You are on page 1of 69

MINISTERSTWO

SPRAW

WOJSKOWYCH

O. 2
1921

RE GUL AMI N
SŁUŻBY POLOWEJ
P R Z E D R U K
poprawiony według D z. Rozk. Nr. 17/27 p o z. 163.

W A R S Z A W A

1929

G ŁÓ W NA KSIĘGARNIA W O J SK O W A

CENTRALNA

biblioteka
w o j s k o w a

/

30010

M IN IS T E R S T W O

SPRA W

W O JS K O W Y C H

O. 2 19 2 1

R

E

G

U

L

A

M

I

N

S

Ł

U

Ż

B

Y

P

O

L

O

W

E

J

P R Z E D R U K p o p raw io n y w edług D z. R ozk. Nr. 17/27 poz. 163.

W A R S Z A W A 1929 GŁÓWNA KSIĘGARNIA W OJSKOW A

który miał mniejsze straty lub większe zdobycze. Warszaw. Każda jednostka. zewsze zniszczenie nieprzyjaciela. . ści jego żywych sił. którego wola była silniejsza. aby go nie zaskoczyły nieprzewidziane wydarzenia i nie narzuciły mu obcej inicjatywy. zować podczas samego działania bojowego. Przygotowa­ Nieodzowna nie do działania polega przedewszystkiem na stworzeniu potrzeba planu działania. im lepiej jest przygotowane. L. podstawa Działanie ma tem więcej widoków powodzenia. działania 1. Ostatecznym zwycięzcą nie jest ten. lub przynajmniej czę­ Cel walki." CZĘŚĆ VIII. 146 O ddz. Im więcej środki natarcia i obrony są udoskonalone tem trudniej będzie improwi­ 4. lecz len. Celem walki czyto zaczepnej. Należy zatem dążyć do zadania nie­ przyjacielowi jak największych strat. jako ogólnem. 29. decyzja staje się niepewną i klęska jest nieunikniona. z dn. siła moralna większa. myśli przewodniej i planu tego d-cy. Wiadomości ogólne o walce. Wola zwy­ G dy słabnie w o l a z w y c i ę s t w a . który otrzymał roz­ kaz zadanie to przeprowadzić. wojsk.01 0 R O Z D Z IA Ł A. III Szt. czy obronnej. 2 Druk. Gen. planu dzia­ Każde działanie powinno być wykonane według łania. które określa jej rolę w działaniu jowe. WA L K A . musi Zadanie bo­ otrzymać zadanie. w serce dowódcy zwątpienie we własne siły. 3. 3 0. W olnickiego. Zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wojskowych pismem L. Obowiązkiem d-cy jest natychmiast po otzymaniu zadania ustalić myśl przewod­ nią. jest . 3 II 1921 r. Do zwycięstwa potrzebna jest silna wola zwyciężenia wroga. . Poznańska Nr. Bitwa jest zmaganiem się woli przeciwników. gdy wkrada się cięstwa. a) Ogólne zasady walki.a. mająca brać udział w walce.

wystarczy być silniejszym punktów w obr3nem miejscu i w obranej chwili. W alka przedstawia się raczej jako szereg leonsenkwentnie i logicznie przeprowadzonych wysiłków. W alk a. bo przedewszystkiem chodzi o wyonanie powierzonego zadania. Im trudniejsze są warunki wykonania i im łatwiej mogą wykonawcy roz­ kazu znaleźć się w położeniu nieprzewidzianem lub krytycznem. Udoskonalone uzbrojenie. które ich w szczególności dotyczą. każde działanie zbrojne decydującem przygotowuje się ruchami czyli manewrami wojsk. b) myśl przewodnią dowódcy. Żadnemu dowódcy nie wolno odstąpić do wykonania swego zadania zanim ostatni karabin z odwodu stanął do walki. P l a n d z i a ł a n i a wyłania się z zadania i myśli przewodniej d-cy. jw e wysiłki. tak w przestrzeni. Tylko wówczas będą oni mogli działać samodzielnie. p l a n d z i a ­ ł a n i a stanie się r o z k a z e m o p e r a c y j n y m . d) przewidywania ułatwiające wykonanie powie­ rzonego zadania flm więcej pozostaje czasu między otrzymaniem rozkazu. jako też ruchliwość w manewrowanju powodują. Aby zwyciężyć. Wybór silniejszym od nieprzyjaciela. c) zarządzenia prowadzące do wykonania tejże. Mimo to. Ale i w tym wypadku musi d-ca wykonawcom rozkazu wy­ jaśnić swą myśl p r z e w o d n i ą działania. 5. Jeżeli wykonanie zadania następuje bezzwłocznie po jego poleceniu. na której^podaje się ogólne objaśnienie planu. Część V III. Dowodca podaje oo wiadomości pod- Aby móc zużyć nieprzyjaciela. dążących do ostatecznego zniszczenia nieprzyjaciela. Tak w natarciu jak i w obronie. •egłym mu wojskom i służbom ustnie lub pisemnie te części planu działania. tem lepiej obmyślony i do­ skonalszy będzie plan działania. że zwykle. |Znajomość położenia taktycznego i materjalnego wojsk własnych jest obowiązkiem służbowym każdego dowódcy. Stopniowa­ nie w ysił­ ków do zniszczenia nieprzyja­ ciela. spowodowane pobiciem jego ż y ­ w y c h si ł . W iadomości o nieprzyjacielu zawsze będą nie­ pewne. R o z k a z e m o p e r a c y j n y m poleca d-two pod­ władnym wojskom i służbom wykonanie swego p l a n u działania. p o w a n i e w głąb ma na celu zachowanie części sił świe­ żych aż do końca walki. nie uda się wywalczyć przewagi za pierwszem ■uderzeniem. nie trzeba być zawsze i ciągle 7. Zasadniczo. Plan będzie tem lepiej wykonany. mimo silnego dążenia zwycięzcy. a jego wykonaniem. Nie może to być jednak powodem do nieużycia wszystkich świeżych sił w decydującej chwili. że zwykle ostatni -wysiłek jest najcięższy i decydujący. jak też w czasie. miejscu. c) charakterze terenu działań. których pobicie powoduje nie­ powodzenie sąsiednich. zamiarach oraz zasobach nieprzyja­ ciela. więc konieczne stanie się ciągłe. sku­ pienie wy­ nostki. T ak też zwycięstwo daje się odczuć jedynie przez z u ­ ż y c i e nieprzyjaciela. 5 M y ś l p r z e w o d n i a d-cy. stanowi podstawę p i a n u d z i a ł a n i a . b) położeniu. siłków na Każdy wysiłek bojowy. trzeba Ugrupowanie wszystkie walczące oddziały ugrupować w głąb. powinno posiadać każde d-two przed wykonaniem większych działań pisemnie opracowany p l a n działania. . To u g r u w głąb. wyznaczając czasem odprawę. stanowić będą ważną część planu walkiTj P l a n d z i a ł a n i a zawiera następujące części: a) określenie powierzonego zadania. lub swemu ewentualnemu zastępcy. Ta zasada dotyczy tak całego działania danej jed­ walki. który dąży do wyko­ nania powierzonego zadania. w ramach ogólnego planu dowódcy. tem bardziej. tem lepiej muszą znać myśl przewodnią działa­ nia. im więcej wy­ konawców' go zna. jak też jej poszczególnych części. Plan walki dywizji musi jednak dowódca zawsze podać do wiadomości swe­ mu szefowi sztabu.zebrania w ia­ domości. Niekiedy warunki zmuszają dowódcę do zachowa­ n ia w tajemnicy swoich zamiarów. działania wojsk ' m ają na celu: a) przedewszystkiem.4 Regulamin s użby polowej. a ponadto opiera się na: a) położeniu taktycznem i materjalnem wojsk własnych. Zarządzenia ty­ czące się rozpoznawania nieprzyjaciela i . aby móc stopniować 6. zniszczenie tych żywych sjł nieprzyjaciela. według którego ma być działanie podjęte i przeprowadzone. trzeba jednak zachować tajemnicę przygotowań. metodyczne i wytrwałe rozpoznawanie nieprzyjaciela.

które spowo­ dowały ich wysłanie. im Powyżej wymienione ogólne zasady walki muszą być stosowane do położenia. które umożliwia szybkie rozstrzygnięcie walki przez wyrządzenie znacz­ nych strat w krótkim czasie. bagna. a mianowicie: ja z d ą — jeżeli dywizja działa samodzielnie.6 Regulamin służby polowej. jak tylko znikną przyczyny. których utrata zmusza nieprzyjaciela do wal­ czenia w taktycznie niepomyślnych warunkach. Zaskoczenie taktyczne ma tem większe znaczenie. przeprowadzić własnemi środkami każde styka dywi­ zji piechoty. Żaden rodzaj broni nie może samodzielnie przepro­ 9 W spółdzia­ wadzać działań bojowych od początku do końca. że dla zaskoczenia przeciwnika można nieraz zmienić wysiłek. bardzo wyszkolonym* dobrze zorganizowanym. lub którego ma się bronić. a mianowicie? a) nieprzyjacielem bitnym. 8. jakie wywierają stan liczeb­ tycznych. 11 . oraz wartość bojowa nieprzyja­ ciela. doskonalsze jest uzbrojenie własne. każdy dowódca dba o to. ny i materjalny wojsk własnych. musi jednak również pamiętać. że ta przewaga istniała w wyż­ szym stopniu we wszystkich polskich rozprawach zbroj­ nych. Ekonomja sił. właściwości terenu (pusz­ cze. b) nieprzyjacielem. odpowiednio do jej zadania. Część V III. 10. należy zgromadzić jak najwięcej sił i użyć wszelkich sposobów. Regulamin służby polowej dotyczy zasadniczo działań tego rodzaju. D ążąc do możliwej ekonomji swych sił. N i e z a c h o ­ w a n i e t a j e m n i c y . aby do decydującej walki i na decydującem miejscu mieć ich jak najwięcej. siły dalsze. W innym wypadku oddział wydzielony jest niedostatecznie wyzyskany. dobrze zaopatrzonym materjalnie i opartym na silnym przemyśle krajowym. Dywizja jest podstawową jednostką działania tak ­ tycznego. Powodzenie może być tak znaczne. lasy. którego ambicje polityczne przewyższają organizację wewnętrzną i siłę prze­ mysłową kraju. przydziela się do dywizji. aby osiągnąć nad nieprzy­ jacielem przewagą fizyczną i moralną. aby ściągnąć oder­ wane oddziały. 7 b) zawładnięcie decydującemi częściami terenu. jako wzmocnienie. Może ona samodzielnie pod kierunkiem Charaktery­ swego dowódcy. bez względu na motywy. z nieprzyjacielem niedostatecznie wyposażonym. Zaskoczenie. Zaskoczenie strategiczne zależy od tajemnicy przygotowań. Należy wszelkiemi sposo­ bami dążyć do zaskoczenia nieprzyjacielu przez niespo­ dziewane natarcie. Część z nich — konieczność Względność posiadania planu działania — nie zależy od warunków. W ojsko obowiązane jest znać formy walki z prze­ ciwnikiem nowoczesnym. z zastosowaniem do przeciętnych warunków walki. muszą znać sposoby współdziałania wszystkich broni. góry). jeżeli w walce wiążą one siły przynajmniej równe swoim. W alka. bez względu na ich stopnie i funkcje. W jednym i drugim wypadku żołnierz polski musi się liczyć naogół z przewagą liczebną nieprzyjaciela. broni. z wy­ łanie jątkiem szczególnych wypadków. b) Dywizja w walce. zwracając jednak uwagę na warunki walk na rozległych frontach. lecz który nie pozbawiony jest wytrzymałości i ruchliwości. przy jednoczesnem ^zmiejszeniu strat. lub na bardzo rozległym froncie. Każde wydzielenie części wojsk osłabia siły po­ trzebne do głównego zadania. Wydzielanie części wojsk i odtrywanie ich od głównego działania jest usprawiedliwione ylko w razie konieczności. zasad tak­ inne zaś podlegają wpływom. i nigdy narodu aie zastra­ szyła i nie pokonała. Ten ostatni czynnik nabiera zasadniczego znaczenia w Polsce. S k ł a d b o j o w y dywizji ustalony jest regulami­ nowo. . która może być zmuszona do walki z rozmaity­ mi przeciwnikami.wszystkich rodzajów broni. Wszyscy oficerowie. 12. j e s t zbrodnią. minionych dni. Dywizja jest organicznym związkiem . Siły należy oszczędzać. W pewnych szczególnych warunkach. W miejscu. Tylko ściśle harmonijne wszystkich współdziałanie rozmaitych rodzajów broni prowadzi do rodzajów skutecznych wyników. lat i epok. działanie bojowe od początku aż do końca. Zachowanie tajemnicy planów i przygotowań do działań jest podstawowym obowiązkiem. zorganizowanym i uzbrojonym. z którego rozwinie się natarcie.

Jeśli front bojowy przekracza te granice. Organizacyjnie dywizja nie posiada własnego lot­ nictwa. sposób obserwacji lotniczej. — w walce z prze­ ciwnikiem działającym zwarcie pasy działań należy zm niej­ szyć. Teren i ” znajomość ugrupowania nieprzyjaciela w głąb. W walce z silnie umocnionym nieprzyjacielem tak dowództwo dywizji jak też artylerja nie mogą obejść się bez obserwacji powietrznej. tak w walce ruchowej. W walce obronnej pas działań nazywa się „odcinkiem”. Przydział samochodów pancernych powiększy w dużej mierze zdolność bojową dywizji. a głównie od położenia nieprzy­ jaciela. aby dywizjom działającym dać możność oskrzydlenia lub obejścia nieprzyjaciela.bezpieczeństwa rozszerzyć — ich rozległość ułatwia tylko działanie. by móc wykonać to zadanie. W wypadkach gdy teren jest niedogodny dla dzia­ łań piechoty i arty erji. 1 e większym aniżeli fronty bojowe. a w obronie — rozsze­ rzyć do 10 — 12 km. jak też pozycyjnej. Front bojowy dywizji lub mniejszych jednostek. a dywizja mająca dzia­ łać ruchem oskrzydlającym. D y w i z j a walczy zwykle w składzie armji. otrzyma pas działań tak roz­ legły. Jeżeli chodzi o to. swój p a s d z i a ł a ń . udoskonalenie umocnień obronnych może spowodować ścieśnienie frontu bojowe­ go nacierającej dywizji do 2 km. Jednak­ ie w punktach. czyli granice oddzielające ją od jednostek sąsiednich. W ten sposób przygotowuje się przerwa­ nie frontu przeciwnika i uzyskanie powodzenia. w obronie zaś znaleźć siły do odparcia kolejnych natarć nieprzyjacielskich. front bojowy musi być zwężony. W walce z przeciw^' om ilościowo słabszym. W walce z silnie umocnionym nieprzyjacielem. pas działań może być odpowied­ nio zwiększony. Pasy działania zmieniają się w s t o s u n k u o w i e15. taktycznych. frontem bojowym jest ta część pasa działań. wpływają na oznaczenie szerokości frontu bojo­ wego. pasa dzia­ w punktach decydujących o bitwie pasy działań są pra­ łan ia do frontu bo­ wie równe frontom bojowym. na terenie. W walce pozycyjnej. Dla dywizji. Gdzie teren nadaje się szczególnie do samodziel­ nego działania piechoty. w działaniu zaczepnem — natarcie traci na sile i dywizja może stracić roz­ pęd. jowego. front bojowy będzie zwężony. 13. złożonej z ró ż­ nych rodzajów broni. front bojowy dywizji nie powinien prze­ kraczać: i f 4-ch km dla działań zaczepnych. kiedy . 14. Ma to miejsce i w tych wypadkach. Należy odróżniać pas działań od frontu bojowego. wraż­ liwego na takie działanie. której powierza się przerwanie frontu. których posia­ danie decydować może o losie bitwy i o które walka będzie przypuszczalnie szczególnie zawzięta. jak skuteczna donośność karabinów i dział. jednostki taktycznej. W walce z nieprzyjacielem rozciągniętym w jed­ nej łącznej linji. siła liczebna wojsk musi być większa od nie­ przyjacielskiej. pasy działań i fronty bojowe rozszerza się. mnszą być określone w każdym poszczególnym wypadku. C zęść VIII. waha się w ramach ograniczonych. w obronie dywizja zaangażowana na całym fron­ cie przez liczebnie większe siły może się zachwiać w oporze. Jednostka. nadającym się do współdziałania wszystkich ro­ dzajów broni. aby w natarciu być zdolnym do kolejnych wysiłków.. w których chce się osiągnąć wynik de­ cydujący. będzie miała wąski pas działań. na której artylerja może z korzystnym wynikiem wspierać piechotę. W alka 9 a r t y l e r j ę — jeżeli dywizja ma nacierać na sil­ nie umocnionione pozycje lub przedmioty. gdyż zależy on od danych stałych. Stosunek W walce z nieprzyjacielem silnie umocnionym. celem uniknięcia możliwego niebezpieczeństwa przerwania własnego frontu. Front bojowy. W walce z nieprzyjacielem ugrupowanym w głąb. tam front bojowy będzie szer­ szy. front bojowy może być szerszy. Pas (odci­ Otrzymuje ona od swego przełożonego dowództwa rów­ nek) działań. nocześnie z zadaniem taktycznem. to ogól­ ne kierownictwo staje się trudne. — gdzie zaś piechota bez mocnego wsparcia arty­ lerji obejść się nie może. Rozc ągłość pasa działań zależy od warunków. lub też współdziałanie bojowe lotnictwa wyższych do­ wództw. od terenu.8 Regulam in s łu żb y polow ej. ( 5— 6 „ „ „ obronnych. zmierzających do rozbi­ cia przeciwnika. Eskadry lotnicze oddane do dyspozycji dywizji. pa­ sy działań można bez .

której zadaniem jest zniszczyć. W alka 11 ogólny front w stosunku do sił będących w rozporządze­ niu jest bardzo długi. ^Broń palna. jest on jednak nieraz tylko wtedy możliwy. W jakichkolwiek warunkach i z jakimkolwiek nieprzyjacielem dywizje walczą.). W spólność działania. będą jedynie przesłaniane.— oddziały. dzięki swej sile ogniowej. W szczególności podczas na­ tarcia. R O Z D Z IA Ł B. gorzej zorganizowanego i broniącego się nieumiejętnie stosowanym ogniem. W tych wypadkach fronty bojowe bądą tylko małą cząstką pasa działań. że potrafi samodzielnie przezwyciężyćnieprzyjaciela. Przypadają jej najcięższe. piechota prąca niepowstzymanie naprzód stwarza tem samem podstawo­ we warunki zwycięstwa. dania Piechota walczy dwoma środkami: ogniem i ru­ chem naprzód. Rozległość pasa działań nie może być powodem rozproszenia dywizji na drobne oddziały. że na przestrzeni będącej całkowicie pod silnym ogniem wszystkich broni piecho­ ty (karabiny. Piechota zdobywa teren i utrzymuje zajęte obszary. W ówczas dywizja może w natarciu działać na 15 km — w obronie na 30 km. Doświadczenia ostatniej wojny dowodzą. lub których powo­ dzenie^ może być najszerzej wyzyskane. szczególnie samoczynna o dużej wy­ dajności strzałów. lub przynajmniej obezwładnić nieprzyjaciela. Na całej szerokości swego odcinka dywizja stacza jedną lub więcej bitew. Zespolenie sił do wspólnego celu jest najważniejszem zadaniem wyższego dowództwa. czy obrony (brygady. lub nawet świadomi* nie strzeżone.7. które muszą być zespolone rozkazami dowódcy dywizji. . W e wszystkich wypadkach piechota musi być. że mogą wykonywać jego rozkazy. jeżeli łączność bojowa ciągłym pa­ między poszczególnemi członami dywizji da się utrzymać. Ścisłe współdziałanie piechoty bądźto z samą arty- rozpada się na samodzielne działania poszczególnych członów (brygad. cięstwa. wyższe dowództwa muszą wszelkiemi sposobami dążyć do tego. Część V III. zmniejszyć pasy działań na niekorzyść tych jednostek. które mają zadania drugorzędne.. posuwanie się naprzód jest niemożliwe. pułki). piechota bez poparcia przez inną broń obejść się nie może. które się wytwa­ rzają. która odpowiednio niemi włada i zachowuje zimną krew. Jednolitość działania siłami w roz­ dywizji jest jeszcze zapewniona. Wszystkie rodzaje broni przyczyniają się do roz­ boju czynności bojowych i wpływają na ich przebieg.10 Regulamin służby polowej. pułków). je­ żeli siła ognia artylerji i piechoty nieprzyjacielskiej nie przekroczy ustalonej doświadczeniem miary natężenia. Z drugiej zaś strony. Mimo to dowódca odpowiedzialny jest za całość pasa działań. bez względu na rodzaj przyjętych szyków. a nawet w wy­ padkach szczególnie korzystnych na 40 — 50 km. jeżeli rozpo­ rządza odwodami i jeżeli elementy natarcia. aby tym jednostkom które wykonywają ważniejsze zadania. Jeżeli łączność bojowa nie da się utrzymać. a) Piechota. Wobec przeciwnika nie umiejącego u r z ą d z a ć obrony w całej pełni. ogień piechoty jest tylko jakby uzupełnieniem ognia artylerji. tak znacz­ ną siłę zaczepną. W tym wypadku należy czło­ nom tym wyznaczyć dalej idące cele i zadania samodzielne. zyskała tak dalece rozstrzygający wpływ na przebieg walki. przyjmują front bojowy odpowiedni do swvch stanów liczebnych. dobrze posuwająca się piechota posiada. Poszczególne rodzaje broni w walce. 16. Znaczenie czołgów wzrasta stale. działka i d. oraz przy spotkaniu. Tylko ruch naprzód prowadzi do zwy­ piechoty. oraz Ofilności. W olne przestrzenie. chętna i zdolna do walki wręcz. Dowódca ma tylko wtedy wpływ na przebieg działania. 18. która często jest o s ta j tecznym środkiem zgniecenia nieprzyjaciel^^ Czołgi zwalczają ogień nieprzyjacielskiej piechoty na krótką metę i są przez to cenną pomocą dla naciera­ jącej piechoty. masz. których zadaniem jest walczyć. t. że gdzie­ kolwiek chodziło o poważne walki z dobrze zorganizowa­ nym przeciwnikiem. są tak skupione. . kar. Zaniedbanie obszarów leżących poza wła­ ściwym frontem bojowym może stać się przyczyną nie­ powodzeń jednostki sąsiedniej. bo pociąga za sobą. broń samoczynna. sie działań. Rozległość pasa działań wpływa zasadniczo na Bospodarka ugrupowanie i prowadzenie dywizji. działanie Zadaniem dowództwa jest łączyć je materjalnie i m oral­ nie. nad­ mierne straty. ale też najszczytniejsze zada­ Charaktery­ styka i za­ nia w walce.

