και στις υγρομετρικές διακυμάνσεις. βοηθάει τα φυτά να αντιμετωπίζουν τις διάφορες ασθένειες παίζοντας έτσι σημαντικό ρόλο στην όλη λειτουργία του οικοσυστήματος. Από τις συγκεκριμένες κινήσεις τους. Η επαναδραστηριοποίηση των σαλιγκαριών δεν συμβαίνει συγχρόνως για όλα τα άτομα ενός πληθυσμού. Πριν την επαναδραστηριοποίησή τους τα σαλιγκάρια ξεκολλούν ή σπάζουν το επίφραγμα. την αλληλο-πρόκλησή τους με «το ακόντιο» και τις ουσίες που εκκρίνουν (φερομόνες- δημιουργούν ιδιαίτερη οσμή) αναγνωρίζονται. Είναι ευνόητο ότι κατά την διάρκεια της διάπαυσης σταματά η ανάπτυξη του σαλιγκαριού. Το σαλιγκάρι. Το σαλιγκάρι βλέπει θολά (αντιλαμβάνεται διαφορές στην φωτεινότητα). Η περίοδος αναπαραγωγής γίνεται το φθινόπωρο γιατί τότε επικρατούν ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και γιατί τα νεοεκκολαπτόμενα άτομα έχουν εξαιρετικά λεπτό κέλυφος και κινδυνεύουν από την αποξήρανση. τον Σεπτέμβριο (Πελοπόννησος) και τον Οκτώβριο (Κρήτη). Τα ώριμα και γέρικα σαλιγκάρια πέφτουν σε χειμερία νάρκη πολύ πιο μπροστά και επαναδραστηριοποιούνται πολύ πιο αργά από τα μικρά και ανώριμα σαλιγκάρια. Αν τα αυγά αποθέτονταν την άνοιξη τότε οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Η υψηλή σχετική υγρασία προκαλεί την επαναδραστηριοποίηση των σαλιγκαριών. .

17 Διάφορα στάδια ζευγαρώματος σαλιγκαριών Έχουν παρατηρηθεί σαλιγκάρια να ζευγαρώνουν πολλές φορές χωρίς όμως να αποθέτουν αυγά (σε νεαρά ζώα δεν υπάρχει ωρίμανση των ωαρίων). Ο χρόνος που παρεμβάλλεται μεταξύ του ζευγαρώματος και της ωαπόθεσης ποικίλει. Πριν την ωοαπόθεση το σαλιγκάρι αυξάνει το βάρος του και ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι ότι όταν είναι σε ακινησία. Σε περιπτώσεις μεταβολής των κλιματικών συνθηκών έχουμε διαφοροποίηση του χρόνου που προαναφέραμε. Λίγο πριν την ωοαπόθεση τα σαλιγκάρια ανοίγουν διάφορες τρύπες μέσα στο χώμα ψάχνοντας για την καταλληλότερη. τοποθετώντας χώμα πάνω από τα αυγά με την βοήθεια του ποδιού τους. Επίσης να ζευγαρώνουν μία φορά αλλά να αποθέτουν τα αυγά τους σε δύο ή περισσότερες δόσεις. το σώμα του είναι φουσκωμένο που δεν καλύπτεται τελείως από το κέλυφος και προεξέχει έξω από το περιστόμιο. . Η διάρκεια της ωαπόθεσης ποικίλλει και εξαρτάται από τον αριθμό των αυγών που αποθέτουν. στην φύση. αποθέτουν τα αυγά τους μέσα σε μια τρύπα που ανοίγουν μέσα στο χώμα και την οποία κλείνουν μετά την ωοαπόθεση. Η ξηρασία αυξάνει την διάρκεια της εκκόλαψης. Τα σαλιγκάρια. Εάν έχουμε σταθερές συνθήκες περιβάλλοντος είναι από 7–15 ημέρες. Το πότε θα εκκολαφθούν τα αυγά (επώαση) εξαρτάται από την θερμοκρασία του περιβάλλοντος αλλά και από το είδος του σαλιγκαριού. Συνήθως όμως χρειάζονται 15-24 ώρες. δηλαδή ο χρόνος αυτός είναι μεγαλύτερος από 15 ημέρες. Τα αυγά είναι λευκά. σφαιρικά. ζελατινώδη.θερμοκρασία 25 0C) κυμαίνεται από 10±3 ημέρες. Ο χρόνος αυτός συνήθως (σε σταθερές συνθήκες περιβάλλοντος .

 από την ποιότητα του εδάφους και  τον φωτοπεριοδισμό. των ανήλικων. Αμέσως είναι σε θέση να κινείται και να τρέφεται. Από παρατηρήσεις και μετρήσεις έχει βρεθεί ότι η διάμετρος του κελύφους των σαλιγκαριών του είδους Helix aspersa. Για την παρακολούθηση της αύξησης των σαλιγκαριών. Ο ρυθμός αύξησής τους καθώς και ο χρόνος ωρίμανσης του γεννητικού τους συστήματος εξαρτώνται:  από τις κλιματικές συνθήκες (θερμοκρασία – υγρασία). θα επιζήσουν λιγότερα και σε κάθε επόμενο χρόνο τα επιζώντα μικρά θα είναι περισσότερα. Συνήθως το βάρος δεν θεωρείται πιστό μορφολογικό κριτήριο. 80- 90). γιατί αυξομειώνεται συνέχεια. Ο ρυθμός αύξησης που εμφανίζει ένα σαλιγκάρι εξαρτάται από την ηλικία του. Τη στιγμή εκείνη το κέλυφός του είναι εξαιρετικό λεπτό και αποτελείται από μία σπείρα. των ώριμων και των γηραιών ατόμων. ανάλογα με την ώρα της ημέρας. το ύψος του και η μεγάλη διάμετρος του περιστομίου του.ο. που γενικότερα σχετίζεται με την αύξηση του κελύφους τους. Το έμβρυο αναπτύσσεται μέσα στο αυγό και απορροφάει σιγά-σιγά τη λέκιθο. . Στα νεογέννητα τον πρώτο χρόνο θα έχουμε μεγαλύτερες απώλειες.03 γρ. κατά την διάρκεια των οποίων επικρατούν οι πιο ευνοϊκές συνθήκες γι’ αυτά.χ. την εποχή. Χαμηλότερη αύξηση εμφανίζουν κατά το φθινόπωρο και γενικά η αύξησή τους σταματά κατά την διάρκεια του χειμώνα και του καλοκαιριού. Το βάρος των νεογέννητων είναι τότε 0. Η επιφάνεια του αυγού διαλύεται και το νεογέννητο ελευθερώνεται. αν πλησιάζει η αναπαραγωγική περίοδος γι’ αυτό. Στην Ελλάδα τα σαλιγκάρια εμφανίζουν τον πιο γρήγορο ρυθμό αύξησης κατά τους μήνες της άνοιξης. Η ανάπτυξη είναι ταχύτατη. την κατάσταση που βρίσκεται το σαλιγκάρι (αν έφαγε ή όχι).  από την διατροφή τους (ποσότητα. Η ανάπτυξη των μικρών σαλιγκαριών είναι άμεση.  από την πυκνότητά τους στον φυσικό βιότοπο όπου ζουν. Πρώτα τρώει το κέλυφος του αυγού που είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες και ασβέστιο. Όταν καταλάβει όλο τον εσωτερικό χώρο του αυγού η εκκόλαψή του είναι κοντά. χρησιμοποιούνται ως τα πλέον πιστά μορφομετρικά κριτήρια η μεγάλη διάμετρος του κελύφους. είναι μεγαλύτερη αυτών που προέρχονται από την Πελοπόννησο παρά από την Κρήτη.02-0. 18 Το σαλιγκάρι γεννά 60-120 αυγά. ποιότητα τροφής). Τα νεογέννητα θα μείνουν 4-6 ημέρες μέσα στην τρύπα τους και κατόπιν θα διαπεράσουν το χώμα που τα σκεπάζει και θα βγουν στην επιφάνεια. Διακρίνουμε 4 φάσεις: των νεοεκκολαπτόμενων. αν πλησιάζει ο χειμώνας ή το καλοκαίρι. παραμένει όμως ευπαθές στην ξηρασία και στον παγετό. όπως τα έντομα). διαμέτρου το καθένα 3 mm (συνήθως μ. Καθώς αυξάνουν αποθέτουν νέο υλικό στο μπροστινό άκρο του κελύφους τους και έτσι σιγά- σιγά αυξάνεται ο αριθμός των σπειρών τους. Τα νεοεκκολαπτόμενα άτομα είναι μικρογραφίες των ώριμων σαλιγκαριών (όχι π.

19 Διάφορα στάδια της αύξησης των σαλιγκαριών Τα κυριότερα μορφομετρικά κριτήρια του σαλιγκαριού .

Στην φύση το σαλιγκάρι για να γεννήσει και να αποθέσει αυγά θα φτάσει στην ηλικία των δύο ετών από την εκκόλαψή του. Το σαλιγκάρι έχει την εξής ιδιαιτερότητα: Δεν κινείται αν η θερμοκρασία είναι σταθερά κάτω από 12-15 ο C ή πάνω από 25 ο C. διαλύοντας τις επιφάνειες των ασβεστούχων ανόργανων ουσιών. το μέγεθος των σαλιγκαριών. Τα σαλιγκάρια τοποθετούνται σε ειδικά πορώδη δοχεία. Εντός του ψυκτικού χώρου εφαρμόζονται ειδικές διαδικασίες. Βρεγμένο και λασπώδες χώμα δημιουργεί ασφυξία στο σαλιγκάρι και υψηλή θνησιμότητα (αναπνέει και από το πνευμονόστομα που βρίσκεται στο πόδι). Εάν τα σαλιγκάρια τοποθετηθούν σε ψυγεία γύρω στους 5ο C «κλείνουν» αμέσως και έτσι μπορεί να διατηρηθούν ως γεννήτορες ή ως μικρά σαλιγκαράκια για την επόμενη περίοδο πάχυνσης. Η προκαλούμενη ομοζυγωτία κατ’ αυτούς. πανεπιστήμια που ασχολούνται με το σαλιγκάρι. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι το σαλιγκάρι δεν αντέχει τις συνεχιζόμενες διασταυρώσεις με συγγενικά του άτομα.5 ο C. επειδή η βλέννα που το βοηθάει να έρπει δεν μπορεί να λειτουργήσει πάνω στην λάσπη. να την προσαρμόσουμε σε νέα δεδομένα για να έχουμε το οικονομικό αποτέλεσμα που επιδιώκουμε (καθοδηγούμε τις διαδικασίες εκεί που θέλουμε). Η λάσπη είναι από τους μεγαλύτερους εχθρούς του σαλιγκαριού. Σαλιγκάρια που εκτίθενται σε κακές συνθήκες περιβάλλοντος. διαφορετικά αν είναι γεννήτορες και άλλα αν είναι μικρότερης ηλικίας. προμηθεύονται σαλιγκάρια για γεννήτορες από άλλες εκτροφές και εμπλουτίζουν την εκτροφή τους. Μερικοί εκτροφείς σαλιγκαριών (στο εξωτερικό) για να αποφύγουν τυχόν «επιπλοκές» που πιθανόν να αλλοίωναν τα χαρακτηριστικά. Στις συνθήκες εντατικής εκτροφής προσπαθούμε να αλλάξουμε την φυσιολογία του οργανισμού. 20 Το σαλιγκάρι γεννά όταν έχει γυρίσει το περιστόμιο (ανάλογα με το περιβάλλον. την γονιμότητα. ενδέχεται να τραφούν με αυγά που υπάρχουν στο περιβάλλον δίπλα τους (κανιβαλισμός). έχουν μεγάλη θνησιμότητα (πρέπει να οδεύουν στα καταφύγιά τους). . Τα μικρά σαλιγκάρια που γεννιούνται πρόωρα σε σύγκριση με άλλα. Ο γεννήτορας (μάνα) έχει ένα μέσο βάρος περί τα 14 γραμμάρια. Το θέμα είναι υπό έρευνα από άτομα. προκαλεί μειώσεις έως κατάρρευση των πληθυσμών των σαλιγκαριών. την διατροφή και την διαχείριση). Το σαλιγκάρι εγκλωβίζεται σ’ αυτήν και πεθαίνει. Τα σαλιγκάρια εκκρίνουν μια όξινη ουσία από το πέλμα του ποδιού τους. Άριστη θερμοκρασία για διαβίωση είναι μεταξύ 20 – 22. Θα πρέπει να υπάρχει σχετικό σκοτάδι μέσα στο ψυγείο και όχι υψηλή σχετική υγρασία. οπότε τότε έχει αναπτυχθεί πλήρως και το αναπαραγωγικό του σύστημα. που τα βοηθάει να χρησιμοποιούν το ασβέστιο του χώματος. Αυτό γίνεται κάθε 3-5 χρόνια. Έτσι γίνεται η αποθήκευση (συντήρηση). Επίσης δεν μπορεί να αποθέσει τα αυγά του μέσα στη λάσπη. την εποχή του έτους που εκκολάφθηκε.

λεμονιές. πετρώδεις εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση. Όταν τα οδηγούμε σε συνθήκες πάχυνσης εξαντλείται το ενεργειακό και αναπαραγωγικό σύστημα του οργανισμού. Δραστήρια είναι κατά την διάρκεια της ημέρας μόνο όταν βρέχει και έχει συννεφιά. κανάλια. Βασική του τροφή είναι τα φύλλα και τα χόρτα που βρίσκονται σε αποσύνθεση. είναι δηλαδή οργανισμός νυχτόβιος. πρώιμη ωρίμανση του γεννητικού συστήματος (σε ένα χρόνο) και μεγαλύτερες διαφορές μεγέθους μεταξύ τους. Στις φωλιές υπάρχει η πιο ικανοποιητική θερμοκρασία και υγρασία για το σαλιγκάρι. Όλα τα εδώδιμα σαλιγκάρια δεν έχουν την ίδια διάρκεια ζωής. 21 Τούτο επιτυγχάνεται με τους ανεμιστήρες μέσα στα ψυγεία ή την τοποθέτηση υγροσκοπικών ουσιών. τα ταΐζουμε αρκετά για να αναπτυχθούν ταχύτερα. γιατί τότε επικρατούν οι πιο υψηλές σχετικές υγρασίες και οι πιο χαμηλές θερμοκρασίες. για να ανταπεξέλθουν την χειμερία νάρκη. φεύγει από τη φωλιά που είναι προσκολλημένο και τρέφεται. εάν υπάρχουν προς τον Οκτώβριο – Νοέμβριο μικρά σαλιγκαράκια. αλλά αυτά που τρώγονται από την φύση είναι ηλικίας μεγαλύτερης του ενός έτους (1-3 ετών). να κάνουν ασβεστώδες κέλυφος. Τα σαλιγκάρια εκτελούν όλες τις φυσιολογικές τους λειτουργίες από το σούρουπο μέχρι και τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας. Τα σαλιγκάρια ζουν 5-7 έτη. γιατί η άμεση ή έμμεση ακτινοβολία επιταχύνουν την επιφανειακή εξάτμιση της υγρασίας του σώματός τους και προκαλούν θανάτους. Επίσης βιότοποι των σαλιγκαριών αποτελούν οι πορτοκαλιές. Τα σαλιγκάρια βρίσκονται την ημέρα στη σκιά. γρηγορότερο ρυθμό αύξησης. . Στα ψυγεία μπορούν να μείνουν μέχρι 18 μήνες. εμφάνισαν μικρότερη θνησιμότητα (περισσότερα βιώσιμα άτομα). Πειραματικά δεδομένα έδειξαν ότι σαλιγκάριa του είδους Helix aspersa που τρέφονταν σε θερμοκήπιο με φυσική τροφή και (+) τεχνητή τροφή (ζωοτροφή εμπορίου). Για τις μεγάλες περιόδους θα προσεχθεί ο αερισμός. Μετά το σούρουπο. Τα σαλιγκάρια στην φυσική τους κατάσταση λειτουργούν σε αριθμό ωρών που δεν φτάνει ούτε τον ένα μήνα στην διάρκεια ενός έτους (300-400 ώρες συνολικά). Εκεί προφυλάγεται (καταφύγιο) από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και τους θηρευτές. Σε επερχόμενη χειμερία νάρκη. τόποι με πυκνή βλάστηση δίπλα στα ρέματα. Βιότοποι Το σαλιγκάρι Helix aspersa χρησιμοποιεί ως βιότοπο στην Νότα Ελλάδα το δένδρο της ελιάς και μάλιστα τα κοιλώματα (κουφάλες) των παλιών δένδρων. η φωτοπερίοδος και πιθανές αντιβιώσεις. την νύχτα. Τα μικρά και γέρικα σαλιγκάρια έχουν σάρκα σκληρή κατώτερης ποιότητας. στρεσάρεται το σαλιγκάρι και το ίδιο δεν έχει μεγάλη προοπτική. από τα σαλιγκάρια που τρέφονταν μόνο με φυσική τροφή ή μόνο με τεχνητή τροφή (έτοιμο σιτηρέσιο). κλπ. Κατά το στρεσάρισμα έχουμε ανατροπή της μικροβιακής χλωρίδας μέσα στο σαλιγκάρι. Το Helix aspersa ζει λιγότερο από 5 έτη.

22 Η απόθεση των αυγών από ένα σαλιγκάρι στο χώρο αναπαραγωγής εντός διχτυοκηπίου Αυγά σαλιγκαριού .

23 Μικρά σαλιγκαράκια Μεγαλύτερα σαλιγκάρια ηλικίας 3 μηνών .

οι αρουραίοι. [προνύμφες και τέλεια]. Μικρόβια: -Μύκητες (Fusarium sp). . τα κολεόπτερα. Παράσιτα: -Τρηματώδεις. Μπορούμε να πούμε ότι τα σαλιγκάρια που βρίσκονται σε νάρκη εμφανίζουν μικρότερο φορτίο μικροβιακής χλωρίδας. το ακινητοποιούν και τρέφονται από το αποσυντιθέμενο σώμα του. ελαττώνουν την αναπαραγωγική δραστηριότητα των σαλιγκαριών. βακτηριώσεις και σαλμονέλα (είδος βακτηριδίου). Πτηνά: Ο κόρακας. Από πλευράς ασθενειών έχουν αναφερθεί μυκητιάσεις. Το βακτήριο Pseudomonas aeruginosa προκαλεί εντερικές λοιμώξεις που μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτατα σε ένα κατάμεστο πάρκο σαλιγκαριών. πλατυέλμινθες (το σαλιγκάρι είναι ο ενδιάμεσος ξενιστής τους). Έντομα: Τα δίπτερα. Τα παράσιτα αυτά αν και δεν είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Το πεπτικό και γεννητικό σύστημα των σαλιγκαριών έχουν μεγαλύτερο μικροβιακό φορτίο από τα άλλα συστήματα. τις σαρανταποδαρούσες. οι κότες. ο κότσυφας. αλλά και τις χελώνες. κ. που ο πληθυσμός των βακτηριδίων αυξάνεται κατακόρυφα (όταν υπάρξει επιμόλυνση). Το μικροβιακό φορτίο των ζωντανών σαλιγκαριών προέρχεται από την χλωρίδα που φέρουν μέσα τους και από την χλωρίδα επιμόλυνσης που προέρχεται από το περιβάλλον στο οποίο ζουν και κυρίως από την χλωρίδα των φυτών και του εδάφους που καταναλώνουν. Αμφίβια: Οι βάτραχοι. -Βακτήρια. οι νυφίτσες. το κουνάβι. η τσίχλα. Τα διάφορα έντομα εκκρίνουν μια τοξική ουσία (τοξικό σάλιο) στο σαλιγκάρι. που θανατώνουν. η καρακάξα. Σημαντικές ζημιές μπορούμε να έχουμε από τους γυμνοσάλιαγκες.. Μέσα στον «πνεύμονα» των περισσότερων εδώδιμων σαλιγκαριών παρασιτεί το άκαρι Ereynetes limacum. -Πρωτόζωα. -Νηματώδεις (μειώνουν την παραγωγή κατά 25%). 24 4. Το πρόβλημα με την σαλμονέλα παρατηρείται κυρίως στην μεταποίηση των σαλιγκαριών. μειώνουν και εξασθενούν την παραγωγικότητά των σαλιγκαριών. οι σαύρες. οι σκαντζόχοιροι.Εχθροί και ασθένειες Το σαλιγκάρι έχει πολλούς και σοβαρούς εχθρούς-θηρευτές όπως: Θηλαστικά: Τα ποντίκια.α. -Ακάρεα. Τα σαλιγκάρια δεν προσβάλλονται από ιούς. Ερπετά: Τα φίδια.

Το ίδιο το σαλιγκάρι παρουσιάζει μια σχετική ανθεκτικότητα στα χημικά. 25 Αν μια περιοχή έχει πρόβλημα με τους γυμνοσάλιαγκες θα πρέπει να αποφεύγονται τέτοιες επιλογές ή να αφαιρείται σε βάθος το επιφανειακό χώμα. ζεστοί-ξηροί άνεμοι. μεταβολίζει αρκετές από τις χημικές δραστικές ουσίες (ανιχνεύονται οι μεταβολίτες μέσα στα όργανά του- όταν πρόκειται για φυτοφάρμακα. ραγδαίες βροχές που προκαλούν ασφυξία. τα λιπάσματα και τις καύσεις καλλιεργειών και δασωδών εκτάσεων δημιουργεί τεράστια προβλήματα στους πληθυσμούς των σαλιγκαριών. Μικρά σαλιγκαράκια διαφόρων ηλικιών . Ενδείκνυται η καλή συνεργασία των εκτροφέων σαλιγκαριών με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες. Αντιξοότητες του περιβάλλοντος όπως παγετοί. στρώνουμε νάιλον και τραβούμε έτσι τους γυμνοσάλιαγκες που έχουν προσκολληθεί στο νάιλον. χημικά) και το βλέπουμε να ζει ακόμη και σε περιοχές περιβαλλοντικά υποβαθμισμένες. Αν μας προκύψει το πρόβλημα εκ των υστέρων υγραίνουμε το χώμα. οι αποδόσεις ήταν στατιστικά μεγαλύτερες. Το φάρμακο μεταλδεΰδη είναι υδατοδιαλυτό και θέλει ιδιαίτερη προσοχή (υπάρχουν και δολώματα). Σύμφωνα με την νομοθεσία οι επαγγελματίες εκτροφείς σαλιγκαριών υποχρεούνται να διατηρούν τα εκτροφεία τους πλήρως καθαρά και να εξασφαλίζουν συνθήκες τέτοιες που να προφυλάσσουν τα άτομα από τις ασθένειες. ώστε να καθίσταται δυνατός ο συχνός έλεγχος των εκτροφείων και η κατάσταση της υγείας των ατόμων. Αποτελεί κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών τα σαλιγκάρια που περιέχουν στους ιστούς τους οργανοχλωριωμένα παρασιτοκτόνα ή βαρέα μέταλλα. έχουν ως αποτέλεσμα να προκληθούν θανατώσεις στα σαλιγκάρια. τα φυτοφάρμακα. καύσωνες. Στην πράξη επεδείχθη ότι όπου η καθαριότητα ήταν σχολαστική («γυναικεία» καθαριότητα). Ο άνθρωπος με τις αλόγιστα συλλογές σαλιγκαριών.