Należy więc chronić ją więcej niż inne bronie od przemęczenia i niepotrzebnych strat. to zadaniem artylerji będzie obez-władnić ogniem te załogi. bitności i zdolności do poświęcenia odbija się więc duch wojskowy narodu i jego zdolność do zwycięstwa. udoskonalonych broni spec alnych w piechocie i rozmaite charakterystyczne ich właściwości — umożliwiają w walce nowoczesnej piechoty przeprowadzenie rozmaitych kombinacyj. Wartość własnej i nieprzyjacielskiej piechoty wpły­ wa decydująco na przebieg działania wszystkich rodzajów broni. Żywe siły nieprzyja­ cielskie stanowi nietylko piechota i jazda. fPiechota. jest ząsadniczym warunkiem zwycięstwa. silnie umocnioną. cielskiem. gdy nie­ przyjaciel nie znajduje się na pozycji umocnionej. o ile żołnierz nie będzie tak w natarciu. zyskuje przewagę. a w obro­ nie nie będzie oczekiwał nieprzyjaciela z zimną krwią i stanowczością na\ v. dzięki której artylerja. bądź z samemi czołgami. bądź też artylerją i czoł­ gami. pizeszkód i urzą­ artylerji. b) Donośność ognia.12 Regulamin służby polowej. Trzeba zatem liczyć się z naturalnem zużyciem pie­ choty w długich bojach i ciężkich warunkach. 19. n?namionami działania artylerji są: a) potęga ognia. Ugrupowanie wojska w głąb ułatwia taką wymianę. które przeciwdziałają naszym działaniom. b) Artylerja. tem trzeba szybciej zapanować nad jego artylerją. jest ona w cnłem tego słowa znaczeniu narzędziem niszczy21. że jak dawniej. bardzo szybko.et wtedy. Wielka ilość nowych.dzeń powstrzymujących natarcie. w razie niespodziewanego spotkania nieprzyjaciela lub podczas pościgu — błyskawiczna ocena położenia i śmiałość dzia­ łania decydują zawsze o zwycięstwie. gdy artylerja jego nie rozwinęła się jeszcze do boju. bo straty od ognia arty­ lerji są znacznie większe od wyrządzonych ogniem pie­ choty. Dowództwa. lecz także i w równej mierze artylerja. a w niektórych wypadkach na zniszczeniu w zarodku przygotowań zaczepnych nieprzyjaciela i na szybkiem wy­ równaniu sił na korzyść obrony. częstobez zmiany stanowiska. W obronie. a szczególnie w broń samoczynną. piechota zużywa się. Artylerja działa przez daleki i potężny ogień. Czynniki wartości bojowej piechoty. c) Giętkość ognia. . W jej wytrzymałości. obsadzającym pozycję . Wyzysicanie tych przedmiotów za­ leży jednak od sprawnej organizacji dowodzd) Możnoćć otoczenia się sztuczną mgłą i chro— 20. tak i dzisiaj ostatnim okresem walki jest dla piechoty uderzenie na bagnety! Wszelkie ulepszenia w uzbrojeniu są bez war­ tości. Charakte­ W natarciu rola artylerji polega na torowaniu rystyka. W wypadkach zaś. coraz trudniejsze. nie znaną w dawnych czasach. skupiając go na odpowiedniej. której materjalne i moralne znaczenie daje się uczuć w całej walce. tak fizycznie jak też moralnie. lecz także ma* są swego ognia. Jednakże nigdy nie należy zapominać. Walka 13 lerją. Wartość piechoty zależy: od jej wyposażenia w sprzęt wojenny. Jeżeli środki i czas nie wystarczą na przeprowa­ dzenie zniszczenia. drogi dla nacierającej piechoty (lub jazdy) ^ przez ni­ i rola szczenie żywych sił nieprzyjaciela. działać może nietylko na korzyść jednostek sąsiednich. Im doskonalsza jest broń. Przedewszystkiem jednak od siły moralnej. przestrzeni. Od wyszkolenia całych jednostek i ich sprawnego współdziałania z innemi rodzajami broni. trzeba powstrzymać niecierpliwość żoł­ nierza i działać metodycznie. Część VIII. gdy nieprzyjaciel dotrze do samej linji obronnej-? W ciężkim boju. tem lepsze musi być wy­ ćwiczone żołnierza^ Piechota składa się z przedstawicieli różnych warstw społeczeństwa. która potrafi ryzykować w podobnych wy­ padkach. przez co walka ta staje się sztuką. wy­ szkolenia i uzbrojeni* pojedyńczego piechura. Im nieprzyjaciel jest obfi­ ciej wyposażony w sprzęt wojenny. i dążyć wszelkiemi sposobami do terminowej zmiany jednostek zużytych przez wypoczęte. jak i w prze­ ciwnatarciu dążył silnie do uderzenia na bagnety. rola artylerji polega na uniemożliwie­ niu. Kierowanie piechotą w walce nowoczesnej staje się W walce 7 nieprzyjacielem.

Podczas ostatniej wojny artylerja rozwinęła się w sposob nieoczekiwanej Od stosunku ilościowego i ja­ kościowego artylerji i piechoty obu stron walczących za­ leżeć będą sposoby prowadzenia walki. d) Zaopatrzenie w amunicję i możliwości dostawy sprzętu technicznego. O ruchach i przesunięciach nieprzyjaciela. zanim nieprzyjaciel zdoła rozwinąć swe siły. im nieprzyjaciel jest mniej bitny. a napotykać na trudności w tworzeniu dobrej artylerji. C haraktery­ szania się. Konno walczy jazda. Walka. Wartość jazdy zależy od jej bitności i śmiałości. tak przed jak i w cza­ sie bitwy i po jej ukończeniu. inne rodzaje broni z powodu braku tych zalet wykonać Jazda działa przez swą łączność i szybkość poru­ nie potrafią. bo wartość jej jest ściśle uza­ leżniona od warunków gospodarczych. postoju i zbiórki jest artyleria dla nieprzyjaciela łatwym i pożądanym celem. Nie należy więc używać jej w warunkach. których sty k a jazdy . spowodowanem natarciem innych broni/J W walce zaczepnej zadaniem jazdy jest wyzyska­ nie powodzenia innych broni. spowodowanych nagłemi i gwałtownemi natarciami. do której przynależy. słabiej zor­ ganizowany i wyszkolony ora* gorzej uzbrojony. o jego dania przygotowaniach. lub ztyłu. 24. 22 można zaskoczyć artylerję w marszu. Można posiadać dobrą piechotę. Jazda musi być stale w gotowości do walki. zdemoralizowaniu.^ jej przypadają w walce te [zadania. przy użyciu których można osiągnąć szybkość i dokładność strzałów we względnie bezpiecznych warunkach. Jazda niszczy się prędko. jeżeli jaz­ da^ nieprzyjacielska tę walkę przyjmuje lub jej szuka> jeżeli można zaskoczyć piechotę. Zadania jazdy. jest rozpoznanie nieprzy­ jaciela i utrzymanie łączności. lub cierpi na brak amunicji. a) Ja zd a . w któ­ rych nie potrafi ona zużytkować swych właściwości. do pościgu. Głównemi zadaniami jazdy. b) biły^ pojedynczego strzału (donośność. jak też strategicznym. tak pod wzglę­ dem taktycznym. która uległa rozluźnie­ niu. 23. należy wiec dbać o jej ubezpieczenie przez inne bronie. 0J7spółudział w bitwie będzie tem łatwiejszy i sku­ teczniejszy. W walce obronnej. jazda może być użyta odpo­ wiednio do swego stanu ogniowego — do zapełnienia przerw we froncie. * e) Znaczna ruchliwość sprzętu. lub natrzeć na baterje od skrzydła. a może ponieść porażkę. im więcej wojsk wprowadzono w bój oraz im trudniejsze jest ich ubezpieczenie. Część VIII. 15 Podczas marszu. Zadaniem lotnictwa jest obserwować łączność i wal­ Istota i za ­ czyć. -D* ozpoznanie i stałe tropienie nieprzyjaciela jest tem ważniejsze. jeżeli położenie tego wymaga i i warunki temu rodzajowi walki odpowiadają. gdy współdziałanie ze wzglę­ du na odległość jest już wykluczone — zawsze jednak rozpoznając i ubezpieczając tę jednostkę. 25. Działa ona wspólnie z nie­ mi jak długo to jest możliwe i przystępuje do samodziel­ nego działania. strzelniczego i kartogra­ ficznego. tworzy się zaś długo i trudno. a cza­ sami nawet od strzałów nieprzyjacieia. jako też o położeniu wojsk własnych lotnictwa. czynności: Czynniki s iły bojowej artylerji. stanu przemysłu kraju. lub też po zachwianiu się przeciwnika. szybkość strzału). Będzie ona mogła najkorzysniej działać albo na początku bitwy. Jazda liczyć się musi z siłą ognia nowoczesnego przeciwnika i umieć walczyć pieszo w łączności z własną artylerją. zależna od kalibru i drog. c) Ruchliwości jednostek artylerji. jak też od przeciętnego pozio­ mu oświecenia narodu.14 Regulamin służby polowej. które mogą być stale uzupełniane. Siła bojowa artylerji zależy od następujących dział. nienia się tym sposobem od obserwacji. . skutecz­ ność. opartej na tradycji dostosowa­ nej do wymagań nowoczesnej walkiTj d) Lotnictwo. jeżeli . W tych wypadkach bowiem napady i zaskoczenia są możliwe i mogą osiąg­ nąć nieprzewidziane skutki dzięki sile nowoczesnej broni palnej. Skuteczne użycie jazdy polega na szybkiem rozpo­ znaniu położenia i szybkiej decyzji.

Tam gdzie nieprzyjaciel posiada w terenie dużo dobrych punktów obserwacyjnych. których nie można było zniszczyć. Działanie czołgów jest tylko wttdy skuteczne. Zadania saperów. 26. XII). e) Saperzy. W walce obronnej współdziałają saperzy z innemi broniami przy przysposobieniu terenu do obrony. którego ostrzegłoby przygotowanie artyleryjskie. aby jed­ nak otrzymać w walce na ziemi odpowiednie wyniki. lub też o natych­ miastowe natarcie na następne linje obronne. urządzeń nieprzyjaciela i złamanie żywych sił obrońców Zadanie przez nagłe. chroniąc przez to czołgi przed ostrzeliwaniem. i t. nawet ilościowo najsłabsze lot­ nictwo potrafi opanować powietrze. W walce zaczepnej większa część saperów buduje lub polepsza komunikacje. jeżeli własna artylerja po­ trafi uniemożliwić działalność nieprzyjacielskiej. głównie między piechotą i artylerją. nieoczekiwane natarcie z niewielkiej odle­ i charakte­ głości. które wymagają fachowego wy­ kształcenia i nie mogą być przez inne bronie wykonane. któremi przesuwają się wojska. wreszcie o wsparcie piechoty w natarciu na te pozycje nieprzyja­ cielskie. (Por. która działa na małą odległość i zaw'sze w ścisłej łączności: z nacierającą piechotą. budowę schronisk przeciw najcięższym kalibrom. d. użycie czołgów nie jest wskazane. 17 dowiaduje się dowództwo od swego lotnictwa. Przy podziale prac należy unikać rozdrobnienia sa­ perów i rozrywania ich organizacyjnych związków. balony oraz podstawy lot­ nicze nieprzyjaciela. należy przydzielić grupom uderzeniowym jednostki saperskie. Dla wykonania tego zadania. Jeżeli obaj przeciwnicy są w równej mierze słabo wyposażeni. aby zapewnić sobie moż­ ność obserwacji powietrznej i uniemożliwić ją nieprzyja­ cielowi. p ia zapewnienia tej łączności i współpracy. przewaga uzyskana w boju jest zawsze tyl­ ko przejściowa. Część VIII. podlegają Jednostki nacierających czołgów bezpośrednio odnośnym dowódcom nacierającej piechoty. n _ rystyka. jak urządzenie schro­ nisk dla wyższych dowódców i obserwatorów. budowę punk­ tów flankujących przedpole. które objaśnia swe raporty fotografjami. Czołgi są opancerzone bronią pomocniczą. Walka. którzy są w całej pełni 2 Zasady użycia czołgów. winna własna artylerja mieć do dyspozyc/i dobie i przedewszystkiem czujne lotnictwo. jeżeli jest karne i umie manewrować. kiedy powietrze jest odpowiednie. technicznaj piechoty nie wystarczy. f) Czołgi. Artylerja nieprzyjacielska jest najniebezpieczniej­ szym przeciwnikiem czołgów. głównem zadaniem lotnictwa będzie obser­ wacja i utrzymanie łączności. oraz przez zwalczanie piechoty i artylerji. niszczenie mostów. wykonywając szczególnie trudne roboty. W poszczególnych chwilach i przez pe­ wien ograniczony czas. Zadaniem czołgów jest niszczenie technicznych 27. 28 . między poszczególnemi rodzajami broni. Jeżeli natarcie piechoty spotkać się może z prze­ szkodami.16 Regulamin służby polowej. Cz. tak że ich skuteczne użycie jest tylko wówczas możliwe. Z wyjątkiem znacznej ilościowej przewagi sił po­ wietrznych. j Użycie czołgów wskazane jest w następujących wypadkach: jeżeli chodzi o zaskoczenie nieprzyjaciela. W tem położeniu eskadry myśliwskie i bombar­ dujące napadają na samoloty. aby wywiązać się chociażby tylko z najważniejszych części swego zadania. jewspółdziałająca piechota bezzwłocznie je wyzyskuje. Lotnictwo współdziała w kierowaniu ogniem artylerji wszelkiego kalibru i utrzy­ muje podczas bitwy łączność między dowództwami jed­ nostek. a szczególni e artylerja. Eskadry muszą jednak korzystać z każdej^ chwili. których poprzednio nie można było zniszczyć ogniem artyleryjskim. Lotnictwo współdziała w walce na ziemi z innemi broniami przez ostrzeliwanie ważnych i czutych punktów. które to czynności może zawsze z korzyścią spełniać. względnie leżących poza skutecznym ogniem artylerji cięż­ kiej. Jeżeli obaj przeciwnicy posiadają bogato wyposa­ żone lotnictwo. do których usunięcia wyszkolenie kompanji . Czynność saperów w walce polega na wykonaniu tych robót technicznych. trzeba rozporządzać silnem lotnictwem. oraz między dowództwem i jego jednostkami. zadaniem lotnictwa będzie zniszczenie lotnictwa nieprzyjacielskiego.

Skomplikowane działania. Należy więc przy każdej nadarzającej się spo­ sobności ćwiczyć piechotę tak we współdziałaniu z czoł­ gami. że właśnie on przyczyni się najbardziej do^ zwycięstwa. W alka 19 odpowiedzialni za sprawne współdziałanie tych dwóch rodzajów broni. wystarczy być silniejszym w obra31. lecz wówczas nie należy się łudzić. ułat­ wienie lub uzgodnienie natarcia głównego. aby następnie rzucić się z ca­ łym impetem na piechotę za niemi postępującą.lce obronnej ogra­ nicza się do prowadzenia przeciwnatarć lub też ogólnego zwrotu zaczepnego. aby ich natarcie mogło mieć największe powodzenie i najlepsze skutki.18 Regulamin służby polowej. Tu zgromadza mocnicze. Cel i środki Celem walki zaczepnej jest rozbicie nieprzyjaciela. Natarcie jest formą działania zaczepnego. iak też w walce przeciw nim. główne i po­ gdzie cios będzie miał największy wynik. Bez natarcia dostatecznie starannie obmyślonego. oraz inne bronie strzelające nabojami o twardych. Ucieczka przed czołgami to zguba. użycie pojedynczych czołgów kończy się zwykle nietylko zniszczeniem lub utratą materjału i załogi czołgów. aby nie mogły być dostrzeżone przez nieprzyjacielskich lotników lub obserwatorów. Dobre wyniki mogą też osiągnąć pojedyncze działa. nem miejscu i w obranym czasie. się jak największe siły. Część V III. przez w iąza­ nie nieprzyjaciela i zmuszenie go do użycia rezerw. W szystkie bronie przeciwczołgowe muszą być w terenie tak rozmieszczone. W szystkie oddziały nacierające muszą dążyć do przeprowadzenia natarcia aż do ostatecznego Cyniku. stanowiących jedn^ całość. z ciągłem drżeniem do starcia się ż nieprzyja­ cielem na białą b r o ń j a) Uwagi ogólne. Ażeby zwyciężyć. wskutek budowy czołgów. R O Z D Z IA Ł C. Dla oddziałów nacierających niema różnicy w w a ż­ ności natarć — każdy oddział winien iść w bój z tem przekonaniem. Nacierając na nieprzy­ Natarcie jaciela na określonym froncie. przewiercających pancerz pociskach. W innych wypadkach dywizja wykonywa tylko jedno natarcie. W alka zaczepna. konieczne jest zorganizowanie specjalnej obrony. Masa artylerji działa przeciw czołgom ogniem za­ porowym lub ześrodkowanym. Zwalczanie czołgów. zagrożenia. używając doń wszystkich sił. bardzo ograniczone pole widzenia i że wobec tego.’ albo znacznie osłabiony. m. Posunięciami — czyli manewrami — wstępnemi wprowadza się wojska wszystkich rodzajów broni w ta­ kie położenie. nie można osiągnąć wyników rozstrzygających. . lecz też krwawą porażką współdziałającej piechoty. wybiera się tę jego część. że załogi czołgów mają. a wreszcie ogień artyleryjski wielkiej ilości dział. o tyle znowu każde poszczególne natarcie może się składać z natarcia głównego i natarć pomocniczych. 29. j^ozróżn ie nie znaczenia i ważności poszczególnych natarć może istnieć tylko w wyobraźni dowódcy. Niespodziewane natarcie czołgów sprawia nawet na dobrej piechocie bardzo niepokojące wrażenie. N a­ tarcia te wykonywa się mniejszemi siłami. a woj­ sko nieprzyzwyczajone do tego środka walki może ulec p ar iice. O ile ostateczne rozbicie nieprzyjaciela wymaga kilku natarć kolejnych. Jeżeli nieprzyjaciel posiada dużą ilość czołgów. zachowując zimną krew. na którą nieprzyjaciel skoncentruje cały swój ogień artyleryjski. Cios ten będzie miał w pojęciu •dowódcy — znaczenie g łó w n e g o n a t a r c i a . posunięcia. można ukryć się podczas przejścia czołgów. nie po­ parte poważnem natarciem. rażąc czołgi celnemi strza­ łami. W walce z bitnym i wyszkolonym przeciwnikiem. Najsku­ teczniejszemu środkami tej walki w otwartem polu okatały się jak dotąd: k. zorganizo­ wanego i aż do końca przeprowadzonego śmiało i sta­ nowczo. Tylko przełamując wolę przeciwnika i narzucając Emu 30. Czołgi mogą działać tylko masowo. Inne natarcia mają na celu przygotowanie. lecz od­ wleka się je tylko wraz z całą połączoną z niem niepew­ nością. pojedyncze działa odpowiednio zastosowane. walki z a ­ czepnej. odpowiednio wyposażonego w siły i środki. zmuszą czasami nieprzyja­ ciela do odwrotu. że nieprzyjaciel jest rozbity. jakiemi roz­ porządza. W ten sposób nie osiąga się rozstrzygnięcia. który odpowiednio do uznania rozdziela siły. Z tej przyczyny użycie czołgów w wr. własną inicjatywę można w walce osiągnąć decydujące wyniki. Każdy piechur musi przyjść do przekonania.

a przynajmniej przedmioty natarcia. gdy warunki wykazują. Część V III. albo nawet z postoju. odrzucenie 21 nieprzyjacielskich od­ Jeżeli na teren między natarciem głównem i pomoniczem zostały skierowane oddziały. Mogą one bowiem podsuwać się do nieprzyjaciela z zamiarem uderzenia na niego w odpowiedniej chwili. w ten sposób. Ciągłość natarcia. posiadając od lotnictwa i od jazdy wiadomości o nie­ przyjacielu i mając możność zbadania terenu. jej przebieg szybszy. W wykonaniu tych zasad. dając im zadania straży przednich. trzeba wydać szczegółowe zarządzenia w celu ochrony wojsk przed zdenerwowaniem i stratami wskutek napadów lotniczych. lecz nigdy nie można za­ niedbać łączności między wojskami. b) D ziałania wstępne. c) Ą rtylerja (całość. Dowódca dywizji wie. aby ukryć przed nieprzyjacielem obszar ugrupowania sił głównych.raby ani po­ szczególne kolumny. d) W ojska techniczne. aby wszystkich rodzajów broni można było . stanowczego rozstrzygnięcia zależy w bardzo znacznej mierze od nieprzerwanego zachowa­ nia inicjatywy w rękach nacierającego. To przejściowe działanie obronne w niektórych częściach pasa działania ma na celu zaoszczędzenie wojsk. głównie doprowadzenie go aż do ostatecznego. ani też ich części nie aostały się w szykach zwartych w ogień dalekonośnej artylerji. Jeżeli w natarciu * jakiś poszczególny oddział zo­ stanie wstrzymany przez siły przeważające. 3) Ewentualne działów ubezpieczających. to muszą one otrzymać ściśle określone zadanie. W skazów ki podane niżej odnoszą się do natarcia na dobrze zorganizowanego i bojowo wyrobionego nieprzyjaciela. odwody zaś w przewi­ dzianych dla nich rejonach. ma­ jące na celu: 1) doprowadzenie dywizji do ścisłej styczności z nieprzyjacielem i w takie położenie wyjściowe. na korzyść natarcia głów­ nego. Jest to najlepszy sposób zachowania tajemnicy i bezpieczeń­ stwa. straże przed­ nie i boczne. albo też zostawiać piechotę bez wsparcia artylerji. tak by pod koniec marszu oddziały nacierające znalazły się naprze* ciw swych przedmiotów natarcia. ażeby jak najbardziej skrócić czas potrzebny do wprowadzenia wojsk (artylerji i piechoty) mających przedłużyć lub wznowić natarcie. I"W tym celu musi dowódca i jego sztab wszystko przewidzieć i dołożyć energicznych starań. b) Jazda i oddziały ubezpieczające. lub większa część). J (' 33. gdzie się rozpocznie walka. Posunięcia wykonywa dywizja maszerując drogami lub naprzełaj. la d a n ie . następnie użyć według myśli przewodniej dowódcy. lub też zachowywać się obronnie. Działania wstępne przeciwko nieprzyja­ cielowi przy­ gotowanemu do obrony. które nawiązują styczność z nieprzyjac elem. Z nieprzyjacielem mniej bitnym walka będzie lżejsza. e) W ojska lotnicze. należy "Wybierać drogi możliwie skryte i jak najbardziej unikać 2hytkiego nagromadzenia wojska| ! Marsze te ubezpiecza się wysuniętemi częściami jednostek czołowych. zwykle będzie musiało dowództwo zarządzić marsze nocne. W walce w otwartem polu muszą te straże przed- 34Przepro­ wadzenie. 2) W razie potrzeby. Jeżeli marsze muszą być wykonane za dnia. Jeżeli nieprzyjaciel posiada silne lotnictwo. W alkę poprzedzają pewne działania wstępne. 32. 35.20 Regulamin służby polowej. w szyk bojowy. Mogą mieć tu miejsce dwa zasadnicze wypadki: działania wstępne przeciw nieprzyjacielowi p r z y g o ­ t o w a n e m u do obrony i działania wstępne w walce ruchowej. może do­ kładnie ustalić zasadnicze części swego planu walki. zachowując środki ostrożności. w celu ostatecznego i ścisłego określenia przedmiotów natarcia. które przechodzą z szyków marszo­ wych. aby żaden cios nie trafił w próżnię . W alkę raz roz­ poczętą należy zawsze doprowadzić do końca. W alka. dostarczenie dowódcy dy­ wizji uzupełniających danych o nieprzyjacielu. że tylko wspólny wysiłek wszystkich rodzajów broni do­ prowadzi do pewnego zwycięstwa?) W działaniach wstępnych biorą udział: a) siły główne. szczególnie artylerji. Dywizja posuwa się ku n eprzyjacielowi w szyku zastosowanym do myśli przewodniej natarcia. Powodzenie natarcia. stara się on wszelkiemi siłami utrzymać raz zdobyty teren i jak naj­ rychlej wznowić natarcie.

zajmującemu teren zna­ ny mu i umocniony. starać się możliwie najszyb­ ciej zająć punkty przedpola potrzebne dla rozwinięcia sił głównych. Przeciw nieprzyjacielowi. ewentualnie zaś cza­ sowej obrony tych części terenu. wprowadzając bez wahania wszystkie oddziały w bój. Również i artylerja przyśpiesza zajęcie swych stanowisk. Pod osłoną tego wstępnego boju. Wy­ wiady uzupełnia się raportami lotniczemi.22 Regulamin służby polowej.t . leP. zdjęciami fotograficznemi. Gdy dywizja w pochodzie z zamiarem zaczepnym . które dowódca posiada. inicjatywą i z wiel­ kim rozmachem. lasów. Z wiadomości. w których w czasie tego natarcia wypadnie mu się bronić. mostów. szkicami i t. Walki wstępne mogą w spotkaniu często rozwinąć sie do większych działań i zmusić nawet do rzucenia do boju czołowych części głównych sił dywizji. [Jeżeli dywizja maszeruje w kilku kolumnach lub wydzieliła partje. wstępnego natarcia. punkty obserwacyjne potrzebne dla rozwoju natar­ cia i wprowadzenia w bój artylerji. Trzeba zatem wyzyskać go. zdając sobie sprawę. które będąc w naszem ręku przeszkodzą ko­ rzystnemu rozwinięciu nieprzyjaciela. gdy wejdzie w bój. Walka 23 nie odrzucić ubezpieczenia nieprzyjacielskie i nawiązać styczność bojową z głównym frontem przeciwnika. Jeżeli dowódca dywizji chce. lecz za­ chowali część ich do rozporządzenia dowódcy dywizji. nawiązując do niego dalsze ruchy wojsk. w której oprócz straży przednich weźmie też udział główna masa dywizji. lub też w którym mają pozostać i oczekiwać dalszych rozkazów.jiatarć. gdy nieprzyjacielskie oddziały ubezpieczające zajmą stanowiska technicznie umocnione. f Rozpoznania te przeprowadzają oficerowie wszyst­ kich rodzajów broni. * W walce pozycyjnej. Następnie zarzą^ za mimo przypuszczalnego przeciwdziałania nieprzy­ jaciela—przejście dywizji z szyku marszowego w ugrupo­ wanie bojowe. musi to wyraźnie rozkazać. Najważniejsze z tych zarządzeń dotyczą szybkiego opanowania tych części terenu. muszą one.. zdążają siły głów­ ne dywizji do osiągnięcia obszaru.f ia na nieprzyjaciela ciągnącego również w zamia­ rach zaczepnych.ei mus‘ dowódca dywizji znać w każdej chwili położenie wszystkich części nadciągającej dywizji własnej. rozporządza­ jąc w tym celu częściami innych kolumn. aby uniknąć niepotrzebnych strat. wyloty ciaśnin. decyduje dowódca w jaki sposób może osiągnąć rozstrzygające wyniki walkiT^ Dowódca dywizji ustala tedy myśl przewodnią pierwszego. odrzucanie tych oddziałów może być przedmiotem osobnei. w*tępnej walki. obowiązkiem artylerji będzie wspierać posuwanie piechoty. Może ona nawet zmusić dowódcę do ułożenia planu walki bez dokładniejszego rozpoznania położenia. punkty wyjścia i kierunki natarcia. Wychodzi ona z pod rozka­ w d ziała­ niach zów dowódcy dywizji i przestaje być rozporządzalna 2 chwilą. które w przyszłych wal­ kach odgrywać mogą rolę decydującą. względnie wyznaczone im przedmioty na­ tarcia. mające znaczenie obronne. lub oddziałami oderwanemi. Następnie uzupełnia on w miarę konieczności bezpośredniemi osobistemi rozkazami ubezpieczenie dywizji. . oraz szczegółowo rozpoznać przez nacierające jednostki— przed­ mioty . dowódca dywizji znajduje się w zasa­ dzie przy kolumnie głównej i rozporządza przedewszystkiem strażą przednią i artylerją tej kolumny. Będą to ważne punkty. trzeba walkę wstępną straży przed­ nich prowadzić metodycznie. 36. że konieczność szybkie­ go i stanowczego działania góruje tu nad wszelkiemi innemi względami. Dowódcy poszczególnych kolumn prowadzą swe wojska w sposób określony rozkazem dywizji7| W natarciu podczas spotkania muszą straże przed­ nie działać ze szczególną energją. trzeba więc początkowo wstępnych. 37. aby podwładni do­ wódcy kolumn nie zużyli wszystkich swych sił. dążeniem dowódcy dywizji musi być uprzedzenie inicjatywy nieprzyjaciela w przyjęciu szyku bojowego. Część VIII. by najdokładniej urządzić sieć łączności i obserwacji. . oraz wyzyskując właściwości te­ renu przyszłego starcia. z którego mają na­ stępnie ruszyć do głównego natarcia. Tak regularnie i metodycznie prowadzone działa­ nia mogą trwać pewien czas. zaopatrzeni w dobre lunety. D ziałania wstępne w walce ruchowej.yciąga on wnioski co do obszaru całego starcia z nieprzy* jacielem. w . lub wreszcie takie części terenu. Biorąc to położenie za podstawę. Zadania Piechota zajmuje lub zdobywa teren potrzebny do ugrupowania własnej artylerji i do rozwinięcia jednostek artylerji przeinaczonych do natarcia. d71 .

dającej możność ześrodkowania ognia.Regulamin służby polowej. dowódca dywizji ustala warunki wspólnej czyn­ ności całej artylerji. szczególnie arty­ wojsk te c h ­ lerji. aby nietylko obserwatorzy natych­ miast po wylądowaniu mogli bezpośrednio meldować. Część oddziału saperów otrzyma zadanie urządze. Zadania te nabierają szczególnego w działa­ znaczenia w spotkaniu ze względu na szybko następu­ niach wstęp nych. Jeżeli dywizja wchodzi w bój podzielona na kilka kolumn. Ważnem jej zadaniem jest stałe utrzymywanie łączno­ ści między poszczególnemi jednostkami natarcia i od­ 40. lecz także o położeniu własnych oddzia­ Zadania łów czołowych. Jeżeli więc straż przednia ma opanować kilka przedmiotów. Zyska na tem zarówno artylerja. Baterje przydzielone na czas marszu do straży przednich pozostają zasadniczo pod rozkazami dowodcy artylerji dywizyjnej. . o ile ugru­ powanie dywizji to umożliwia. Prócz tego. Lotnictwo informuje d-two nietylko o położeniu nieprzyjaciela. Zadania Wojska techniczne wykonywają wszelkie roboty. Działania wstępne stanowią najbardziej czynny okres lotnictwa. By móc sprostać tym zadaniom nie wystarcza. działami w^isk sąsiednich. Walka z artylerją nieprzyjacielską zmusza czasem baterje do poprzestania na bezpośredniem wsparciu pie­ choty straży przednich. Utrzymuje ono łączność między temi lotnictwa oddziałami i artylerją. o ile lotnictwo własne zdobędzie przewagę nad nieprzyjacielskiemu W równej mierze jak lotnictwo obserwacyjne. przy któ­ rej się znajduje. lTPowodzenie walki artyleryjskiej zależy wogóle od następujących warunków: a) od przewagi liczebnej. Organizacyjnie dywizja nie posiada jednostek lot­ niczych do swej dyspozycji. 25 38. b) Od jakości ognia. jak piechota. wprowadzić tylko część jej koniecznie niezbędną. każda baterja.nicznych. lecz aby Główna Kwatera Dywizji mogła nawet podczas walki bezzwłocznie zażądać wykonania pilnych zwia­ dów lotniczych]) 39. by oszczędzić jej siły. wobec ar­ tylerji nowożytnej. lecz trzeba jeszcze przed przybyciem baterji na stanowiska rozpoznać je urządza­ jąc obterwację i łączność. Pomoc przy wstrzeliwaniu artylerji i kontrola jej ognia służą nietylko działaniom wstępnym lecz sj|_także podstawą do późniejszej pracy bojowej. żeby dowódca dywiji utrzymał całą łączność z pomocą wszelkich możliwych śiodków z obserwacyjnemi oddziałami lot­ nictwa armji. aby każdy kolejny wysiłek piechoty mogła popierać cała artylerja będąca w rozporządzeniu^ W walce w otwartem polu pozostaje cała artylerja dywizyjna pod rozkazami dowódcy dywizji. b) wszcząć walkę z artylerją nieprzyjacielską. c) Od łatwości kierownictwa. d) Od wartości stanowisk ogniowych. Bierze ona czynny udział we wszystkich działa­ niach wstępnych. to trzeba tę czynność w czasie tak rozłożyć. Jazda stara się określić ogólny zarys ugrupowa­ Zadania nia nieprzyjaciela. winno działać lot­ nictwo bojowe. Bezwarunkowo rozpo­ rządza dowódca dywizji artylerją tej kolumny. narażona jest na szybkie zniszczenie. by już w działa­ niu wstępnem uzyskać taką przewagę ogniową nad arty­ lerją nieprzyjacielską. Dowódca dywizji będzie więc musiał zwrócić się we właściwym czasie do Głów­ nej Kw atery Armji. . jest ogromnie ważne. które z powodu zbyt wielkiej odległości nie mogą współdziałać w walce sil głównych. nato­ miast silnie wspierać ją artylerją. szczególnie dla zwalczania artylerji nieprzyjacielskiej. Walka. wyszczególniając z jak największą dokładnością swoje żądania. uzupełniając wynik walk straży przed­ nich i przyczyniając się do ubezpieczenia artylerji. |Od lotnictwa zależy też w większości wypadków skuteczność walki artylerji własnej z nieprzyjacielską. kierują swemi baterjami samodzielnie. które ułatwiają posuwanie się wojsk. Tylko te oddziały. jest to kwestja łącz­ ności. co wymaga dobrej obserwacji. jazdy. by artylerja dywizyjna weszła w bój pod osłoną wysu­ niętych oddziałów piechoty. Zadania te są wykonalne. Jest rzeczą pierwszorzędnej wagi. Artylerja ma dwa ważne zadania: a) wspierać piechotę. zmuszona do odsłonięcia się. Część VIII. ponieważ zwykle tyl^o lotnicy mogą odkryć pewien cel i obserwować jego ostrzeliwanie. P^ażnym warunkiem sprawnego działania lotnic­ twa jest doskonała łączność między Główną Kwaterą Dywizji a lotniskiem. jące zmiany frontu. by zmusić ją do walczenia cały czas w gorszych warunkach materjalnych i moralnych.

które przerwały pozycje. 3) P o ł ą c z e n i e dwóch natarć bocz­ nych lub o s k r z y d l a j ą c y c h p r z y o b r o n h e m z a c h o w a n i u s i ę ś r o d k a . Część VIII- W alka 27 nia stanowiska bojowego sztabu dywizji i ważnych ośrodków łączności. w celu zajścia z boku rozdzielonym częściom Hieprzyjaciela. zależy często jej przyszły wynik. jest to ostatni moment. tak materjalne jak i^ moralne. W ykonanie tych robót wymaga czasu. które podczas przygotowań wstępnych muszą powziąć dalsze decyzje. walcząca na skrzydle armji. ba zdążać zawsze. inne zaś części wojsk własnych uderzają wprost na tyły nieprzyjacielskiego ugrupowania z zadaniem wstrzymania nadchodzących odwodów Jeżeli nie uda się rozszerzyć wyłomu frontu. Należy też po­ łączyć poszczególne dowództwa. c) Plan walki i ugrupowanie dywizji do boju. lecz poszczególne człony jego ugrupowania są znacznie oddalone od siebie. Przy natarciu oskrzydlającem i bocznem można Natarcie się oprzeć na jednem z poniższych założeń: 1) P o ł ą c z e n i e natarcia c z o ł o w e g o o s k rz y d la ją ­ ce boczne. trzeba je zatrzymać w miejscu. 42. Natarcie czołowe. z jaką on oceni położenie i od dokładności. Powodzenie działań oskrzydlających daje zawsze znakomite wyniki. że wojska. żeby dowódca dywizji sam kierował działaniami wstępnemi. znając jego iam ary i zadanie dywizji.. W ojska łączności i oddziały łączności poszczegól­ nych pułków i t. podwładni. z bocznem lub oskrzydlającem. którego wyniki dadzą się lepiej wyzyskać. wymaga jednak w walce przeciw nieprzy­ jacielowi zaopatrzonemu w broń nowoczesną znacznej przewagi środków. lub o s k r z y d l a j ą c e m i. 2) P o ł ą c z e n i e natarcia czołowego ż dwoma natarciami bocznemi. je­ żeli zaś dowódca się omylił. przydzielając strażom przednim oddziały sape­ rów czyni się to nietylko dla wsparcia ich. jeżeli się uda wyłom rozszerzyć. może ono dać decydujące wyniki. d. O d jasnosci. które będą potrzebne oddziałom wchodzącym we­ dług planu walki dopiero później w bój. trzeba więc.* zdyscyplinowaną. zwykle jest niem to.26 Regulamin służby polowej. Dowódca dywizji maszeruje pr/y straży przedniej razem ze ścisłym sztabem. Przewidziane w planie tym formy natarcia dadzą się sprowadzić do kilku za­ sadniczych kombinacyj. lecz głów­ nie dla zyskania czasu potrzebnego do robót technicz­ nych. z dowódcą artylerji dywizyj­ nej i z szefami tych służb. gdy front nieprzyjacielski nie jest jed­ nolity. Jeżeli dowód­ ca dobrze ocenił położenie. Do tego trze­ . Lecz w wykonaniu tych natarć trzeba zwrocic wielką uwagę na właściwości i charakter przeciwnika.ą . będą mogli okazać własną inicjatywę. zwykle w ten sposób. związanych z wprowadzeniem w bój głównych sił dywizji. to wojska. Jedno z tych dwóch na­ tarć musi być główne. 41. walka rozwinie się bez trud­ ności i ^wpłynie dodatnio na stan moralny wojska. Niektóre oddzia­ ły są nadzwyczaj wrażliwe na najmniejsze zagrożenie boków lub tyłów i niezwłocznie się wycofują: aby w nie uderzyć. oraz jednostki sąsiednie. W tym i szyku naciera zwykle dywizja. w którym dowódca dy­ wizji jest władcą wszystkich swych sił. budują nietylko połączenia natych­ miast potrzebne piechocie i artylerji pierwszej linji. Natarcie czołowe jest to sposób najprostszy. trzeba żeby ona była jedj . lub wtedy. z ja­ ką wyłoży i poda do wiadomości wszystkim swój plan walki. Celem natarcia czołowego jest przer­ wanie frontu przeciwnika. Wyiconywa się je według poprzednich wskazówek. mogą się wkońcu znaleźć w położenin tak ­ tycznie bardzo niekorzystnem. lecz i te. D a się to usku­ tecznić przez zaskoczenie. jednostki natarcia. 43. Ugrupowanie dywizji do boju wynika z myśli prze­ wodniej planu przyszłej wałki. trzeba czasem zużyć tyle sił jak do na­ tarcia czołowego. które wtargnęły klinem w pozycje nieprzyja­ cielskie. Działania takie można zasto­ sować przeciw wystającym kątom frontu lub też przeciw odosobnionym członom ngrupowania nieprzyjacielskiego. W ojska bitne i mężne bronią się do ostateczności. Ażeby działal­ ność ta dała dodatnie wyniki. W arunkiem po­ dobnego planu jesi zupełne związanie nieprzyjaciela n» froncie przez środek własny: w wykonaniu tego zada­ nia może się też wiążąca część frontu posuwać w stro­ nę nieprzyjaciela. W y n ik działań oskrzydlających może się bardzo Działania wstępne są dla wszystkich rodzajów broni i służb okresem najbardziej intensywnej działal­ ności. nawet gdy są zupełnie otoczone: aby je znieść. rzucają się w prawo i w lewo. Czynność dowódcy.

jednak czekając na zupełne ich wyświetlenie. ani też tere­ nem. jeżeli nieprzyjaciel. Dowódca musi dokładnie wskazać. lub jakaś kolumna w marszu. 46. celem natarcia może być ściśle określona część nie­ przyjacielskiego szyku bojowego. czy też dalej prowadzić natarcie.. Przedmiotami przedmiotów pośredniemi nazywamy te linje wzgl. oddziały wszyst­ kich rodzajów brom. wyzyskując swe powodzenie. żeby wywrzeć naj­ większy nacisk. Oddziały przeznaczone do odwodu rozpoczynają swe przegrupom in ą j r° Wtedy’ * dy oddzia*y nacierające je wy. czyli' nie jest unieruchomiony siłą naszego ognia. __________________________________^9 mniejszyc. Aależnie od otrzymanego zadania. nacierający gwałtownie na obronną część frontu. odwody. jakie przewiduje natarcia. . Głównego celu rozbicia nieprzyjaciela nie osiąga się Wybór zwykle jednym wysiłkiem. Odwody rozmieszcza się tam. czy się mają zatrzymać dla umoc­ nienia. któremi rozporządzamy.na ta rc ia . ciągłość działania. skąd mogą najdo­ godniej podjąć wykonanie swych przewidzianych zadań. Jeżeli zaś dowódca dywizji chce rozpocząć natar­ cie główne dopiero. wyznacza się do odwodu wojska przeznaczone do wy­ zyskania powodzenia natarcia i do przeciwdziałania w jakimS' wypadku nieprzewidzianym. Część V III. nie sił. W iadomości uzyskane przez działania wstępne są często niedostateczne i niezupełne.. a wkońcu od własnych. wanie Dowódca dywizji ma możność podkreślenia waż­ wojsk. 45. ności natarć przez odpowiedni rozkład ilości sił biorą­ cych w nich udział. W takim razie należy wojskom określić na­ stępny przedmiot. nacierający bywa zmuszony do 44. Rozwinięcie jednostek za sobą nadaje się do m a­ newrowania podczas walki i wskazane jest dla dywizyj skrzydłowych lub odosobnionych. zapewniając równocześnie wprowadzenie świeżych oddziałów w bój.. oraz od środków. zagraza jego przerwaniem.28 Regulamin służby polowej. lub pozostają w służbie ubezpieczeń. siły przeznaczone do głównego natarcia pozostają w odwodzie dywizji. lecz mają być także dalszym ciągiem tych działań. gdy da się odczuć natarcie pomoc­ nicze. Zależą one też od terenu. Ugrupowanie bojowe tworzy się rozwijając jed­ nostki obok siebie. . gdy ugrupowanie do boju jest ukonczone. a ugrupo­ x się dla wyniku walki. punkty. a wkońcu szybkie wyzyskanie osiągniętego położenia. by g ówna masa odwodu miała w każdym przewidzianym kierunku straż przednią. jak naprzykład skrzy­ dła nieprzyjacielskie. a szczególnie ilości artylerji. Jeżeli położenie pozwala na rozwinięcie głównego natarcia natychmiast po ukończeniu działań wstępnych. Przedmioty natarcia głównych sił mogą się różnić od przedmiotów działań wstępnych. zapobiega to pomieszaniu związków taktycznych i zapewnia ciągłość działania w głąb. dając im większy' rozmach i siłę. Jeżeli przewiduje się użycie odwodu w kilku miejscach i do kilku zadań. które dotąd maszerowały w skła­ dzie straży przedniej. Ażeby zmniejszyć o niebezpieczeństwo. Q e że li nieprzyjaciel posiada swobodę ruchu. / W alka. lk a mają osiągnąć w poszczególnych fazach natarcia. sił. Naj­ większe siły trzeba ześrodkować w pasie natarcia głów­ nego i uszykotoać je ten sposób. W obec tego powinien on rozpocząć natarcie. straciłby dowódca zyskaną w boju wstępnym inicjatywę. albo nawet pójść zupełnie na marne. wchodzą obecnie w szyk bojowy dywizn. W szystkie natarcia wykonywa się według tych sa­ W ażneść mych zasad. które woj. to trzeba części ich tak rozłożyć. który wpły­ wa na sposób użycia poszczególnych rodzajów broni. jako też od położenia wywołanego dzia­ łaniem wstępnem. Odwody mogą się składać z oddziałów wszyst­ kich rodzajow broni Pierwotny skład odwodów zależy sz^^wallcę1 W ' dowódca z m ie r z a prowadzić przy. lecz przez systematyczne i ko­ lejne osiąganie przedmiotów pośrednich. k“ r m~ ow oslcrzydle.. lub przynajmniej ogólny kierunek dal­ szego natarci aTJ Przedmioty natarcia zależą od taktycznego zadania' danej jednostki. jak się mąją zachowywać wojska nacierające po osiągnięciu poszcze­ gólnych przedmiotów.ia' * prl" l° i *V Ugrupowanie bojowe w walce zaczepnej obejmujeUgrupowa­ oddziały nacierające. różnica między natarciem głównem a pomocu niczem leży w rozmiarach oraz skutkach. ewentualnie wojska broniące pewnej części frontu. 3 Każdy dowódca odwodu powinien być zgóry zo­ rientowany i stale powiadamiany w jaki sposób dowód­ ca zamierza użyc jego oddziałów^) .