σχετ. Είναι μικροί. Τα σαλιγκάρια δεν τα διαχειριζόμεθα όπως άλλες εκτροφές (αγελάδες. υγρασία 58-60%) . Θερινός…λήθαργος (Ιούλιος-Αύγουστος. κάτι που δεν θα συνέβαινε πιθανόν σε εκτροφές με μεγάλα ζώα. χοιρινά. 26 Μην ξεχνάμε ότι η διαχείριση των σαλιγκαριών είναι μια λεπτή εργασία. ευαίσθητοι οργανισμοί και κάποια λάθη μας μπορεί να είναι μοιραία. κοτόπουλα). θερ/σία 30-32 οC. πρόβατα.

Για πρώτη φορά. στην κλάση των Γαστεροπόδων. Διαχείμανση σαλιγκαριού Helix aspersa Muller . στην υποδιαίρεση των Πνευμονοφόρων. Το Helix aspersa. Το είδος αυτό παρουσιάζει έντονο εμπορικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα και την Ευρώπη. σε κοιλώματα παλιών δένδρων. στην Ελλάδα Κρητικός κοχλιός. όπως αναφέρθηκε. είδος = aspersa. Είναι μεσογειακής καταγωγής και στη χώρα μας είναι ευρύτατα διαδεδομένο από το νομό Φθιώτιδας και νοτιότερα. Γένος = Helix. Υπάρχει και το υποείδος Helix aspersa Maxima που βρίσκεται σε λίγους πληθυ- σμούς στην Β. το είδος περιγράφηκε ως Helix aspersa από τον O. το 1774. Το είδος αυτό διαχειμάζει. 1774). 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ 5. ανήκει στα Μαλάκια. Müller. F. στα λατινικά σημαίνει κυριολεκτικά το "διάστικτο σαλιγκάρι". σε πέτρινες αναβαθμίδες ή στην περίπτωση έλλειψης επιλογών εισέρχεται ελαφρά μέσα στο έδαφος.Τα πλεονεκτήματα του Helix aspersa Muller Από τα εδώδιμα ελληνικά σαλιγκάρια η εντατική αλλά και η εκτατική εκτροφή είναι δυνατή και οικονομικά κερδοφόρα για το Helix aspersa (Muller. Αφρική.

69% λίπη. -αντιπροσωπεύει το 40% της ποσότητας των σαλιγκαριών που καταναλώνονται σήμερα. -διάμετρος κελύφους ώριμου ατόμου: 30-40 χιλ. Όταν τα σαλιγκάρια μεγαλώσουν σε θερμοκρασία άνω των 25 0C το χρώμα των ζωνώσεων γίνεται κόκκινο. 1. τον στυλίσκο. -μεγάλη διάμετρος περιστομίου ώριμου ατόμου: 20-30 χιλ. ή άλλα είδη. δεν θορυβεί και δεν μολύνει το περιβάλλον. 3. -είναι άοσμο.87% υδατάνθρακες.46% νερό.. κιτρινοκαστανό μέχρι γκρι. -100 γραμμάρια σάρκας σαλιγκαριού παράγουν 60-80 θερμίδες (είναι μικρότερη από το κρέας διάφορων ψαριών.. -έχει πολύ καλή συμπεριφορά στους υψηλούς συνωστισμούς που επικρατούν σε συνθήκες εκτροφής. -έχει: 79. -σάρκα: 50-70% του βάρους του. -ύψος κελύφους ώριμου ατόμου: 25-35 χιλ. σχηματίζοντας 4-6 σπείρες (σκούρες ταινίες/ζώνες διακοπτόμενες από κυματοειδείς γραμμές ανοικτότερου χρώματος) χωρίς να σχηματίζει ομφαλό. Το σαλιγκάρι Helix aspersa έχει επίσης τα εξής χαρακτηριστικά: -καλή ικανότητα προσαρμογής στο συγκεκριμένο περιβάλλον. 14. πτηνών και θηλαστικών).42% τέφρα (άλατα). -φοβάται το κρύο (παγετός-χιονοπτώσεις). -βάρος ανεπτυγμένο: 14-20 γραμμάρια. -χρώμα κελύφους: Ποικίλει ανάλογα την ηλικία και το περιβάλλον. Περιελίσσεται δεξιόστροφα γύρω από έναν κεντρικό άξονα.. -προτιμά περιοχές με υψόμετρο <500μ. . 28 Τα πλεονεκτήματα του Helix aspersa -είναι πολύ παραγωγικό ζώο.56% πρωτεΐνες. -η χονδρική τιμή πώλησής του στην Ελληνική και Ευρωπαϊκή αγορά είναι υψηλή σε σχέση με τα άλλα είδη. Στην βιβλιογραφία αναφέρεται ότι θερμοκρασία κάτω (ψυχρότερη) από -50C δημιουργεί προβλήματα (υψηλή θνησιμότητα). -δίνει καλύτερες εγγυήσεις εκτροφής από το Helix pomatia. -τρέφεται κυρίως την νύκτα. 0. -το σχήμα του είναι κωνικοσφαιρικό και κυρτό στην κορυφή.

Οι τιμές επιτυγχάνονται εύκολα αν υπάρξουν οι ανωτέρω όροι. Πιστοποιημένο προϊόν.Είδη εκτροφής Η εγκατάσταση εκτροφείων σαλιγκαριών απαιτεί επιστημονική γνώση και τεχνολογική ειδίκευση.Η παραγωγή. Οι Γάλλοι κυρίως (ομοίως και οι Βέλγοι) την ημι-εντατική εκτροφή και την εντατική. Τα είδη εκτροφής είναι: 1. διατηρώντας πολλά μυστικά που δεν τα εξωτερικεύουν. τόσο επιστημονικό όσο και τεχνολογική έρευνα. λόγω του ότι δεν έχουμε στοιχεία παραγωγής σαν χώρα. 2. 2. .Η πιστοποίηση. 29 6.Η διάθεση.Ανοικτή ή εκτατική εκτροφή. Σταθερή ποσότητα και β. αλλά και μακροχρόνιο σχεδιασμό. Οι ξένες αγορές θέλουν: α. Θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην αρχή και να μην κάνουμε σημαντικές επενδύσεις. 3. Υπάρχουν τρεις παράγοντες που επηρεάζουν την εκτροφή σαλιγκαριών: 1. όσο και οι λεπτομέρειες της τεχνογνωσίας. καθαυτή.Κλειστή εντατική εκτροφή. Οι Ιταλοί από παλιά εφαρμόζουν την ανοικτή εκτροφή αλλά και την ημι-εντατική. 3. Σημαντικός παράγοντας είναι το μικροκλίμα κάθε περιοχής. Πρωτοπόροι στην εκτροφή σαλιγκαριών είναι οι Γάλλοι. οι βιότοποι.Κλειστή ημι-εντατική εκτροφή.

5Χ45μ.  Η υπόλοιπη έκταση που απομένει είναι ο χώρος που καταλαμβάνουν οι περίμετροι των παρτεριών με τα δίχτυα.5μ.  Περιμετρικά του κτήματος τοποθετείται λαμαρίνα. Κάτοψη χώρου ανοικτού εκτροφείου Εάν θέλαμε να κάνουμε την κάτοψη ενός χώρου ανοικτού εκτροφείου πέντε (5) στρεμμάτων. αναπτύσσονται και παχαίνουν στο ανοικτό εκτροφείο. Τα σαλιγκάρια αναπαράγονται. Είναι το Ιταλικό μοντέλο παραγωγής το οποίο και θα αναπτύξουμε.Χαρακτηριστικά του ανοικτού τύπου εκτροφής Τα ανοικτού τύπου εκτροφής σαλιγκαροτροφεία ακολουθούν τον βιολογικό κύκλο των σαλιγκαριών που συναντούμε στη φύση. θα την σχεδιάζαμε ως εξής:  Μήκος εκτροφείου 100μ. με τις επιφυλάξεις σχετικά με την δυνατότητα παραγωγής σε μια συνεχόμενη τριετία. 30 7..  Εσωτερικά και περιμετρικά του κτήματος αφήνονται χώροι-διάδρομοι των 2. σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε σήμερα. 100m 2. 50m 6-8m ΓΕΩΤΡΗΣΗ Κάτοψη ανοικτού εκτροφείου σαλιγκαριών  Μεταξύ των παρτεριών υπάρχουν δέκα εννέα διάδρομοι 1Χ45μ.  Δημιουργούνται είκοσι παρτέρια των 3. .  Πλάτος εκτροφείου 50μ.5m ccc 1m 1m ……………………………………………………….5m 2.

για να μπορέσει να κάνει τις «στροφές» του όταν χρησιμοποιείται για καλλιέργεια.8μ.  Ύπαρξη χώρου για την γεώτρηση. Αρχίζουμε και διαμορφώνουμε τους χώρους Φύτρωμα των φυτών (έχουν δημιουργηθεί τα «σαμάρια») . από την άκρη του κτήματος (εφόσον υπάρχει επάρκεια χώρου ή πρέπει να προβλέψουμε συμπληρωματικό χώρο). μπροστά μόνο αφήνουμε χώρο μέχρι 6 . 31  Εάν στην εκμετάλλευση υπάρχει τρακτέρ.

Η σπορά γίνεται συνήθως με το χέρι. για τα περισσότερα φυτά. το τεύτλο. Εκτροφείο ανοικτού τύπου . Αρωματικά φυτά δεν χρησιμοποιούνται γιατί τα σαλιγκάρια δεν τρέφονται μ’ αυτά. 32 Όταν αναφερόμαστε σε ανοικτή εκτροφή ενός στρέμματος θα έχουμε στο νου μας την έκταση που περιλαμβάνουν τα παρτέρια και οι διάδρομοι. Για παράδειγμα ένα «πακέτο» με 5-6 είδη σπόρων φυτών προέλευσης Ιταλίας. Για καλύτερη διευκόλυνση της διασποράς του σπόρου. Φυτά που τρώγονται ευχάριστα από τα σαλιγκάρια είναι το αγριομάρουλο. το σέσκουλο. το τριφύλλι. το καλαμπόκι. η αγκινάρα. Ως τροφή για τα σαλιγκάρια χρησιμοποιούνται διάφορα φυτά συνήθως ετήσια. Η σπορά τους γίνεται τον Μάρτιο – Απρίλιο. το ραδίκι.α. τόσο καλύτερα διευκολυνόμαστε για τους μετέπειτα χειρισμούς. Για να παραχθεί δηλαδή ένα κιλό σαλιγκαριών θα απαιτηθεί να καταναλωθούν κοντά στα 7 κιλά φυτών (ανάλογα με το είδος των φυτών). μπορεί να γίνει ανάμειξη του σπόρου με άμμο ή στάχτη. η τσουκνίδα. είναι >5 (κοντά στα 7). η ελαιοκράμβη. κ. στοιχίζει περί τα 600€ (μέσω εταιρείας). το λάχανο. για κάλυψη 5 στρεμμάτων στα παρτέρια αναπαραγωγής. Όσο νωρίς γίνει η σπορά (πάντοτε όταν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες και το έδαφος). ο ηλίανθος. Οι εκτροφείς παίρνουν «πακέτο» τα διάφορα είδη σπόρων σε φακελάκια από την αγορά. Ο δείκτης κατανάλωσης τροφής. το ραπάνι.

Το έδαφος να έχει οργανική ουσία >2% και αν απαιτείται λίπανση ή άλλα οργανικά σκευάσματα. το καλοκαίρι κάνουμε 2-3 ή περισσότερες «κοψιές» των φυτών με μπουρντουρο-ψάλιδο για να έχουμε νέα βλάστηση. προσθήκη λίπανσης με ανόργανα ή οργανικά λιπάσματα (η προσθήκη κοπριάς εγκυμονεί τους κινδύνους εμφάνισης του κρεμμυδοφάγου). για δημιουργία επιφανειών και προστασία των σαλιγκαριών. Το νερό που θα χρησιμοποιηθεί να είναι από γεώτρηση ή πηγάδι ή πόσιμο. μια πιθανή απεντόμωση εδάφους (με χλωρπυριφός 5 G . κατά γραμμικές περιοχές. Εργασίες που γίνονται πριν την εγκατάσταση είναι το όργωμα. Για να υπάρχει συνεχής πράσινη βλάστηση στα παρτέρια (βραγιές). Από πλευράς μηχανικής σύστασης καλό θα είναι να είναι μέσης σύστασης έδαφος. Η πυκνή σπορά βοηθάει στην μη ανάπτυξη ανεπιθύμητων ζιζανίων. επιλέγουμε τα φυτά ώστε να υπάρχουν διαφοροποιήσεις τόσο ως προς τον χρόνο ανάπτυξης όσο και στην διάρκεια ζωής των φυτών. αγριάδα) καλό θα είναι. το φρεζάρισμα. Την πρώτη χρονιά μπορεί να γίνει ένα βαθύ όργωμα σε βάθος 40 εκ. Σε κάθε περίπτωση να είναι απαλλαγμένο από υπολείμματα χημικών τοξικών ουσιών. Αν υπάρχει έλλειψη ασβεστίου να γίνει προσθήκη υδρασβέστου ή μαρμαρόσκονης στο χωράφι πριν την φυτεία (ποσότητα ανάλογα με την μηχανική σύσταση του εδάφους και το pH). 33 Για την κατεργασία του εδάφους τις επόμενες μετά την πρώτη χρονιά. ανοίγουμε τα παρτέρια από μπρος-πίσω (πάσσαλοι & δίχτυα) και με ένα τρακτέρ ή άλλο μηχάνημα κάνουμε προσεκτικά το φρεζάρισμα.υπολειμματική διάρκεια 20 ημέρες) και μυοκτονία (αν απαιτείται). ένα χρόνο πριν την εγκατάσταση της φυτείας να γίνει καταπολέμηση αυτών των ζιζανίων. να χορηγηθούν για να έχουμε μια σωστή ανάπτυξη των φυτών που θα καλλιεργηθούν. νέο φύλλωμα (φυτά ύψους >20-25 εκ. Με το φρεζάρισμα γίνεται και η ενσωμάτωση στο έδαφος των υπολειμμάτων των φυτών (χλωρή λίπανση). Για την καλή διαχείριση των σαλιγκαριών και την προστασία τους μπορούμε να βάλουμε μέσα στα παρτέρια κεραμικές ή ξύλινες κατασκευές.). Αν υπάρχουν πολυετή αγρωστώδη (βέλιουρας. Να προσεχθεί η μη ύπαρξη υπολοίπων φυτοφαρμάκων. Θα πρέπει να προσεχθεί το έδαφος το οποίο καλό θα είναι να έχει αρκετό ασβέστιο άνω του 3% (pH ικανοποιητικό μεταξύ 7-8). Ακολουθεί οπωσδήποτε το κυλίνδρισμα (πάτημα) για καλό φύτρωμα του σπόρου. Τα ανήλικα σαλιγκάρια τους αρέσει να κρύβονται και να προφυλάγονται κάτω από τα βυζαντινά κεραμίδια κατά την διάρκεια των δυσμενών καιρικών συνθηκών. Τα φυτά επιλέγονται επίσης έτσι για να μας καλύπτουν τις θρεπτικές ανάγκες των σαλιγκαριών και ιδιαίτερα του ασβεστίου. Ακολουθεί η σπορά με το χέρι ή με ειδικό μικρό μηχάνημα που σπέρνεται το γκαζόν. λιπασμάτων και βαρέων μετάλλων (να είμαστε προσεκτικοί αν θα χρησιμοποιήσουμε νερό από ποτάμι). Είναι μια πολύ καλή πρακτική που λειτουργούν σαν φυσικά καταφύγια. η απαλλαγή του χώρου από ζιζάνια. Για να υπάρχει επίσης διαθέσιμη τροφή σ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης των σαλιγκαριών. .

μ.) και από πάνω τοποθετείται ένα μεταλλικό πλέγμα που συνολικά θα φτάσει το όλο ύψος της περίφραξης το 1. με φυτά για . μετά αγριομάρουλο (ή πέρκο) και πάλι στην άκρη έρπον τριφύλλι. Στα παρτέρια πάχυνσης βάζουμε τον γόνο που είναι διαβαθμισμένος ανάλογα με την ηλικία του. μετά ηλίανθο.60-2. Περιμετρικά του όλου χώρου τοποθετείται κυματοειδής ή τραπεζοειδής γαλβανισμένη λαμαρίνα (όπως του κλειστού τύπου) σε ύψος μέχρι 60-70 εκ. Τα φυτά της καλλιέργειας θα έχουν τότε ένα ύψος γύρω στα 10 cm (δηλαδή 1. οπότε θα πρέπει να προβλεφθεί συμπληρωματικός χώρος περί τα 500 τ. καλές συνθήκες για να διαχειμάσουν εκεί τα σαλιγκάρια. Τα νέα φυτά που σπέρνουμε είναι διαφορετικά από αυτά που υπάρχουν στα παρτέρια πάχυνσης. μετά κοκκινογούλι (ή ραδίκι ιταλικό).00 μ. μετά ουγγρικό γουλί. Το τριφύλλι δημιουργεί στις άκρες καλή πυκνότητα. Στα παρτέρια αναπαραγωγής μπαίνουν οι γεννήτορες την άνοιξη. 34 Οι διάδρομοι και οι υπόλοιποι κενοί χώροι του κτήματος θα πρέπει να είναι καθαροί. για να μην καταφεύγουν εκεί τα σαλιγκάρια που δραπετεύουν από τα παρτέρια. Έτσι στα παρτέρια αναπαραγωγής βάζουμε για παράδειγμα στις άκρες τριφύλλι. όπως και στην κλειστή. Σ’ αυτά τα παρτέρια σπέρνουμε στα τέλη Φεβρουαρίου ουγγρικό γουλί.5 μήνα μετά την σπορά). Υπάρχει περίπτωση προς το τέλος της σαιζόν (Αύγουστος-Οκτώβριος) να απαιτηθεί συμπληρωματική τροφή για τα σαλιγκάρια στον χώρο πάχυνσης (2η χρονιά). (μέσα στο χώμα θα μπει σε βάθος 50 εκ. απαλλαγμένοι από χόρτα ή καλλιέργεια. υπάρχουν τα παρτέρια αναπαραγωγής και τα παρτέρια της πάχυνσης. στη μέση ηλίανθο και μετά σέσκουλο (ή κοκκινογούλι). Για να διευκολυνθεί το φύτρωμα και στην συνέχεια να έχουμε γρήγορη ανάπτυξη των φυτών χρειάζεται να ποτίζουμε τακτικά. Εκτροφείο ανοικτού τύπου Στην ανοικτή εκτροφή.

τα 12 παρτέρια θα είναι πάχυνσης και τα 8 παρτέρια αναπαραγωγής.170 σαλιγκάρια/τ.χ. ότι έχουμε 12 παρτέρια και η συνολική έκταση καθαρής πάχυνσης είναι 1.μ. (3. καθαρού χώρου πάχυνσης. Επειδή υπάρχει θνησιμότητα στην αρχική φάση ο δείκτης θα βρίσκεται στα 200 σαλιγκάρια/τ. έκτασης πάχυνσης (το 1 τ. Εάν μιλήσουμε για καθαρό χώρο πάχυνσης. με κάποιο λάθος χειρισμό έχουμε μια επιβάρυνση 10-15% προς την αρνητική πλευρά.890 τ.μ. δηλαδή ότι το παρτέρι έχει έκταση 157. πράσινο σκουλήκι με το βιολογικό σκεύασμα βάκιλος θουρεγκιένσις. Για τους υπολογισμούς μας θα χρησιμοποιήσουμε ότι τα 5 στρέμματα του εκτροφείου έχουν 12 παρτέρια πάχυνσης. 35 να διατραφούν τα σαλιγκάρια (συνήθως ηλίανθος σε άνθηση με χρονική διαβάθμιση κατά την σπορά) ή να πάρουμε υγιή φυτά από χώρο που έχουμε επισημάνει. Τον πρώτο χρόνο η θνησιμότητα είναι αυξημένη. κλπ) αν απαιτηθεί.50 τ. την αγριοκράμβη. Σε μία εκμετάλλευση εκτροφής σαλιγκαριών ανοικτού τύπου 5 στρεμμάτων. για τα ποντίκια/αρουραίους ειδικά ποντικοφάρμακα (δολώματα) μη τοξικά για τα σαλιγκάρια. Ο δείκτης πυκνότητας πάχυνσης στα ανοικτά εκτροφεία είναι από 150 . κρεμμυδοφάγος με δολώματα εντομοκτόνου-πίτυρου στους διαδρόμους. στον χώρο αυτό μπορούμε να σπείρουμε ένα είδος λάχανου.μ.μ. Στόχος μας είναι στο τέλος να παράγουμε ένα πληθυσμό 500. δίνουν για συμπληρωματική τροφή έτοιμη ζωοτροφή εμπορίου. Το μέγεθός τους όπως δίνεται από τις εταιρείες είναι περί τα 10- 13γρ. Την πρώτη χρονιά στα οκτώ παρτέρια αναπαραγωγής βάζουμε περί τα 250 κιλά γεννήτορες. Από κάθε σαλιγκάρι αναπαραγωγής μόλις τα 20 με 25 αυγά του θα φτάσουν σε εμπορεύσιμο μέγεθος./σαλιγκάρι. είναι το 1/250 του παρτεριού πάχυνσης). τότε ο δείκτης πυκνότητας είναι περί τα 250 σαλιγκάρια/τ. με τα πρώτα κρύα.μ. η οποία έχει υψηλό δείκτη μετατρεψιμότητας τροφής/σάρκα. Υπάρχουν κάποιες πρακτικές για την αντιμετώπιση των εχθρών (π. σαν συμπληρωματική τροφή της επόμενης άνοιξης.5Χ45). Περί τον Οκτώβριο. Η διάρκεια πάχυνσης είναι από 12-18 μήνες (ανάλογα με την γεωγραφική περιοχή).000 σαλιγκαριών στα 5 στρέμματα.μ.. Αρκετοί εκτροφείς. ιδίως στο εξωτερικό. θα έχουμε σημαντικές ζημιές. Αυτό στατιστικά σημαίνει ότι οι εκκολαπτικές και μετα-εκκολαπτικές απώλειες συνολικά είναι της τάξης του 50- 75%. Το υψηλό αυτό ποσοστό πρέπει να μας προβληματίζει γιατί εάν κάποια στιγμή. Η αναλογία παρτεριών πάχυνσης προς αναπαραγωγής είναι 60-65/40-35.000 γεννητόρων. Επομένως μιλάμε για ένα πληθυσμό των 24. . Αυτός είναι ο τελικός δείκτης προς το τέλος της περιόδου. Κατά την διάρκεια της αναπαραγωγής και πάχυνσης δεν χρησιμοποιούνται λιπάσματα ή φυτοφάρμακα. έκτασης πάχυνσης.

και σε «κουλούρες» των 100μ. όμως όταν προσαρμοστούν στο περιβάλλον σταματάει το φαινόμενο αυτό. Βάσει της ακτίνας ψεκασμού υπολογίζουμε τις γραμμές των σωληνώσεων του νερού και του αριθμού των μπεκ (μας βοηθάει να έχουμε μπεκ μεγάλης ακτίνας συνήθως μέχρι 10μ. Αυτό μπαίνει 20 εκ. Περιμετρικά στην μια πλευρά των παρτεριών. Η ακτίνα ψεκασμού (όχι η διάμετρος) ποικίλει. Είναι πλάτους 1. για να μην μπορούν τα σαλιγκάρια να σκαρφαλώνουν πάνω τους καi να βγαίνουν από τους χώρους τους. υπάρχει ο σωλήνας διανομής του νερού και τα μπεκ ψεκασμού νερού.000 – 1. Οι πτυχώσεις συγκρατούνται σε γωνία 450 από πλαστικά άγκιστρα. 36 Κάθε στρέμμα ανοικτής εκτροφής αποδίδει περί τα 1. Το δίχτυ αυτό. Στην περίμετρο των παρτεριών υπάρχουν τα ειδικά δίχτυα (Helitex). Τα δίχτυα έχουν ειδικές προεξοχές/βεράντες. στο πάνω ή κάτω μέρος. Είναι κατασκευασμένο 100% από πολυαιθυλένιο μη τοξικό. Τον πρώτο καιρό υπάρχει η τάση της φυγής και αρκετά σαλιγκάρια πιθανόν να δραπετεύσουν. προέλευσης Ιταλίας κοστίζει 2€/μέτρο. Δίχτυ με δύο πτυχώσεις μη διαφυγής σαλιγκαριών σε ανοικτή εκτροφή . Η πρώτη πτύχωση ξεκινά 50 cm από το έδαφος.200 κιλά κατά μέσο όρο εμπορεύσιμων σαλιγκαριών το έτος (σύμφωνα με στοιχεία που δίνουν οι εταιρείες). δηλαδή μια πρακτική που παρεμποδίζει να φεύγουν τα σαλιγκάρια μακράν του οριοθετημένου χώρου τους.20μ. η δε δεύτερη 85 cm από το έδαφος.5Χ45 μ. διπλή πτύχωση («τσέπες»). Στα παρτέρια οι συνήθεις διαστάσεις τους είναι 3. Οι πάσσαλοι τοποθετούνται από την εξωτερική πλευρά του διχτύου. Αυτό απαιτεί καλή παροχή νερού). χρώματος μαύρου για σκίαση και απορρόφηση των ακτινοβολιών. που σταθεροποιούνται στους περιμετρικούς πασσάλους (συνήθως είναι ξύλινοι). μέσα στο χώμα και το ελεύθερο μέρος του είναι 1μ.

. Σπορά στα παρτέρια αναπαραγωγής.Κτηνοτροφικό γογγύλι Στην εικόνα αριστερά δίνεται και το εύρος σποράς κάθε φυτού σε μέτρα. 37 Επεξήγηση: 1. -Τριφύλλι το έρπον -Μίγμα ραδικιών -Ηλίανθος -Κτηνοτροφικό γογγύλι και σέσκουλα -Τριφύλλι το έρπον 2. Σπορά σε παρτέρια πάχυνσης -Μίγμα από σέσκουλα – πέρκο σέσκουλα .

38 Παρτέρια και διάδρομοι σε ανοικτό εκτροφείο Πότισμα των φυτών και δροσισμός των σαλιγκαριών .

39 Χρονοδιακόπτης/ηλεκτροβάνα παροχής νερού σε ανοιχτή εκτροφή Μεγάλη ανοικτή μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών στην Ιταλία .

. Ξάνθης Σε κάθε παρτέρι ή σε ορισμένο αριθμό παρτεριών. Προς τον Οκτώβριο και πάντοτε σύμφωνα με τις καιρικές συνθήκες. που καλόν είναι να είναι σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό των παρτεριών. Γύρω από τα παρτέρια υπάρχουν οι διάδρομοι πλάτους 1μ. Συνήθως απαιτείται χρόνος περί τα 30-45 λεπτά μια φορά την ημέρα. Ο δροσισμός γίνεται μόλις βραδιάσει. για την διαφυγή των νερών. Χρησιμοποιούνται κοινά μπεκ για πότισμα των φυτών (τεχνητή βροχή) και συγχρόνως τον δροσισμό των σαλιγκαριών. 40 Εκτροφείο σαλιγκαριών ανοικτού τύπου στο Δασοχώρι Ν. αλλά για λιγότερο χρόνο (απαιτείται τότε χρονοδιακόπτης). υπάρχει χρονοδιακόπτης (ηλεκτροβάνα) που ρυθμίζουμε τον χρόνο και την ποσότητα νερού που θα απαιτηθεί για να ποτίσουμε τα φυτά και να δροσίσουμε τον χώρο που βρίσκονται τα σαλιγκάρια. σταματάνε τα ποτίσματα. Εάν υπάρχει επάρκεια νερού δεν απαιτείται ο χρονοδιακόπτης. Άρα μπορούμε τα παρτέρια να τα υψώσουμε λίγο (δημιουργία «σαμαριών»). Μπορεί όμως να λειτουργεί η υδρονέφωση 3-4 φορές κατά την διάρκεια της νύχτας. δεν είναι δραστήρια και δεν χρειάζεται να λειτουργήσει η υδρονέφωση. Για τα πουλιά μπορεί να τοποθετηθεί ένα δίχτυ (αν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα) ή να χρησιμοποιηθούν ειδικά όργανα που κάνουν ένα ιδιόρρυθμο θόρυβο και διώχνουν τα πουλιά (είναι αυτά που χρησιμοποιούνται σε φυτοκαλλιέργειες). Κατά την διάρκεια της ημέρας τα σαλιγκάρια ξεκουράζονται.

κάνουν το διάφραγμα για να διαχειμάσουν. Το «στέγνωμα» είναι μια διαδικασία που κρατά περί την μία εβδομάδα και κατά την οποία τα σαλιγκάρια αποβάλλουν τα περιττώματά τους και ένα μέρος της υγρασίας τους. για να απαλλαγεί το πεπτικό . Η διαδικασία αυτή γίνεται πάντα τις πολύ πρωινές ώρες της ημέρας και κρατάει λίγες ημέρες. θα μπορούσαμε να πούμε ένα είδος γήρατος. αφού τον διαβαθμίσουμε κατά ηλικία (βάρος). Την πρώτη χρονιά (τον Νοέμβριο) πουλάμε τους γεννήτορες που βάλαμε στο εκτροφείο την άνοιξη. Μπορεί να γίνει και τοποθέτηση λευκών χαρτιών (κόλες Α3 μη πλαστικοποιημένες) μέσα στους χώρους εκτροφής. Τα σαλιγκάρια τα μαζεύουμε για να τα οδηγήσουμε προς πώληση ή για την μεταφορά τους από τους χώρους αναπαραγωγής στους χώρους πάχυνσης. Εάν έχουμε περίσσευμα αναπτυγμένων σαλιγκαριών τα οδηγούμε προς πώληση. Η διαβάθμιση του γόνου μπορεί να γίνει τον Νοέμβριο μόνο στην περίπτωση που κάνουμε χρήση ψυκτικών αποθηκευτικών χώρων. Κόβονται τα φυτά σε ένα ύψος χαμηλό. Τα σαλιγκάρια θα έχουν το κατάλληλο μέγεθος και βάρος. απ’ όπου τα συλλέγουμε. σκληρό κέλυφος και προσέχουμε το στοματικό του άνοιγμα να είναι αναδιπλωμένο προς τα έξω (είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα). Στην βιβλιογραφία αναφέρεται και μια άλλη εργασία που λέγεται «καθάρισμα». Κατ’ αυτήν τα σαλιγκάρια μεταφέρονται σε καθαρά δοχεία (σε μικρές παρτίδες) και τα ταΐζουμε ζωοτροφή (όπως στην κλειστή εκτροφή). Για την καλή διαχείμανση των σαλιγκαριών. που θεωρείται η δυσκολότερη εργασία του σαλιγκαρο-εκτροφέα. Την άνοιξη που σταματάει η διαχείμανση. Στην συνέχεια κλείνονται στο κέλυφός τους. το κούρεμα των φυτών είναι πολύ αυστηρό και τα φυτά έχουν ελάχιστα εκατοστά ύψος. Τα υπόλοιπα σαλιγκάρια διαχειμάζουν μέσα στον χώρο των παρτεριών. αφού προηγουμένως έχουν υποστεί μία προσεκτική διαλογή και προωθηθούν στην αγορά. Έτσι σ’ αυτή την κατάσταση τοποθετούνται σε δίχτυα (μέσα συσκευασίας βάρους 7-8 κιλών). Τα σαλιγκάρια πριν πουληθούν τοποθετούνται σε μεγάλα καλά αεριζόμενα κλουβιά (μεταλλικά ή ξύλινα κιβώτια) και σε αεριζόμενους χώρους για να «στεγνώσουν» (το ύψος που τα στοιβάζουμε είναι το 1/5 του κλουβιού). 41 Τέλος Οκτωβρίου με Νοέμβριο γίνεται η συλλογή των σαλιγκαριών. στα παρτέρια πάχυνσης και αργότερα τα σαλιγκάρια που έχουν την ώριμη ηλικία για γεννήτορες στα παρτέρια αναπαραγωγής. οδηγούμε τον γόνο μας. Σαλιγκάρια που έχουν συλλεγεί βρεμένα κατά την διαδικασία αυτή έχουν υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Άλλα σαλιγκάρια καταφεύγουν στα πλαϊνά δίχτυα. Τις «μάνες» αυτές πρέπει να τις πουλήσουμε αμέσως γιατί έχει παρατηρηθεί πως μετά την γέννα εμφανίζουν μεγάλη θνησιμότητα. δηλαδή για να αναγκαστούν να μπουν στο έδαφος και να προφυλαχθούν από τις καιρικές συνθήκες του χειμώνα. Τα σαλιγκάρια αρέσκονται πάρα πολύ στο ανοικτό χρώμα και έτσι καταφεύγουν κατά την διάρκεια της νύχτας και ανεβαίνουν και προσκολλώνται πάνω στο πανί. Κατά το σούρουπο γίνεται η τοποθέτηση ενός άσπρου πανιού επιφανειακά πάνω στα κομμένα φυτά.

Τοποθέτηση άσπρων πανιών για το μάζεμα των σαλιγκαριών Τοποθέτηση λευκών σελίδων Α3 . Η εργασία αυτή του «καθαρίσματος» συνήθως δεν γίνεται από τους εκτροφείς μας. Μετά από μία εβδομάδα οδηγούνται στην διαδικασία του «στεγνώματος». 42 σύστημα των σαλιγκαριών από υπολείμματα εδάφους και μικρών χαλικιών.

43 Κλουβί για το «στέγνωμα» των σαλιγκαριών Μεταλλικός κλωβός για το «στέγνωμα» των σαλιγκαριών .

της Βαρκελώνης.25mm. μπορεί να τοποθετηθεί ένα θερμομονωτικό πανί μέσα στο παρτέρι για το ξεχειμώνιασμα των σαλιγκαριών. την μέση τιμή για την συγκεκριμένη ποιότητα. είναι εξαρτώμενη των τιμών του σαλιγκαριού στις αγορές του Παρισιού.75€ και για την δεύτερη κλάση 3. Ο δεύτερος τρόπος εξαλείφει τον κίνδυνο των απωλειών από τυχόν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και τον κίνδυνο των ενδεχόμενων πλημμυρών. ο χρόνος «αποξήρανσης και εξυγίανσης» να είναι 15 ημέρες. Οι τιμές είναι διαφορετικές ανάλογα με το μέγεθος του σαλιγκαριού. Οι εταιρείες προσέχουν τα σαλιγκάρια να έχουν σκληρό κέλυφος. με ελεγχόμενη θερμοκρασία (κοινά ψυγεία) γύρω στους 5οC. 44 Η τιμή αγοράς που δίνεται στον παραγωγό κάθε Ιανουάριο και ισχύει για όλο το χρόνο. στις διεθνείς αγορές. έχουμε μια διαφορά της θερμοκρασίας του εδάφους κατά 7-100C υψηλότερη απ’ ό. είναι για την πρώτη κλάση 3. της Μαδρίτης και της Ρώμης. τα σαλιγκάρια να είναι συσκευασμένα σε κιβώτια που δεν θα υπερβαίνουν τα 10Kg. Η διαχείμανση μπορεί να γίνει και σε μια αποθήκη – ψυγείο (απαιτείται δαπάνη οπότε ανεβαίνει το κοστολόγιο). κάτω από ειδικές διαδικασίες.55€. Οι κλάσεις διαβάθμισης είναι: -Διάμετρος άνω των 25mm.τι έξω (σύμφωνα με την εταιρεία παραγωγής). Ως κριτήριο λαμβάνεται η μεγάλη διάμετρος του περιστομίου του κελύφους (όπως σχηματίζεται η έλλειψη). που καταγράφεται κατά την στιγμή της πώλησης. Για το έτος 2010 οι τιμές που δίνονται από εταιρείες για τα σαλιγκάρια ανοικτής εκτροφής που έχει συμβάσεις. Άλλες εταιρείες δίνουν ως τιμή πληρωμής στον παραγωγό. Με την χρήση του αναπνεύσιμου αυτού υλικού από πολυπροπυλένιο. Τα σαλιγκάρια (μικρά και μεγαλύτερα) μπαίνουν λίγο ή και περισσότερο μέσα στο χώμα και διαχειμάζουν εκεί. Για την αποφυγή και προστασία των σαλιγκαριών από παγετούς. η δε θνησιμότητα να είναι σε ανεκτά επίπεδα. Η διαχείμανση σ’ όλα τα ανοικτά εκτροφεία στη χώρα μας γίνεται μέσα στα παρτέρια. Η πληρωμή γίνεται σε 30 ημέρες μετά την παράδοση και μετά από τον σχετικό έλεγχο της εταιρείας και των κτηνιατρικών αρχών. . -Διάμετρος μεταξύ 18 . Το μέγεθος της διαμέτρου κατά μήκος του κελύφους του σαλιγκαριού είναι τότε >32mm.

45 Θερμομονωτικό πανί για το ξεχειμώνιασμα Μεταφορά σαλιγκαριών .

τους γεννήτορες και την τεχνογνωσία ανέρχεται περί τις 17.000 μ.πάσσαλοι εσωτερικοί. την αγορά του αγρού. Για παράδειγμα. λαμαρίνες και συρματοπλέγματα).αγορά του ειδικού διχτύου (μήκους 2. όταν αυτό είναι έκτασης 5 στρεμμάτων. Για ένα εκτροφείο ανοικτού τύπου η εργασία που απαιτείται είναι κατά μέσο όρο 800 έως 900 ώρες τον χρόνο. μια απο- θήκη. την γεώτρηση.αγορά σπόρων. Το κόστος που δίνουν οι εταιρείες και αφορά μόνο την αγορά σπόρων. 46 Ο εκτροφέας θα πρέπει οπωσδήποτε να τηρεί ένα ημερολόγιο εργασιών όπου καθημερινά θα πρέπει να καταγράφει τις εργασίες που εκτελεί. Αν κάποιες εργασίες τις κάνει ο εκτροφέας. την παραγωγή. .εξωτερική περίφραξη 300 μέτρων (πάσσαλοι.000 €. . κλπ. . τα έξοδά του.αγορά των πιστοποιημένων σαλιγκαριών αναπαραγωγής. για 5 στρέμματα θα συνυπολογίσουμε τις εξής δαπάνες: έξοδα εγκατάστασης εκτροφής . .όργωμα & λίπανση εκτροφείου. έξοδα εγκατάστασης του εκτροφείου . . Ο εκτροφέας επίσης θα πρέπει να εφαρμόζει πιστά τις γεωργικές συμβουλές. ως επίσης τις προμήθειες τις βρει από διάφορες «πηγές» μόνος του. το ειδικό δίχτυ περίφραξης παρτεριών. και ύψους 1. . Θα πρέπει να συμβουλεύεται για τα θέματα τεχνικής της εκτροφής έναν γεωπόνο γεωργικό σύμβουλο και για τα θέματα της υγιεινής και ασθενειών έναν σύμβουλο κτηνίατρο (αυτό ισχύει για όλες τις μορφές εκτροφής).αρδευτικό σύστημα (ποτίσματος και δροσισμού).επίβλεψη και παροχή τεχνογνωσίας. την θνησιμότητα. δηλαδή τις εργασίες που θα πρέπει να κάνει κατά την διάρκεια του έτους. ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ Τα έξοδα κατασκευής του εκτροφείου εξαρτώνται από το μέγεθος του.ανάλυση εδάφους. Στα 5 στρέμματα περιλαμβάνονται και οι διάδρομοι.20 μ). τότε σίγουρα το κόστος θα είναι πολύ χαμη- λότερο. . . τον χρόνο που δαπανά. Στα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε ακόμα κάποια εργαλεία και μηχανή- ματα χειρός που ενδεχομένως θα πρέπει να προμηθευτούμε.

ιδίως μετά τον πρώτο χρόνο. λιπάσματα. είναι χαμηλή. 47 ΕΤΗΣΙΟ ΚΟΣΤΟΣ Για τον προσδιορισμό του ετήσιου κόστους πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τα εξής στοιχεία: Είδος δαπάνης -Αποσβέσεις κεφαλαίου (για 10 χρόνια) -Έξοδα λειτουργίας (σπόροι. ζιζανιοκτόνα. -Η δαπάνη εγκατάστασης και λειτουργίας. για κάποιους. -Η εργασία γενικά στα ανοικτά εκτροφεία σαλιγκαριών είναι εύκολη και δεν απαιτεί σημαντικό χρόνο. κ. ρεύμα) -Έξοδα κατεργασίας εδάφους -Έξοδα συσκευασίας & μεταφοράς -Εργατικά -Έκτακτα Έξοδα Πλεονεκτήματα των ανοικτών εκτροφείων σαλιγκαριών -Η μέθοδος προσομοιάζει με αυτό της φύσης.λπ. . είναι εξαιρετικά. -Η τεχνογνωσία που απαιτείται είναι πολύ πιο εύκολη απ ‘ ότι στον τύπο της κλειστής εκτροφής. Πάλι θα τονίσουμε ότι θα πρέπει να έχουμε στοιχεία τριετίας στην παραγωγή. των σαλιγκαριών ανοικτής εκτροφής. για να επενδύσουμε σ’ αυτόν τον τύπο εκτροφής. -Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (γεύση. άρωμα). η τρυφερότητα της σάρκας.

-Προφυλάσσονται από τα πουλιά και τα έντομα. -Έχουμε καλή προστασία από τα φυτοφάρμακα. άρα μεγάλη κερδοφορία. Η κλειστή εντατική εκτροφή είναι τύπου θερμοκηπίου (θάλαμοι). Όταν το σαλιγκάρι εκτροφής μεγαλώσει πέραν του ενός έτους. μαυρίζει και σκληραίνει η σάρκα του. τον παγετό. Η σάρκα τους είναι άσπρη. ακόμη και όταν η τροφή είναι άφθονη. Αλλά και στην κλειστή ημι-εντατική εκτροφή οι συνθήκες όσον αφορά τον άνεμο. βιταμινών. με υψηλή αναμενόμενη παραγωγή. Θα πρέπει να προσέξουμε την πυκνότητα εκτροφής γιατί σε υψηλούς συνωστισμούς τα σαλιγκάρια αναπτύσσονται πιο αργά. κλπ. αλλά δεν υπάρχει σήμερα η ανάλογη τεχνογνωσία. Σ’ αυτή την περίπτωση το ποσοστό θνησιμότητας είναι υψηλότερο. με ελεγχόμενες όλες τις συνθήκες. -Απαιτούν λίγο χρόνο και εύκολη εργασία. είναι από καθαρά φυτικές ελεγχόμενες ζωοτροφές. Είναι δύσκολη εκτροφή. όπως το γνωρίζουμε. -Υπάρχει πλήρης επίβλεψη της εκτροφής. φωτισμού) όταν πρόκειται για την εντατική εκτροφή και ιδίως υγιεινής. ΑΠΘ] έφτασε με την έρευνα και τους πειραματισμούς. Χαρακτηριστικά του κλειστού τύπου εκτροφής Γενικά τα σαλιγκάρια είναι ευαίσθητα και προσαρμόζονται καλύτερα όταν τα μεταφέρουμε σε περιβάλλον όμοιο με το δικό τους. Στην εντατική εκτροφή έχουμε αναπαραγωγικό αποτέλεσμα ανεξάρτητα από την εποχή του έτους. Τα εκτροφεία κλειστού τύπου παρουσιάζουν τα εξής χαρακτηριστικά: -Τα σαλιγκάρια διαβιούν σε ελεγχόμενες συνθήκες (θερμοκρασίας. όταν αυτά χρησιμοποιούνται σε γειτονικούς αγρούς. σε παραγωγή σαλιγκαριών με θετικά αποτελέσματα μέχρι την 8η γενεά (μετά σταμάτησε το πρόγραμμα). -Τα σαλιγκάρια εκτροφής έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. ελεγχόμενους από Υπηρεσίες. -Ο καταναλωτής γνωρίζει ότι τα σαλιγκάρια που θα καταναλώσει εκτρέφονται σε συνθήκες και χώρους απόλυτα υγιεινούς. . την βροχή είναι ηπιότερες από τις συνθήκες που υπάρχουν σε ενός ανοικτού τύπου εκτροφείο. -Είναι παραγωγικός ο τύπος αυτός. -Χρησιμοποιούνται μικρότερες εκτάσεις γης απ’ ότι τα ανοιχτά. Προς το παρόν δεν υιοθετείται αυτή η μορφή εκτροφής. καθηγήτρια βιολογίας. υγρασίας. Σ’ αυτές τις συνθήκες το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) [Λαζαρίδου Μαρία. το χιόνι. η διατροφή τους είναι πλήρης από απόψεως πρωτεϊνών. αποδίδει πολύ μεγάλη παραγωγή. 48 8. -Ο τύπος αυτός της εκτροφής απαιτεί όμως υψηλή τεχνογνωσία και προσεκτικότητα στις λεπτομέρειες.

5 μηνών και μέσου βάρους 18 γραμμαρίων . σε ηλικία 3. 49 Σαλιγκάρια Helix aspersa με χαρακτηριστική άσπρη σάρκα Σαλιγκάρια πριν την συλλογή τους.