C^zęść V III. musi obejmować k il­ ka rzutów bataljonowych tak. zatrzymuje się. będzie wymagało w pierwszym rzucie mniej bataljonów. 8 m. CZy si< ^ 0 czynienia 5 lizowanemi.t„ie na 2000 m w u „ r pl) V nie nieprzyjaciela. dwa rzuty bataljonów będą w stanie dotrzeć do pierwszych stanowisk artylerji przeciwnika. gdy wchodzi w obręb skutecznego S abnieP1C ty niePrzyiacicIskiei» Jego siła rozpędowa 49. .—-------------. ny przed­ I) rofozenia nieprzyjacielskiego. planując ude^ potrzebne «do natarcia. HJgruoowanie w głąb.na określo­ p rf n. Natomiast. Przecięt­ nie biorąc. lub wreszobronną ^ meprZyiaClel Prz™ ł dobrowolnie postawę d) Poszczególne bronie w natarciu. którego front ma się w miarę rozwoju działań zwężać.ua. W ten spo­ sób zaoszczędzone siły należy oddać do odwodu dywi­ zji. 15iły i środki od wielu zmiennych czynników. t. że naciera r ó l™ mePrzyJaclela> Łjórego pierwsze linje zostały przed rnSnm-<{CiemM aSf 1g° 2łown«2° natarcia zatrzymane i unieS w s t e n r T . dpwe. Dowódca. wskazane jest stworzenie trzeciego rzutu. Jeżeli natarcie przewidziane jest w głębszych roz­ miarach. w którym będą one według przewidywań dowódcy w przyszłości działać. Poprzedniego natarcia. które się rozpo­ czyna na wąskim froncie. które przewiduje wtargnięcie w ugruDovame nieprzyjaciela ponad 2000 m. lub obsiewa całkowicie przedpole ogniem rozmaitych broni (r.r Siłę poszczególnych rzutów trzeba też uzaleznic od szerości p a s a . by wtargnąć pr2e c i. świeżyf wyprzedza go i obejmuje dalsza działania. że^rzut pierwszy. bez wzlędu bowiem na to. częściowo dopiero wtedy w bój. Natarcie. czy nacierający zdoła te artylerję zdobvc.u \ewentualnych jego umocnień. natomiast natarcie. W węzszym pasie (500 m) naciera się na szczególnie sil­ nego przeciwnika. m . w "" nico":5' Zd“6 SObiC . działka i d. 48. Dane te nie stanowią jednak ści­ Obliczanie słych norm w użyciu odwodów. a więc ponad 4 km..nie. że bataljony p-erwszego rzutu będą mogły posunąć się ponad 2000 m.a tfownego powinna być T ikT j i* ~ P0 2 * 0 ! 3 artylerji polowej przeciw­ nika.Re?ulamin służby poIowej. których zadaniem jest wyzyskanie już osiągniętej przewagi i które mają się przyłączyć do ogólnego dzia­ łania bojowego dopiero po zdezorganizowaniu artylerji przeciwnika. ażeby się później rozszerzyć. a następny. mogą więc otrzymać szerszy front. które mogą byc niezwłocznie użyte. mogła bezzwłocznie być wzmożona. _ . W alka. Natarcie 'piechoty. lub też zadanie posunięcia się dalej w głąb układu nieprzy­ jacielskiego Bataljony drugiego i trzeciego rzutu wchodzą w boj bądźto zasilając jednostki pierwszego rzutu. aby rozpęd całego natarcia był dostatecz­ nie wielki dla osiągnięcia przedmiotów wyznaczonych przez dowództwo.aUOWici° :. gdy poprzedzający rzut Wyczerpie swe siły i straci swą zdolność zaczepną. srednleJ wartości lub też zdemoraZałożeniem następnych kombinacyj jest. będą od początku walczyły w dogodniej­ szych warunkach. Celem tego ugrupowania w głąb jest takie podtrzymanie oddziałów nacierających. niż w drugim. N > -1 F 1 • . będzie potrzebował w pierwszym rzucie więcej baonów niż w drugim.t0 SUĆ siQ wskutek włas«ych działań cie cUatC e!vent. . Jeżeli nieprzyjaciel nie jest dostatecznie silnie ugrupowany. na co można jednak iczyc dopiero po opanowaniu pierwszej pozycji nieprzylacielskiej. k.) la k ugrupowany bataljon posiada dosyć siły rozoe. 31 Siły i środki potrzebne do natarcia będą zależały zwrócić uwagę na oddziały na pozycjach. . wyczerpany. lub też użyć ich do tem pilniejszego wyzyskania po- . Kzut ten tworzą odwody dywizji. . ponieważ w praktyce sił nacie* wejdą bataljony drugich i trzecich rzutów całkowicie lub rających. Natarcie bataljonu piechoty na zorganizowanego nieprzyjaciela dobrze umocnionego w terenie rozwija się w otwartem polu w pasie szerokości 500 do 1000 m. 47. o iU ° i em natarc. ile baon jest silnie wspierany przez artylerie zwiększa się jego siła rozpędowa. W art°ści bojowej nieprzyjaciela w chwili wła- z w o is k a lT h !. czy też zmusi ją tylko do cofnięcia sie wywoła dezorganizację w jej działaniu. Bataljony. bądź też obejmując po nim dalsze działanie w ten sposób.7 jak również i odwody. 50. .M ° ? ° . Na powyższych podstawach należy obliczać siły potrzebne do natarcia.^ Jctóre wspierają natarcie główne i dają przez to możność wy­ zyskania powodzenia. co o d b i j e ^ u j e m ­ nie na rozwoju walki nieprzyjaciela. może się zdarzyć. Natarcie. . W tych warunkach tworzy baon ciągły nieprzerwany front. przyczem trzehn miot. by wyczerpująca się na odległości około 2 0 0 0 m siła baonów nacierających w pier­ wszej linji.

W innych wypadkach wskazane są przerwy w przygotowaniu artyleryjskiem. I Wyposażenie średnie. jednak o tyle tylko. D o lego zadania można z korzyścią używać pocisków gazowych.-. ^ a określenia minimum własnej artylerji. lub przynajmniej unieszkodliwienie* piechoty nieprzyjacielskiej. Artylerja współdziałająca w natarciu ma następu­ Artyferja jące zadanie główne: w natarciu. Przygotowanie artyleryjskie jest potrzebne. j. W ymieniony stosunek ilości bateryj nie wystarcza. ze poł baterji wystarcza dla unieszkodliwienia jednej nieprzyja­ cielskiej. W tym celu bierze w niem udział cala artylerja nie użyta do zwalczania artylerji przeciw­ nika lub do ostrzeliwania połączeń nieprzyjacielskich. jeden dyon na trzy lub więcej baonów nacierających w pierwszej linji. t. Każde przygotowanie artyleryjskie budzi czujność nieprzyjaciela i wskazuje mu szerokość i głębokość przy­ szłego natarcia. O ile dywizja posiada dostateczną lub znacztią ilość a r­ tylerji. Celem ognia przygotowawczego jest zburzenie przeszkód technicznych i zniszczenie. ażeby patrole Piechoty mogły ustalić szkody wyrządzone przez własną a r t y l e r j ę w pierwszych pozycjach nieprzyjacielskich. Gdy ma się do czynienia z szczególnie silnym nieprzyjacielem. dla u ła ­ twienia jej ruchów. jak wanie a rty ­ skraje wsi i lasów.32 Regulamin służby polowej. 2) Zwalczanie artylerji meorzyjacielskiej. tCele ognia przygotowawczego. j. kończy podczas natarcia. jak też czas jego trwania oznacza dowódca dywizji. Część V III. które mógłby. front bojowy baonu ścieśnia się do 300-400 m. Zwalczanie artylerji nacierający w pie 'vy. można już zgóry uregulować zadania każdego z poszczególnych rzutów. 51. jeżeli obser­ wacja jest możliwa. inne baony średnio lub słabo. rozpocząwszy je już przedtem. 52. to wykonywa przygotowanie dopiero w czasie natarcia. i — w prze­ ciwstawieniu do wojny ruchowej — szczegółowym rozka­ zem określić te linje. może z powodu przedwczesnego zużycia pierwszego rzutu zajść potrzeba do wprowadzenia dru­ giego i trzeciego rzutu w bój. zależnie od po­ łożenia. Bataljon wspierany przez dyon artylerji posia­ da wszelkie szanse przeprowadzenia szturmu bez znacz­ nych strat i ma możność wtargnięcia w głąb pozycyj prze­ ciwnika na przewidziane 2000 m. W natarciu na pozycje umocnione. t Obserwacja ta ma z jednej strony wykryć te czę­ ści umocnień. na dwa lub trzy baony pierwszego rzutu. technicznie. o ile w ła­ sna artylerja wykazała naogół w poprzednich działaniach — np. “ . .zej !. przeprowadzić jeden rzut wyznaczyc jeszcze i drugi.nji. jeżeli 54. że piechota nacierająca sama sprawdza zniszczenie dokonane przez artylerję. koniecz­ nej do zwalczenia artylerji nieprzyjacielskiej. W a in ą zasadą jest. je­ żeli nieprzyjaciel miał dosyć czasu do umocnienia swoich pozycyj. . Trzeba więc to przygotowanie o ile możności skrócić. . rozpoznane. ogólnie biorąc. Przewidując to. jeżeli chodzi o walkę w celu zyska­ nia przewagi ogniowej. przed terminem zamierzo­ nym. który obsadza silne z natury punkty oporu. 1) bezpośrednie wspaj cie piechoty. które nie są jeszcze dostatecznie ogniem 3 Artylerję przydziela się dla wsparcia piechoty w 53. W skazów ki co do ilości amunicji i kalibrów^ zawiera re­ gulamin artylerji. piechota musi bez pomocy czołgów uderzyć na nieprzy­ Przygoto­ jaciela. lub. t. Przygotowanie artylerji jest niezbędne. W ramach jednego natarcia można poszczególne baony wyposażyć silnie. jeden baon rzutu drugiego. przyjmuje się.w entua^n*e °g>eń przygotowawczy. Wyposażenie natarciu w otwartem polu według norm następującychw artylerję. u baterji nieprzyjacielskiej. albo jeżeli nieprzyjaciel umocnił się leryjskie. 4) Ewentualnie ostrzeliwanie połączeń nieprzycielskich. Czynność ta jest łatwa. j. wskazanem będzie dla tych natarć. . rozkaz taki redaguje się w ścisłem porozumieniu z dowódcą artylerji. . jeden dyon na dw a baony. wyposażenie silne t. w których rzuty tyłowe przekraczają zużyte oddziały rzutów przednich. Jeżeli rozmieszczenie nieprzyjaciela jest szczegołowo . a jego siła rozpadowa spada do 1500 m. w walkach wstępnych — swą wyższość nad artylerją nieprzyjacielską. przeznaczając. jeden dyon na każdv U . lub specjalnie wyzna­ czony dowódca natarcia. bez względu na opór piechoty nieprzyjacielskiej. W alk a 33 łożenia. Wyposażenie silne jest obliczone na podstawie do­ świadczeń. by móc strzelać ogniem przygotowawczym na o d ­ dalone cele. I Wyposażenie słabe.

jący ruchy nieprzyjaciela może być ciągły. D-ca wojsk lotniczych armji powinien zapewnić stałość i ciągłość wykonywania zwiadów. Trzeba więc rozpo­ rządzać ogniem artylerji przenosząc pasy działań baterji. Ilość piechoty potrzebnej do natarcia oblicza się według terenu i rozległości pasa działań. czyli przeprowadzać tak zwany manewr artyleryjski. że w prze­ ciętnych warunkach wojny ruchowej. pewną ilość eskadr obserwacyjnych. może dowództwo liczyć na głębsze posunięcie się piechoty. musi dowódca dywizji w ten sposób ułożyć plan natarć. siła Manewr artyleryjski. Jedno i drugie leży w interesie tak artylerji jak i piechoty. jeden dywizjon wy­ starczy do bezpośredniego wsparcia pułku piechoty. należy pracę po­ dzielić w ten sposób. Nie mając żadnych wiadomości o siłach przeciwni­ ka. zależna od ilości Wobec przeciwnika. Źużycie amunicji do tego rodzaju ognia prowadzonego w nocy określa regulamin artylerji/^ 56. Ilość bateryj przeznaczonych do zwalczania artylerji nieprzy­ jaciela można zestawić tylko ogólnikowo. by nie dawano samolotom zadań. opiera dowódca dywizji swe postanowienie natarcia na znaczeniu danego działania. Jeżeli nieprzyjaciel niema praktyki w walce z czoł­ gami. Czołgi. organizacyjnie przynależną. jak również zawiadomić artylerję. Jeżeli siły nieprzyjaciela są znane i zwiady lotni­ 59. ile posiada baonów. Ilość ekadr obserwacyjnych w armjj odpowiada liczbie dywizyj. stosując się przytem w miarę możności do wyliczeń podanych wyżej. W alka 35 zniszczone. przy jednoczesnem liczebnem . z drugiej zaś strony. Jeżeli się nie rozporządza potrzebną ilością czołgów. ażeby każde z nich. Jeżeli środki lotnicze nie wystarczają do równo­ czesnego spełnienia wszystkich zadań. Ostrzeliwanie połączeń nieprzyjacielskich daje po­ Ogień na ważne wyniki. było dosta­ tecznie poparte ogniem działowym. zawsze jednak należy zachować część plutonów czołgów w odwodzie. i W walce z przeciwnikiem posiadającym praktykę w walce przeciw czołgom. przydzielić. 55. a mianowicie wtedy. Ciągłość tę zmniejszeniu bezpośrednio wspierającej artylerji. dowódca dywizji rozstrzyga.34 Regulamin służby polowej. Organizacyjnie posiada armja w swym składzie 58. Gdyby między dy­ Lotnictwo. Bywają jednak wypadki. wizją a armją było jeszcze jakie pośrednie dowództwo. Przy podziale czołgów należy liczyć. kierownictwa ognia oraz w spółdziałania z piechotą. opierając się na przypuszczeniach. cze dostarczą odpowiednich wiadomości. gdy osiągnęło się nad nie­ nieprzyja­ cielskie przyjacielem wyraźną przewagę moralną lub też gdy nie­ ma innego sposobu powstrzymania niebezpiecznego prze­ w ruchu. daje możność oszczędzania dział przez ograniczenie niepotrzeb­ nego strzelania. to i ono miałoby jednostki lotnicze dla obserwacji po­ wietrznej. Jeżeli dywizja po­ siada tylko artylerję własną. Część V III. które mogą wyko­ nywać balony. a cały pozostały czas było w rozpo­ rządzeniu dowództwa. gdy zni­ szczenie jest już wystarczające jeszcze przed zużyciem całej przeznaczonej amunicji. ażeby zapewnić ciągłość ich działąnia i mieć możność wyzyskania położenia. Przy takiem założeniu przypada na dywizję piechoty jeden bataljon czołgów. Przydzielając czołgi do piechoty podczas działań w otwartem polu. nowoczesną. można w dzień uregulować specjalną obserwacją. Przy tej samej ilości artylerji będzie dywizja mogła działać w pasie szerszym i głębszym. lem są wojska ale nawet trzeba nacierać bez względu na swą niższość ilościową. należy przyjąć. dowództwo stara Natarcie się przygotować natarcie z przewagą liczebną i mater­ którego ce­ ialną. do których rzutów czołgi. w stosunku do całości działań zamierzonych. D la obliczenia ilości artylerji przyjmuje się. zależnie od warunków. jeżeli ogień przeszkadzający lub utrudnia­ połączenia. że do każde­ go bataljonu nacierającego przydziela się jeden pluton lekkich czołgów. kiedy nietylko można. podczas uderzenia pie­ choty — piechotę. wystarcza jeden pluton czołgów na dwa baony. bogato wyposażonego w broń rozpędowa dywizji nacierającej bywa artylerji i amunicji. że jednostki czołgów zużywają się równie szybko jak jednostki pie­ choty^ Każdy rzut nacierający otrzymuje tyle plutonów c z o łg ó w . ciwnika. Musi on przestrze­ gać. To samo dotyczy balonów. aby podczas walki artyleryjskiej lotnictwo obsługiwało artylerję. 57.

które nie może liczyć na współdziałanie oddalonej artylerji dywizyjnej. Tym sposobem artylerja bezpośrednio wspierająca związana jest z jednej strony z piechotą. Pozw° l^ ] K ażdą grupę należy uważać za twór przejściowy i wymuszony warunkami i w żadnym razie nie można przypisywać jej tej wartości bojowej. która yym aga ciągłego i starannego poparcia artylerji bezpo­ średnio jej podległej. rę potrzeby wzmocnić siłę ognia własnej. który jedynie mo­ że te ruchy tak regulować. oraz gdy rzut. jak się podczas walki okaże. Dla wszystkich innych bateryj zmianę stanowisk zarządza dowódca artylerji dywizyjnej. szczególnie jeżeli grozi niebezpieczeństwo wojskom nacie­ rającym. z dowódcą artylerji dywizyjnej. M imo to. jeżeli naciera na przedmiot jednolity i przejrzysty. w natar­ wreszcie czołgów i lotnictwa. należy do tego samego pułku. ma dowódca artylerji dywi­ zyjnej możność najlepszego wyzyskania ognia do szyb­ kich i gwałtownych ześrodkowań przeciw wszystkim po­ trzebnym celom. gdy tylko okoliczno*cl. lub też zasilić ogień przeciw artylerji nieprzyjacielskiej. e) Rola dowództwa w natarciu. zami dowódcy artylerji dywizyjnej. oraz donośność dział. Każde natarcie musi mieć swego dowódcę. której dowódca podlega bez­ pośrednio dowódcy natarcia. należy stale dbać o ści­ słe zachowanie związków organizacyjnych piechoty. przeznaczone do bez­ zwalczającemi artylerję nieprzyjacielską i przeszkadzającemi na daleką odległość. jaką się przypisuje analogicznie silnej organizacyjnej jednostce taktycznej. pozostają pod rozka­ artylerji. bez względu na ponoszone straty. Honor artylerji wspierającej wymaga. W alka. Podporządkowanie broni ciach. bywa wskazane oddać artylerję wspierającą do zupełnego rozporządzenia dowódców natarć. im bardziej jest określone współdziałanie ich w walce w bezpośredniej łączności z piechotą. Jeżeli chodzi o danie piechocie nacierającej w ięk­ szej siły ogniowej. Zarządzając przedmioty natarcia i przeznaczając wojsko do poszczególnych rzutów. którą wspiera.36 Regulamin służby polowej. 60. gdy artylerja nieprzyjacielska jest już zwalczona i zdezorganizowana. popierającej artylerji w tych miejscach. Może on najlepiej wyzyskać charakte­ rystyczne cechy poszczególnych kalibrów. gdyby ona two­ rzyła główną przeszkodę posuwania się piechoty. z jakiem powinny spełnić swoje zadanie jednostki artylerji wspierającej piechotę. które podlegają bezpośred­ nio dowódcom pułków lub baonów. ewentualnie oddziałami saperów. któremu podlega. w których. a mianowicie: każde natarcie rozwijające się poza pasem działania większości artylerji dywizyjnej. W e wszystkich wypadkach dowódca artylerji dywi­ zyjnej kieruje bezpośrednio ogniem zwalczającym artylerję “ •eprzyjacielską. Część V III. gdyż zadanie ostatecznego rozbicia piechoty nieprzyjacielskiej wiąże się ściśle z inicjatywą dowódcy. Nad zadaniami przypadającemi lotnictwu góruje konieczność obserwacji dla celów dowództwa. R ana iednostk^piechoty będzie działać najkorzyst­ niej. 61. należy jeduak zawsze pamiętać. jak też z szybkością działania piechoty. Tak więc dowódca artylerji dywizyjnej może w mia­ Dowództwo pośredniego wspierania natarcia. P o q koniec \yalki trudno jest zwykle zachować t ę zasadę. aby wytrwała w wykona­ niu swych żołnierskich obowiązków narówni z piechotą. t drugiej strony. lub całej dywizji. że po­ wyższe ugrupowanie należy przyjąć. . otrzy­ muje swą własną artylerję. bez względu na ich przynależ­ ność. pomocniczych dowódcy natarcia musi być tem ściślejsze. gdyż warunki zmuszają do wprowadzenia do po­ ścigu nowych jednostek. Dysponując baterjami . |co ułatwia kierownictwo wszystkich jednostek nacierają­ cych do szturmu. może wreszcie odpowiednio dostosować ogień do warunków. [Zasadniczo^ dyony artylerji. pTa centralizacja artylerji bezpośrednio wspiera­ jącej w Fękach dowódcy artylerji dywizyjnej nie może zmniejszać poświęcenia. jazdy i artylerjj. w celu przełamania niespodziewanego oporu ogniem na krótką odległość. można przydzielić pie­ chocie małe części artylerji. Pod koniec walki. jak zwalczanie nieprzyjaciel­ skiej artylerji tego wymagaj] Ta ogólna zasada centralizacji dla artylerji do­ puszcza kilka wyjątków. Organizacja I Dowódca natarcia rozporządza oddziałami piechodowództwai ty. ogień był niewystarczający. 37 Podane powyżej zasady obliczenia czołgów pozo­ stają niezmienione. przeznaczony do wzmoc­ nienia lub wyprzedzenia. szczególnie pod­ czas natarcia w ścisłem tego słowa znaczeniu i podczas szturmu. a więc każde natarcie.

może decentralizacja własnej artylerji dać bar­ dzo poważne korzyści. lub przynajmniej i piechoty w tym osłabienia jej czynności. Taktyczny za­ kres działania dowódcy kompanji czołgów kończy się z chwilą przyłączenia się czołgów do odpowiednich ba­ onów. Podporządkowanie jednostek czołgów dowództwu. a miejsca odkryte przecho­ dzi w szyku luźnym. lecz nie może jesz­ cze odpowiadać ogniem. Pod wględem technicznym pozostaje on nadal do­ wódcą. aż do osiągnięcia tych punktów tere­ Okres zblinu. 64. jego czołg prowadzi cały pluton. do wzmocnienia artylerji bezpośrednio wspierającej. Lotnictwo zależy wyłącznie od dowódcy armji. wie ci muszą być tak dobrani. f) Wykonanie natarcia. 65. które uniem ożliw iają posuwanie się piechoty naprzód. która będzie konieczna do zwalczenia artylerji nieprzyjajacielskiej. Dywizyj. a względem czołgów nacierających pozostaje jednocześnie dowódcą technicznym. W tym okresie zbliża się piechota do czołowych linij nieprzyjaciela. które nie biorą udziału w natarciu. zależy od warunków tak­ kowanie tycznych i wymagań technicznych. |W walce pozycyjnej. aityleryjskiego. Kw. fPodział czołgów na poszczególne baony natarcia zarządza dowódca natarcia. a do roz­ porządzenia d-cy dywizji zachować tylko tę artylerję. jeżeli własna piechota nie jest silnie wspierana przez artylerję. naprawą i zmianą czołgów. prze­ chodzi ona szereg okresów. jednostki. W tym celu rozporządza on odwodem czołgówT] Dowódca bataljonu czołgów podporządkowany jest dowódcy dywizji i jest referentem technicznym dla spraw czołgów.38 Regulamin służby polowej.| 63. o ile możności przybliżyć się do nieprzy­ jaciela n o c ąjje że li marsz musi się odbyć za dnia. Trzeba jednak zmniejszyć jej straty. wchodząc w tym charakterze w skład O ddziała III Sztabu. zarządzając naprawy lub zmiany zepsutych czołgów. brygady). staje się niestałe. jWłasna piechota. piechota wyzyskuje ukrycia terenowe. W chodzą oni w skład O ddziału III Sztabu Gł. w których współdziałanie poszczególnych broni odbywa się w rozmaity sposób. O d chwili. współdziałanie artylerji może być ciągłe. lub. Dowódca bataljonu czołgów podporządkowany jest dowódcy tej jednostki (pułku. Wskazane jest. Zależność lotnictw a. W spódziałanie artyleryjskie dzieli się na dwie kategorje.. aż do chwili rozpoczęcia pościgu. można dowódcy natarcia poporządkować artylerję wspierającą. Gdy artylerja nieprzyjacielska jest miernej warto­ ści i gdy piechota przeciwnika nie wytrzymuje ognia artylerji. będzie okres zbliżania się trwał mimo tych ostrożności długo i powodował straty. żania się. gdy piechota wkracza w obręb ognia rodzajów broni. Zasadniczym warunkiem natarcia jest posuwanie się naprzód piechoty. Podporządkowanie dowódcy natarcia eskadr bo­ jowych biorących udział w natarciu zależy od okolicz­ ności. który ma obowiązek wysłu­ chania zdania dowódcy kompanji czołgów. do którego jest przydzielony. jest początkowo w ogniu artylerji. dowodzi on bezpośrednio temi jed­ nostkami swego baonu. gdy można dostarczyć dosta­ tecznej ilości amunicji. siłą rzeczy. które obserwują dla poszczególnych dywizyj piechoty. polegające na ostrzeliwaniu nieprzyjacielskich jednostek. aby te jeunostki obserwacyjne. okresie. Dowódca plutonu czołgów walczy na czele swej czołgów. Dowódca plu­ tonu czołgów podlega bezpośrednio dowódcy bataljonu piechoty. którego obowiązkiem jest zaopatrywać czołgi w benzynę i w amunicję . lub dowództwu dywizji. by mogli pełnić funkcje referentów w sprawach lotniczych. W tym wypadku. przydzieliły im swych oficerów łącznikowych. które utrzymują się przez cały przeciąg walki: Wspołdziaa) zwalczanie artylerji nieprzyjacielskiej celem nie artylerji zmuszenia jej do milczenia. później w dalekonośnym ogniu karabinów maszynowych. do której został taktycznie przydzielony i jest rówaocześnie jego refe­ rentem technicznym dla spraw czołgów. Poza tem. w razie potrzeby. Jeżeli nieprzyjaciel posiada silną artylerję czynnie wspieraną przez lotnictwo. (Je go rola techniczna podczas walki różni się od roli dowódcy kompanji czołgów tylko rozmiarami działań: kieruje on zaopatrzeniem. 62. Cała działalność innych broni po­ W spółdzia­ lega na niesieniu pomocy piechocie i um ożliwieniu jej łanie po­ szczególnych ruchu naprzód. b) Bezpośrednie wspieranie natarcia. Podporząd­ natarć. usiłując. a w walce ruchowej. Część V III. Oficero­ 66 . Zbliżanie się do nieprzyjaciela odbywa się się sko- . w których może działać swą bronią.

W tym wypadku piechota wytyka [swą linję nie czekając na rozkaz samolotu. W razie pomyłki. który w tym okresie walk występuje po raz pierwszy i nabiera w miarę rozwoju walki coraz więk­ szego znaczenia. Muszą oni być odpowiednio wyposażeni w środki łączności.Regulamin służby polowej. które mogą być przez nieprzyjaciela najbardziej ostrzeliwane. m. 69. • L ^ aśc\ we natarcie rozpoczyna się w chwili. ogień dział i k. Dowódcy tych oddziałów są wobec dowódcy piechoty przed­ stawicielami dowódców wspierającej ich arty- lerji. przeciwnika słabnie/J 67. Dalsze posuwanie odbywa się przy celowej zmianie ogni® i ruchu. Łącznpść tę zapewnia się w sposób następujący. których ogień za­ trzymuje własną piechotę lub przeszkadza jej w ruchu. do któreg * on został skierowany. Gdy zaś ogień nieprzyjacielski unie­ możliwi dalszy ruch.: Prócz tego przeprowadzają lotnicy obserwację ognia ar­ tyleryjskiego przez wyszukiwanie celów. Część VIII. Obowiązkiem artylerji jest tak regulować swój ogień. [W tym celu należy zwal­ czać samoloty przeciwnika i napadać na jego balony. które następnie tele­ graficznie lub optycznie przekazuje zaintere­ sowanym. którzy idą z piechotą dla obser­ wowania ognia własnej artylerji. ścisłem. dalej wojska lub jednostki ogniowe przeciwnika. łączność między artylerją a piechotą musi być najciślejsza. posuwają się na czele. Początkowo posługuje się piechota swemi k. Obowiąz­ kiem zas piechoty jest wyzyskać do szybszego posuwa­ nia się chwile. które są najenergiczniej prowadzone lub też mają najdogodniejsze wa­ runki terenowfe. jTflelduje on dowództwu dywizji i arty­ lerji o postępie ruchów i o zatrzymaniu się na­ cierającej piechoty. wzrasta: baterje bezpośrednio wspierające ostrzeliwują Natarcie będzie tem szybsze i połączone z tem punkty oparcia. Nusi ono liczyć się z łatwo zrozumiałą niechęcią piechoty do zdradzenia ich wobec obserwatorów nieprzyjacielskich. kiedy pod działaniem ognia własnej artyJerji. na które piechota naciera. Poparcie mniejszemi stratami. od zasłon i warunków a tm o s fe ry c z n y c h . Aby wynik tego działania był jak najszybszv. Pod tą osłoną ogniową posu­ wają się jednostki czołowe bez strzału tak daleko jak tylko jest możliwe. Natarcie P y c h o t a może zużytkować własną broń. a) artylerja przydziela do tych jednostek piechoty które ma bezpośrednio popierać (pułki lub ba­ ony). 41 • i gadaniem lotnictwa jest przeszkadzać nieprzyja­ cielskiej obserwacji lotniczej w. m. Rozkaz ten mu­ si być uważany za wynik woli dowódcy dy­ wizji. im s lniejsze będzie poparcie artyleprzez a rty ­ ryjs e:|. że każdy oddział piechoty który nie wytknął «wej pozycji. przekazuje jej rozkazy dowództwa i przyjmuje jej żądania. gdy 68. b) Przez współdziałanie samolotu piechoty. Artylerja może przypuszczać. oddziały łączności artylerji. starając się określić powo­ dy tego zatrzymania i przekazać przełożonym dowództwom życzenia nacierającej piechoty. Samolot zaś żą­ da rakietami wytknięcia pozycyj piechoty tylko wtedy. w którym przyblizają się nasze wojska. Zadanie lotnictwa w czasie zbliżania się. Walka. badaniu pasa. i działami towarzyszącemi. a nacierającą piechotą z drugiej strony. Wyznaczenie linji można zarządzić zawczasu. Zadania ob- . otwierają drużyny bojowe ogień. z a le ż y to od w znaczeniu odległości. Za wykonanie jego są odpowiedzialni wszyscy oficerowie tego oddziału piechoty. żeby on był najsilniejszy wte­ dy. Z drugiej strony powinno dowództwo unikać mę­ czenia i denerwowania piechoty zbyt częstem powtarza­ niem żądania wyznaczenia pozycyj. . je­ żeli chodzi o osiągnięcie zgóry określonych i ważnych przedmiotów natarcia. naprzód.W tym okresie walk działalność artylerji stale lerję. czyli w razie ognia własnej artylerji na własne od­ działy. która nie wyznaczyła swej linji. Własnej piechocie dostarcza płatowiec wiado­ mości o zaobserwowanem położeniu nieprzy­ jaciela. jest jednost­ ką nieprzyjacielską. kierowanie i sprawdzanie ognia. Łączność artylerji z piechotą. . ponosi winę za nieporozumienie w pierw­ szym rzędzie dowódca tej jednostki piechoty. Najczęstrzym rozkazem przekazy­ wanym piechocje przez lotnika bywa rozkaz oznaczenia swej linji bojowej. gdy nie może »am ich stwierdzić. Artylerja musi w każdej chwili znać potrzeby nacie­ rającej piechotki 70. Zadaniem jego jest pośredni­ czyć między dowódcą dywizji i artylerją z jed­ nej strony. Towarzyszą im obserwato­ rzy artyleryjscy. gdy piechota przechodzi przestrzenie. . kami od zasłony do zasłony. przyczem te drużyny bojowe.

43 serwatora na samolocie piechoty są tak mnogie. widoczne cele ruchome. Odwody mogą brać udział w natarciu. Podczas na­ tarcia w ścisłem słowa znaczeniu zbliżają się one do linji bojowej i w określonej chwili wyprzedzają czołowe drużyny bojowe: jest to sygnał do szturmu. że na­ leży działania samolotu piechoty ograniczyć do odcinka 2—3 km. można ją śred­ nio ustalić na 300 m. Artylerja bezpośrednio wspierająca piechotę zwal­ cza podczas szturmu te jednostki ogniowe nieprzyjaciela. Kierownictwo natarcia powinno się zgóry z przeciwuderzeniem liczyć i poczynić odpowiednie zarządzenia. Czołgi wystę­ pują wogóle po raz pierwszy przy szturmie. do czego zawsze należy dążyć. Szturm. ^ szturm rozpoczyna się na rozkaz wyższy o danej godzinie i na całym froncie natarcia. Bezpośredni współudział lotnictwa w walce ziem­ nej rozpoczyna się w chwili szturmu: samoloty bojowe obrzucają bombami lub ostrzeliwują z k. powinni dowódcy oddzia­ łów czołowych przed rzuceniem się na bagnety. swój dotychczasowy ogień. Przestrzenie ostrzeliwane przez nieprzyjaciela przebywają odwody podczas intensywnej działalności artylerji. Tylko szturm. to jest ostateczne starcie z nieprzy­ jacielem na białą broń. szturm niezwłocznie się rozpoczyna. go ruchu naprzód wyzyskuje się do dalszego przygoto­ wania szturmu przez wzmożenie ognia piechoty i arty­ lerji. które są najenergiczniej prowadzone i które w wykonaniu natarcia znalazły sposobność rzu­ cenia się z bronią białą na nieprzyjaciela. lub też zasile­ nia pewnych działań. aby jak najszybciej zawiadomić arty­ lerję o konieczności przedłużenia ognia. może również rozwinąć ru­ chomy ogień zaporowy. Często zresztą znak rozpoczęcia szturmu dają te drużyny bojowe. t. należy obserwację głębszego rozmieszczenia nieprzyja­ ciela powierzyć osobnym jednostkom. Jeżeli piechota nie zdołała zachować skupienia i spoistości swych jednostek. d. Działa ona ogniem w głąb szyku nieprzyjaciel­ w czasie. Należy dążyć do tego. może rozwiązać kryzys natarcia i zwyciężyć nieprzyjaciela. może piechota podczas posuwania się naprzód za dnia zachować względne skupienie i odpowiednią spoistość swych jednostek. Część VIII. Jakąkolwiek była pomoc okazana piechocie przez i . Gdy piechota dojdzie na odległość szturmową. wyzyskując zasłony terenowe i zakryte drogi. jeżeli zacho­ dzi potrzeba zwiększenia gęstości ognia. baterje zajmujące stanowiska lub podprowadzające przodki z zamiarem wycofania się. przyjacielskich. Wpółdziaktóre mogą zdaleka działać na teren przebywany przez łanie bronP piechotę. jSamoloty obserwacyjne pełnią nadal swe zadania w mysi wytycznych uprzednio podanych. ażeby nie dopuścić do podejścia odwodów nie­ szturmu. Obserwacja po­ wietrza na korzyść artylerji zachowuje podczas natarcia całe swe dotychczasowe znaczenieT^ 71. skiego. mnsi przenieść ogień z pierwszej linji nieprzyjacielskiej w głąb jego ugrupo­ wania. na dany sygnał. a szczególnie Jod trudności. Dowódca jednostki piechoty musi wtedy użyć wszystkich sposobów łączności. Czynność odwodu. Ich śmiały ruch powinien pociągnąć za sobą oddziały sąsiednie i może w ten sposób zdecydować o powodzeniu szturmu całości. bataljony 2-go rzutu. w jaki będzie szturm wykonany. zależy od okoliczności. jed­ nostki jazdy starające się dołączyć do działań i t. baterje przedłużają ogień i piechota rusza do szturmu. aby szturm przeprowadzić bataljonami. lub też — jeżeli łączność działa sprawnie — w oznaczonej chwili. na którą artyle­ rja. cofające się oddziały piechoty. j. Jeżeli uderzenie jest silnie poparte przez artylerję. jak podchodzące posiłki piechoty. Walka. Zątrzymanie ogólne* 72. Sposób. Jest to odległość.42 Regulamin służby polowej. Wślad za niemi rzucaią się drużyny bojowe na nieprzyjaciela (w tym wypadku szturm może się rozpocząć z większej odle­ głości). m. przedłuża artylerja. jak najściślejszej obser­ wacji w tej fazie natarciąD I 1 73. które napotka natarcie w ostatniej swej formie. stopniowo d» linji bojowej. Po wtargnięciu w pierwszą linję nieprzyjaciela pie­ chota jest bardzo czuła na przeciwuderzenia nawet słab­ szych odwodów nieprzyjacielskich. Gdy tylko wyposażenie lotnicze na to zezwoli. upo­ rządkować związki taktyczne. nie chcąc razić wojsk własnych. zależy od terenu. uprzedzona umówionym sygnałem. Odległość z jakiej drużyny bojowe 1-go rzutu mo­ gą przejść do szturmu. ewentualnie. Podczas natarcia zbliżają się odwody oddziałów nacierających. IJeżeli udało się doprowadzić piechotę w nocy na dogodną odległość szturmową. co nie zwalnia artylerji od obowiązku własnej.

niszczą one gniazda k. przyjaciela. każdym razie.b.j. nacierają one na wszystkie napotykane punkty oporu. na niebezpieczeństwa przeciwnatarć nieprzyjacielskich. (Czołgi jednak nie mogą przeprowadzać zwiadów nieprzyjaciela. W tych dyspozycjach dowództwo opiera się na znajomości zwyczajów przeciw­ nika. co stawia opór. W tym celu porządkuje się i umacnia prowizorycz* nych przed­ miotów nie w terenie. narażając się nawet na niebezpieczeństwo wejścia w rozsiew zbyt krótkich strza­ łów i rzucic się na nieprzyjaciela nim dym się rozwieje i nim nieprzyjaciel się opamięta. Posiłki jednostek nacierających i bataljony drugiegorzutu postępują za linją bojową tak blisko. trzeba. gdy nieprzyjaciel zwykł grupo­ wać się w g łą b j O ddział piechoty.. [^Uwzględniając stan moralny wojsk. gdzie nieprzyjaciel ustępuje. ostrzeiiwając systematycznie i kolejno wszystkie części terenu Piechur powinien wtedy zdawać sobie jasno spraW\ |Z* W . żeby żołnierz pragnął zwy­ cięstwa i powodzenia szturmu. czony przedmiot. ■k ‘ z. szczególnie wtedy. Regulamin służby polowej. Jeżeli natarcie ma się odbyć na dużej przestrzeni. “ yZny ! M g r . Karabiny maszynowe i działka piechoty lorą pod ogień pozostałe gniazda oporu przeciwnika. odgradza ona teren walki. m. . pomiędzy dwiema kolejnemi pozycjamiprzeciwnika dają się one wyprzedzić piechocie i rozpo­ czynają znowu działalność z chwilą. d ° C2. Część V III 45 w ^ lr U r0nie’ ! )ltUrm pozostaie P ^ e d e WS2yStk iem aktem wielkiego wysiłku energji i wymaga od wojsk zupełnego poświęcenia. tak by nie mogły one pi^eszkadzać pie­ chocie.. pośredni czy ostateczny. tarcie natrafi na ugrupowanie w głąb na dosyć dużei jpozycji nie­ K Zek ' l eni. walą mury.e* ° .] 0 . otaczając te punkty. gdzie nieprzyjaciel się jeszcze trzyma. W miarę słabniącia ognia artylerji pomoc udzielana piechocie przez czołgi nabiera znaczenia. żeby móc W potrzebnej chwili przyłączyć się natychmiast do dzia­ łań: posuwają się przez zdobyte części terenu. wychowując żołnierza £ 74. do których zdąża piechota. Po dojściu do pozycji nieprzyjacielskiej trzeba R zdobyć i utrzymać. należy się zawsze spodziewać. się piechoty z taką dokładnością i pewnością. drużynom bojowym tylko zadanie ostatecznego oczyszczenia terenu. Naciska się wszędzie. jak w okresie poprzedzającym. Jest to chwila. J irzeDa [W tym okresie artylerja zwykle nie może wspie­ rać ogniem posuw ani. odłączonych i pozba­ wionych wsparcia swej artylerji. w których poszczególne jednostki piechoty łączą się przed rozpoczęciem dalszego ruchu. żeby szturm był odpow ied­ nio przygotowany. że na­ wnątrz.i. należy i pościg. Jeżeli tylko ilość amunicji na to powoli. który w natarciu osiągnął wyzna­ 75. przez co zapewnia się energiczne dalsze parcie naprzód[T~unika się narażenia jednostek piechoty. a gdzie niema już oporu przenika się a ej. której jednostki posuwają się d ą le j Działa przydzielone do jednostek piechoty oddają wówczas znaczne usługi.yn. W miarę rozwoju powodzenia dowódca dywizji przybliża swe odwody i zawczasu przygotowaną jazdęr ażeby móc niezwłocznie rozpocząć pościg. Bez względu na siłę wsparcia artylerji. Jeżeli brak amunicji uniem ożliw ia zastosowanie te­ go sposobu.. pierwszy szturm jest tylko początkiem wal. burzą przeszkody. o ile możności. wroga. musi przede­ Obsadzanie wyznaczo­ wszystkiem zapewnić sobie utrzymanie go. artylerja wspieia pieahotę ruchomym ogniem zaporowym..ieni® z niePrzyiacielem wytrwałym W alka we­■i i wyszkolonym.Iska’ wymagającej ciągłości i enerji własnych wy­ siłków. który będzie musiała zwalczyć własnemi środkami. W poszczęgólnych wypadkach mogą one również wykazać własną^ inicjatywę. etc. użyć tutaj przedewszystkiem broni samoczynnej. które się tylko co zdobyły na ogromny wysiłek energji. artylerja koncentruje swój ogień kolejno na punktach oparcia.. Nie wystarzza. Tym sposobem można ponownie uzgodnić działania piechoty z artylerją i specjalnie przeprowadzić w żąda­ nym czasie potrzebne zmiany stanowisk artylerji.44 W alka. gdy piechocie udałosię wywołać i umiejscowić opór nieprzyjaciela^ Samoloty spełniają swe zadanie bojowe i obser­ wacyjne. pozostawiając często postępującym za niemi. własnym interesie leży postępować jak e najbliżej za ogniem zaporowym. nie dopuszczając don posiłków nieprzyjaciela. piechota zawsze natrafi na pewien opór. dowódca może wyznaczyć pośrednie przedmioty jako punkty. Najskuteczniej jest wtedy natrzeć na nieprzyjaciela ze wszystkich stron oskrzydla­ jąc wszystko. w której owodca zbiera plon swej pracy.

decyszów i wyzyskać do możliwie najszczegółowszego przygo­ . kiedy nieprzyjaciel. żeby ogień dział uzupełnił działanie energji wszystkich. piechoty i artylerji mają tak ogromne znaczenie. Część VIII.e’. zbadać przyczyny niepowodzenia Każde natarcie wymaga najściślejszego współdzia­ i wprowadzić w związku z tem odpowiednie zmiany. chur. P o ­ nia i rodzaj przygotowania artyleryjskiego. Jeżeli wskutek nieprzewidzianych wypadków na­ mniej ścigać nieprzyjaciela ogniem i dać odpowiednie tarcie nie daje wyniku. jNatarcie wymaga od piechoty oporu i ruchliwości. czas trwa­ 78. może nieod­ w izji przy pomocy dowódcy artylerji dywizyjnej. kiedy sąsiedzi jego z prawei i lewej nowiska dowódzw znajdowały się przed natarciem strony osiągną swe przedm ioty] w sąsiedztwie. Dowódca natarcia. pewnie ścisła łączność. przypuszczalne posunięcie się naprzód baterji — muszą być zarządzone winny one szybko następować po sobie. [Te ostatnie pozostają przed zajętym W niektórych szczególnych wypadkach. dowódca artylerji. f^ow ódca piechoty podaje swe żądania i wskazuje sunięcie się poza zdobyte pozycje. Rezultaty wza­ Zależnie od stopnia wyczerpania i od warunków . Dla ułatwienia uprzedniego porozumienia pomię­ powinien dobrze rozumieć. nie jest w stanie przeciwdziałać. za którą odpowiedzialna jest] Jeżeli jednostka piechoty otrzymała rozkaz zatrzy­ artylerja. czy też o nowe dzia­ lakie cele ma ostrzeliwać artylerja. szczegóły współdziałania więc konecznym warunkiem energicznego i ciągłego roz­ tych obu broni mogą być ustalone wogóle tylko na pod­ wijania działań zaczepnych jest stałe wprowadzanie sił stawie uprzedniego bezpośredniego porozumienia pomiędzy świeżych. że zwycięstwo będzie rzeczy. czekając podejścia posiłków lub dalszego posunięcia nia natarcia cony tyłem. mania się na zajętym przedmiocie. żeby wznowić walkę. jak długo łania. rozpoczęcia działań bez względu na to. współpracę obu broni za­ Wreszcie. w jakich granicach musi je zmodyfikować. łania piechoty z artylerją. iylerji i czołgach. chodzi o jak najszybsze wy­ jowe starają się utrzymać w terenie i okopują się szyb­ niepowodze­ zyskanie tej krótkiej chwili.46 Regulamin służby polowej. zaopatrzonego w broń nowożyt­ wa odstąpić od wykonania powierzonego mu zadania.czy może tylu żądaniom zadość uczynić. Czas potrzebny do zmiany stanowisk artylerji nale­ a s jaką siłą. konieczny jest wspólny wysiłek Postępowa­ wskazówki artylerji. powinna ona przynaj­ 77. konieczne jest dokończyć rozbicia prze­ ciwnika przez pościg (patrz rozdział D). podział zadań artylerji. Piechota męczy się szybko w natarciu. Musi on jednak. Natarcie jest tylko jednym z okresów walki. dzy dowódcami piechoty i artylerji trzeba. W walce ruchowej jednak. 47 O ile tylko jest to możliwe. Podział powiedni. o ile nie dopóki ma w swem rozrorządzeniu jednostkę zdolną do ł a n ia broni będzie wspierana z równą energją i ofiarnością przez wznowienia natarcia. najczęściej czepnych. żeby ich sta­ wistem tylko wtedy. i zadania poszczególnych ugrupowań artylerji. odw ró­ ko. jak na­ przedmiotem do chwili wejścia na pozycję brom samo­ tarcie na pozycje umocnione. lub też towania ognia. które się nie udało. kiedy. że usta­ Trzeba nadto wspierać swych sąsiadów: każdy pie­ la je dowódca dywizji. poczem przegrupowują się. [Drużyny bo­ nie w razSe roni ręcznej i samoczynnej. szczegóły współdziałania czynnych piechoty. nie będąc ko­ Dalszy ciąg rozkazem natarci*^ działań z a ­ niecznie organicznie ze sobą złączone. . nie ma pra­ ^Doniosłość ale wobec przeciwnika. opierając się na ilości ży skrócić przez uprzednie badanie zamierzonych m ar­ będącej w jego rozporządzeniu artylerji i amunicji. w celu jak najszybszego wznowienia n a ta rc i^ 76. bądźto swego planu działania. w spółdzia­ ną. . Z rozpoczęciem natarcia. W alka. inne broniej j rozpoczęciem natarcia. najodważniejsza piechota okaże się bezsilna. przed ponownem w natarciu. bądźto szyku bojowego* jZasady tego współdziałania określa dowódca dy­ lub też wreszcie zmienić dotychczasowy. czy chodzi o po­ . od szeregowca do dowódcy najwyższej jednostki. «— dowódcą piechoty i dowódcą wspierającej ją jednostki Siły te powinny być w każdej chwili gotowe do artylerji. się jednostek sąsiednich i dążą do powstrzymania nie­ przyjaciela. piechota powinna w tym m n e g o porozumienia podaje się w formie rozkazu do je okresie miec osłonę w obronnym ogniu zaporowym arwiadomości piechoty i artylerji.