Προετοιμασία γεννητόρων 2. Αναπαραγωγή Το στάδιο αυτό περιλαμβάνει τρεις φάσεις: 1. Παραγωγή αυγών από γεννήτορα . καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου Θεσσαλίας). ενώ η απόθεση των αβγών πραγματοποιείται σε ειδικούς χώρους απόθεσης που τοποθετούνται μέσα στους κλωβούς αναπαραγωγής. α. Οι αποθέσεις μεταφέρονται στο εκκολαπτήριο μέσα στα εκκολαπτικά δοχεία. H θρέψη των ζώων θα γίνεται με ειδικής σύστασης τεχνητό σιτηρέσιο. Πριν αναπαραχθούν τα ζώα προηγείται μία φάση εγκλιματισμού τους στις νέες συνθήκες. 50 9. Σε 3-4 ημέρες από την στιγμή που θα μπουν οι γεννήτορες στο εκκολαπτήριο και ταϊστούν αρχίζουν άμεσα και ζευγαρώνουν. Αναπαραγωγή 3. Επώαση αβγών (Εκκολαπτήριο). Στάδια εκτροφής του κλειστού τύπου εκτροφής Το μοντέλο εκτροφής που ακολουθεί το Εργαστήριο Γαστεροπόδων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Βόλου είναι η κλειστή ημι-εντατική εκτροφή του Helix aspersa Muller με: αναπαραγωγή και εκκόλαψη σε ελεγχόμενες συνθήκες και πάχυνση σε εξωτερικά πάρκα (διχτυοκήπια) (Νεοφύτου Χρήστος. Οι γεννήτορες τοποθετούνται σε συνθήκες αναπαραγωγής μέσα σε ειδικούς κλωβούς.

μ. συντήρηση και προετοιμασία των γεννητόρων (Χώρος διαχείρισης γεννητό- ρων γόνου).Υποδοχή.Μικρό εργαστήριο. Ο χώρος αυτός καλύπτει για εμπλουτισμό σε γόνο διχτυοκήπια συνολικής έκτασης 2-4 στρεμμάτων. 51 Τεχνικές προδιαγραφές θαλάμου αναπαραγωγής -Επιλογή χώρου -Ύψος επένδυσης -Διαθέσιμα υλικά κατασκευής -Θάλαμος κατασκευασμένος με συμβατά υλικά (τούβλα. 3.Αποθήκη. υ γ ρα σ ία ς . 2.Εκκολαπτήριο. Η μονάδα αναπαραγωγής είναι ένας κλειστός ελεγχόμενος χώρος 70 τ. φω τισ μ ο ύ κ α ι ε ξα ε ρισ μο ύ) Ε κ κ ολ α π τή ρ ιο 35 m 2 4 m2 Α ν α πα ρ α γ ω γ ή κ α ι π ρ ο πά χ υν σ η Δ ια χε ίρ ιση (εγ κ λ ιμ α τ ισμ ό ς ) γ ε ν ν ητ ό ρ ω ν 10 m 2 Α πο θ ή κ η 1 7 m 2 Ε ρ γ α σ τή ρ ιο 4 m 2 . Η κατασκευή γίνεται με σιδηροκατασκευή & panels.Αναπαραγωγή & προπάχυνση (κλωβοί αναπαραγωγής γυάλινοι ή πλαστικοί). (10Χ7). τσιμέντα. κλπ) -Θάλαμοι τύπου πάνελ (panel). 5. Μ Ο Ν ΑΔΑ ΑΝ ΑΠ ΑΡΑΓΩ ΓΗ Σ 70m 2 (μ ε ε λ εγ χό μ εν ε ς σ υ ν θή κ ες θ ερ μο κ ρ ασ ίας . 4. Χώροι και εξοπλισμός μιας μονάδας αναπαραγωγής 1.

52

Ως υπόστρωμα απόθεσης των αυγών χρησιμοποιείται το ροκανίδι
(απολυμασμένο) και το χώμα. Ο γόνος διατηρείται περί τις 15 ημέρες μέχρι να
στερεοποιηθεί (ασβεστοποιηθεί – σκληρυνθεί) και τότε μόνο μεταφέρεται στη μονάδα
πάχυνσης (διχτυοκήπιο). Άρα η διατροφή του θα πρέπει να είναι προσεγμένη με την
προθήκη κατάλληλης ποσότητας ασβεστίου.

Σαλιγκάρια σε ηλικία ενός μηνός

Συνθήκες μέσα στο εκκολαπτήριο
Τρεις είναι οι φυσικοί ελεγχόμενοι παράγοντες: Φως, Θερμοκρασία και Υγρασία.
1.Φωτισμός-Φωτοπερίοδος (LD). Υπάρχει αυτόματος φωτισμός (φώτα φθορισμού) που
παρέχει αρχικά την ημέρα 13 ώρες φωτός και 11 σκότους. Όσο προχωράει η ανάπτυξη
η σχέση μεταβάλλεται και γίνεται 11 ώρες φωτός και 13 ώρες σκότος.
2.Θερμοκρασία (Τ). Χρειάζονται σταθερές θερμοκρασίες. Ξεκινάμε από 22 έως 22,5 ο
C και καταλήγουμε σταδιακά στους 21 ο C. Αυτό ελέγχεται αυτόματα με τους μηχανι-
σμούς που διαθέτει η επιχείρηση.
3.Υγρασία (R.H.). Απαιτείται σταθερή υγρασία γύρω στο 60, 70 έως 75%.
Όλοι αυτοί οι παράγοντες θα πρέπει να συμβαδίζουν.
Προσπαθούμε να έχουμε τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Το σύνολο των απωλειών
δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερο από το 10%.
Χειρισμοί
-Καθημερινός έλεγχος, απομάκρυνση αυγών, αντικατάσταση υποστρώματος.
-Γεννήτορες: Κρατούμε αυτά τα σαλιγκάρια που έχουν καλύτερα μορφολογικά στοιχεία,
καλές εμφανίσεις ανάπτυξης, υγιή, για να μας αποδώσουν καλύτερα αποτελέσματα. Η
σάρκα τους να είναι άσπρη ή ελαφρώς να κιτρινίζει. Κέλυφος πορσελάνινο. Κύριο

53

χαρακτηριστικό ενός ώριμου σαλιγκαριού είναι το γυρισμένο και παχυσμένο
περιστόμιο. Δεν έχουν συγκεκριμένη γεύση. Μετά τους 12 μήνες αρχίζει και μαυρίζει η
σάρκα τους. Η διάμετρος του κελύφους τους έχει ξεπεράσει τα 30 χιλιοστά. Μέσο
βάρος-μέγεθος γεννητόρων 14 γρ. Στη φύση το γενετικό υλικό (γεννήτορες) ξεκινούν
από ένα βάρος 8-9 γραμμαρίων.
-Διατροφή: αποξηραμένα σιτηρέσια.
Για την Ελλάδα η όλη παραγωγική διαδικασία ξεκινά από τον Φεβρουάριο (σε
θάλαμο αναπαραγωγής) και καταλήγει έως μέσα Νοεμβρίου.
Στο εκκολαπτήριο οι εργασίες ξεκινούν τον Φεβρουάριο μέχρι τα τέλη Απριλίου.
Από τα μέσα Απριλίου μέχρι αρχές Μαΐου (πάντοτε αναλόγως των κλιματικών
συνθηκών) ο γόνος μεταφέρεται στα διχτυοκήπια όπου παραμένει για πάχυνση μέχρι το
αργότερο μέσα Νοεμβρίου, που θα έχουμε το αναμενόμενο εμπορεύσιμο βάρος για
πώληση των τελικών προϊόντων. Καλό από πλευράς εμπορίας είναι να μην παράγεται
όλο το τελικό προϊόν σε μια μόνο χρονική στιγμή. Θα πρέπει να υπάρξει παραγωγή σε
διαφορετικά χρονικά διαστήματα για να πετύχουμε καλύτερες τιμές. Γι’ αυτό κάνουμε
διαβάθμιση του γόνου, δηλαδή ο γόνος δεν θα προωθηθεί όλος για πάχυνση, αλλά
σταδιακά γιατί δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει στην αγορά. Αν τυχόν το γνωρίζουμε θα
πράξουμε διαφορετικά.
Γενικά κατά την αναπαραγωγή παρατηρούνται υψηλά ποσοστά θνησιμότητας,
ιδίως κατά την πρώτη αναπαραγωγική περίοδο. Στην συνέχεια λόγω του εγκλιματισμού
του γενετικού υλικού και των νέων σαλιγκαριών στη νέα τους περιοχή, με τα νέα
διαφορετικά κλιματικά δεδομένα, η θνησιμότητα μειώνεται.
Όλα τα σαλιγκάρια ενός συγκεκριμένου είδους κάνουν για γεννήτορες (μάνες)
εφόσον έχουν την κατάλληλη ηλικία και ικανοποιητικό μέγεθος (ώριμα σαλιγκάρια).
Δηλαδή δεν χρειάζονται ειδικές «σαλιγκαρο-μάνες» ή ειδικοί γεννήτορες με
συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως συμβαίνει με την πιστοποίηση άλλων οργανισμών
του ζωικού βασιλείου. Οπωσδήποτε ελέγχεται η υγεία τους από πλευράς κτηνιατρικών
Υπηρεσιών.

Εξοπλισμός κλωβών αναπαραγωγής
1.Ταΐστρες
2.Ποτίστρες
3.Δοχεία για την απόθεση των αυγών
4.Βοηθητικές επιφάνειες για την προσκόλληση των σαλιγκαριών.

54

Ώριμοι γεννήτορες του Helix aspersa

Κλωβός αναπαραγωγής

ως γενετικό υλικό. που θα προσαρμοστούν στο συγκεκριμένο μικροκλίμα της περιοχής μας.ποσοστό >50%].  Από τα σαλιγκάρια που εισαγάγαμε στο εκτροφείο μας ως γενετικό υλικό την πρώτη χρονιά. Η αναπαραγωγή των σαλιγκαριών σήμερα σε όλα σχεδόν τα εκτροφεία της χώρας μας γίνεται μέσα στο διχτυοκήπιο. Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί στο θέμα της αγοράς γόνου [δεν είμαστε απορριπτικοί] και ότι θα πρέπει να βασιστούμε στους δικούς μας γεννήτορες. Στον χώρο αυτό το χαλίκι είναι μέχρι 2-3 εκατοστά. αναπτυχθεί στο δικό μας εκτροφείο και προορίζονται για αναπαραγωγή. διότι γενικά στις συστηματικές εκτροφές-καλλιέργειες το ξεκίνημα της παραγωγικής διαδικασίας από τον γόνο ή την έτοιμη σποροπαραγωγή βοηθάει την επιχειρηματική δραστηριότητα. Τις επόμενες περιόδους η θνησιμότητα ελαττώνεται σημαντικά. Πάντοτε πρέπει να κοιτάμε και τα οικονομικά αποτελέσματα σε μια μας επιλογή. Έτσι:  Έγιναν προσπάθειες τα τελευταία χρόνια εισαγωγής γόνου από Ιταλία. θα είναι μια σημαντική εξέλιξη. παρά από εκτροφείο/διχτυοκήπιο). Όταν τα σαλιγκάρια προέρχονται από εκτροφείο. στο θέμα της αγοράς και χρησιμοποίησης γόνου. Το σαλιγκάρι προσαρμόζεται σχετικά εύκολα αλλά θέλει ένα χρονικό περιθώριο για να ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα. Αναπαραγωγή στο χώρο του διχτυοκηπίου Αφορά την εισαγωγή του γενετικού υλικού σε ειδικούς διαμορφωμένους χώρους. Ως γεννήτορες χαρακτηρίζονται τα σαλιγκάρια που έχουν γεννηθεί. Η . αλλά είχαμε πολύ υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Αν οι εξελίξεις δείξουν κάτι διαφορετικό και ελπιδοφόρο. Πολλά σαλιγκάρια δεν μπορούσαν να αναπτυχθούν [φαινόμενο «νανισμού» . 55 Εγκλιματισμός/Προσαρμοστικότητα Μία πολλή σημαντική παράμετρος που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι η προσαρμοστικότητα. βλέπουμε ότι στους ενήλικους αυτούς πληθυσμούς έχουμε υψηλή θνησιμότητα (το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο όταν προέρχεται το γενετικό υλικό από την φύση. ο εγκλιματισμός των σαλιγκαριών. Στον χώρο αναπαραγωγής υπάρχουν πολλαπλοί χώροι (διαμερισματοποιήσεις) που κυμαίνονται από 2-7 χώρους. που βρίσκεται στην αρχή του διχτυοκηπίου και εκεί γίνεται η αναπαραγωγή και το αρχικό ξεκίνημα των μικρών σαλιγκαριών. Γαλλία. οι απώλειες την πρώτη χρονιά θα είναι λόγω προσαρμοστικότητας από 15 μέχρι 35%. Στα εκτροφεία ως γενετικό υλικό πάντοτε εισάγουμε σαλιγκάρια από εκτροφείο και όχι από την φύση. Προς τούτο ξεχωρίζουμε ένα εσωτερικό χώρο μέχρι 10% της συνολικής έκτασης.

Η πυκνότητα που επιθυμούμε είναι περί τα 140 σαλιγκάρια/τ. γίνεται σε χρόνο μόλις μιας εβδομάδος.000-10. Η αναπαραγωγική περίοδος (για το διχτυοκήπιο) ξεκινά από τα μέσα Μαρτίου (όλα εξαρτώνται από τον παράγοντα θερμοκρασία) και λήγει μέχρι στα μέσα Νοεμβρίου (8 μήνες). που κάθε σαλιγκάρι θα έχει βάρος από 14-20 γραμμάρια. β) του εδάφους και γ) κάτω από τα σκέπαστρα μέσα στο διχτυοκήπιο.000 ζώα για ένα στρέμμα διχτυοκηπίου. Παρακολουθούμε και καταγράφουμε με θερμόμετρα την θερμοκρασία α) του αέρα μέσα στο διχτυοκήπιο. σε συνεχή βάση. Τότε το βάρος τους θα είναι περί τα 0.05γρ. 56 προσαρμοστικότητα.μ. κατά κάποιους επιστήμονες. Σαλιγκάρια σε πλήρη πάχυνση . Τα μικρά σαλιγκαράκια μέσα σε 15 ημέρες από την εκκόλαψή τους οδηγούνται στον χώρο πάχυνσης. Ο αριθμός των σαλιγκαριών που εισάγουμε στον χώρο αναπαραγωγής είναι 8.

Μια μικρή κλίση είναι επιθυμητή για να φεύγουν τα νερά της βροχής. πηλώδη. υγρά πρέπει να αποφεύγονται. Μεταφορά γόνου στο χώρο της πάχυνσης -Έδαφος και στράγγιση εδάφους: Το σαλιγκάρι από την φύση του προτιμά τα ασβεστούχα εδάφη για τη λήψη ασβεστίου. Πάχυνση Απαραίτητες προϋποθέσεις. 57 β. Εδάφη βαριά. το οποίο είναι απαραίτητο για την κατασκευή του κελύφους του και την αναπαραγωγική δραστηριότητα. δεν μας ενδιαφέρει η χημική σύσταση του εδάφους (pH. Επίσης θα πρέπει να δώσουμε τον σωστό προσανατολισμό στο διχτυοκήπιο (παράγοντες όπως ηλιοφάνεια. ασβέστιο) αλλά μόνο η μηχανική του σύσταση. Επίσης πολύ αμμουδερά εδάφη που δεν κρατούν καθόλου υγρασία. Όμως στον τύπο αυτό της κλειστής εκτροφής. που πρέπει να λάβει κάποιος υπόψη του για την εκλογή του αγροτεμαχίου όπου θα γίνει η εγκατάσταση της επιχείρησης είναι: -Νερό: Εξασφάλιση νερού στο εκτροφείο (από γεώτρηση ή πηγάδι ή πόσιμο). Να προσεχθεί η μη ύπαρξη υπολοίπων φυτοφαρμάκων. . επειδή δεν έρχεται το σαλιγκάρι σε επαφή με το έδαφος κατά την διάρκεια της πάχυνσης. καθόσον μετά από μία ισχυρή βροχόπτωση μπορεί να παρασυρθούν τα πάντα. λιπασμάτων και βαρέων μετάλλων (να είμαστε προσεκτικοί αν θα χρησιμοποιήσουμε νερό από ποτάμι). -Κλίσεις: Το αγροτεμάχιο δεν θα πρέπει να έχει μεγάλες κλίσεις ή να είναι σε μέρος όπου λιμνάζουν νερά (λάκκες). Για την καλή στράγγιση των νερών θα πρέπει να εκλέγονται εδάφη που από μηχανικής συστάσεως του εδάφους να θεωρούνται μέτρια/μέσης σύστασης. διότι το νερό θα πνίξει τους ζωικούς οργανισμούς. κλπ). Τα εδάφη καλό θα είναι να στραγγίζουν σωστά. Πλαγιές με δυνατούς ανέμους πρέπει να αποφεύγονται.

Σε άριστες εκτροφές ο αριθμός αυτός μπορεί να ελαττωθεί στις 250.000. Μια πρακτική είναι μεταξύ διαδρόμων. ούτε πολύ θερμός. Στην πράξη η τάση είναι συνήθως 12V για όλα). Τα σαλιγκάρια θέλουν μια σχετική υγρασία μέσα στον χώρο που αναπτύσσονται. μετά από μια νεροποντή. οπότε έχουμε πολλαπλούς κύκλους το έτος. Εάν υπολογίσουμε το 1 σαλιγκαράκι στα 0. Μπορεί να γίνει και ένα όργωμα. Αυτό απαιτεί συνεχιζόμενες (κυλιόμενες) αναπαραγωγές. . ακολουθεί η δεύτερη παραγωγή μέχρι μέσα Νοεμβρίου (3.000 νεαρά σαλιγκαράκια ή γύρω στα 20 κιλά γόνου (στο ποσό αυτό υπολογίζονται και οι απώλειες) [βλέπε σε παρακάτω σελίδα σχετικό παράδειγμα]. Ο αερισμός παίζει ρόλο και στην ποσότητα νερού που θα χρησιμοποιήσουμε. με την άνοδο των θερμοκρασιών.5 μήνες. το έτος. απορροφά την θερμότητα. Το γκαζόν αυτό δεν τρώγεται από τα σαλιγκάρια. Τελευταία αναπτύσσεται η μεθοδολογία της συνεχόμενης αναπαραγωγής. ούτε στεγνός. Να υπάρχει δυνατότητα μετασχηματιστή που να παρέχει τάση 4-12 V.χ. Κατά την έναρξη των εργασιών γίνεται ισοπέδωση της επιφάνειας του χωραφιού.000/0.5 μήνες). Ο χώρος δεν θα πρέπει να είναι αποπνικτικά υγρός. ιδίως αν το έδαφος είναι πατημένο/συμπιεσμένο από βαριά μηχανήματα. με παραγωγές που φτάνουν μέχρι 8-9 τόνους το στρέμμα. Κάθε κύκλος παραγωγής κυμαίνεται γύρω στους 3.5 μήνες). Εργασίες πριν την κατασκευή.05 γρ. 58 Αερισμός: Ο αερισμός παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σαλιγκαριών. Η παραγωγικότητα μιας μονάδας πάχυνσης σαλιγκαριών υπολογίζεται ανά στρέμμα καλυμμένης έκτασης και κυμαίνεται κατά μέσο όρο περί τους 3-5 τόνους το χρόνο. δημιουργεί συνθήκες φυσικές. απορροφά την περισσευούμενη υγρασία. καθαρισμός από την βλάστηση και πέτρες και απεντόμωση της έκτασης (προσοχή στην υπολειμματικότητα του φυτοφαρμάκου). ανάλογα αν θέλουμε να εργαστούμε χαλαρά ή πιο δραστικά. Αυτό καθορίζεται από τις κλιματικές συνθήκες και από τον προγραμματισμό του παραγωγού. αλλά μια δεδομένη σχετική υγρασία δεν μπορεί να επιτευχθεί με συνθήκες διχτυοκηπίου. θα χρειαστούν αρχικά περί τα 400. Τα σκέπαστρα να έχουν υγρασία για την καλή διαβίωση των σαλιγκαριών. Με το μοντέλο αυτό εισάγουμε τα σαλιγκαράκια στον χώρο πάχυνσης περί τον Απρίλιο/Μάιο και έχουμε την πρώτη παραγωγή στα μέσα Αυγούστου (3. τότε το ένα κιλό γόνου θα αποτελείται από 1. Αν υπάρχουν ποντίκια στην περιοχή καλό είναι να γίνει μία μυοκτονία.05=20. π. Συνεπώς για μια παραγωγή κοντά στους 4 τόνους από ένα στρέμμα κλειστής εκτροφής. Υπάρχει και η δυνατότητα της χρήσης υδρασβέστου. που βρίσκονται μέσα στα πάρκα και σκέπαστρων να μπει μια ειδική ποικιλία γκαζόν (ρίχνεται με το χέρι στα κενά του χαλικιού). έντασης μέχρι 3Α στο σύρμα πάχους 3- 4 mm (στη βιβλιογραφία αναφέρεται τάση 4V για τα μικρά σαλιγκάρια και 12V για τα μεγάλα. Ο γόνος μεταφέρεται στα πάρκα πάχυνσης του διχτυοκηπίου κατά την Άνοιξη.000 σαλιγκαράκια. -Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος κρίνεται απαραίτητη.

00 μ. δηλαδή ένα τετραπλό τοξωτό διχτυοκήπιο. που θα είναι δηλαδή κατάλληλο για εμπορία.χ. μέγεθος και θα έχει σκληρυνθεί το κέλυφός του (μπορεί το μέγεθός του να το πάρει σε 2 μήνες αλλά θα περιμένουμε την σκλήρυνση του κελύφους).4 μήνες.20 Χ2. Εγγυήσεις Ο κατασκευαστής δίνει εγγυήσεις για αντοχή σκελετού στον άνεμο (120Km/h). το μέγεθός τους). διχτυοκήπιο. Το διάστημα πάχυνσης των σαλιγκαριών. Κατά την κατασκευή Θαλάμου Εκτροφής Σαλιγκαριών (διχτυοκηπίου) λαμβάνουμε υπόψη μας τα εξής: Το διχτυοκήπιο κατασκευάζεται από μεταλλικό σκελετό (ο γνωστός σκελετός θερμοκηπίου με αψίδα). Χ 3 κόλποι (αψίδες) ή 5μ Χ 4 κόλποι (αψίδες) Μήκος σε μέτρα 50μ Ύψος ορθοστατών σε μέτρα 2 έως 2. Κάθε διχτυοκήπιο είναι του ενός στρέμματος. Οι κατασκευαστές θερμοκηπίων μεγάλων εταιριών χρησιμοποιούν διάφορα τόξα (αψίδες) με ποικιλία διαμέτρων. διάβρωση σκελετού (5 έτη). (3Χ7=21) Χ 50 μ. Πλευρικά παράθυρα ΟΧΙ Πόρτα/είσοδος Μία πόρτα ανοιγόμενη.00-1. Τότε θα έχει το κατάλληλο βάρος. αυτά με διάμετρο 7μ. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΔΙΧΤΥΟΚΗΠΙΟΥ Πλάτος σε μέτρα 7μ. . με ειδικούς βιδολόγους ηλεκτροκίνητους. καρφιά] αλλά με ειδικά κλιπς. αψίδας Ύψος στον κορφιά=3. Επομένως οδηγούμεθα στην κατασκευή π.40-3.5 . ραψίματα. δηλαδή ο χρόνος από την τοποθέτηση των μικρών σαλιγκαριών (γόνου) στο διχτυοκήπιο για πάχυνση.50μ. διαστάσεων περίπου 2-2. έχουμε (4Χ5=20) Χ 50μ. βάρος χιονιού. μέχρι την ανάπτυξη του σαλιγκαριού. ή με 5μ. μηχανισμούς-αυτοματισμούς. αναρτήρες καλλιέργειας (20Kg/m2).50 (ανάλογα στον κατασκευαστή) Μέγιστο ύψος στο κέντρο της Η μέγιστη ακτίνα του τόξου είναι από 1./σαλιγκάρι. 59 Η πυκνότητα του ζωικού πληθυσμού στον χώρο πάχυνσης θα πρέπει να είναι περί τα 250 -450 σαλιγκάρια πάχυνσης/σκέπαστρο) (αυτό εξαρτάται από τα γραμμάρια των σαλιγκαριών που θέλουμε να παραχθούν. Άρα θα πραγματοποιήσουμε ένα τριπλό τοξωτό διχτυοκήπιο.50 μ.50 (ανάλογα στον κατασκευαστή) Απόσταση ορθοστατών κατά μήκος 2 έως 2. Όλες οι κατασκευές γίνονται «βιδωτά» [όχι σύρματα. Οι σωστοί κατασκευαστές αποφεύγουν τις συγκολλήσεις σωληνώσεων και λοιπού εξοπλισμού και όλα γίνονται με ειδική συνδεσμολογία. που πηγαίνουν αυτά τα σαλιγκάρια στην αγορά ως «βουτυρωμένα» και έχουν υψηλές τιμές. Συνήθως χρησιμοποιούνται δύο είδη τόξων.. Το μέγεθος των σαλιγκαριών που τελικά θα επιδιώξουμε είναι αυτό των 16- 20 γρ. Στην άλλη περίπτωση που οι αψίδες έχουν διάμετρο τα 5 μ. κυμαίνεται από 3. από δίχτυ. για να έχουμε 1 στρέμμα περίπου διχτυοκηπίου.