w której nieprzyjaciel jest zupełnie wy­ czerpany. Naj-* odważniejszy będzie miał najpiękniejsze wyniki. Jednostkom pościgowym nie wyznacza się poszczególnych przedmiotów natarcia. R O ZD ZIA Ł D. Dlatego trzeba. Szerzy ono też popłoch na tyłach nieprzyjaciela. kierunek marszu. zwalcza się manewrem oskrzydlającym lub obchodzącym^ Wynik pościgu zależy głównie od odwagi. przyczyniają się do zwycięstwa. m. Jeżeli walka doprowadziła do zupełnego wyczer­ pania nieprzyjaciela. biorą udział w nowem. trzeba w całej pełni wyzyskać w pościgu. które przeprowadzały rozstrzygające natarcie. jeżeli on już stracił punkt do oporu. poza tem posiada nowożytna broń taką siłę ogniową. Czołgi mogą spowodować szybkie złamanie ostatniego oporu. inicjaty­ wy i zdolności do manewrowania dowódców oddziałów pościgowych. który rozbija ostatecznie i robi nieprzy­ jaciela niezdolnym do nowej walki. Natarcie doprowadza do zajęcia terenu. a szczególnie piechota. troska o utrzymanie związków taktycznych odpada na plan drugi. któreby mogły się jeszcze bronić na tyłach oddziałów pościgowych. Nieprzyjacielskie punkty oporu. lecz daje im się ogólny. Śmiałej j e z d z i e o t w i e r a s i ę w i e l k i e p o l e d o d z i a ł a n i a . muszą być zljjkwidowane przez oddziały idące w drugiej linji. przedłuża działania zaczepne swej dywizji. oskrzydlenie. Jest to zadanie piechoty i jazdy. 80. zawczasu przygotowanym jednostkom. do­ Manewro­ wanie tarcie do dróg odwrotowych przeciwnika i zawładnięcie broniącemi się "jeszcze pozycjami przez obejście lub w pościgu. że daje nawet osłabionym wojskom możność stawienia silnego oporu. lub też najeżdżając nieprzyjaciela i szerząc popłoch. albo przechodzą do odwodu. trzeba będzie w więk­ szości wypadków powierzyć wykonanie pościgu świeżym. ce­ 4 jednostki piechoty. możliwie daleko wytknięty. nie dać mu chwili odpoczynku i wytchnienia. /§dy nieprzyjaciel jest słabo wyposażony w sprzęt wojenny i ma wielkie trudności w jego uzupełnieniu. Charakte­ rystyka. lub też zmusi do ostatecznego odwrotu. . ale plon zwycięstwa zbiera się do­ piero w pościgu. Trzeba więc ścigać oddziałami wszystkich rodzajow broni. Pościg. będącemi w ciągłej gotowości do bezzwłocznej walki i wyposażonemi we wszystkie no­ woczesne techniczne. Wymaga to od dowódcy i od wojsk dużej enorgji i wytrzymałości. Wojska zmęczone zajmują zdobyte pozycje lub też postępują za jednostka­ mi pościgowemu^ Najczęściej nieprzyjaciel korzysta z nocy i rozpo­ czyna odwrót pod osłoną ciemności. Przepro­ wadzenie pościgu. bronionego przez nieprzyjaciela. 79. Aby pobity nieprzyjaciel nie mógł ponownie się zebrać i zreorganizować. rzucając bomby i strzelając z k. Często będzie korzystne przeprowadzać natarcia nocne i nagłe napady^ Dążnością wojsk pościgowych musi być wtargnię­ 81. Ale nawet podczas zwycięskiego pościgu trzeba się liczyć z możnością zaciętych walk dla rozbicia nie­ przyjaciela stawiającego opór. Burzy ono mesty na linjach odwrotowych i dopełnia dezorganizacji prze­ ciwnika. nie zważając na to czy oddziały sąsiednie posuwają się na równej wysokości. aby uniemożliwić niepostrzeżone wycofanie się przeciwnika. Część VIII. Dowództwo w jak najszybszem tempie uzupełnia je i zaopatruje w amunicją} Dowódca dywizji. . dbać o ciągłą i stałą styczność bo­ jową z nieprzyjacielem. cie jak najgłębiej w uszykowania nieprzyjacielskie. [Wzdłuż tej osi przaprowadzają oddziały śmiały pościg. Pościg powinien więc być bezustanny. Pociągi i samochody pan­ cerne popierając ścigające oddziały. umacniają zdobyty teren. zdobytą w walce. którego się wyprzedziło. | Należy też jak najdalej wysunąć lotne oddziały i przedłuzyć ich pas działania ogniem artylerji i lotnictwa. Przewagę moralną. użyte w pierwszem natarciu. [W nowoczesnej walce trudno jest jednak dokładnie określić chwilę. W takich warunkach łatwo się załamuje siła moralna przeciwnika. Nieprzy­ jaciela. zwłaszcza w nocy. trzeba go trzymać pod ciągłym naciskiem. pościg jest łatwy i zbiera tylko plony zwycięstwa. czy też pozostały wtyle. aż rozbije przeciwnika. za* energiczny. 49 Najlepsze rozpoznanie może przeprowadzić lot­ nictwo. mogą być wyczerpane. Ponieważ wojska. dążąc do zwycięstwa.48 Regulamin służby polowej.

mogących spowodować oderwanie dywizji od właściwego zadania i unikać niestosunkowych straty Jeżeli jednatc nieprzyjaciel zdobędzie część bronionego obszaru. Te przeciwnatarcia muszą być prze­ prowadzone przez jednostki (odwody). lecz zmuszamy nieprzyjaciela do ciągłego rozwijania się. Jeżeli wyższe dowództwo nie ma zamiaru prowa­ 84. tworząc system obrony^ Poza tem używa każda obrona ruchów . otrzymawszy badanie obronne. wiązując żadnej wagi do trwałego utrzymania określonego obszaru}} wówczas nie nakazuje ono obrony zdecydowanej. mimo to. zgóry do tego przeznaczone. jest bezwarunkowym obowiązkiem obrony od­ rzucić go z całą energją z możliwie największą szybko­ ścią. zdobyć się na walkę do ostateczności. że nie dopuści do utraty jakiejkolwiek części bronionej ziemi/ i nie omieszka żad­ nej sposobności. połączona z ciągłą dążnością do zniszcze­ nia lub zużycia nieprzyjaciela. by przed rozpoczęciem rozstrzygającej akcji rozporządzać swym odwodem. Celem obrony jest zyskanie sil do uderzenia w inrystyka nem miejscu lub w pozniejszym czasie. na rozległym froncie. W pierwszym wypadku działa obrona częścią odpornie — broniąc wyznaczonego obszaru. które zdołały utrzymać się na miejscu. Ta forma walki jest zupełnie odmienna od obrony: [obrona umożliwia. przy pomocy najsilniejszego i najlepiej Wyzyskanego ognia broni palnej.przeciwnatarć. nie wahając się nawet przed poświęceniem. Dowództwo armji. i wyznaczając jej pewien odcinek do obrony. lecz walkę odwrotową. [ t ym celu udoskonala się naturalną wartość obronną terenu przez budowę przeszkód. nie mogąc uchwycić boku nacierającego nieprzyjaciela. a więc o sile 83. . użycie ilościowo mniej­ szych sił do trwałego powstrzymania większycfj\ w wal­ ce odwrotowej nie wiążemy się trwale. lub o uzyska­ nie korzystniejszych warunków taktycznych. nie przeważającym siłom nieprzyjaciela opanowania obsza­ Zadania charakte­ rów lub punktów. lecz chce jedynie zyskać na czasiefnie przy­ wrotowa. reby zapewniało najlepsze użycie ognia piechoty i arty­ Teren lerji przy możliwie najmniejszych stratach własnych. częścią za­ czepnie — uderzając głównym odwodem możliwie na boki nacierającego nieprzyjaciela. zada­ jąc mu możliwie jak największe straty. Część VIII. który zdołał wedrzeć się w system obrony. wyczerpa­ nie go w mozolnych bojach o uzyskanie bronionego ob­ szaru. [Dywizja zaś.50 Regulamin służby polowej. Musi on wykazać. Obrona bierna obrony. Jest to zwykła forma obrony w otwartem polu. Ciągłe tworzenie odwo­ dów jest warunkiem skutecznej obrony. by pozostać panem bronionego obszaru. Zasadą obrony jest takie wyzyskanie terenu. dając dywizji określone zadanie 82. nie mogąc więc pobić nieprzyjaciela. Qest to walka oa śmierć i życie. Zadaniem bezpośredniem obrony jest uniemożliwie­ odpornej danego odcinka. a gdy położenie lub rozkaz wyższy tego wymagają. Walka. musi każdy obrońca w całym sposobie walki nietylko być stale gotowy do odparcia natarć. a więc do stra­ ty czasu. zużycie go. nie oszczędzając ostatniego karabina i ostatniego działa. Obrona. Każda obrona musi dążyć do zniszczenia części sił nieprzyjaciela bądź przez pobicie go korzystnem natarciem odwodów. tem samem o zdolności obronnej dywizji. Jest to szczególny wypadek żmudnej walki pozycyjnej. W drugim wypadku. rowów i schro­ nów. Tak więc w każdej obronie przejawiać się musi zaciętość i wytrzymałość. Lecz. musi się starać wszystkiemi siłami otrzymać wyznaczony obszar. Tiietylko w odpar­ ciu jego natarć lecz także przy każdej sposobnosci. ^obowiązkiem każdego dowódcy jest zarządzić w każdem położeniu ta­ kie ugrupowanie. do odrzucenia lub po­ wstrzymania nieprzyjaciela. obrona. któ85. czy walkę o czas. Obrona zmusza do częściowego zrzeczenia się ini­ cjatywy na korzyść działającego zaczepnie. działa przez niszczenie. 51 lem pościgu może być zdobycie jak najliczniejszego sprzętu wojennego^ R O Z D Z IA Ł E. a) Ogólne zasady. Aby na czas dłuższy zachować siłę odporną i zdolność do obrony należy unikać wszel­ kich działań. lecz również zde­ cydowany do wywarcia w każdej chwili nacisku na nie* przyjaciela. decyduje Dywizja w obronie. jest zgubna. bądź przez zużycie. dzić walki aż do zupełnego zniszczenia lub zużycia nie­ Walka od­ przyjaciela. w obronie. przy współudziale tych części obrony.

Odcinek dzieli się na p o d o d c i n k i . kierunku i sile nieprzyjacielskiego natarcia. Mimo dążności do zaciętej obrony. straty mniejsze. że oddziały wysunięte nie będą w walce za­ silane przez siły pozycji głównego oporu. pełna inicjatywy. za którą stać będą większe odwody. w jednej masie lub też rozczłon­ kowane. czy też będą wydzielone z sił przeznaczonych do obrony pozycji głównego oporu.lżejsza. Trzeba zatem zgóry przewidzieć. zwartego przeciwnatarcia. Ugrupowanie sił w głąb jest też dlatego koniecz­ ne. zwar­ te przeciwnatarcie w ten sposób. Część strefy obronej. gdy sprawne jego d zia­ łanie jest naibardziej potrzebne. Przejściowy charakter wałk na pozycji ubezpiecza­ jącej zezwala na płytsze ugrupowanie sił tej pozycji. Jest to forma obrony na odcinku tak w ą­ skim. przydzielona danej jednostce do obrony nazywa się o d c i n k i e m danej jednostki. aby nieprzyjaciel. rozłożonych w głąb i wybranych w terenie tak. Z nieprzyjacielem mniej bitnym walka będzie ny od bit. wać nieprzyjacielowi swą wyższość bojową. .52 Regulamin służby polowej. co w razie nieubezpieczenia tejże może wywołać zamieszanie w całym sy­ stemie obronnym właśnie wtedy. jednak byłoby lekceważyć w ro gaj b) Układ sit w obronie. zależeć będzie od warunków^ Dowództwo dywizji określa ilość i zadanie wojsk przeznaczonych do przesłaniania i reguluje ich sto­ sunek taktyczny do sił pozycji g"ównego oporu w ten sposób. by móc przed na­ tarciem skupić odwody. by uniemożliwić nieprzewidziane wciągnięcie sił 90. lecz całej przestrzeni między pozycją głównego oporu. czyto na niszczenie przez ogień nieprzyjaciela. Zależność brze zorganizowanemu i bojowo wyrobionemu nieprzyform obro­ lacielowi. Jeżeli nieprzyja­ ciel nie rozporządza odpowiednio silną artylerją. By zapewnić trwałą obronę tej pozycji. Rozmie­ szczenie odwodów. aby przesłonić linję głównego oporu i odpowied­ nio umieścić odwody. by z natury były łatwo obronne lub też nadawały się do technicznego umocnienia. Tem samemu całokształt urządzenia obrony dotyczy nie jednej lub killću linij. cję. którym przypadnie lów nież za­ danie ubezpieczenia głównych sił artylerji. aby stale wykazy­ ciwnika. aby nie narażać równocześnie wszystkich sił czyto na niespodziewane natarcie. raczej będą planowo wycofane za pozycję głównego oporu. 87. j. że załogi czołowych pozycj’j mogą bronić się i wza­ jemnie wspierać ciągłym ogniem wszystkich rodzajów broni. Następujące zasady określają obronę przeciw do­ ^ a l k a _____________________________ ___________________________ 53 86. Część V III. k tó­ ra będzie wytyczona przez linję czuwania i linję oporu. jęliby nie rozdrabniać sił. może pozycja głó­ wnego oporu zostać częściowo złamana. z zadaniem ubezpie­ czenia sił głównych i ostrzeżenia ich o czasie. pozycja ubezpieczająca odgrywa rolę czat. Czy siły przesłaniające będą wzięte z głównych odwodów. Odwody dywizji umieszcza się. nie należy w żadnym wy­ padku przyjmować rozstrzygającej walki na obszarze po­ zycji ubezpieczającej względnie czat. Zasadniczo broni się pewnego obszaru wszelkiemi siłami na jednej pozycji. Odcinki i ośrodki oporu. nie i ubez­ posiadający odpowiednio silną artylerję i dobrą obserwa­ pieczenie. t. Tem bardziej musi być obrona ności prze­ niezwykle zacięta. 89. Pozycja ubezpieczająca uniemożliwia nie­ przyjacielowi obserwację pozycji głównego oporu i zm u­ sza go do ponownego rozwinięcia swej artylerji przed natarciem na pozycję głównego oporu. zależnie od ich przewidzianego użycia. nie zniszył w krótkim czasie poszczególnych części . że nieprzyjaciel starać się będzie dotrzeć przynajmniej aż do artylerji. Ugrupo­ wanie sił. K ażda p o z y c j a o b r o n n a składa się z szeiegu ° ś r o d k ó w o p o r u . a pozycją odwodów. Przesłanianie i ubezpieczenie pozycji głównego oporu 88 P rzesłania­ przez oddziały wysunięte jest niezbędne. rozłożone w zamiarach obron­ nych. Zwykle jed­ nak trzeba przygotować przewidziane jednolite. ^Trzeba się bowiem liczyć z tem. Być dać odwodom możność wyjścia do przeciwnatarcia w najdogodniejszych warunkach. należy siły ugrupować w głąb. W jednej naogół masie można stawiać odwody w obronie na rozległym froncie i prży znacznych od­ stępach między grupami obronnemi z przeznaczeniem do ednolitego. jeie li przypadnie im zadanie bezpośredniego wsparcia Wojsk walczących przez natychmiastowe lokalne przeciwuderzenia. pozycji głównego oporu. tworzy się pozycję zaporową. Błędem. Przestrzenie Między ośrodkami oporu powinny leżeć całkowicie w ostrzale tych ośrodków. tej pozycji. Odwody trzeba rozczłonkować za frontem. Pozycji głównego oporu do walki o pozycję ubezpiecza­ ją .

Siłę obronną punktu oporu zwiększa się przez umocnienia techniczne. oraz wystawienie nieprzyjaciela na większe straty (rowy strzeleckie. 92. lub też mieć między sobą znaczne odstępy. Lpsrodek oporu powinien mieć swoją r e d u t ę . c) unieszkodliwienie artylerji nieprzyjacielskiej. Punkt oporu tem mniej jest narażony na ogień artylerji im lepiej będzie ukryty przed obserwacją nie­ przyjaciela. Trzeba zatem na przedpolu zbudować przeszko­ dy. . w przeciętnym terenie da się to osiągnąć. artylerja w obronie również grupuje się w głąb. chociażby tylko jednego ośrodka oporu. 55. Koniecznością jest. Wówczas trzeba przewidzieć silniejsze odwody.\ Ośrodek oporu dla załogi jednego baonu piechoty może obejmować 1C00 do 1500 m frontu i tyleż głę­ bokości. ^ ' t Ąrtylerję umieszcza się bezpośrednio za pozycją za' porową. jeżeli] ośrodki oporu nie Jeżą dalej od siebie jak o 1500 m. Tym częściom artylerji przypadną nastę­ pujące zadania: a) podtrzymanie wysuniętych oddziałów (czat). czyli zmniejsza siłę odporną odcinka?^ 93. szczególnie w pierwszej fazie obrony. Podobnie jak piechota. wzrasta możność przerwania frontu. Zasi­ lenie odwodów powoduje jednak osłabienie ognia frontu. aby broń samoczynna mogła ostrzeliwać ogniem bocznym przedpole i wspierać się wzajemnie w głąb i wszerz. Część VIII. aby dowódca ośrodka opo­ ru miał dobrą obserwację. przeszkody). Przypadają jej następujące główne Ugrupowa­ nie artyzadania: lerji. gdy nier przyjaciel rozwija natarcie na pozycję ubezpieczającąNiektóre części artylerji muszą działać na wielkie odle­ głości i dlatego muszą być odpowiednio do donośności dział umieszczone na pozycji głównego oporu lub też w jej pobliżu. d) ostrzeliwanie podsuwającego się nieprzyjaciela jako też tych jednostek. Pole ostrzału nie musi być zbyt rozle­ głe. oraz ochronę własnych sił przed ogniem nieprzyjacielskim (schrony). Działa on w bezpośredniej ścisłej łączności z naznaczoną przez dowódcę dywizji częścią artylerji. m. Ośrodek o p o r u składa się z p u n k t ó w o p o r u . gdy inne części ośrodka padną. przeznaczonych do obrony danego odcinka. zwykle kompanję piechoty. Siła ogniowa punktu oporu zależy głównie od bro­ ni samoczynnej. a) obrona ośrodków pozycji głównego oporu prze­ ciw piechocie nieprzyjacielskiej. b) działanie na rejony jej wyjścia i przygotowanie natarcia. musi się trzymać nawet wtedy. któ­ ra będąc najlepiej ukrytą i najbardziej umocnioną. Walka. bezzwłocz­ nych przeciwnatarć (przcciwuderzeń). który nietylko taktycznie kieruje walką. Odstępy między ośrodkami oporu zależą od tere­ nu oraz sił. Każdy punkt oporu musi posiadać własny odwód. które nie weszły jesz­ cze w styczność bojową. Ośrodki oporu są kośćcem obrony. lecz wywiera także osobisty wpływ na obroricówT} Załogą ośrodka oporu będzie zwykle baon piechoty. 91. gdyż przypadnie im rola obrony zapomocą ruchu. a w razie konieczności. {Urządzenie punktu oporu polega na celowem roz­ łożeniu w terenie drużyn bojowych w ten sposób. JjPunkty te należy rozmie­ szczać w ścisłym związku z warunkami terenowemi tsk. strzelających z wielkiej odległości. Układ sił ośrodka oporu. z których każdy broniony jest przez osobną zwartą jednostkę. którą zasadniczo trzeba wyzyskać dla ognia bocznego. Przedpole ośrodka musi pozostawać pod zupeł­ nym ostrzałem artylerji i k. Punkty oporu. ' c) przygotowanie i poparcie własnych przeciwuderzeń.54 Regulamin służby polowej. które jednak w każdym razie muszą być pod dobrym ostrzałem. ale powinno zmuszać nieprzyjaciela do długiego po­ zostawania pod ogniem bocznym karabinów maszyno­ wych. które mają na celu udogodnienie własnego ognia. b) ochrona ośrodków pozycji głównego oporu. iTak więc mogą się czasem ośrodki oporu bezpośrednio stykać. iSiłę odporną ośrodka stanowi jego załoga pod rozkazami jednego do­ wódcy. aby mogły się nawzajem wspierać ogniem bocznym i aby cały obszar między niemi leżał w polu ostrzału) Każdy ośrodek oporu musi posiadać choćby niewielki tylko odwód do wykonania miejscowych. odbicie utraconych pozycyj. [Jeżeli odstępy między ośrodkami oporu nie są do­ statecznie objęte ostrzałem. zmuszając przez nie nieprzyjaciela do zatrzymania się w obrębie ognia^ O ś r o d e k o p o r u składa się zwykle z dwóch do trzech punktów oporu.

regulując przez to łączność bojową z sąsie- Przy wyborze i urządreniu ośrodków oporu. najpóźniej po zajęciu po­ Roboty techniczne. c) Przygotowanie obrony. chronionionych szcrokiemi pasami przeszkód z drutu kolczastego i wyposażonych w schrony przeciw ciężkiej artylerju] Roboty techniczne nad umocnieniem pozycji należy obmyśloną całość. których granice muszą być logicznie dostosowane do warunków taktyczmych i terenowych. w których należy się spodziewać szturmu czoł­ gó w ^ . na­ leży się kierować nietylko względem na teren. W najkrótszym czasie powstaną tylko zwykłe okopy dla leżących strzelców i k. . . '[Przedewszystkiem wybiera się ośrodki oporu. m. 97. Pt zygotowanie stanowisk zapasowych jest niezbędne. e) ostrzeliwanie dróg dowozu amunicji i marszu odwodów w celu zmęczenia i wyczerpania nie* przyjaciela. Schrony dla obsługi i sprzętu zwiększają wydajność pra­ cy artylerji. 95. który ma być broaiony. które zdołają go powstrzymać. by zabezpieczać wybrane punkty obserwacyjne i um oż­ liwiać własną obserwację. Szczególną uwagę zwrócić należy na wybór punk­ tów obserwacyjnych. pomagajac w urządzeniu stacyj telefonicznych. punk­ tów opatrunkowych i składów materjałów. jW ybór stanowisk obserwatorów i stanowisk bateryj zależy od zadania danej części artylerji. Dla przyśpie­ szenia tych robót można oddziałom saperów przydzielić do pomocy z odwodu dywizji poszczególne jednostki piechoty. umocnienia te muszą tworzyć jednolitą. Reszta saperów będzie pracowała według bezpośrednich zarządzeń d-twa dyw. stale dbając o takie zasłonienie tych ro­ 96. rozpocząć możliwie wcześnie. uzupełniając je w miarę cza­ su przeszkodami sztucznemi. Środkami tej ochrony są: 1) naturalne i sztuczne przeszkody (^rozległe lasy. tera armji. głębokie wody. stawy. . Urządzenie stanowisk baterji. Front można uważać za dostatecznie broniony przeciw czołgom. którą uzupełnia się ciągle i według planu zgóry ułożonego. 3) wyznaczone pojedyncze Hziała. szczególnie w tych miej­ scach. strome stoki. aby nieprzyjaciel nie mógł ich dojrztć ani 7 ziemi. jeżeli na 2000 m przypada edno działo. Urządzenie ośrodków oporu jest zazwyczaj rzeczą tych oddziałów. przydzielić załogom pozycyj obronnych od­ działy saperów. łącząc je następnie w odcinki. ukryć artyle rji bądźto zapomocą maskowania. ani z powietrza^ Dla przyśpieszenia prac fortyfikacyjnych może d-two dyw.. Część VIII. które mają ich bronić. 94. budując schrony i obserwatorja dla ścisłego szta­ bu. IJPozycje obronne muszą być w terenie tak rozłożo­ ne. strzelające na bliskie odległości (możliwie do 1500 m) o ile możności ogniem bocznym.56 Regulamin służby polowej. przez które nieprzyjaciel będzie postępował i temi naturalnemi przeszkodami. należy do obsługi baterji. jak też artyleryjskiego^ Pozycje obronne wybiera się na podstawie mapy i po rozpoznaniu terenu. Ogólny bieg pozycyj obronnych dywizji walczącej dniemj dywizjami. bądźto naturalnych zasłon przed nieprzyjacielską obserwacją ziemną i powietrzną. szerokie rowy). Roboty techniczne zale­ żą od rozporządzalnego czasu. Zawsze Stanowiska jednak należy wszystkie stanowiska artyleryjskie. zycji obronnej.. . dla wykonania robót technicznych. k tó ­ re wymagają fachowego wyszkolenia. przyczem wszystkie działa muszą mieć odpowiedni ostrzał. które w miarę czasu przekształca się na całko­ wity system głębokich okopów (jednak nie obsadzonych jednolicie). jak też przynależ­ nego składu amunicji. lecz przedewszystkiem przedpolem. 98. Ochrona przeciwczoJgowa. 2) karabiny maszynowe. należy przedewszyst­ kiem wykonać umocnienia dla broni samoczynnej oraz dla obserwacji. niezbędną zarówno dla kiero­ wnictwa taktycznego. której można przydzielić robotników z piechoty] Ochrona przeciwczołgowa wymaga nieraz szczegól­ nych urządzeń. bagna. strzelające pociskami przeciwczołgowemi. bót. Zwykle trzeba będzie początkowo poprzestać na przeszkodach naturalnych. Narys linij w związku wyższego dowództwa zarządza Główna Kwa­ obronnych. £Jezeli nie wszystkie koniecznie potrsebne umocnie­ nia mogą być podjęte równocześnie. Wybór ośrodków oporu i ich urządzenie.

nie może ona nawet przeciw słabemu lotnictwu nieprzyjacielskiemu działać bez przerwy. p. działająca ogniem zapo­ rowym i ześrodkowanym. Ochronę przeciwlotniczą trzeba również organizo­ Ochrona wać zgóry i planowo.^ 102. f"Specjalnie jednak trzeba sieć telefoniczną prze­ prowadzić według racjonalnego plauu. Część V III.C[Wszystkie te środki ochron­ ne muszą być planowo obmyślone i połączone z dobrą obserwacją^ 99. W łasne odwody trzeba będzie chroprzeciwlot­• nić częściami artylerji dywizynej (Cz.58 Regulamin służby polowej. a wkońcu bagnetem i granatem ręcznym. s. Na wypadek zerwania linji telefonicznej. który umożliwia szybkie łączenie się z jak największą ilością staryj od­ biorczych. Jeżeli brak amu­ nicji nie pozwala na wykonanie ognia zaporowego. Łączność. W dalszym rozwoju walki walczy obrona ogniem piechoty. oraz ruchów wojsk w dzień. V R. Niezbędna jest do tego dobra łącznośjp Należy posługiwać się wszelkiemi możliwemi spo­ sobami łączności. jTstotą Łącznośc odgrywa w obronie rolę pierwszorzędną. tworząc zaporę ogniową możliwie blisko swych pierwszych linij. które się zbierają do natarcia. i dzia­ ła specjalnie wyznaczone do walki przeciwlotniczej) musi wspomagać lotnictwo własne. Nieprzy­ jaciel. Obrona ziemna (k. . Jeżeli nieprzyjaciel przystępuje po przygotowaniach do właściwego natarcia. przeprowadzając lokalne i natychmiastowe przeciwuderzenia na nieprzyjaciela. dostatecznie przeciw napadom lotniczym. co wymaga szczególnie starannego wykonania. łączność szta­ fetowa). Nie 103. 100. zwalczając przedewszystkiem oddziały nieprzyjacielskie. ale w pierwszych chwilach z powodu braku łączności i braku organizacji obronnej zawsze osłabiony i niepewny. by zyskać najwyższą wydajność i pew­ ność połączeń. przeciw­ stawiając się piechocie nieprzyjacielskiej. Dowództwo zarządza rozpoznanie przez lotników i jazdę dla zdobycia wiadomości o gromadzeniu się sił nieprzyjaciela i jego przygotowaniach do natarcia. który w chwili zajęcia pt> ciężkiej walce jakiegokolwiek punktu oporu jest nietylko fizycznie wyczerpany. z której można łatwo przejść do natarcia.). tem bardziej. Jeżeli [obrona nie posiada wiadomości o oznakach natarcia i jeżelijnieprzyjacielow i udało się [bez poprzed­ Zaw iązanie walki. Łączność powinna też istnieć wszerz między sąsiedniemi jednostkami. Przebieg walki. wszelkie inne sposoby komunikowania się trzeba zgóry przewidzieć i urządzić (telegraf bez drutu. Działania^ wstępne. ogień zaporowy lub też zastępujący go ogień ześrodkowany otwiera się na żądanie wojsk. m. telegraf optyczny sy­ gnalizacja. nicza. wkracza najpierw w skuteczny ogień artylerji. rakiety. Plan ten reguluje szcze­ gółowo i ściśle sposób używania w nocy świateł. 101. a później w ogień artylerji i broni samoczynnej. szczególnie bocznym ogniem broni samoczyn­ nej. O d ­ działy wysunięte (czaty) wycofują się za pozycję główne­ go oporu pod naciskiem nieprzyjaciela w chwili nakazanej przez dowództwo według zgóry ułożonego planu. wówczas mamy do czy­ nienia z zaskocteniem. Celem tego ognia jest po­ wstrzymanie nieprzyjaciela na odpowiedniej odległości od własnej linji oporu i uniemożliwienie natarcia bez strat i bez dezorganizacji. z b liż a ją c się da pozycji głównego oporu. O rozpoczęciu ognia przygotowawczego decyduje dowództwo. dążącej do za­ władnięcia ośrodkami oporu. sku­ pia się ogień na najbardziej zagrażające cele. W tym wypadku obrona całą siłą ognia swego zwraca się przeciw tym przygotowaniom. obrona chroni się ogniem zapo­ rowym dział i broni samoczynnei. alarmujących do walki. Równocześnie wchodzą w grę odwody pododcinkow. zaś. trzeba ochraniać centrale i Iinje telefoniczne. Sama działalność własnego lotnictwa nie chron» d) Przeprowadzanie działań obronnych. W a lk a 4) główna siła artylerji. Wszystkie środki przeciwlotnicze. działają według ścisłego planu ogólnego i przy pomocy oddzielnych obser­ watorów. nich meldunków własnychnpatroli i obserwatorów ziem­ nych i powietrznych}dotrzeć na taką odległość. W razie potrzeby. jeżeli nieprzyja­ ciel ma przewagę lotniczą. Te sposoby komunikowania się łączą obserwatorja z różnemi organami dowództwa — dowództwo z woj­ skami — obserwatorja artyleryjskie z baterjami — arty­ lerję z piechotą — dowództwo z organami zaopatrywa­ nia. obrony jest zarządzenie na czas przeciwdziałania ogniem i ruchami dla powstrzymania natarcia nieprzyjacielskiege. łańcuchy gończe.

że artylerja.i. zarządza dowództwo dywizji natychmiastowe tarcie. dajność i dokładność ognia oraz o moralne podtrzymanie W alka. Doświadczenia wykazują. SPrzeciwna. a nawet zupełnie samodzielne. Kompanja. wyzyskując tę dodatnią stronę obrony. po nawiązaniu czucia bojowego z nieprzyjacielem odchodzi jazda wtył. artylerji. przed ogólnem zetknięciem się z nieprzyjacielem. ż<?3nieprzyjaciel. jaby zmniejszyć Plan. 106. meldując o kierunkach marszu i siłach nieprzyja­ ciela. jazda. arty­ lerja odgradza go ogniem od tyłów. że nie pozostaną bez pomocy i że po każdem wtargnięciu nieprzyjaciela nastąpi chociażby tylko lokalne przeciwuderzenie. nowisk. a nawet za­ władnięcia artylerją obrony. a plan na­ tarcia zgóry obmyślony i opracowany. rdoła nieprzyjaciela do­ rzucić.n a . Przy pomocy tych broniących się części pozyciLmożna tem śmielej natrzeć na boki nieprzyjaciela. Rzeczą dowództwa będzie przyjęcie takiego ugru­ powania i przewidzenie takich manewrów przeciwuderzeń. działając natychmiast. Lotnictw o obrony wyświetla położenia na przep.^ __________________Regulamin służby polowej. wspomaga wstrzelanie się artylerji i broni w miarę swych środków przed napadem lotniczym. 104. służbę rozpoznania przed frontem dywizji. W spó łd zia ­ ciężko walczącą piechotę. kierując natarciem. tworząc przez to ko­ Ubezpiecze­ rzystne warunki dla nr. nawet podczas zmiany wojsk walczących. że tei en działań jest obrońcom już dobrze znany. żeby obrońcy mogli z całem zaufaniem wytrwać nawet w najcięższych warunkach^ Aby przeciwuderzenie nie było opóźnione i mogło zaskoczyć jeszcze nieprzygotowanego do obrony nieprzy­ jaciela musi dowództwo. [W tej formie walki niema czałanie Su . że zwykle zaniedbuje się punkty styczności dwóch odcinków. Tak przygotowane przeciwude­ rzenie uświadamia podwładnych i daje im możność roz­ winięcia swej inicjatywy w myśl zamiarów przełożone­ go dowództwa nawet w razie zupełnego zerwania łącz­ ności. które przy pomocy trzy­ mających się jeszcze stanowisk. 105. lecz b ł y s k a w i c z n a s z y b k o ś ć przeciwuderzema rozstrzyga o losach obrony.nictwo. Działanie odwo­ dów trzeba tak uregulować. C zęść V III. Odw o­ dy utrzymują łączność wprzód. jeżeli łącz­ ność z przełożonem dowództwem jest zerwana. wystawione chciażby w małej sile przez obie sąsiadując* wyższe jednostki. przed nią i bez­ pośrednio po nie{7}musi każda broniąca się jednostka posiadcć szczegołowo opracowany pisemny plan o b r ó n y. który po kilku dniach zdoła ledwo odbić cafy pułk. 61 Artylerja stale w spółdziała i wspiera na pozy cii piechoty>>Jeżel. Jazda dywizyjna pełni. [Trzeba pamiętać. L^ytrw ałość obrony zależy od zrozumienia przez wszystkich obrońców. przewi­ dzieć i opracować w formie planu wszelkie możliwości użycia odwodów. utrzymując na obszarze walki łącz­ ność i porządek. {Utrzy­ nie terenu. . wypadki postawienia wojsk w położenie^iieprzewidziane w celu zapewnienia c i ą g ł o ś c i sposobu obrony. uniemożliwiając od­ wodom nieprzyjacielskim zasilenie wyczerpanych przed­ nich oddziałów. 108. nieprzyjaciel wtargnie w nasze pozycje. aby było sprawne i na­ tychmiastowe. siła. Zadaniem czołgów w obronie jest zasilenne oddzia­ Czołgi. 'nacierając na stretę obronną^ dążyć będzie do zagrożenia.. cnodzi bowiem o najwyższą wy­ . bądź w celu utrzymania zajetego terenu bądz dla przedłużenia natarcia. m™ o ognia przeciwprzygotowawczego i zaporowego. Aby obrona mogła byc we wszystkich szczegółach wykonana w myśl zamiarów dowództwa. polu. z czego wynika. manie łączności przez łączników sąsiadujących ze sobą jednostek nie wystarczaj Ubezpieczenie boków zapewniają „odwody styczności". biorąc za podstawę najbardziej nie­ bezpieczne zagrożenia. 107. im szybciej i energiczniej jest wykonane i im wytrwałej trzymają się niezajęte przez nieprzyjaciela ośrodki oporu. f ^ia n ę stanowisk. e) Plan obrony i zmiany wojsk walczących. przeciwnatarcie swych odwodów z poparciem ^artylerji w Jeżeli nieprzyjacielowi uda się zdobyć pozycje celu odrzucenia nieprzyjaciela i utrzymania swych sta.obronne. może w ciągu jednej godziny odzyskać stracony teren.tarcia nieprzyjacielskiego. obrony. przeznaczona do wytrwania na stanowisku musi być za­ wsze odpowiednio ubezpieczona. W poszczególnych wypadkach ^ będzis można jazdę śpieszyć i użyć jej jako jednostki piechoty. meldując o gromadzeniu się i ruchach nieprzyja­ ciela. czyli z rejonem przy­ szłego swego działania i ze swem przełożonem dowództwemjJ Przeciwnatarcie odwodów dywizji będzie tem sku­ teczniejsze. lotłów przeciwuderzających. U^rzeciwnatarcie wykonywa się w myśl zasad natarcia.

reguluje się w osobnym pisemnym p l a ­ nie z a s i l e n i a odci nka. będącej już w linji. lub też pomnażając artylerję dywizji (jednostki). trzeba zawczasu obmyśleć i opracowac potrzebne środki . Plan obrony musi być opracowany przez wszystkie jed­ nostki do baonu (baterji) włącznie. wydaje dywizja (jed­ nostka). Część wojsk wymienionych może pozostać po zmianie celem objaśnienia nowej załogi. 110. lErzygotowanie to polega przedewszystkiem na uświadomieniu od­ działów. ta w natarciu^ obronna część działa według wyżej podanych zasad obrony. następcy szczegółowy plan obrony. w dowolnej chwili i’ w dowolnym punkcie frontu. Obrona. aedcinka. ani czucia z nie­ przyjacielem. ^Częściowe zmiany obsady przeprowadza się po­ czątkowo wewnątrz dywizji. W poszczególnych wypadkach podporządkowuje się nową jednostkę jednostce zmienio­ nej. cej udział w celu uzyskania sił do natarcia. o przewidzianym sposobie natarcia i z nim związanych pracach. W tym wypadku. Dywizja na skrzydle frontu obronnego musi się (Dywizja na liczyć z dążnością nieprzyjaciela do otoczenia lub ze­ pchnięcia jej skrzydła. ustaleniu łączności. zmienić dotychczaso­ wy system obrony. a więc opracowane zgóry. i I Zasilanie 112. żmudncm obsadzeniu pozycji.dla uporządkowania po ciężkich walkach. by mo. Tnostek Dowódca zmienianego odcinka przekazuje swemu w alczących. związanych % wyposażeniem frontu przed rozpoczęciem natarciaTj W szystkie te przewidywania określa dywizja pi* semnie osobnym tajnym „planem przygotowania naPrzewidując możność wycofania się nieprzyjaciela i wynikającą stąd konieczność natychmiastowego wszczę­ cia pościgu tak.62 Regulamin służby polowej. zajmująca odcinek. Podczas nacisku nieprzyjaciela każde zasilanie czyli zwężanie odcinkow przez zmianę jednostek ie®t działaniem trudnem. której więc lokalne warunki taktyczne są dostatecznie znane. a ™ian°* wicie o sposobie zgęszczania załogi nacierających od­ cinków przez ich ścieśnienie. f ) Wypadki szczególne. podział sił oraz sposoby i działania we wszystkich możliwych do przewidzenia wypadkach. a więc odpowiedzialność za odcinek. Tak rozłożone odwody chroni się osobnemi ośrod­ kami oporu lub też przez zaginanie pozycji głównego h . Rozpoczęcie ewentualnego natarcia musi być zawsze przygotowane na całym froncie. używając wypoczętych jed­ nostek odwodowych. potrzebne do dow o­ dzenia (oddziały łączności. \i/Fi. Zmiana jednostek walczących może nastąpić bądź 109.Przygoto­ wanie n a ­ gło nastąpić po pewnych o^olnych przygotowaniach ta rc ia . wyłaniające się z obrony. wpro- . “ Wszelkie zarządze­ nia. by nie stracić czasu. Wszystkie czynności wojsk i służb w razie za­ silenia odcinka. w ten sposób. Ten zaś obejmuje dowództwo. związane z tem zgęszczeniem. Aby temu przeciwdziałać. może być cza­ obrona dy­ w izji biorą­ sowo zmuszona do częściowej obrony swego frontu. daniem natarcia na nieprzyjaciela. musi być niespodziewane. To wzmocnienie przeprowadza się. które mają natarcie wykonać. zaraz po objęciu odcinka. może przełożone dowództwo w miarę swych środków zarządzić wzmocnienie zagro­ żonego odcinka. na podstawie do­ kładnych studjów opracowanego planu obrony. należy skrzydle za skrzydłem zagrożonem grupować silne odwody z za ­ frontu obronnego. Zmiany w przekazanym planie są dopuszczalne dopiero po szczegółowem zapoznaniu się z warunkami obrony przekazanego odcinka i za zgodą przełożonego dowództwaTJ * i wadzając nowe dywizje (jednostki) w linję. powinien rozpocząć obronę w myśl przejętego. o przewidzianych punktach wyjścia natarcia.-oporu wtył i wbok. a nie sta­ rać się. w celu przeniesienia natarcia 114. zgęszcza się obsadę odcinka. sam ochody)^ 113. wyznaczonej przez dowództwo przełożone. dając j«j równocześnie środki. W łasne natarcie. bądź dla odpoczynku po długotrwałem. W podobny sposób trzeba obmyśleć i zgory opracować wzmozenie własnej artylerji. W łasne natarcie może być wstrzymane rozkazem przełożonego dowództwa. Dowódca zmie­ niającej jednostki. aby nieprzyjaciel nie zwrócił uwagi na nacierają­ cą część frontu. o obserwacji oraz o pracach technicznych. dążącego do oskrzy­ dlenia. Przewidując silne natarcie nieprzyjacielskie na ograniczonej częśc" frontu. Część V III. otrzymawszy plan obrony jednostki zmienianej i wszystkie potrzebne wskazówki. w dniu i godzinie. a nawet niebezpiecznem. . W razie wprowadzenia nowej dywizji (jednostki) ' w linję.Zmiana jed. rozłożeniu artylerji. W podobny sposób następuje zmiana całych dywizyj na froncie armji. W alk 63 P l a n o b r o n y określa sposób urządzenia pozycyj obronnych. 1 Częściowa (Dywizja przeznaczona do natarcia.

lub też prze­ szkodami naturalnemi. by następnie ruszyć znów do natarcia. na której zatrzymano natarcie. Podczas nocy. 116. w którym to uporządkowanie ma się od­ być. Obszar. Jeżeli warunki tego wymagają. staje się pozycją głównego oporu. 115. Oddziały osłaniające zajmują wybrane szczegółowo stanowiska odwrotowe. Jtże li odwrót odbywa się na dalszą odległość. W ówczas bowiem chodzi o utrzymanie terenu w celu dalszego natarcia) W chwili zatrzyma™8 się własnego natarcia na czas dłuższy. Trzeba zatem za wszelką cenę. w których oddziały natarcia. w miarę rozwoju technicznej siły po­ zycji głównego oporu. lub w nocy. lub jeżeli możliwe — przed nią. artylerja zaś rozwija największą siłę ognio­ wą na dążącą naprzód piechotę nieprzyjacielską. O ddziały osłaniające zajmują podczas dalszego odwrotu kolejno i zgóry obrane stanowiska pośredniej 117. 65 spowodo­ dopiero po przeprowadzeniu nowych przygotowań wyma­ wana za ­ _ ■ . Celem odwrotu może być zajęcie nowych stano­ wisk za utraconemi pozycjami lub też przegrupowanie wojsk w myśl zamiarów przełożonego dowództwa. wówczas oddziały ubezpieczające dy­ wizji obsadzą najważniejsze punkty tej nowej linji i two­ rzą ośrodki. ce­ lem powstrzymania nieprzyjaciela aż do zapadnięcia no­ cy. muszą się te oddziały w zu­ pełności poświęcić. Oddziały ubezpieczające przesłaniają ten odpływ dywizji przeciwstawiając się nieprzyjacielowi. Odwrót 'może być dobrowolny czyli zarządzony przez dowództwo przełożone wskutek ogólnego położe­ nia. że wycofuje się ona początkowo prostopadle do zaj­ Dywizja w mowanego frontu i o ile jest to tylko możliwe. Oddziały te okopują się w terenie. [Nie są to jednak te wypadki. !® Cofanie się w ogniu nieprzyjacielskim w dzień na- uderzeniami. Gdy ta linja jest już dostatecznie przy­ gotowana do oporu. wadzenia odwrotu o zmroku. I W ałka. Odw rót dywizji piechoty odbywa się w ten spo­ sób. ro­ bią one wypady. dążyć do przepro­ odwrotu. ponownego przedłużenia natarcia. gdy 5 ^Przeprow a r*raża wojska własne na wielkie straty. a przednia linja spada przez stopniowe zmniejszanie jej sił do roli pozycji ubezpieczającej pozycję głownego opo­ ru. na inny front lub też prowadzące natarcie tylko chwilowo się zatrzymują. zdwaja się siłę ognia. [""Oddziały walczące w pierwszej linji muszą w ra­ zie postanowienia odwrotu wytężyć wszystkie^ siły. który umożliwia szybki odpływ. musi być ściśle określony przez dowództwo dywizji i zabezpieczony pewnemi punktam i oporu. Hezeli odwrót wykonywa się na tak krótką odle­ głość. w nocy. wy­ brać nadającą się do obrony linję głównego oporu. na którym natarcie zostało przerwane. po zajęciu opuszczonych pozycyj przez własne wojska może ogniem dział ostrzeliwać na­ szą linję frontu.54 Regulamin służby polowej. W arunkiem spokojnego przegrupowania jest. lub też wymuszony pod naporem nieprzyjaciela. ze nieprzyjaciel. Odwrót. aby czucie bojowe z nieprzyjacielem mogło być zerwane. korzystnej linji. Zarządzenia do odwrotu należy przygotować zawczasuT] Odwrót dywizji odbywa się przy pomocy od­ działów osłaniających. w której ma się wykonać odwrót. a bro­ niąc i umaniając linję. bronią się przeciw- . Część V III. obszar przegrupowania powinien leżeć odpo­ wiednio daleko od opuszczonego frontu. zmniejsza się ogólną obsadę od­ cinka. tak. trzymaniem g a ją c y c h pewnego czasu. a nawet na zu­ pełną dezorganizację. aby wprowadzić nieprzyjaciela w t>łąd i pohamować jego rozpęd. dookoła których grupują się cofające wojska. przygotować technicznie i organizacyjnie obrony nowej. które posiadają największą wartość bojową. gdzie mają najlepsze warunki obrony. by nieprzyjaciel nie mógł w czasie jego wykonywania prze­ szkadzać. tworzonych z tych oddziałów piechoty i części artylerji. Równocześnie. Taki planowy odwrót może trwać kilka dni.) R O Z D Z IA Ł F. następnie zbiera się dywizja w wybranym rejonie upo­ rządkowania i formuje się w taki szyk marszowy. pierwsze linje nie z a w s z e znajdują się tam. za­ daniem oddziałów osłaniających jest umożliwić upo­ rządkowanie dywizji i skierowanie jej na przewidzianą oś marszu. Chrakterystyka. dzenie w obrębie ognia nieprzyjacielskiego. [a wycofują się dopiero wtedy. (Należy więc za tą przypadkową linją. Przy sprzyjających warunkach. odwrocie.