θα κάνει αντίστοιχα δικτυοκήπια του ενός στρέμματος. Το Υπουργείο Αγροτικής Αν/ξης & Τροφίμων και η ΑΤΕ έχουν κάποιους εγκεκριμένους τύπους θερμοκηπίων που πρέπει να συμβουλευόμαστε (φυσικά έχουμε διαφοροποιήσεις μεταξύ θερμοκηπίων και διχτυοκηπίων). Στα θερμοκήπια στο τελείωμα του τόξου και με την έναρξη του άλλου τόξου. Στο πάνω μέρος καταλήγει σε «αρσενική» θέση όπου έρχεται και «κουμπώνει» ο ορθοστάτης. πακτώνονται στο σκυρόδεμα και μένει ελεύθερο ένα μέρος από το κολωνάκι αυτό. Όμως επειδή μιλάμε για μικρή ποσότητα νερού στα διχτυοκήπια που θα κινηθεί πλάγια και το κόστος είναι αρκετό. που τοποθετούνται μέσα στις οπές που ανοίξαμε σε βάθος π. Γενικά προτιμούμε όχι πολύ υψηλά σχήματα και με περισσότερο αριθμό Κόλπων (θαλάμων) / στρέμμα για σταθερότερες δομές. Για καλή κατασκευή μια επιλογή είναι να μπουν στύλοι 2΄΄. αρουραίοι. πρακτικά στο διχτυοκήπιο δεν τοποθετείται υδρορροή (σε αντίθεση με το θερμοκήπιο). πάχους 2. π. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να μπουν ξένοι οργανισμοί μέσα στο διχτυοκήπιο (θηρευτές). Προς τούτο θα υπάρχει έξω από κάθε θάλαμο ειδική υποδοχή με υγρό απολυμαντικό. με έμπειρο βοηθητικό προσωπικό παραδίδει με το «κλειδί στο χέρι» ένα διχτυοκήπιο ενός στρέμματος πλήρες σε χρόνο μόλις ένα δεκαπενθήμερο. τοποθετούνται οι υδρορροές (λούκια) για το μάζεμα του περισσευούμενου νερού της βροχής και απομάκρυνσής του. . Αυτό γίνεται για τον λόγο ότι εάν κάποια εκτροφή σε ένα θάλαμο ασθενήσει να μην μεταφερθεί η ασθένεια σε άλλο θάλαμο. θα πρέπει να προσεχθεί η αντοχή των σωληνώσεων των αψίδων που θα πρέπει να είναι 2 ιντσών. που δεν γλιστρούν εύκολα στο δίχτυ. Ελλάδα έχει αρκετά χιόνια. 60 Αν κάποιος κάνει εκμετάλλευση μεγαλύτερη από 1 στρέμμα έκτασης.χ. Ένας κατασκευαστής έμπειρος. έντομα. Τέτοιοι είναι αυτοί που κινούνται μέσα στο έδαφος.χ. ποντίκια. Τον τελευταίο καιρό κάποιοι που πάθανε ζημιές από τις ισχυρές νεροποντές του καλοκαιριού. προσανατολίσθηκαν στην κατασκευή υδρορροών. πουλιά.2mm και ύψους περίπου 110 cm. όπου θα «πατάει» εκεί με τα παπούτσια του όποιος θέλει να εισέλθει στο διχτυοκήπιο. Συνήθως η πρακτική που χρησιμοποιείται για τα τοξωτά διχτυοκήπια είναι η ύπαρξη μιας μόνου εισόδου/πόρτας. που όμως προϋποθέτει δίχτυα με όχι πολύ μεγάλες οπές. της Γεωπονικής Σχολής Θεσ/νίκης. και βάθος 60-80 εκ. που αφήνουν να τρέξει το νερό στα πλάγια σε ποσοστό >30% (προσοχή να μην φτάσουμε στο άλλο άκρο που να είναι πυκνό το δίχτυ και δεν γίνεται ο σωστός αερισμός). 60 cm. Οι ορθοστάτες θεμελιώνονται σε θεμέλιο από σκυρόδεμα που θα έχει διάμετρο 25 -30 εκ. ύψους περί τα 50 cm πάνω από το έδαφος. Με άλλες διαδικασίες είναι δύσκολο το «αλφάδιασμα». που ελέγχει και πιστοποιεί την καταλληλότητα ενός διχτυοκηπίου (τηλ: 2310-991786). Επειδή στην Β. είτε οργανισμοί εκτός εδάφους όπως φίδια. Υπάρχει το Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Εξοπλισμού.

.5mm) η οποία είναι πιο ακριβή. Μεσαία και ακριανά κεφαλάρια. ανθεκτική και μεγαλύτερου πάχους (οι κοινές έχουν πάχος 0.3mm). Χρησιμοποιείται λαμαρίνα κυματοειδής ή τραπεζοειδής για την αποφυγή των φιδιών που με αυτό τον τρόπο γλιστρούν. Μπορεί να μη βάλουμε καθόλου τσιμέντο ή μπορεί να κάνουμε τοιχίο μικρό τσιμεντένιο εντός του εδάφους (χρήσιμο είναι να μπει μαζί και ένα απλό πλέγμα) και μετά να πακτώσουμε πάνω από την επιφάνεια του εδάφους την λαμαρίνα (είναι θέμα οικονομίας που τυχόν θα θέλαμε να κάνουμε. Δεν χρησιμοποιούμε τα πολυεστερικά ή πολυκαρβονικά φύλλα των θερμοκηπίων γιατί είναι εύθραυστα και πιο ακριβά. εντός του εδάφους). δηλαδή να τοποθετήσουμε λαμαρίνα πάχους 0.. Τα κατασκευαστικά στοιχεία να είναι από γαλβανισμένο χάλυβα υψηλής ποιότητας.8 mm Αντιανέμες Φ33 (1΄΄)Χ1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΔΙΧΤΥΟΚΗΠΙΟΥ Ορθοστάτες (σωλήνες χαλύβδινες Φ60 (2΄΄inch)Χ2. Η συγκράτηση του διχτύου γίνεται με πλαστικά κλιπς και κλιπς αλουμινίου τύπου Ω.10μ. Οι μεγαλυτέρου πάχους λαμαρίνες είναι πιο ανθεκτικές και λίγο πρέπει να προσέξουμε αυτό το σημείο. ούτως ώστε να μειονεκτεί. Σύνδεσμοι σωλήνων. Το μπετόν έχει μεγαλύτερη σταθερότητα όσον αφορά την ισχυρότερη θεμελίωση και την ανθεκτικότητα-μακροβιότητα.8 mm Ελκυστήρες Φ33 (1΄΄)Χ1. και μήκος λαμβάνουμε αυτό που θα μας είναι πιο εύχρηστο κατά την μεταφορά και τοποθέτηση (θα κοπεί δηλαδή η λαμαρίνα στα μεγέθη που εμείς επιθυμούμε). χούφτες-φουρκέτες.8 mm Για τη σταθερή σύνδεση του σκελετού χρησιμοποιούνται σύνδεσμοι 2΄΄. το οποίο έχει βάθος κοντά στα 50 εκ. Η λαμαρίνα (μεταλλική ποδιά) θα εξέχει από το έδαφος περί τα 60-70 εκατοστά. 1΄΄και ½ ΄΄. 61 Οι πρακτικές που χρησιμοποιούνται για την παρεμπόδιση οργανισμών δια μέσου του εδάφους είναι: Ανοίγεται με ειδικό μηχάνημα (ή με εργάτες) ένα αυλάκι πλάτους 20 εκ. Αντί αυτής της λαμαρίνας της γαλβανισμένης μπορεί να τοποθετηθεί λαμαρίνα ALOYZINC (έχει πλάτος 1. όπου μέσα μπορούμε να βάλουμε λίγο τσιμέντο και να πακτώσουμε την λαμαρίνα στο αντίστοιχο βάθος. Να γνωρίζουμε όμως ότι οι τυφλοπόντικες πλησιάζουν τα 50 εκ.0 mm Τεγίδες Φ33 (1΄΄)Χ1. πάχος 0.8 mm Αναρτήρες ελκυστήρα Φ21 (1/2΄΄)Χ1. αλλά μειονεκτεί στο υψηλότερο κόστος του. ώστε να εξασφαλίζεται η μακρά αντισκωριακή προστασία της κατασκευής.4-0.0 mm πάχος με θερμό γαλβανισμό) Αψίδες (τόξα) Φ60 (2΄΄)Χ2. περίπου στον περιμετρικό χώρο του διχτυοκηπίου που θέλουμε να κατασκευάσουμε. Η λαμαρίνα όπως τοποθετείται κάθετα στο έδαφος δεν αντανακλά σημαντική ποσότητα θερμότητας προς το εσωτερικό του διχτυοκηπίου.05 μ. Η λαμαρίνα έχει διαστάσεις συνήθως πλάτος 1.5mm.

62 Έναρξη κατασκευής σκελετού διχτυοκηπίου Τριπλό τοξωτό διχτυοκήπιο πάχυνσης .

63 Τριπλό τοξωτό διχτυοκήπιο πάχυνσης Εξωτερική άποψη διχτυοκηπίου πάχυνσης .

64 Εξωτερική άποψη διχτυοκηπίου πάχυνσης Σκελετός πολλαπλού τοξωτού διχτυοκηπίου πάχυνσης (άλλος τρόπος κατασκευής) .

000-3. από το ύψος των 60-70 εκ. περίπου. μη καλές αποδόσεις. μέχρι το πέρας των ορθοστατών και συνεχίζοντας στην οροφή-αψίδα και πάλι η έναντι πλαϊνή πλευρά.000 λίτρων. τοποθετούνται μπεκ υδρονέφωσης Υγροστάτες ελέγχου της υγρασίας Αν κριθεί απαραίτητος Inverter Για την ρύθμιση των στροφών του πιεστικού Πιεστικό νερού 2 ΗΡ Ιταλίας. 1 έως 2 σειρές σε κάθε θάλαμο Σέλα συρταρωτή Φ63Χ3/4΄΄ Βάνα σφαιρική Α-Θ ¾΄΄ Χ ¾ ΄΄ Ρακόρ αρσενικό κοχλιωτό Φ25Χ3/4΄΄ Γωνία ρακόρ κοχλιωτή Φ25ΧΦ25 Τερματικό ρακόρ κοχλιωτό Φ25 Μπεκ υδρονέφωσης Σε κάθε σειρά αγωγού ανά 2-2. καλύπτονται με δίχτυ σκίασης (δείκτης σκίασης 70-80% για την Βόρεια Ελλάδα και υψηλός δείκτης σκίασης 90% για την Νότια Ελλάδα) για προστασία από τις ηλιακές ακτινοβολίες (UV ακτινοβολία) και τα πτηνά. Αρκετοί εκτροφείς στην παρακείμενη αποθήκη έχουν ένα μεγάλο πλαστικό ντεπόζιτο νερού. χωρητικότητας 2.50 €/μέτρο. περί τα 300€ Ηλεκτρικός πίνακας ελέγχου Υγρασία: Απαραίτητη κρίνεται η ύπαρξη ενός πιεστικού. ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΔΡΟΝΕΦΩΣΗΣ Κεντρικός αγωγός Φ63 Αγωγός κατανομής Φ25. Το υλικό να είναι κατασκευασμένο από πολυαιθυλένιο (100%). Γενικά προσέχουμε την ποιότητα του διχτυού που συνίσταται στο να δημιουργεί καλό αερισμό. κλείσιμο στα 1. 65 Σκίαση: Στα πλάγια.7bar]. Οι τιμές για το δίχτυ σκίασης κυμαίνονται από 0. που τελειώνει η λαμαρίνα. Δεν θέλουμε να μπει η άμεση ηλιακή ακτινοβολία γιατί ανεβάζει τη θερμοκρασία.5bar.80-1. Χρησιμοποιούνται μπεκ υδρονέφωσης με βαλβίδα αντεπιστροφής (αποστραγγιστική) για την αποφυγή του σταξίματος και την δημιουργία λιμναζόντων νερών [άνοιγμα στα 2. Να προσέξουμε οι οπές (κενά) του διχτύου να μην είναι υπερβολικά μεγάλες..5 μ. Η διατήρηση υψηλών επιπέδων υγρασίας (απαιτούμενη σχετική υγρασία από 70-95%) επιτυγχάνεται αυτόματα με το σύστημα της υδρονέφωσης. ούτε και πολύ μικρές που εμποδίζουν τον καλό αερισμό του χώρου. στην καλή ανθεκτικότητα και την διάρκεια ζωής του. Επίσης αποφεύγουμε συνθήκες περιβάλλοντος που στρεσάρουν τους οργανισμούς με αποτέλεσμα υψηλότερη θνησιμότητα. τα οποία θα ψεκάζουν με σταγονίδια νερού σε επίπεδο . Σημασία έχει η αντοχή του και όταν τεντώνεται να μη δημιουργεί πολύ μεγάλες οπές.

66

νέφους το εσωτερικό της εγκατάστασης, διατηρώντας κάποια αυξημένη ατμοσφαιρική
υγρασία, ειδικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Υπάρχουν μπεκ που καταλήγουν σε 1 ως 5 ακροφύσια παροχής έκαστο 5,8l/h.
Το μπεκ αυτό λέγεται υδρονεφωτής (Fogger Spray) και από τον κατασκευαστή έχουν
προτεινόμενη διάταξη 1,5-2,5 m.
Υπάρχει επίσης υδρονεφωτής μεγάλης ακτίνας, dynamic (δυναμικός) με
παροχή 40l/h, που μια σειρά αγωγού νερού καλύπτει έναν κόλπο όταν αυτός έχει
διάμετρο 5μ. Η απόσταση μεταξύ των μπεκ είναι 2μ. Αν ο κόλπος είναι 7μ. θα
χρειαστούν δύο σειρές αγωγών.
Κατ’ αρχάς ποτέ δεν λειτουργεί η υδρονέφωση κατά την διάρκεια της ημέρας.
Αυτή αρχίζει μετά το σούρουπο. Η συχνότητα της υδρονέφωσης, δηλαδή πόσες φορές
θα δροσίσουμε τον χώρο εξαρτάται από το μικροκλίμα τις περιοχής και τις καιρικές
συνθήκες της συγκεκριμένης ημέρας. Ο αριθμός των δροσισμών κατά την διάρκεια της
νύχτας είναι από 1-5 φορές.
Τα σαλιγκάρια χρειάζονται υγρό αλλά όχι βρεγμένο περιβάλλον και θα πρέπει
να γίνει αποστράγγιση του εδάφους για να μπορέσουν να αναπτυχθούν σωστά, καθόσον
τα σαλιγκάρια αναπνέουν αέρα και με βεβαιότητα θα πνιγούν σε υπερβολικό υγρό
έδαφος. Η υγρασία του εδάφους να είναι στο 80%. Η νυχτερινή δροσιά διευκολύνει την
κινητική δραστηριότητα γι’ αυτό ο δροσισμός αρχίζει κυρίως με το σούρουπο. Τα μπεκ
κρέμονται στο ύψος περίπου των 2,0 μέτρων. Οι σωληνώσεις του νερού βρίσκονται στο
ύψος των 2,0-2,5 μ. (ανάλογα την κατασκευή).

67

Εξαρτήματα διχτυοκηπίου

Μεσαίο κεφαλάρι Χούφτες

Πλαστικά κλιπς Φουρκέτες

68

Σωλήνες αποστράγγισης δεν χρησιμοποιούνται. Εάν το έδαφος όμως είναι βαρύ-
πηλώδες, που δεν βοηθάει την αποστράγγιση, θα πρέπει καλύτερα να αποφεύγονται
τέτοιες επιλογές κατασκευής διχτυοκηπίου. Επίσης σε περιπτώσεις που
δημιουργούνται τέτοια προβλήματα μπορεί να ανοιχτούν τάφροι πέριξ του διχτυοκηπίου
που να μαζεύουν τα νερά και να τα προωθούν σε μεγαλύτερους τάφρους που βρίσκονται
σε χαμηλότερο σημείο.

Υψηλή θνησιμότητα σαλιγκαριών λόγω υπερβολικής υγρασίας

Στο εσωτερικό του δικτυοκηπίου διασκορπίζεται χαλίκι 3Α (δεν χρειάζεται να
γίνει ειδική απολύμανση). Το χαλίκι στους διαδρόμους είναι πολύ περισσότερο, ενώ
εντός των πάρκων είναι λιγότερο.
Υπάρχουν αρκετοί διάδρομοι έξω από τα πάρκα πάχυνσης που διευκολύνουν τις
διάφορες εργασίες. Στους διαδρόμους υπάρχει το χαλίκι για να εκτελούνται οι εργασίες
σε καθαρό περιβάλλον. Το χαλίκι εδώ μπορεί να φτάσει και τα 7 εκ. Στα πάρκα
πάχυνσης το χαλίκι φτάνει τα 4εκ. Στους χώρους αναπαραγωγής φτάνει μέχρι 2-3 εκ.
(για να μπορεί το σαλιγκάρι να βρίσκει εύκολα το χώμα για να κάνει την ωοαπόθεση).
Το χαλίκι είναι ένα αδρανές υλικό που βοηθάει να κινούμαστε εύκολα στον
χώρο, δεν επιδρά στην θερμοκρασία του χώρου, η τυχόν υγρασία του εδάφους δεν
επιδρά άμεσα στο σαλιγκάρι και βοηθά στο να δέχεται τα περιττώματα των

5 εκατοστό) για να είναι από κάτω τα σαλιγκάρια και να μην διαβρέχεται η τροφή. το πάχος του ξύλου είναι περί το 1. οπότε είναι υπερυψωμένο του εδάφους. μέσα στο εσωτερικό πάρκο και δεξιά-αριστερά των διπλών αυτών γραμμών υπάρχει διάδρομος εντός του εσωτερικού πάρκου. . απ’ όπου περνά ο εκτροφέας και διαμοιράζει την τροφή δεξιά-αριστερά μέσα στις ταΐστρες. για καλύτερη διαχείριση [τοποθετούμε πληθυσμό ίδιας ηλικιακής κλάσης]. Χ2. κλπ). 69 σαλιγκαριών. Εδώ το χαλίκι μπορεί να έχει μεγαλύτερο ύψος για κινούμεθα πιο άνετα. Εννοείται ότι αντίστοιχος είναι και ο αριθμός των ταϊστρών. που υπερυψώνουν με τον τρόπο αυτό την φωλιά και αφήνουν χώρο να διαφεύγουν τα σαλιγκάρια απ’ όλες τις πλευρές. μια άλλη πρακτική είναι το σκέπαστρο να τοποθετηθεί πάνω σε δύο σειρές ξύλων. Σε κάθε πάρκο πάχυνσης τοποθετούνται οι ταΐστρες που καλύπτονται από τις φωλιές/ξύλινα καταφύγια/σκέπαστρα (ξύλινες τάβλες σχήματος V και διαστάσεων 100Χ20 ή 22 εκ. Μια εργασία είναι να καθαρίζονται τα περιττώματα των σαλιγκαριών.000-1. Για καλύτερη αντοχή και μακροβιότητα το ξύλο να είναι από πεύκο ή έλατο. καθάρισμα.200 σκέπαστρα/στρέμμα. η παλιά τυχόν τροφή και τα νεκρά σαλιγκάρια να απομακρύνονται. Εντός των πάρκων πάχυνσης υπάρχουν και εσωτερικοί διάδρομοι για να μας διευκολύνουν στους διαφόρους χειρισμούς που επιτελούμε (τάισμα. Αντί τα ξυλάκια. Οι φωλιές τοποθετούνται σε διπλές γραμμές. Ο αριθμός των πάρκων πάχυνσης κυμαίνεται από 10-12 ή κατ’ άλλους για καλύτερη διαχείριση από 30-40 πάρκα. Στις φωλιές (εξωτερικά ή εσωτερικά) καρφώνονται 4 ξυλάκια. στην περίμετρο των οποίων (στο πάνω μέρος) τοποθετείται ηλεκτροφόρος περίφραξη χαμηλής τάσης. Στο εσωτερικό του δικτυοκηπίου γίνεται διαμερισματοποίηση δηλαδή διαμορφώνεται με την κατασκευή μικρότερων εσωτερικών χώρων / διαμερισμάτων / BOXES / BLOCKS (πάρκων πάχυνσης). Ο αριθμός των σκέπαστρων κυμαίνεται από 1. Μέσα στο διχτυοκήπιο προβαίνουμε σε διαδοχικές αραιώσεις του πληθυσμού.

70 Εσωτερική άποψη διχτυοκηπίου Πόρτα εισόδου στο διχτυοκήπιο πάχυνσης .

71 Είσοδος διχτυοκηπίου Εξωτερικός σκελετός ενός στρέμματος διχτυοκηπίου .

72 Διαμόρφωση σκέπαστρων εντός του διχτυοκηπίου Μπεκ υδρονέφωσης Μπεκ με 4 ακροφύσια .

Θα πρέπει να προσεχθεί η ποιότητα του πλαστικού γιατί οι φτηνές αφήνουν «υπολείμματα» π. Εάν για παράδειγμα έχουμε 10 BLOCKS στο διχτυοκήπιο. που ανιχνεύονται κατά τον εργαστηριακό έλεγχο της σάρκας των σαλιγκαριών. Θα πρέπει το σκέπαστρο να έχει κάποια υγρασία που θα διευκολύνει την ομαλή ζωή του σαλιγκαριού. Η συλλογή τους για πώληση ξεκινά το πρωί. για παράδειγμα μετά την διακοπή του λήθαργου (διαχείμανσης). ρητίνες. το δε χρώμα τους είναι λευκό. μήκους περί τα 0. Μέσα στο διχτυοκήπιο θα πρέπει να είναι όλα καθαρά. (παλαιότερα ήταν ξύλινες). . Αυτό σημαίνει ότι κάθε πάρκο θα έχει 350. με αυξημένη ζωοτροφή για ένα δεκαπενθήμερο. γιατί τα σαλιγκάρια είναι εξαντλημένα. -Είναι πιο ανθεκτικές στο χρόνο.000:10=35. έχουν χάσει βάρος και είναι λαίμαργα. η χαμηλότερη θερμοκρασία και η μεγαλύτερη υγρασία.χ.000 σαλιγκάρια ή 35. Ο δροσισμός τους γίνεται την νύκτα. Εάν ταΐσω ανά τρεις ημέρες σε κάθε ταΐστρα θα βάλω 3Χ110=330 γραμμάρια ζωοτροφής. Ο παραγωγός προσπαθεί με ικανοποιητική διατροφή να παράγει σαλιγκάρια σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η πρακτική να χρησιμοποιηθούν ταΐστρες αλουμινίου είναι λανθασμένη. -Είναι πιο φτηνές. κάποια στιγμή. καθόσον αρέσει στο σαλιγκάρι. Το τάισμα γίνεται συνήθως ανά 3 ημέρες (δύο φορές την εβδομάδα) πλην κάποιων χρονικών περιόδων. να βρεθούν υπολείμματα του υλικού αυτού στη σάρκα του σαλιγκαριού.80 μ. 73 Οι ταΐστρες είναι συνήθως πλαστικές. Τις ταΐστρες τις καθαρίζουμε σε αραιά διαστήματα (2-3 φορές τον μήνα. Κατά την διάρκεια της νύκτας εξέρχονται για την διατροφή τους και κινούνται στον οριοθετημένο χώρο τους. γιατί μπορεί κατά τον εργαστηριακό έλεγχο. Τα σαλιγκάρια κατά την διάρκεια της ημέρας βρίσκονται κάτω από τα σκέπαστρα (φωλιές) γιατί εκεί υπάρχει ο λιγότερος φωτισμός. -Καθαρίζονται ευκολότερα και γενικά είναι πιο εύχρηστες. Οι πλαστικές ταΐστρες παρουσιάζουν τα εξής πλεονεκτήματα: -Δεν συγκρατούν υγρασία. σε εμπορεύσιμο μέγεθος και να πωληθούν σε ικανοποιητικές τιμές. Το πίτυρο θα πρέπει να είναι στεγνό. τότε σε κάθε σκέπαστρο = ταΐστρα θα πρέπει να εναποθέσουμε τροφή: 0.36Χ300=110 γραμμάρια. τότε θα χρειαστούμε περί τις 120 ταΐστρες για κάθε BLOCK. Εάν υποθέσουμε ότι είμαστε στην πλήρη ανάπτυξη των σαλιγκαριών με ένα μέσο βάρος 15γρ.000:120=περί τα 300 σαλιγκάρια /σκέπαστρο. Το υλικό να είναι «κατάλληλο για τρόφιμα». Σ’ ένα εσωτερικό πάρκο ο γόνος είναι της ιδίας ηλικίας για καλή ομοιόμορφη ανάπτυξη και διαχείριση. οπότε τότε απαιτείται να ταΐζουμε κάθε 1 ή 2 ημέρες. όταν επιβάλλεται) και πριν την εναπόθεση της νέας τροφής. που αυτή αποτελεί κίνδυνο για την ανάπτυξη μυκητιάσεων και άλλων μικροοργανισμών. που τότε όλη η εκτροφή θα ακυρωθεί.

στην τυχόν αποθήκη.5 μηνών. Ο χρόνος εξαρτάται ανάλογα με την παροχή το νερού. Μπορεί όμως να τοποθετηθούν κάποιοι λαμπτήρες χαμηλής τάσεως κυρίως στην είσοδο του διχτυοκηπίου. . Αυτό επιτυγχάνεται με τον μηχανισμό της υδρονέφωσης. (για έκτακτα περιστατικά). Για να επιτευχθούν αυτές οι τιμές θα πρέπει να εισαγάγουμε αυτοματισμούς που να διατηρούν τους δύο αυτούς παράγοντες στα άριστα επίπεδα. Όμως σε συνθήκες διχτυοκηπίου. Αυτό γίνεται στην υπερεντατική εκτροφή. που είναι ένας ανοικτός χώρος που δεν ελέγχονται οι παράγοντες αυτοί. Με τις τιμές επομένως του θερμομέτρου και υγρασιομέτρου (συνδυασμός αυτών) και την ύπαρξη του αυτόματου μηχανισμού δουλεύει ή σταματά η υδρονέφωση. Σκέπαστρα με σαλιγκάρια ηλικίας 3. 74 Φωτισμός: Δεν απαιτείται φωτισμός μέσα στο διχτυοκήπιο. πριν την συλλογή. Αυτοματισμοί: Όπως αναφέραμε οι κλιματικοί παράγοντες που θα πρέπει να προσέξουμε είναι η θερμοκρασία και η υγρασία. Ο δροσισμός μπορεί να επαναληφθεί 1-5 φορές μόνο κατά την διάρκεια της νύχτας. στις ενδείξεις που αναφέραμε. μέσου βάρους 20 γρ. ο δροσισμός γίνεται μόλις νυχτώσει ημιαυτόματα ή με έναν χρονοδιακόπτη.

75 Αρχίζουμε και διαμορφώνουμε τον εσωτερικό χώρο Εξωτερική άποψη τριπλού τοξωτού διχτυοκηπίου .

Κάθε αλλαγή στην τροφή θα πρέπει να γίνεται σταδιακά σε διάστημα 3-4 ημερών. 76 Σιτηρέσιο: Η τροφή που χρησιμοποιείται προσομοιάζει με αυτή των νεοσσών ωοτοκίας (κότες). Οι πρώτες ύλες θα πρέπει να είναι από μη γενετικά τροποποιημένα φυτά.25) 17-20% ΛΙΠΑΡΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 2. δηλαδή αποξηραμένα σιτηρέσια. ιχνοστοιχεία) Η τροφή θα πρέπει να είναι υψηλής θρεπτικής αξίας.65% ΜΕΘΕΙΟΝΙΝΗ+ΚΥΣΤΙΝΗ 0. Με την σίτιση των σαλιγκαριών με άλευρα επιτυγχάνουμε καλύτερη ποιότητα κρέατος καθώς το κρέας τους γίνεται πιο μαλακό. -Aσβέστιο (6%). Μια τέτοια ζωοτροφή έχει την εξής περιεκτικότητα: Σύνθετη τροφή για σαλιγκάρια Περιεκτικότητα ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (Ν Χ 6. κριθάρι) -Σογιάλευρο -Υποπροϊόντα δημητριακών καρπών (πίτυρα σίτου) -Ανθρακικό ασβέστιο (σε μορφή μαρμαρόσκονης περιεκτικότητας 37%) -Φωσφορικό μονοασβέστιο -Αλάτι -Ισορροπιστής (βιταμίνες. Κατά την διάρκεια του βίου των σαλιγκαριών διακρίνουμε από ένα μέχρι τρία (3) είδη σιτηρεσίων: . Ζωοτροφές εμπορίου -Από 17-20 % πρωτεΐνη. ώστε να διασφαλίζει υψηλή παραγωγή.5-3% ΚΥΤΤΑΡΙΝΕΣ 4% ΤΕΦΡΑ 6-11% ΥΓΡΑΣΙΑ 12% ΑΣΒΕΣΤΙΟ (Ca) 6% ΦΩΣΦΟΡΟΣ (P) 0. -Ενέργεια 3. Στο σιτηρέσιό μας το ανθρακικό ασβέστιο θα καλυφθεί από μαρμαρόσκονη καλής ποιότητας. να υπολογίζεται με τα νεώτερα επιστημονικά δεδομένα και να περιέχει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά.85% Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία εκ προσθήκης Πρώτες ύλες σύνθεσης -Δημητριακοί καρποί (καλαμπόκι. άριστη ποιότητα και εξαιρετικές οργανοληπτικές ιδιότητες (γεύση.200 Kcal/Kg. άρωμα).

άλεση εκ νέου. Αρκετοί ζωοτέχνες-διατροφολόγοι συνιστούν ένα είδος σιτηρεσίου. Αυτή την διαδικασία την κάνουν μόνο τα εργοστάσια ζωοτροφών. δηλαδή ένας κόκκος τροφής να έχει τα πάντα. Παραθέτουμε πίνακα με τις ανάγκες σε ζωοτροφή. Κάποιες εταιρείες ζωοτροφών παρέχουν δύο είδη σιτηρεσίου. Το σιτηρέσιο δεν θα πρέπει να έχει κόκκους πολύ μικρής διαμέτρου (όχι λεπτόκοκκο σε μορφή σκόνης). το ασβέστιο. ή υποπροϊόντα τροφών. ιχθυάλευρα. -γόνου και -πάχυνσης.1 15 0. γι’ αυτό καλό θα είναι να υπάρχει συνεργασία με το τοπικό εργοστάσιο ζωοτροφών του νομού. Για λόγους δεοντολογίας δεν αναφέρουμε σύνθεση σιτηρεσίου. Η μετατρεψιμότητα της τροφής είναι μεγαλύτερη με κρύο καιρό παρά με ζέστη. Θα πρέπει να προσέξουμε το ανθρακικό ασβέστιο διότι είναι λίαν απαραίτητο για τον σχηματισμό του κελύφους (ιδίως στα νεαρά άτομα). τις βιταμίνες κλπ. 77 -Αναπαραγωγής (για τους γεννήτορες). ούτως ώστε να έχουμε ομογενοποιημένο σιτηρέσιο που κάθε κόκκος του να έχει όλα τα συστατικά. η ποσότητα ζωοτροφής είναι μικρή και η διεθνής βιβλιογραφία συνηγορεί σ’ αυτή την πρακτική. αντιβιοτικά. στην συνέχεια να γίνουν τα pellets (σαν τραχανάς). Για να αποφύγουμε την ανισσόροπη διατροφή. το καλοκαίρι.36 Παρατηρούμε ότι η ποσότητα τροφής ανά σαλιγκάρι είναι πολύ μικρή. . αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί γιατί το σαλιγκάρι είναι οργανισμός καθαρά φυτοφάγος και οι ζωοτροφές είναι αποκλειστικά και μόνο φυτικές. Βάρος σαλιγκαριού σε γραμμάρια Ποσότητα τροφής σε γραμμάρια/ημέρα 0. καθόσον ή διάρκεια ζωής των σαλιγκαριών (από το μικρό σαλιγκαράκι μέχρι την διάθεση για πώληση) είναι μικρή. ένα του γόνου-πάχυνσης και ένα της αναπαραγωγής για τους γεννήτορες. Δεν χρησιμοποιούμε σε καμιά περίπτωση κρεατάλευρα. Η ζωική πρωτεΐνη πέπτεται πιο εύκολα.004 5 0. ανάλογα με την ηλικία του σαλιγκαριού. απ’ όπου θα προμηθεύεται τις ζωοτροφές ο σαλιγκαροτρόφος και σε χαμηλές τιμές. Όταν ο παραγωγός κάνει ο ίδιος την ζωοτροφή υπάρχει πολύ μεγάλος κίνδυνος να διατρέφει πλημμελώς τους οργανισμούς αυτούς. αυτά έχουν τα αντίστοιχα μηχανήματα. Το σαλιγκάρι τρώει μικρούς κόκκους ζωοτροφής.5 0. Εξ άλλου μιλάμε για λίγους τόνους ετησίως που η δαπάνη δεν θεωρείται υπερβολική. θα πρέπει να γίνει μικρός τεμαχισμός των πρώτων υλών (να περάσουν από χαμηλό κόσκινο του 1 mm). Αυτά τα λιγοστά γραμμάρια θα πρέπει να περιέχουν την πρωτεΐνη που αναλογεί.

78 Η μετατρεψιμότητα της τροφής είναι 1. Πολλαπλά τοξωτά δικτυοκήπια πάχυνσης Πάρκο πάχυνσης με διαχωριστική ηλεκτροφόρο περίφραξη .60 έως 1.80 κιλά τροφής για την παραγωγή ενός (1) κιλού σαλιγκαριού.

79 Εσωτερικό διχτυοκηπίου με τα ξύλινα καταφύγια (φωλιές) Εσωτερική διαμόρφωση διχτυοκηπίου (ανοικτές ταΐστρες) .

80 Διανομή τροφής στον θάλαμο πάχυνσης Σαλιγκαράκια 15 ημερών Σαλιγκάρια κάτω από το σκέπαστρο .

000 3. (μη εμπορεύσιμα): 40.000 Αριθμός σαλιγκαριών με διάμετρο κελύφους < 25 mm. δηλαδή ανά στρέμμα οι αποδόσεις είναι πολύ μεγαλύτερες.000 Τελευταία αναπτύσσεται στην κλειστή εκτροφή των σαλιγκαριών. Την ημέρα (από το πρωί) τα σαλιγκάρια βρίσκονται πάνω στο δίχτυ και το βράδυ (μόλις σκοτεινιάσει) κατέρχονται ή ανέρχονται (ανάλογα που είναι οι ταΐστρες) για να φάνε.0 2.05 Συνολικό βάρος (Kgr) : 20. αρκεί να υπάρχει και αντίστοιχη αύξηση της τροφής. -Έχουμε καθαρό δάπεδο από τα υπολείμματα των ακαθαρσιών και των τροφών (εφόσον υπάρχει μια βάση στο BOX που καθαρίζεται). Με τον τρόπο αυτό: -Έχουμε μεγαλύτερη οικονομία χώρου.000 Μέσο βάρος (gr)/σαλιγκάρι: 0. Τα “κιβώτια” αυτά είναι μονώροφα ή διώροφα. άρα δεν συνίσταται. Με την «μέθοδο της κυψέλης» ακολουθούμε την τακτική των μελισσών. Η παραγωγικότητα είναι πάρα πολύ υψηλή. η «μέθοδος της κυψέλης». Στην χώρα μας δεν έχει ξεκινήσει αυτός ο τύπος εκτροφής. Άρα η καθαριότητα των χώρων είναι σε πολύ πιο ικανοποιητικά-άριστα επίπεδα. 81 Η φόρτιση των εξωτερικών πάρκων με γόνο καθώς και η στρεμματική απόδοση αναλύονται παρακάτω: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ HELIX ASPERSA ΣΕ ΔΙΧΤΥΟΚΗΠΙΟ ΠΑΧΥΝΣΗΣ ΕΝΟΣ ΣΤΡΕΜΜΑΤΟΣ 1. ΑΠΩΛΕΙΕΣ Θνησιμότητα στο στάδιο της πάχυνσης : 12.000 Μέσο βάρος (gr)/σαλιγκάρι: 13 Συνολικό βάρος (Kgr) : 4.5% Αριθμός σαλιγκαριών στο τέλος της πάχυνσης: 350. Αντί των ξύλινων πλαισίων των μελισσών έχουμε τα δικτυωτά πλαίσια που τα τοποθετούμε σε “κιβώτια” όπως τις κυψέλες. ΦΟΡΤΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΧΤΥΟΚΗΠΙΟΥ ΜΕ ΓΟΝΟ Αριθμός νεαρών σαλιγκαριών: 400. ΤΕΛΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (ΕΜΠΟΡΕΥΣΙΜΑ) Αριθμός σαλιγκαριών διάμετρο κελύφους > 25 mm (εμπορεύσιμα) : 310. Με την μέθοδο αυτή η παραγωγή σε σαλιγκάρια μπορεί να φτάσει μέχρι 6 τόνους ανά στρέμμα. στο εξωτερικό. -Έχουμε μεγαλύτερη παραγωγικότητα. . Γενικά η αυξημένη διατροφή (λογική) επηρεάζει θετικά την παραγωγικότητα.

82 Προγραμματισμός εργασιών κατά την πάχυνση -φόρτιση πάρκων με γόνο -τάισμα 2-3 φορές την εβδομάδα -έλεγχος υδρονέφωσης-συντήρηση -έλεγχος ηλεκτροφόρων γραμμών-συντήρηση (πιάνουν άλατα οι αγωγοί ρεύματος/σύρματα) -απομάκρυνση νεκρών σαλιγκαριών -απολύμανση ταϊστρών (κάθε 15 ημέρες) -πλύσιμο ξύλινων σκέπαστρων (μετά την συγκομιδή) -τήρηση ημερολογίου εργασιών και ελέγχου. Δικτυο-πλαίσια σαλιγκαριών .

83 Υδρονέφωση σε διχτυοκήπιο στην Αρκαδία Πελοποννήσου Αποθήκη δίπλα στο διχτυοκήπιο με ντεπόζιτα νερού .

84 Ηλεκτρικός πίνακας εντός της Αποθήκης Μετασχηματιστής ηλεκτρικής τάσης .

 Τα φυσικά αποθέματα των εδώδιμων σαλιγκαριών έχουν μειωθεί. Μπορεί σε κάποια φάση. υπάρχει το λεγόμενο νεκρό σημείο. Το κόστος χαρακτηρίζεται ως σταθερό και μεταβλητό. να βρεθεί η επιχείρηση κάτω από το νεκρό σημείο. ANALYSIS ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-STRENGTHS (S)  Υψηλής αξίας προϊόν διατροφής. Είναι αυτή η τιμή που αποτελεί το ελάχιστο – έσχατο όριο (σημείο) για την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού. χρονικά μικρή.λπ.Ανάλυση στοιχείων κόστους Για να είναι οικονομικά βιώσιμο ένα επενδυτικό σχέδιο θα πρέπει να διαθέτει τις εγκαταστάσεις. αλλά θα πρέπει μακροπρόθεσμα να μη λειτουργεί κάτω από το σημείο αυτό. Επομένως θα πρέπει να υπολογίζουμε και να στοχεύουμε σε τιμές όπου θα είμαστε πάνω από το νεκρό σημείο. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι δαπάνες κτιρίων. καύσιμα κ. Το άθροισμα του μεταβλητού και του σταθερού κόστους είναι το συνολικό κό- στος (Total Cost) μιας επιχείρησης. ημερομίσθια. .  Δεν απαιτούνται πολύ μεγάλα κεφάλαια για την κατασκευή των εκτροφείων. Αντί- θετα το σταθερό κόστος μια επιχείρησης είναι το κόστος που δε μεταβάλλεται καθώς μεταβάλλεται η ποσότητα του παραγόμενου προϊόντος και αφορά στις δαπάνες που κα- ταβάλλονται για τους σταθερούς συντελεστές. 85 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΚΟΣΤΟΛΟΓΗΣΗ – ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ 10. από πλευράς οικονομικής αναλύσεως. W.λπ. Σ’ αυτό το σημείο το συνολικό κόστος της επιχείρησης ισούται με την αξία πώλησης των τελικών προϊόντων (παραγωγής). Συνολικό Κόστος = Σταθερό Κόστος + Μεταβλητό Κόστος Για κάθε επιχείρηση. τον εξοπλισμό και την τεχνογνωσία. T. τα ασφάλιστρα των επιχειρήσεων κ. Στην κατηγορία αυτή των δαπα- νών συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες για πρώτες ύλες. δηλαδή για αυτούς που η ποσότητά τους μεταβάλλεται καθώς μεταβάλλεται η ποσότητα του παρα- γόμενου προϊόντος.  Υψηλές αποδόσεις κεφαλαίου και χαμηλές εισροές. O. αποτελούν το μεταβλητό κόστος. Οι δαπάνες που καταβάλλονται για τους μεταβλητούς συντελεστές. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ MARKETING S.  Το ζωικό κεφάλαιο αντικαθίσταται εύκολα σε περίπτωση καταστροφής.

Η μεθοδο- λογία αυτή μας δείχνει την κερδοφορία της επιχείρησης όταν αποδίδουμε διαφορετικές τιμές (καλό-κακό σενάριο) στις διάφορες μεταβλητές (απαιτείται συμβουλή από οικονο- μολόγο). που απαιτεί πολύ προσοχή. να βγουν κάποια στοιχεία παραγωγής και μετά να γίνουν οι όποιες επενδύσεις.0€ το κιλό και απειλούν τα ελληνικά τα οποία πωλούνται 3. . κλπ). ΑΠΕΙΛΕΣ-THREATS (T)  Τα σαλιγκάρια που προέρχονται από την Τυνησία και το Μαρόκο πωλούνται περί το 1. τε- χνογνωσία από την πολιτεία.  Ο ανταγωνισμός από Τρίτες χώρες σε χαμηλές τιμές και η μη εύκολη πρόσβαση στις αγορές (θέλει ενημέρωση αγοράς.  Δεν υπάρχει γενικά νομοθεσία για τη δημιουργία εγκαταστάσεων συστηματικής εκτροφής σαλιγκαριών (επενδυτικά προγράμματα με επενδύσεις σε συνέχεια. 86 ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-WEAKNESSES (W)  Κατά την πάχυνση υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό θνησιμότητας. Για κάθε επιχείρηση θα πρέπει να γίνεται η ανάλυση της ευαισθησίας.  Βασική απειλή.  Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα γίνονται εισαγωγές για να ικανοποιηθεί η ζήτηση.5-4€ το κιλό. internet. προβολή). ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ-OPPORTUNITIES (O)  Η εκτροφή σαλιγκαριών σύμφωνα με τον αναπτυξιακό νόμο και τα Σχέδια βελτίωσης (όταν λειτουργούν) δέχεται επιδότηση σημαντικού ύψους επί του συνολικού κόστους (μέχρι 60%).  Θέλει ένα διάστημα εγκλιματισμού.  Υπάρχει σκέψη για απαγόρευση της ελεύθερης συλλογής σαλιγκαριών. είναι η δυσκολία της παραγωγής σαλιγκαριών. Θα απαιτηθεί ένα χρονικό διάστημα πειραματισμού.  Τα σαλιγκάρια που συλλέγονται από την Ελληνική ύπαιθρο πωλούνται σε χαμη- λές τιμές.

1 ‘’ .5€/μέτρο 150 Μπεκ Υδρονέφωσης μεγάλης 180 τεμάχια 3€/τεμάχιο 540 ακτίνας. 5 τεμαχίων Κλιπς Κλιπς θερμοκηπίου για την 150 του 1’’ 450 στερέωση του διχτύου 300 του ½ ‘’ σκίασης. ½’’. ΣΥΝΟΛΟ 7.100 τεμάχια (συν 0. περιμετρικά στρέμμα (εξαρτάται των εσωτερικών πάρκων από την διαρρύθμιση) Λάστιχα ΡΕ Φ20. ¾ ‘’.000 σκέπαστρα / 3.5€/σκέπαστρο 3. DSL .) Σκέπαστρα Ξύλινες τάβλες 100Χ20 ή 1. μήκους και 6μ. διαφόρων 400 των ¾’’ μεγεθών. πλάτους (300 τ. 6atm 300 μέτρα 0. Από ξύλο στρέμμα πεύκου Ταΐστρες Πλαστικές 1.3€/μέτρο 240 12άρια.Χ2. / 0.50Β .5 εσωτερικά πάρκα) SCHWAB Αγωγοί ρεύματος Πηχάκια αλουμινίου Περίπου 800μ. 12 (όσα και τα 4€/τεμάχιο 48 ρεύματος 50W.440 50μ.80€/τεμάχιο 880 10% από τα σκέπαστρα) Μετασχηματιστές Μετασχηματιστής 12V.500 22 εκ. dynamic.248 .μ. διπλά. 87 Σύμφωνα με την αγορά σήμερα για την κατασκευή ενός στρέμματος διχτυοκη- πίου απαιτούνται τα εξής: Κατασκευή-γεννήτορες-τεχνογνωσία -Υλικά εγκατάστασης και εσωτερικής διαμόρφωσης: Μπορούμε να δώσουμε κάποια στοιχεία όσον αφορά την εσωτερική διαρρύθμιση (σύμφωνα με μια προσφορά εταιρίας στο χώρο της σαλιγκαροτροφίας): ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΥΛΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΙΜΗ € Δίχτυ σκίασης Ε 90 (75gr) σε ρολά των 6 ρολά 240€/ρολό 1.

05μ. -Εργατικά εγκατάστασης (σε περίπτωση που αγοράσει ο εκτροφέας τα υλικά και τα κατασκευάσει ένας κατασκευαστής της περιοχής του): περί τις 5. χαλύβδινη. Σωλήνα κυλίν/νη. Για ένα στρέμμα θα χρειαστούμε περίπου 50 κυβικά χαλίκι. Φ60 3. τότε το κόστος θα είναι μικρότερο. καλής ποιότητας. το κόστος της κατασκευής όλου του εξωτερικού σκελετού μιας μονάδας ενός στρέμματος με την εσωτερική διαρρύθμιση (κομπλέ όλα πλην γενετικό υλικό) εγγίζει τα 25. -Η πιθανή αγορά του αγρού.0 mm πάχος.000€. Θα δώσουμε μια προσφορά από υλικά εξωτερικού σκελετού: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΙΜΗ ΜΟΝΑΔΟΣ Σωλήνα κυλίν/νη.5mm πάχους και πλάτους 1. Θα χρειαστεί ένα πιεστικό (2 ΗΡ Ιταλίας. Το χαλίκι είναι ομοιόμορφο. η δεξαμενή νερού αποτελούν στοιχεία κόστους. Αν η αξία της . Φ33 1. Εάν ο παραγωγός αγοράσει ο ίδιος τα υλικά αυτά του σκελετού. 6μέτρων. -Γενετικό υλικό: Περί τα 1.000-10.000 € την πρώτη χρονιά για αγορά γενετικού υλικού που θα εισάγουμε στο εκτροφείο.80€/μέτρο (2΄΄inch)Χ2.60 έως 1. -Απόκτηση τεχνογνωσίας-Συμβουλευτική: 3.50μ.500-2.0 mm πάχος. O.000-27. -Η εξωτερική περίφραξη της εκμετάλλευσης καλόν είναι να γίνεται και η δαπάνη να συνυπολογίζεται ως στοιχείο κόστους. Για το αυτόματο σύστημα υδρονέφωσης μπορεί να μπουν χρονοδιακόπτες.30€/μέτρο (2΄΄inch)Χ2. Φ60 2. χαλύβδινη.5€ + μεταφορικά. 6μέτρων. περί τα 300€). Στην πορεία θα κρατιούνται γεννήτορες από το εκτροφείο.0 mm πάχος. θα χρειαστούν περί τα 7. Σωλήνα κυλίν/νη.45-1. γαλβανισμένη εν θερμώ. η γεώτρηση.85€/μέτρο (1΄΄inch)Χ2.000 κιλά τον χρόνο σαλιγκάρι.60€/μέτρο Οι τιμές είναι χωρίς ΦΠΑ (23%) Σύμφωνα με κάποιες οικονομικές προσφορές σοβαρών κατασκευαστών. Σιτηρέσιο Η μετατρεψιμότητα της τροφής είναι 1. 88 Τα σκέπαστρα απαιτούν ξυλεία περί τας 10-12 κυβικά (μπορεί να τα κατασκευάσει ο εκτροφέας και να μειώσει αρκετά το κοστολόγιο).60-2. 5.000 € το έτος. γαλβανισμένη εν θερμώ. 7μέτρων διάμετρος. με υλικά ποιότητας και εγγυήσεις. γαλβανισμένη εν θερμώ.500€/έτος.000 €.000 κιλά τροφής ή σε αξία 3. ύψος μέγιστο τόξου 1.80 κιλά τροφής ανά 1 κιλό σαλιγκαριού. χαλύβδινη. Άρα για ένα στρέμμα με απόδοση 4. Λαμαρίνα τραπεζοειδής ALOYZINC. που κάθε κυβικό κοστίζει 5.

αποθήκευσης που μπορεί να είναι δίπλα στην εκμετάλλευση ή σε άλλο διαθέσιμο μέρος (25-30 τ. Ο μέσος όρος εργασίας ανά ημέρα είναι περί τις 3-4 ώρες.000 κιλά.000 έως 8. Το στρέμμα χρειάζεται την ημέρα περί τα 800 – 1. που εκδίδεται από την Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης του Νομού (Γραφείο Κτηνοτροφίας). απαιτείται Άδεια Ίδρυσης και Λειτουργίας της μονάδας.μ. για τα εκτροφεία πάντοτε κλειστής εκτροφής. Άλλα λειτουργικά έξοδα Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας για τον σωστό υπολογισμό του κοστολογίου μας και τα εξής: -Κόστος ηλεκτρικού ρεύματος. Τιμές πώλησης Οι τιμές πώλησης διαμορφώνονται με βάση: -την χρονική περίοδο -τον αγοραστή -τον προορισμό . Χώρος διαχείρισης – Αποθήκευσης Πάντοτε να λαμβάνουμε υπόψη στον σχεδιασμό της εκμετάλλευσης ότι απαραίτητος είναι και ένας χώρος διαχείρισης. Χρόνος απόσβεσης Σύμφωνα με αυτά που αναφέραμε η απόσβεση μιας μονάδος κλειστής εκτροφής. Αρκετοί εκτροφείς προκειμένου να παρασκευάζουν δικές τους ζωοτροφές από πρώτες ύλες της περιοχής. Η ποσότητα είναι μικρή. κυμαίνεται από τα 3. Αποδόσεις-αναμενόμενη παραγωγή Η αναμενόμενη παραγωγή ανά έτος και στρέμμα. γίνεται σε 2-3 έτη κατά μέσο όρο (εφόσον υπάρξουν καλά αποτελέσματα παραγωγής). Την πρώτη χρονιά θα έχουμε μικρότερη παραγωγή απ’ ότι τα μετέπειτα χρόνια. Η άδεια δίνεται είτε χωριστά η ίδρυση και χωριστά η λειτουργία είτε και οι δύο μαζί.).50€/κιλό. -Κόστος για την συσκευασία και μεταφορά του προϊόντος στον τόπο που θα συμφωνηθεί. Άλλες ημέρες ο χρόνος είναι μεγαλύτερος και άλλοτε μικρότερος. καταφεύγουν σε γεωπόνους ζωοτέχνες – διατροφολόγους και παίρνουν τα ενδεικνυόμενα σιτηρέσια (με ή χωρίς αμοιβή). Σύμφωνα με στοιχεία περί τα 100€ / στρέμμα / έτος.500 λίτρα νερού (τις ζεστές ημέρες Ιουλίου-Αυγούστου η μεγάλη ποσότητα). Άδεια λειτουργίας Για τις μονάδες της κλειστής αλλά και της ανοικτής μονάδος σαλιγκαριών. Εργασία Σύμφωνα με τα στοιχεία απαιτούνται περί τις 800 -900 ώρες ετησίως. Συνεπώς ένα νέο άτομο μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως περί τα 2 έως 3 στρέμματα δικτυοκηπίου. 89 ζωοτροφής είναι 0. Συνήθως η εργασία είναι προσωπική και σπάνια χρειάζεται βοηθητικό προσωπικό (μόνο σε μεγάλης έκτασης εκτροφεία). για κάθε κιλό παραγωγής σαλιγκαριών θα απαιτηθούν περί τα 0.80€. -Κόστος νερού.

Εκεί θα πρέπει να παραδώσουμε τα πρωτόκολλα εργασίας. χειρισμοί. Θα τηρεί τα πρωτόκολλα (ημερολόγια) εργασίας (λειτουργίας) της εκτροφής. κυμαίνονται από 4-10€ το κιλό. Υπάγονται: -Στον Αναπτυξιακό Νόμο του κράτους. που δεν προβλεπότανε αρχικά την καταγράφει. με ενισχύσεις που φτάνανε μέχρι 60%. Θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων όλες τις εργασίες του μηνός που θα πρέπει να εκτελέσει. Εισερχόμενα – εξερχόμενα υλικά. Όλες του τις εργασίες θα τις καταγράφει καθημερινώς και με κάθε λεπτομέρεια. Οργάνωση εργασίας Ο εκτροφέας σαλιγκαριών θα πρέπει να οργανώσει όλες τις εργασίες του.000€. Άρα αφορά δυναμικές επενδύσεις τουλάχιστον 4 στρεμμάτων. Είναι τα αποδεικτικά στοιχεία που θα μας οδηγήσουν στην ιχνηλασιμότητα των προϊόντων. τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του εκτροφείου. -Στα σχέδια βελτίωσης των αγροτών (μόνο για τους επαγγελματίες αγρότες) με ανάλογο σχετικά ύψος επιδότησης [αναμένεται νέα Απόφαση]. Πρέπει να είναι απόλυτα οργανωμένη όλη η επιχείρηση. Απαραίτητος προς τούτο. κωδικούς παραγωγής και τα ημερολόγια/πρωτόκολλα της μονάδας. . ενημερώνοντας τα πάγια αρχεία για διαχρονική επανάληψη των χειρισμών αυτών. Οτιδήποτε νέο στοιχείο. Ελπίζουμε ότι και στον νέο Αναπτυξιακό να διατηρηθούν τα ανωτέρω κίνητρα. με πρωτόκολλα παραγωγής. για παράδειγμα. χρονικά στοιχεία. Σήμερα δεν υπάρχουν πρότυπα για πιστοποίηση. 3299/2004 ίσχυε μέχρι το 2009 και προέβλεπε την ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων εκσυγχρονισμού ή και επέκτασης υφιστάμενων μονάδων που αφορούν Μονάδες εκτροφής σαλιγκαριών. Ενισχύσεις-επιδοτήσεις Η κατασκευή θαλάμων εκτροφής σαλιγκαριών μπορούν να τύχουν ευνοϊκών νομοθεσιών. εργασία προκύπτει. O N. Το πρώτο που ζητά ένας εισαγωγέας σαλιγκαριών είναι ο τρόπος παραγωγής. στις υψηλές τιμές. θα τηρεί ιδιαίτερο πρωτόκολλο που θα το ενημερώνει συνεχώς. Για κάθε πάρκο πάχυνσης. στην καλή διαβίωση των οργανισμών. 90 -την ποσότητα Οι τιμές των εκτροφείων. Εδώ το κατώτερο όριο επένδυσης είναι της τάξεως τουλάχιστον των 100. θα είναι ένας έμπειρος και έμπιστος γεωργικός σύμβουλος. επισκέπτες και γενικά κάθε ενέργεια καταγράφεται. Σε κάθε σκέπαστρο θα υπάρχει ιδιαίτερος κωδικός αριθμός και παρακολούθηση των πληθυσμών. Οι εισαγωγείς ζητούν κωδικούς παρτίδας.

γεωργικούς συμβούλους.ΣΑΛΙΓΚΑΡΟΤΡΟΦΙΑ “ΠΕΛΑΓΟΝΙΑΣ” Η εταιρία έχει έδρα την Φλώρινα και ασχολείται μόνο με την δημιουργία Ανοικτών σαλιγκαροτροφικών μονάδων. κ. δίχτυα. Τηλ: 27410-80165. 5. εταιρίες που αναλαμβάνουν την ενημέρωση και επίβλεψη της νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας εκτροφής σαλιγκαριών. Είναι αντιπρόσωπος του Διεθνούς Ινστιτούτου Σαλιγκαροτροφίας (Κεράσκο Ιταλίας) και ασχολείται μόνο με την δημιουργία Ανοικτών σαλιγκαροτροφικών μονάδων.gr. κιν: 6972-071037. τεχνογνωσία. που ασχολούνται με την δραστηριότητα αυτή. Υπεύθυνος: Καζάνας Νικόλαος. σύμφωνα με αυτά που μας έχουν πει οι ίδιοι ή πήραμε από τις ιστοσελίδες τους: 1. 6983-424493. σπόρους για φύτεμα. σιτηρέσιο.). σπόρους για φύτεμα. στην σύνθεση του σιτηρεσίου. υδρονέφωση.λ. εκτροφείς. Κάνει συμβάσεις και δεσμεύεται για την αγορά των σαλιγκαριών. τηλ: κιν. Είναι αντιπρόσωπος του Ιταλικού Ινστιτούτου Σαλιγκαροτροφίας του Κεράσκο Ιταλίας. . σταθ: 2410- 254109. κιν: 6976-604719. στην κατασκευή του διχτυοκηπίου και στην εμπορία των σαλιγκαριών. Προσφέρει: Γενετικό υλικό. παραθέτουμε κάποιες εταιρείες. τεχνογνωσία.Παροχή τεχνογνωσίας Στη χώρα μας υπάρχουν γεωργικοί σύμβουλοι. υπεύθυνη Βλάχου Παναγιώτα.snailfarming. ταΐστρες.π. Προσφέρει: Γενετικό υλικό. Ομορφοχώρι Λάρισας.“AGROFARMA” Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2410-535918. τεχνογνωσία. 3. Προσφέρει: Γενετικό υλικό. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπάρχουν σήμερα στην εκτροφή. κιν: 6981-815529. MED ESKARGOT Hellas Επιστημονικά υπεύθυνος Γκόγκας Αθανάσιος. www. Επίσης την κατασκευή όλου του δικτυοκηπίου (εγκαταστάσεις. 2. δίχτυα. πώληση σαλιγκαριών και επειδή οι ενδιαφερόμενοι νέοι εκτροφείς θέλουν να ρωτήσουν. να δουν μια μονάδα εκτροφής. 4 “DIKTIA KRITIS SA” Τηλέφωνο επικοινωνίας: 28930-51547. εξοπλισμός. Προσφέρει: -Τεχνογνωστική υποστήριξη βασικά αλλά υποβοηθά και στην αγορά του γενετικού υλικού.FEREIKOS HELIX Η εταιρία έχει έδρα την Κόρινθο. Υπεύθυνος Βασιλείου Κώστας. Υπεύθυνος εταιρείας: Υψηλάντης Αναστάσιος. 91 11. κιν: 6976-165940. Τηλ: 23850- 45900.

-Μασούρας Αθανάσιος. -Ζερίτης Γεώργιος. Κύπρος. κιν: 6977-313042.Ε. -Αγαθαγγέλου Σάββας.περιβαλλοντολόγος. -«KOXLIAS FARM». κιν: 6978-449663. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. 7. Καρδίτσα. εκτροφείο κλειστού τύπου. Κρήτη. Τηλ: 6944-374753. Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. -Παπαγεωργόπουλος Νικόλαος. -Κωστουλίδης Σταύρος. Παροχή τεχνογνωσίας. σταθ: 24640-32342. τηλ: 24210-93064. Κρήτη. εκτροφείο κλειστού τύπου. -Δεμιρτζίκη Νατάσα. 6948-201008. Αλμυρός Βόλου. εκτροφείο κλειστού τύπου. Μπουντούλας Κωνσταντίνος Εταιρεία σαλιγκαριών (Ο. κιν: 694- 2970869. κιν: 6951- 232119. κιν: 697-3550356. Τηλ: 00357-99683151. 92 Προσφέρει: Γενετικό υλικό. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. τηλ: 2791-360222. Διαθέτει γόνο. Αρκαδίας. Κρήτη. τηλ: 6973- 791625. -Μυλωνάς Μωυσής. Καθηγήτρια: Χατζηιωάννου Μαρία. ιχθυολογίας & υδάτινου περιβάλλοντος. εκτροφείο κλειστού τύπου. Τηλ: 2310-998344. τηλ. Ν. τηλ: 694-7001293. τεχνογνωσία. -Σιργιανός Ιωάννης. εκτροφείο κλειστού τύπου. Τηλ: 6944- 696153. -Τυρεκίδης Αλέξανδρος. -Μπογιατζής Αντώνιος. έδρα γεωπονίας. Ασχολείται πειραματικά στο εργαστήριο με το σαλιγκάρι. 25410-75204. Εκτροφεία σαλιγκαριών -Βασιλιάγκας Ιωάννης. Εκτροφείο κλειστού τύπου. τηλ 23410-26327. καθηγητής. . Αρκαδίας. τηλ: 2810-393275. κιν: 6972-539650. υπεύθυνος: Σάββας Κεβσίδης. τηλ. εκτροφείο κλειστού τύπου. Διευθυντής Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Καμάρα Μεγαλούπολης Ν. Άλλες πηγές τεχνογνωσίας -Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 32010. 6. Η εταιρία έχει έδρα το Κιλκίς. Ξάνθη. τηλ: 2810-393272. τηλ: 24210-93069. σταθ: 24220-77040. τηλ: 27910-91440. επίκουρος καθηγήτρια Tμήματος Βιολογίας (τομέας Ζωολογίας) στο ΑΠΘ (Θεσσαλονίκη). -Στάικου Αλεξάνδρα. Φωτολίβος Δράμας. σιτηρέσιο. Αμισός Ξάνθης. υπεύθυνος γεωπόνος Γεωργαντάς Κωνσταντίνος. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. -Βαρδινογιάννη Αικατερίνη. 30 Χιλιόμετρο οδού Τρίλοφου – Επανομής Θεσσαλονίκης. εκτροφείο κλειστού τύπου.) που δραστηριοποιείται στον Βελβεντό Κοζάνης. Φωτολίβος Δράμας. που ασχολείται με την σαλιγκαροτροφία στην χώρα μας. Υπεύθυνος καθηγητής: Νεοφύτου Χρήστος. Διρμίκη Δήμητρα Δασολόγος . Τηλέφωνο επικοινωνίας. -Δήμος Φαλαισίας Ν.

Υπάρχουν δύο είδη σιτηρεσίων. Πολύπετρο Ν. Τηλ: 25210-35797. με έδρα την Χαλκίδα. Καλύπτει με πλήρη σιτηρέσια τις ανάγκες της σαλιγκαροτροφίας.ΖΩ. Δασοχώρι Ν. Εμπορία. υπεύθυνος Βασιλειάδης Βασίλειος (κιν: 6972-722769). fax: 2310-687888. Εργοστάσιο ζωοτροφών. Θεσσαλονίκη. τηλ: 22210-85448. κατασκευές διχτυοκηπίων. κατασκευές διχτυοκηπίων. κατασκευή σιδήρου. -ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΑΦΟΙ ΑΕΒΕ. Λοιπές υπηρεσίες -ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ.ΑΝΑΝΙΑΔΗΣ. -ΣΙΔΜΑ ΑΕ. fax: 2310-710051. ΑΒΕΕ. ΒΙΠΕ Σίνδος Θεσ/νίκης. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. Τηλ: 2310-781783. Υλικά συσκευασίας διχτυοκηπίων (δίχτυα). . υπεύθυνος Χελώνας Στέφανος (κιν: 697-3203592). Δράμα. -Exel Group. Τηλ: 25210-48488.Ε. -ΕΛΑSΙS . Τηλ: 2310-722536. -ΒΙ.ΔΡΑΜ.. τηλ: 6974-455452. τηλ: 2310- 782140. -Ναλμπάντης Γεώργιος. -ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Τηλ: 2310-753220. Θεσσαλονίκη. τηλ:6974-783611. -Τσίτας Δημήτριος. Κιλκίς. 93 -Μάλκας Δημήτριος. Θεσσαλονίκη & Αθήνα. Δράμα. Ιωνία Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. Εκτροφείο ανοικτού τύπου. Εργοστάσιο επεξεργασίας & εμπορίας σιδήρου. τηλ: 2310- 797001. Καρδίτσα. Τηλ: 2310-687111. -ΑΦΟΙ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗ. τηλ: 6974-046118. Ξάνθης. Καλύπτει με πλήρη σιτηρέσια τις ανάγκες της σαλιγκαροτροφίας. κατασκευές διχτυοκηπίων. -ΑΓΡΕΚ ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α. Εργοστάσιο ζωοτροφών με πιστοποίηση. Εργοστάσιο επεξεργασίας & εμπορίας σιδήρου. Υπεύθυνος Καμινιώτης Λευτέρης.

π. Ήδη και η Βουλγαρία έχει αναπτύξει αρκετές μονάδες εκτροφής σαλιγκαριών τα τελευταία 2-3 χρόνια (περί τις 350). Εδώ μπορεί να γίνει ενημέρωση αγοράς μέσω του Γεωργικού Ακολούθου των Πρεσβειών που έχει η Ελλάδα σε χώρες που υπάρχει ζήτηση σαλιγκαριών (π.λ. 23820-61930. για τις πρεσβείες στην Γαλλία. 2310-781659. Κρύα Βρύση Ν. Υπάρχει η σκέψη να ενσωματωθεί Οδηγία της Ε. Να τονίσουμε εδώ ότι υπάρχει ανταγωνισμός από σαλιγκάρια Τρίτων Χωρών (Τουρκία. Στην περίπτωση αυτή θα χρειαστεί οπωσδήποτε πιστοποιητικό εξαγωγής. Ο εκτροφέας έχει την δυνατότητα να δίνει τα σαλιγκάρια κατευθείαν στα εστιατόρια και τις ταβέρνες με υψηλότερες τιμές (6-10€) ή να πουλά ένα μέρος και στις «Λαϊκές». Οι περισσότερες μεταποιητικές επιχειρήσεις σαλιγκαριών βρίσκονται στη Βόρεια Ελλάδα. Το 2009 η Βουλγαρία είχε εξάγει περίπου 850 τόνους σαλιγκαριών.) μέσω πληροφοριών από το Internet. τηλ. Μια τέτοια μεταποιητική μονάδα βρίσκεται στη Σκύδρα Ν. Κοτζαβασιλόγλου. Λέγεται SALIGAR ΑΕ. τηλ. Ιωνία Θεσ/νίκης. ποσότητα έξι φορές μεγαλύτερη απ’ ότι το 2008 (ήταν 140 τόνοι) και ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί το 2010. 62720. κ. Πέλλας. με καλή δυναμικότητα. τηλ. Ν. Πέλλας. Άλλες βιοτεχνίες: -Πρισνάλης ΑΒΕΕ. Ιταλία.Ε. Αυτό θα γίνει για λόγους βιοποικιλότητας και προστασίας των καταναλωτών από τυχόν μολυσμένα σαλιγκάρια αγνώστων συνθηκών εκτροφής. . 780317. Τυνησία. 23810-82613. Όμως σήμερα αυτές οι μονάδες μεταποίησης και οι βιοτεχνίες αγοράζουν τα σαλιγκάρια που είναι ελεύθερα στη φύση με χαμηλές τιμές (πολύ κάτω από 3 €). η οποία θα απαγορεύει τη συλλογή σαλιγκαριών από τη φύση.4. Στη Γαλλία και στη Γερμανία το σαλιγκάρι έχει συμπεριληφθεί στους καταλόγους των ειδών που είναι σπάνια (υπό εξαφάνιση). Να σημειώσουμε επίσης ότι στην γειτονική χώρα έχει δημιουργηθεί Εθνική Ένωση Εκτροφής Σαλιγκαριών. Βεροίας 26. κλπ). 94 12. Αλγερία) που βρίσκονται σε χαμηλότερες τιμές. που βοηθάει με τεχνογνωσία τους παραγωγούς και τους στηρίζει στις εξαγωγές. Ιταλία.. χωρίς την μεσολάβηση τρίτων οπότε οι τιμές είναι >5 €. 61746. -Olympex Χρύσογλου. Μπορεί επίσης να τα διοχετεύει κατ’ ευθείαν στο Εξωτερικό (Γαλλία.Διάθεση των σαλιγκαριών Τα εργοστάσια μεταποίησης-συσκευασίας σαλιγκαριών είναι μια καλή περίπτωση όσον αφορά την διάθεση της παραγωγής από ένα εκτροφείο. και στη χώρα μας. υπάρχει μεγάλη προβολή των επιχειρήσεων αυτών από το διαδίκτυο και άρχισε να γίνεται εξαγωγική χώρα προς τις αγορές της Βόρειας Ευρώπης με μια αξιόλογη ανοδική ποσότητα παραγωγής.χ. Η ξαφνική αυτή έκρηξη ζήτησης οφείλεται στο ότι οι ποσότητες αυτές κατευθύνονται για διατροφή αλλά και στους τομείς των φαρμακευτικών ειδών και των καλλυντικών.

για να μην φεύγουν τα σαλιγκάρια. Πιθανώς. Οι ποσότητες σαλιγκαριών που διακινούνται στο εξωτερικό (αλλά και στο εσωτερικό) θα πρέπει να έχουν ένα πιστοποιητικό καταλληλότητας για ανθρώπινη κατανάλωση και ότι είναι απαλλαγμένα από εχθρούς και ασθένειες. 95 Για τους Γάλλους. Τα σαλιγκάρια τοποθετούνται σε πλαστικές κλούβες των 20 κιλών και τοποθετούνται από πάνω ειδικά καπάκια. Προς τούτο μέσω των Δνσεων Κτηνιατρικής κάθε νομού στέλλεται δείγμα νωπών σαλιγκαριών στο Κτηνιατρικό Εργαστήριο (τέτοιες Υπηρεσίας υπάρχουν αρκετές στην χώρα μας) όπου γίνεται η μικροβιακή εξέταση κυρίως για την Σαλμονέλα (Καν. Σε μικρότερες πωλήσεις τοποθετούνται σε μικρά δίχτυα και μεταφέρονται μέσα σε πλαστικά τελάρα. Ο κτηνίατρος της Δνσης Κτηνιατρικής εκδίδει Πιστοποιητικό για την καταλληλότητα των σαλιγκαριών μετά την μακροσκοπική εξέταση και ότι δεν υπάρχουν παράσιτα. Μόνο έξι σαλιγκάρια σε ένα καλό γαλλικό εστιατόριο κοστίζουν περίπου 12 ευρώ. Σαλιγκάρια συσκευασμένα σε δίχτυ . Δεν απαιτείται γνωμάτευση για την ΟΜΧ (Ολική Μεσόφιλη Χλωρίδα). Όμως να τονίσουμε εδώ ότι τους εμπόρους κυρίως τους ενδιαφέρει η σαλμονέλα. Κάθε εκτροφή με ζωικούς οργανισμούς ελέγχεται. Αυτό γίνεται σε μαζικές πωλήσεις. Τα σαλιγκάρια προσφέρονται στα εστιατόρια του εξωτερικού σε μερίδες 1 ή ½ dozen (1 dozen=ντουζίνα=12 σαλιγκάρια). 2073/04). τα κρητικά σαλιγκάρια που εξάγουμε θεωρούνται εξαιρετικό όσο και πανάκριβο γεύμα. στην δε Ελβετία η τιμή είναι διπλάσια. αν ζητηθεί από τον εισαγωγέα να χρειαστεί ανάλυση για βαρέα μέταλλα.

96 Σαλιγκάρια σε δίχτυ τοποθετημένα εντός πλαστικού τελάρου Σαλιγκάρια για πώληση σε αγορά στο Τορίνο της Ιταλίας (φωτο 27-5-2007) .

97 Εργοστάσιο μεταποίησης σαλιγκαριών Μαγειρεμένα σαλιγκάρια προς κατανάλωση .

ετοιμοθάνατα ή σε κατάσταση σήψης. θέλοντας να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα υιοθετούν συστήματα διασφάλισης ποιότητας τα οποία ανταποκρίνονται άμεσα στις ανάγκες των πελατών. -Μικροοργανισμοί. οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. β. Στην χώρα μας υπάρχουν αρκετές εταιρείες που παρακολουθούν ζωικές μονάδες (όχι με σαλιγκάρια) και χορηγούν τα αντίστοιχα πιστοποιητικά ποιότητας. Η Ελληνική γεωργία παρουσιάζει συνεχώς φθίνουσα ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα. αλλά και στις διεθνή αγορές. Όμως προς το παρόν δεν έχουν εγκριθεί τα πρότυπα ποιότητας για την σαλιγκαροτροφία. 98 Ποιοτικός έλεγχος νωπών σαλιγκαριών α. -Ακάρεα και νηματώδη παράσιτα. Εφόσον επιθυμεί μια εκμετάλλευση να πιστοποιήσει την παραγωγή της με αυτό το πρότυπο. Έτσι οι εμπορικοί φορείς. ότι δηλαδή τηρούνται οι κανονισμοί και ότι το τελικό προϊόν έχει τις συμφωνημένες ιδιότητες. με σκοπό βέβαια την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους. είναι υποχρεωμένη να διαμορφώσει την πολιτική και τους στόχους της. Το AGRO περιλαμβάνει τις αρχές πιστοποίησης σε κάθε γεωργική εκμετάλλευση ανεξάρτητα αν είναι φυτικής ή ζωικής. ή ακόμη και ιχθυολογικής παραγωγής. ένας από τους οποίους αποτελεί και η ποιότητα των προϊόντων. Η πιστοποίηση αφορά και στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις ζωικής παραγωγής και επομένως υπάρχει επέκταση της πιστοποίησης σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης. Μακροσκοπικός -Νεκρά. Το πρόβλημα της μειωμένης ανταγωνιστικότητας. Το σύστημα εγγυάται για την παραγωγή. άρρωστα. όχι μόνο στο εσωτερικό. Εργαστηριακός -Τρηματώδη παράσιτα. Η πιστοποίηση των σαλιγκαριών επομένως μπορεί να αφορά ένα σύστημα παραγωγής Ολοκληρωμένης διαχείρισης αλλά και σύστημα Βιολογικής εκτροφής. οπότε δεν είναι . Στην Ελλάδα εφαρμόζονται τα συστήματα «AGRO» αλλά και άλλα πρότυπα. Για να εξασφαλισθεί η ποιότητα δεν αρκεί μόνον η σωστή παραγωγική τεχνική αλλά η χρήση ενός πολύπλοκου μηχανισμού που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια σε διεθνές επίπεδο με σκοπό την πιστοποίηση της ποιότητας σε όλο το φάσμα του παγκόσμιου εμπορίου. λαμβάνοντας υπό όψιν τις νομικές απαιτήσεις και τις προδιαγραφές παραγωγής που απαιτούνται καθώς και μέτρα για την περιβαλλοντολογική προστασία. Το σύστημα ολοκληρωμένης διαχείρισης της παραγωγής που εφαρμόζεται στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις περιλαμβάνει τα πρότυπα. -Παθογόνα βακτήρια.

Ο αγοραστής θα βασιστεί στα πρωτόκολλα παραγωγής του εκτροφείου. Κίνδυνοι μόλυνσης στα νωπά σαλιγκάρια α) Βιολογικοί (βιοτοξίνες. 99 δυνατή μια τέτοια πιστοποίηση. Σαλιγκάρια σε πάχυνση σε ηλικία δύο μηνών . παράσιτα) β) Χημικοί (φυτοφάρμακα. βαρέα μέταλλα. άλλες χημικές ουσίες) γ) Φυσικοί (σπάνια εμφανίζονται).

δρουν προληπτικά σε αλλεργίες και κατάθλιψη). όπως: -χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενο.2 έως 2 που με βάση τις σύγχρονες διατροφικές απόψεις θεωρείται πάρα πολύ καλός και συγκρίσιμος με τα ψά- ρια (από 0. Η υψηλή βιωσιμότητα των κατοίκων της Κρήτης και τα χαμηλά ποσοστά καρκίνου συσχετίστηκαν και με την συχνή κατανάλωση σαλιγκαριών. -μικρή περιεκτικότητα σε λίπη . την αρτηριοσκλήρωση. -σελήνιο (υψηλή περιεκτικότητα 27. εύπεπτη. Τα Ω3 λιπαρά οξέα θεωρούνται απαραίτητα και ευεργετικά στη διατροφή και υγεία του ανθρώπου. Πολλές από τις θεραπευτικές ιδιότητες που αποδίδονται στα σαλιγκάρια. καθώς ο άνθρωπος δε μπορεί να τα συνθέσει και γι’ αυτό πρέπει να τα λάβει με τη διατροφή του (παρεμποδίζουν την αθηροσκλήρωση και τη θρόμβωση. τη παχυσαρκία και συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του θυρεοειδούς και του ανοσοποιητικού συστήματος. -έχει δέκα φορές λιγότερα βακτηρίδια σε σύγκριση με άλλα κρέατα. -ευεργετικά λιπαρά οξέα. σαν πηγή πρωτεΐνης. Επίσης συγκεντρώνει αρκετά πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλα κρέατα. Το σαλιγκάρι χρησιμοποιείται κυρίως για ανθρώπινη κατανάλωση. από οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου. Είναι καλή πηγή φωσφόρου. 100 13. έχουν αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις. . Το σελήνιο έχει ισχυρές αντιοξειδωτι- κές ιδιότητες. -με τα αυγά του σαλιγκαριού παρασκευάζεται χαβιάρι άριστης ποιότητας. Οι τελευταίες έρευνες αναδεικνύουν το κρέας των σαλιγκαριών ως ένας από τους θετικούς διατροφικούς παράγοντες της Μεσογειακής και ιδιαίτερα της Κρητικής δίαιτας. έχει όμως και φαρμακευτικές ιδιότητες (παραγωγή κολλαγόνου για την περιποίηση του δέρματος των γυναικών-καλλυντικά). προστασία από καρκίνο και καρδιοπάθειες. -γίνονται δύσπεπτα όταν δεν είναι καθαρά. συμβάλει στη καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.4 μg/100g). δεν καθαρίζονται από το σάλιο και σερβίρονται με σάλτσες πλούσιες σε λίπη. Οι κρητικοί κοχλιοί ήταν εκλεκτό έδεσμα της Μινωικής αλλά και της σημερινής Κρήτης όπου καταναλώνονται περισσότερα σαλιγκάρια. Το μειωμένο λίπος περιορίζει τις παθήσεις του συκωτιού. -απαραίτητα αμινοξέα για τον ανθρώπινο οργανισμό. έχουν επιβεβαιωθεί.5 έως 8). -τα οξέα του συντελούν στην μείωση της χοληστερίνης. νόστιμη και θρεπτική τροφή. -από τα πολύ-ακόρεστα ο λόγος Ω-3 /Ω-6 κυμαίνεται από 0.Διατροφική αξία των σαλιγκαριών Το κρέας των σαλιγκαριών αποτελεί μια λιχουδιά για τους γευσιγνώστες. Αποτελεί μια υγιεινή. -υψηλή περιεκτικότητα σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία. -ασβέστιο (από 200-700 mg/100gr). Αποτελεί μια πολύ σημαντική ποσότητα.

Διαχειμάζοντα σαλιγκάρια . ειδικά σε περιόδους νηστείας. αν η επάλειψη γίνει τακτική. καλίου.Χ. Όπως έγραψε. νατρίου. Σαν μια εύκολη και δραστική κρέμα κατά των δερματικών παθήσεων. Περί το 400 π. 101 μαγνησίου. σεληνίου. το δέρμα διατηρείται καθαρό και λαμπερό. το ανακουφίζει και το καταπραΰνει από ερεθισμούς και. ένας επιστήμονας παρατηρούσε τη συμπεριφορά των σαλιγκαριών. κάθε πρωί για μια βδομάδα. αλλά με την προσοχή του στραμμένη στην αξιοποίηση και όχι στην προέλευσή τους: ήταν ο Ιπποκράτης. αμινοξέων. Η κούρα αυτή γίνεται για την πρόληψη και την θεραπεία του έλκους του στομάχου. βιταμινών και ασβεστίου. η επάλειψη του ανθρωπίνου δέρματος με αυτή τη βλέννα καταπολεμά την ξηρασία του.. καταπίνουν το σώμα ενός ζωντανού σαλιγκαριού. Σε ορισμένα χωριά της χώρας μας γίνεται και σήμερα «κούρα σαλιγκαριών»: Μια φορά το χρόνο. ο οποίος είχε μαγευτεί από τις ιδιότητες της αφρώδους βλέννας που έβγαζαν για αυτοάμυνα ή για προστασία των αβγών τους. ο πρώτος αυτός γιατρός της οικουμένης συνταγογράφησε ένα μιλκ-σέικ από γάλα και λιωμένα σαλιγκάρια.

. 102 Σε συσκευασία των 40 ml. Τιμή καταλόγου € 44.00.

ζήτηση. το άσπρο χαβιάρι (29 Μαρτίου. Είναι ένα προϊόν που κερδί- ζει όλο και μεγαλύτερη αποδοχή. Επιπλέον. . the white caviar – Αυγά σαλιγκαριού. 2010) Είναι γνωστό ως λευκό χα- βιάρι. η τιμή έχει αυξηθεί απί- στευτα! Μισό κιλό λευκό χαβιάρι μπορεί να κοστίσει μέχρι και $ 2. Το γεγονός ότι ο βασικός σεφ χρησιμοποιεί αυγά σαλιγκαριού στο μαγείρεμά του επέτρεψε αυτό το προϊόν του σαλιγκαριού να κερ- δίσει και αποκλειστικό χαρακτήρα. ιδίως μεταξύ των καλοφα- γάδων. 103 Snail eggs.100 στην ευρωπαϊκή αγορά.

μ. σε ποιες συνθήκες έχουν μεγαλώσει. -Σε μικρές εκτροφές μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την αναπλήρωση του εισοδήματος. να βγουν στοιχεία για την δυνατότητα παραγωγής σαλιγκαριών και μετά να γίνουν οι όποιες επενδύσεις (να υπάρχει καθοδήγηση από έναν έμπειρο γεωργικό σύμβουλο). -Η συμβολαιακή παραγωγή. τρακτέρ. δηλαδή η σύναψη συμφωνητικών για την διάθεση του προϊόντος. κλπ. είτε ανθρώπων που βρίσκονται στην ύπαιθρο και θέλουν ένα συμπληρωματικό εισόδημα. ένας καινούργιος τύπος επιχειρηματικότητας. με εμφανείς δυνατότητες και σοβαρά κερδοφόρα οικονομικά αποτελέσματα. γης μπορεί να στηθεί μια βιώσιμη και επικερδής μικρή επιχείρηση (κλειστή εκτροφή). -Δεν απαιτείται κατ’ ανάγκη άλλος αγροτικός εξοπλισμός. π. -Η έκταση γης δεν είναι μεγάλη και οι αρχικές επενδύσεις δεν είναι πολύ υψηλές.χ. . (για την κλειστή εκτροφή). είτε αυτό είναι καθαρώς αγροτικό. Η εκτροφή θα πρέπει να γίνεται με προσοχή και την κατάλληλη τεχνογνωσία. -Παρέχει απασχόληση. -Συμβάλει στην παραγωγή τροφίμων και μάλιστα ζωικής κατεύθυνσης. Δηλαδή με την αξιοποίηση 1. επιχειρηματική δραστηριότητα στον γεωργικό τομέα. καθ’ όσον και οι βιομηχανίες-βιοτεχνίες σαλιγκαριών θα προσανατολισθούν στην αγορά σαλιγκαριών από τα εκτροφεία. Σχετικά με τον γεωργικό σύμβουλο. Σ’ όλες τις νέες καλλιέργειες και εκτροφές. 104 14. Επαναλαμβάνουμε ότι: Η δραστηριότητα αυτή θα πρέπει πρώτα να δοκιμαστεί αρκετά. μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι: -Η εκτροφή σαλιγκαριών για τη χώρα μας μπορεί να αποτελέσει μία νέα εναλλακτική. Η επένδυση είναι προσιτή για ποικιλομορφία επαγγελμάτων. -Η ζήτηση για το προϊόν στην Ευρώπη συνεχώς αυξάνει και αν συνδυαστεί το γεγονός ότι πιθανώς να απαγορευτεί και στην χώρα μας η ελεύθερη συλλογή σαλιγκαριών από τη φύση. τότε καταλαβαίνουμε ότι θα έχουμε εκτίναξη των τιμών. ο γεωργικός σύμβουλος να είναι πιστοποιημένος και μάλιστα με την απόφαση ΦΕΚ 1325/27-8-2010 χορηγείται οικονομική ενίσχυση για τη χρήση Υπηρεσιών παροχής συμβουλών στην γεωργική εκμετάλλευση. υπάρχει εγκεκριμένο Μητρώο γεωργικών συμβούλων.Τελικές εκτιμήσεις Με βάση τα στοιχεία που αναφέρθηκαν και σε σχέση με την διεθνή κατάσταση. φρέζες.000 τ. -Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όταν αγοράζουμε σαλιγκάρια από τη φύση δεν γνωρίζουμε τι έχουν φάει. είναι εγγύηση για την επιχείρηση. -Η εκτροφή σαλιγκαριών θα συμβάλει στην διατήρηση της βιοποικιλότητας. πρώτα προηγούνται τα πειραματικά και μετά έχουμε τις αποδεικτικές καλλιέργειες/εκτροφές σε συνθήκες αγρού/στάβλου. σε ποιους χώρους έχουν αναπτυχθεί.

ή οποιωνδήποτε εταιρι- κών σχέσεων. -Αποτελεί μια πηγή φυσικών υλικών για την φαρμακευτική και τον κλάδο των καλλυντικών. καθώς με σημαντικό μέγεθος παραγωγής διαπραγματεύονται από θέση ισχύος τις τιμές παραγω- γού. . Σε πολλά νησιά μας έχει μπει το σαλιγκάρι σε πολλά εστιατόρια. -Επί πλέον εργασία στον κατασκευαστικό κλάδο. μπορεί να έχουμε αποτελέσματα παραγωγής σ’ όλη τη χώρα. Εάν υπάρχει μια συνεχής τροφοδοσία της αγοράς με το σαλιγκάρι. Προβλήματα: -Έλλειψη νομοθετικού πλαισίου που αφορά την άδεια ίδρυσης και λειτουργίας των μο- νάδων και τον εγκεκριμένο τύπο διχτυοκηπίου.α. άρα η ζήτηση και από την εσωτερική αγορά θα είναι αυξημένη. αγροτουρισμός κ. τυποποίηση και εμπορία των σαλιγκαριών. από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυ- ξης & Τροφίμων. Τι γίνεται η εκτροφή μετά 2-3 έτη. -Προπαντός έλλειψη στοιχείων παραγωγής. νομίζουμε ότι η αγορά θα το λάβει θετικά. -Κενά στον έλεγχο της ποιότητας και πιστοποίησης του προϊόντος. ο Έλληνας τρώει σαλιγκάρια. ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ -Δημιουργία επενδύσεων στην συντήρηση. όπως στη Γαλλία και Ιταλία. μεταποίηση. γιορτές αγροτικής γης. -Έλλειψη γνώσης των κρατικών Υπηρεσιών σχετικά με το αντικείμενο (γεωπονικές - κτηνιατρικές Υπηρεσίες). 105 -Υπάρχει όμως και αρκετή ζήτηση και από την Ελληνική αγορά που δυστυχώς δεν υπολογίζεται. Ο δρόμος για την ανάπτυξη της σαλιγκαροτροφίας είναι η δημιουργία ισχυρών συνεται- ρισμών ή Ομάδων παραγωγών. ταβέρνες και ιδίως σε μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα. -Δυνατότητα ανάπτυξης παράλληλων ή συμπληρωματικών δραστηριοτήτων όπως γιορ- τή σαλιγκαριού. που θα αποφέρουν τεράστια κέρδη κάθε χρόνο στα μέλη τους.

106 .

11. 2. . 12. Υπεύθυνος Γκόγκας Αθανάσιος. 14. Διάφορες ιστοσελίδες εσωτερικού & εξωτερικού από Internet. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Σαλιγκαροτροφία. ITALY. από ιστοσελίδα του. Να σημειώσουμε ότι από τον συγγραφέα έγιναν πολλές επισκέψεις σε εκτροφεία σαλιγκαριών της χώρας μας απ’ όπου πάρθηκαν αρκετά στοιχεία. Αθανάσιος Γκόγκας. γεωπόνος ΑΠΘ. Κόρινθος. από ιστοσελίδα του. 10. Giuseppe Gallo. Λάρισα. Η εκτροφή σαλιγκαριών. Ευάγγελος Ευαγγέλου. Εργαστήριο εκτροφής γαστεροπόδων. 8. Μαρία Λαζαρίδου – Μ. από ιστοσελίδα του. 1990. AGROFARMA. Σαλιγκαροτροφία “Πελαγονίας ”. Κάττουλας. τμήμα γεωπονίας και υδάτινου περιβάλλοντος. Snail breeding intensive snail breeding complete production cycle trading supervised. 2006. Τα εδώδιμα και εμπορεύσιμα σαλιγκάρια της Ελλάδας – Σαλιγκαροτροφία. Giovanni Avagnina. 4. 7. 3. 13. καθηγητής. Βασιλακάκης Αθανάσιος. Εκτροφεία σαλιγκαριών. από ιστοσελίδα του. FEREIKOS HELIX. Λάρνακα Κύπρου. 9. από ιστοσελίδα της. από ιστοσελίδα της. 6. Διευθυντής Νεοφύτου Χρήστος. 107 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Instituto Internazionale di Elicicolture di Cherasco. Θεσσαλονίκη 1985. 2003. ος 1 /2010. 5. άρθρο από το περιοδικό «Γεωργία-κτηνοτροφία». MED ESKARGOT Hellas. Υψηλάντης Αναστάσιος. καθηγητές ΑΠΘ. Στέλιος Μαρκάκης. Το σαλιγκάρι και η εκτροφή του.