osiągniętego przez ■części jego sił. Gdy nieprzyjaciel. początkowy rozmach jego prędko słabnie. •kierowanie całością walki jest trudne. O dw rót wojsk dywizji na nowe pozycje może nastą­ pić jedynie na rozkaz dowódcy dywizji. Działania leśne. Podczas odwrotu musi panować karność i porządek. że większa. Teren falisty równości i ®ie ukrywa jednak ruchów przed obserwacją lotniczą pokrycia te ­ przeciwnika.66 Regulamin służby polowej. występować przeciw pogłoskom i tworzyć silne punkty ładu i oporu w strefie tyłowej. a wszyscy starają się przeciwdziałać możności paniki. że niektóre jednostki wiążą nieprzyjaciela od czoła. Niezbędne jest. renu na Jeżeli nierówności powierzchni są bardzo znaczne. nawet najsurowszych starań. W działaniach odwrotowych ciąży na nich szcze­ gólny obowiązek nie tracić zimnej krwi. O ddziały te wyzyskują właściwości terenu by krótkiemi. aby móc w każdej chwili szybko rozwinąć się i rozpocząć ogień. przy udziale arty­ lerji zatrzymać lub opóźnić marsz nieprzyjaciela.— [Gdy odwrót trwa czas dłuższy kryje się go stra­ żami tylnemi pod dowództwem energicznych oficerów. ru do ostateczności lub odstępowanie poza linję naka­ zaną przez dowództwo. inne zaś starają się uzyskać rozstrzygnięcie przez głębokie obejście. 121. że każdy napadnięty oddział I ud tabor broni się zacięcie lub nawet naciera. ii 18. Bitwa rozpada się sna szereg walk mniej lub więcej oddzielnych. W terenie nieprzejrzystym trzeba szczególnie dokładnie określać wszelkie kierunki. M im o to musi dowództwo liczyć się z nieprzewidzianemi i naturalnemi trudnościami w doręczaniu rozkazów i wydawać zarządzenia na od­ powiednio obszerny okres czasu. Jest to kwestja honoru wojska i dowódców. ^ziemną. a artylerja i inne bronie podtrzymują ją aż do koń­ ca. przez co ułatwia zbliżenie. za­ grażające połączeniom przeciwnika. bądźto aby zaradzić nieprzewidzianym okolicznościom. 119. Karabiny powin­ ny być naładowane. Wszystkie części ubezpieczają się we własnym zakresie. aby dowódca dywizji zgóry po­ dzielił swe siły. jest zmuszony do walki ogniowej.). góry) jest poza drogami nie do przebycia. wzniesienia i t. przyczem piechota czepia sit. Zbliżenie się przez lasy uskutecznia się zależnie od ognia nieprzyjacielskiego w zwartych szykach z takiemi odstępami. sprawne kierow­ nictwo musi opierać się na starannie przeprowadzonej łączności oraz czynnem i ruchliwem lotnictwie. Podczas dłuższych odwrotów duch młodego wojska znacznie upada. Wszystko posuwa W walkach na rozległych frontach. mosty. W alka. by móc niemi dysponować. 122. W ówczas walka ześrodkowuje się na głównych przejściach i rozgrywa się w ten sposób. te ­ renu. niż podczas działań korzystnych. za­ Ugrupowa­ chowując jednak część ich do swego rozporządzenia nie wojsk. działania. Odwody posuwają się w bliskich odległościach w schodach. R O Z D Z IA Ł G. Właściwości walk w poszczególnych terenach. do wykonania zamierzonych zadań. Jeżeli teren (błota. aby każdy dowódca tychże rozporządzał bezpośrednio częścią przydzielonej mu ar­ tylerji. Ą rtylpfja rozdziela się na poszczególne główne jednostki działające tak. bądźto dla wyzyskania powodzenia. Obrona łylów. dbać o zabezpie­ czenie łączności i zgóry przewidzieć i zawładnąć temi punktami. H ańbą jest opuszczenie pozycji bez stawienia opo­ Karność w odwrocie. ffl główne siły dywizji nie są już zagrożone przez nieprzy­ jaciela. Część V III. przy stosunko­ wo małych siłach. czyli musi starać się o dowóz am u­ nicji. Wszystkie oddziały tyłowe m usią się starannie ubezpieczać. Objaw y niekarności należy surowo tępić. . by chronić skrzydła i tyły. bagnet na broni. Dopóki ten roz­ kaz nie wyszedł muszą wojska nawet pod silnym naporem nieprzyjaciela wytrwale walczyć i mogą ustępować tylko krok za krokiem. przez które wojska muszą przechodzić (ciaśniny. który przedostał się na tyły. Troska dowództwa o utrzymanie łączności pod­ czas odwrotu musi być omal. by oddziały utrzymać w takim szyku i porząd­ ku. mogą oddziały nieprzyjaciela — szcze­ gólnie jazdy — przedostać się na tyły wojsk własnych j Obrona polega na tem. p. Teren falisty lub zarośnięty utrudnia obserwację 120. Dowódctwo musi wpływać na uświadomienie podwładnych i dokładać wszelkich. energicznemi przeeiwuderzeniami. może dywizja działać w bardzo szerokim pasie. Nadaje się on szcze­ Wpływ nie­ gólnie do manewrowania i do zaskoczenia.

Podobnie jak walka w dzień. nie pozwolić zgrupować się . Zawsze należy dążyć do ruchu oskrzydlającego. jeżeli chodzi o to. zwłaszcza gdy brak dróg i przesieków (duchtów). Na wynik walki w lesie często wpłynąć może przebieg jej zewnątrz lasu. Kierowanie ruchami i walką w lesie utrudnia nieprzejrzystość i trudność orjentowania się. który się niedbale ubezpiecza. trzeba go wywalczyć w nocy. W walkach ulicznych mogą niespodzianie nadjeż­ dżające samochody pancerne wyrządzić znaczne krwa­ we straty. lecz gwałtownym ogniem i energicznem uderzeniem na bagnety. Część sił zatem należy wy­ znaczyć do oskrzydlenia lasu lub do obejścia ztyłu. nie należy przedsiębrać poruszeń w Iesie. Możność zasko­ czenia nieprzyjaciela jast większa. W walce nocnej zmniejsza się skuteczność ognia. co jest często następstwem zdobycia miejscowości. Dobra obserwacja. 124. rozpoczątej w dzień. niż za dnia. dba­ jąc o stałe i liczne odwody i przeciwdziałając niepo­ rządkowi i dezorganizacji związków taktycznych. a więc artylerji. C zęść V III. choćby nawet na wielkie odległości. Walki nocne. często nawet urządzone do obrony. co powoduje ogólne zmniejszenie strat. [Dowódca. W obronie nie należy wybierać linji głównego opo­ ru na skraju lasu. D o skutecznego. stanu swego Czas prze­ Wojska i przedmiotów natarcia. niż w na­ tarciu w biały dzień. odrzucenie straży przed­ nich albo zdobycie poszczególnych punktów. określa czas iego rozpoczęcia stosownie do położenia. By zara­ dzić nieporządkowi należy każde przedsięwzięcie nocne starannie przygotować i planować tylko proste. możliwie czynnego odparcia tych natarć musi być dowództwo przygotowane. prowadzenia. tub też jest zachwiany moralnie. oparta o sprawną łączność. W rzadkim lesie wybiera się ją jak najdalej od skraju. W takim działań z a ­ razie jest więc walka nocna tylko dalszym ciągiem w al­ czepnych w nocy. 126. Działania nocne mogą mieć również na celu za­ skoczenie nieprzyjaciela. Działanie ogniem musi być jednak 'starannie przy­ gotowane. o W alki o miejscowości rozstrzyga się najłatwiej! 123. /siłami działającym i lub odcinającym. Trudność początkowej orjentacji i kierownictwa lokalnych w alk robią własny front bezpośrednio po za­ jęciu miejscowości bardzo czułym na pTzeciwuderżenie wroga. gdyż zmniejszenie strat od ognia nieprzy­ jacielskiego i możność zaskoczenia czynią je bardzo pożądanemi. Raz rozpoczętą walkę trzeba doprowadzić do roz­ Zadanie strzygnięcia. Utrzymanie porządku i zachowanie związków taktycznych mają w działaniach w lasach pierwszorzędne znaczenie. Przebieg spotkania w lesie oznacza się krótkim . umożliwi odparcie takich napadów. daje to nacierającemu przewagę moralną i umożliwia osiągnięcie wymaganych rezultatów mniejszemi siłami. aby nieprzyjacielowi. zarządzając natarcie nocne. Gdy nie zdołano wywalczyć ostatecznego wyniku za dnia. Ujemną stroną walk nocnych jest trudność utrzymania związków taktycznych. potrzeb­ nych do przyszłych działań. W alka. o ile las nie jest zbyt rozległy. Natarcie może się roz­ scowości. Przesieki równoległe do frontu należy wyzyski­ wać do regulowania jednolitości ruchu. W nowoczesnej bitwie mają walki nocne często zastosowanie. ki.68 ______________ Regulamin służby polowej. lotnictwa i pie­ choty. zwłaszcza roz­ ległym i gęsto podszytym. paść na szereg walk o poszczególne przedm ioty i do­ my. ~*** kt R O Z D Z IA Ł H. Łączność między posuwającemi się oddziałami musi być utrzymywania bez przerwy. które zamierza osiągnąć. komendę zastępuje się o ile możności znakami. Charakteryrtyka ogólna. ] 69 energicznie ruchem oskrzydlającym [się w jak największej ciszy. nie­ skomplikowane wykonanie. Niedokładne mapy zawodzą. r . również i walka nocna rozgrywą się przy zasadniczym udziale wszyst­ kich rodzajów broni. ewentualnie przed lasem. Natarcie na miejscowości zdatne do obrony trze­ Walki o miej­ ba bardzo starannie przygotować. zmuszo­ nemu za dnia do odwrotu. * a) Walka zaczepna 125. Bez wypełnienia tego warunku i bez ścisłego utrzymana kierunku przy pomocy kompasu albo bardzo pewnych przewodników.

ob sa d a i u m ocnienie z d o b y te g o terenu . K ierunki i linje do osią g n ięcia w natarciu muszą b y ć zg óry u stalone. P rzed m ioty natarcia m uszą być w yraźn ie w teren ie zarysow an e. W alka. u derzen ie i m o ż ­ liw ie g łę b o k ie w ta rg n ięcie w p o z y c ję n iep rzy ja ciela .70 Regulam in słu żby p o lo w e j. k tó re ma się w pełni ro zw in ą e 0 św icie . Pfan. P r zy g o to w a n ie natarcia musi być b a rd z o staran­ n e. W tym w ypadku n a ta icie n ocn e je s t ja k b y p o ­ czątk iem działania. k o ­ przedsię­ rzy stn y w yn ik w alki n ocn ej za leż y g łów n ie o d z a s k o ­ w zięcia. S tosu je się je zw y ­ k le w w a lce o ś ciś le og ra n iczo n y p rzed m iot. le cz rów n ież w ie l­ k ie g o p orzą d k u . P ow in n o on o p o d a ć od d zia łow i n aciera ją cem u m o ż li­ w ie d ok ła d n e w ia d om ości o teren ie i o przeciw n ik u . Z a ję c ie o s ta te cz n e g o p rzed m iotu natarcia lub te ż term in za k oń czen ia p rze d s ię w zię cia n o cn e g o muszą b y ć j . M o ż e b y ć on o n arażon e na n ie p o w o d z e ­ nie. N a ta rcie w ykon yw a się b e z p o śr e d n io p rzed ś w i­ tem . 129. jeśli w yk on aw cy nie p rze s trz e g a ją ściśle za rzą d zeń d o w ó d ztw a . utrudnia n a tych ­ m iastow e w yzyskan ie p ow od zen ia . ‘ i u trw alić sw ej ob ro n y p o d cz a s n ocy.. w yw ołanie zam ieszania u p rzeciw n ik a. silnie i skupionem i siłam i. P lan n ata rcia musi tu n a leż y cie u w zględn ić. te le g ra f bez drutu). k tórzy otrzym ują praw o posłu giw a n ia się w yzn aczon em i sygn a ła m i. C zy ch o d z i o k r ó t­ mierzonego ki w ypad. N atarcie składa się z p o s z cz e g ó ln y ch c z ę ś c i o rozm a ity ch za d a ­ niach w ca ło ś ci łą czą cy ch się. b ą d ź też n ierów n ościam i terenu . korzy stn e b ę ­ dzie w yk on a ć natarcie w p ierw sz y ch god zin a ch n o cn y c h . jak np. p rzez studjum z d ję ć lotn icz y ch ora z s z c z e ­ g ó ło w y c h planów terenu. C z ę ś ć V III. P od sta w ą za sk oczen ia jest ta jn o ść p r zy g otow a ń 1 s z y b k o ś ć w yk on an ia . o sk rzy d le n ie lub za g rod zen ie pew n ych c z ę ś c i terenu. d o s ta r­ cz e n ie ży w n o ś ci i t. P rzygoto­ wanie. Sygnały^ m uszą b yć łatwe do zrozum ienia. n iesk om p lik ow a n e ru chy i ja sn o o k re ś lo n e p rze d m io ty n ata rcia . w ykon an e w środ k u n o c y . A b y za p ew n ić ta jn o ś ć p r zy g o to w a ń n a leż y uni­ k a ć w szy stk ich działań w stęp n y ch . n i­ szcz en ie (w ysa d zen ie) pew nych o b je k tó w . O sią g n ie się te w arunki. w z ię c ie jeń có w i t. należy w yk on ać d y w e r s ję . O d d zia ły n ależy o b ficie za op a trzy ć w środ k i łą c z ­ n ości (telefon . N ależy unikać w szelk ich zmian w teren ie i w strzeliw a ­ nia się. N a ta rcie n ocn e w ym aga) n ietylk o w ielk iej od w a g i i siły ducha. Z asa dą je s t u d erza ć szyb k o. b ą d ź ­ to szczególn em i od zn a cza ją cem i się punktam i. S z y b k o ś ć działania m ożna osiągnąć. W y zn a czen ie godzin p o s z cz e g ó ln y ch faz (rozk ła d god zin ) natarcia oraz k o ­ dek s sygnałow ry muszą b yć w szystkim znane. R u chy p r z y g o to w a w c z e w ykon yw a s ię w n o c y . o n ie­ p rzy ja cie lu i je g o s p o s o b ie w a lczen ia . k tó r e musi być w szystk im b iorą cym u dział d ok ła d n ie znane. W cza sie tej dy w ersji p orzą d ek strzela n ia p ow in ien p o z o s ta ć n iezm ien ion y. 128. K ażdy n aciera ją cy od d zia ł ma otrzym a ć proste i w yraźne. n ocn e rozp ozn a n ie w przyszłym p a ­ sie działań. je ż e li plan u stali je d y n ie p r o ste . N a ta rcie. na który ma się o d ­ b y ć natarcie. Szyk b o jo w y n aciera ją cej je d n o ­ stki zależy od terenu. p. czy też o natarcia na s ze ro k im fro n cie . p. p rze z co zm usza się n iep rzy ja ciela d o ro zp roszen ia sit i o b s e rw a cji. W w a lce ru ch ow ej p rzy g otow a n ia do natarcia n o cn e g o p o le g a ć b ęd ą na s zcz e g ó ło w e m badaniu map. czen ia . 130. Sposób działania. jak np. N ależy ś ciśle w y zn a czy ć tych d -có w . 127. a b y o d d zia ły n a ciera ją ce p osia d a ły m ożliw ie d ok ła d n e w ia d o m o ści o teren ie. m ożliw ie p o p rze d n io w teren ie z b a ­ dane i ok reślon e znaczn em i punktam i terenu. o b s e rw a cji linji n iep rzy ja cielsk iej i głę b o k ich n ocn ych zw ia d ach patroli w ce lu m ożliw ie d ok ła d n e g o ro z p o z n a ­ nia p o ło ż e n ia . z d o ­ b y cie terenu i u m ocn ienie g o p rzed n ad ejściem d n ia . k tó r e m og ły b y w zb u ­ d z ić cz u jn o ś ć n ie p rzy ja cie la . Ukrycie za le cz je g o b itn ość i w a rtość m oralna. da ją c w szystkim je d ­ n ostk om d ok ła d n e zlecen ia ora z regu lu ją c za p om ocą w yzn a czon ych g o d z in ś ciśle i d ok ła d n ie łą cz n o ś ć i w s p ó ł­ działanie arty lerji z p iech otą . K o rzy stn e jest w y ćw icz y ć w o js k a p rzed natarciem na specja ln ie za fron tem zb u ­ dow an ych re p ro d u k cja ch od cin k a . od tra n sp ortow a n ie je ń có w . N a leży też d b a ć o to . W ciem n ościa ch siłę w o js k a stanow i nie ilość. zg óry u regu low a n e rozk a zem . k tóre m o g ły b y z w ró c ić u w a gę przeciw n ik a. d ok on a n ie o k r e ­ ś lo n e g o zn iszcz en i*. W w a lce o k o p o w e j w ia d om ości te m ożna osiągnąć przez d a lek ie o b s e rw a cje . n ied w u zn a czn e zadanie. na którym m ają dzia ła ć. g d y ma się zam iar n atych m iast w y zy sk a ć p o w o ­ d z e n ie . G d y jed n a k je s z c z e p r z y g o to w a n ia są b ezw a ru n k ow o p o ­ trze b n e i nie da d zą się u k ryć.

przyjacielem musi być stale przygotowana na możliwość Przygoto­ [natarcia nocnego. Lotnictwo wspiera natarcie bombardując i ostrzeliwując postoje i miejsca zbiórek odwodów nieprzyja­ cielskich. padają na ziemię.72 _________________ Regulamin służby polowej. również nocą i w zupełnej ciszy. Na wy­ znaczony sygnał lub w określonej godzinie oddziały na­ cierające ruszają do natarcia. Jeżeli ze­ tknięcie z nieprzyjacielem nie naatępuje niezwłocznie wysyłają nacierające oddziały patrole na krótką odleg osc przed siebie. lub prze­ grupowania artylerji. Zmiany w zwykłym sposobi* strzelania Wskazują nieprzyjacielowi na ewentualne przedsięw zię­ cie. Podejście do rejonow wyjściowych. to zmiany te należy przewidzieć za dnia. Gdy po dokonanem natarciu piechota wróci do re­ jonów wyjściowych. O g ie ń artyleryjski podczas natarcia nocnego pow i­ nien mieć taki sam charakter siły i szybkość'. Część baterji współdziała w natarciu rucho­ mym ogniem zaporowym. a przejście z jednego zadania na drugie wykonywa się automatycznie w oznaczonej godzinie. Niektórym bateriom trzeba dać zadanie burzenia. Jeżeli piechota pozostaje na terenie zdobytym. ny i umocnienia terenu według określonego planu. poprzedza. innym zwalczania artylerji lub też polecić daleką osłonę natarcia. v Y statec?ne sta*"cie z nieprzyjacielem musi być śmiałe i energiczne. lub też gra­ natem ręcznym przyczem każdy nacierający oddział dąży do szybkiego i skrupulatnego wykonania wyzna­ czonego mu zadania. wyznacza się rozmaite drogi odwrotowe oraz punkty ponownej zbiorki. to podejście wykonywa sie i uderzenie. Szczególną uwagę trzeba kłaść na . ustala się sposób obrony i obsady. musi artylerja ułatwiać odbicie ewentualnych natarć nieprzyjaciela. że snop się zbliża. należy przystąpić bezzwłocznie do urządzenia obro­ terenu. można zachować tajem ­ nicę natarcia. a gdy snop się oddala. Linie odwrotowe muszą być rozkazem oznaczone sam odwrot kryty patrolami i wspomagany ogniem nieprzyjaciela wymaga ruchów jak też podczas przygotowania ognia artyleryjskiego. Zmieniając stanowiska podczas nocy i zastosowując nowoczesny sposób strzelania. że poszczególnym jej częściom daje się jedno lub kilka zadań szczegółowo określonych.. Jeżeli oddział nacierający ma być po dokonanem lat^rciu wycofany do pierwotnego rejonu. ułatwiają marsz piechoty i po m ajają w technicznem urządzeniu zdoby­ tego terenu. będąca w czuciu bojowem z nie. jak ude­ rzenie piechoty. a zdobyty teren ubeznecza się tymczasowo. Należy ściśle prze­ D ziałania nocne zaczynają się podejściem wojsk strzegać. Saperzy wykonywają zburzenia. Konie pozostają wtyle. Ko- Gdy celem natarcia było zdobycie pewnego reio- umny uderzeniowe zbierają się. 73 1 Sposob zachowania się wojsk po wykonanem naarem trzeba przewidzieć i zarządzić zgóry. . aby nieprzyjaciel me mogi przeszkadzać. Jeżeli zdobyty teren ma byc nadal utrzymany. lub też o godzinie igóry określonej.| • u • konieczność zaskoczenia jącego natarcie. strzelając przez linje własnej piechoty ogniem zaporowym i ostrzeliwając pierwszą linję nieprzyjaciela. p 3 131. lub też na um ó­ wiony sygnał. Działania piechoty i artylerji powinny się rozwijać równocześnie i z jak największą siłą. wybrać stanowisko i wy­ znaczyć dane strzelania. rzucając się z bagnetem i możliwie bez wystrzału na nieprzyjaciela.naczonego d-cę. . aby me zdradzić zbliżenia paleniem świateł. aby zmniejszyć prze­ ciwdziałanie nieprzyjaciela i ułatwić własnej piechocie wytrwanie. K ażda jednostka. opuścić. W alka. wznawia się pochód. wyznaczyć linję marszu. O gień przeciw artylerji nieprzyjaciela należy wzmocnić. Część V III. za­ daniem artylerji będzie ułatwienie obrony. Gdy wyko­ nanie tego zadania wymaga zmiany stanowisk. planowy ten łdwrot odbywa się na sygnał dany przez specjalnie na. Przygotowania do natarcia powinny się odbyć w tak wybranem miejscu. walczy się bagnetem. Utrzymanie nu. Inne rodzaje broni współdziałają w miarę możno­ ści. 134. . 133. Należy sposób czuwania i alarmowania wanie do A rtylerja wielkiej ostroznosci tak w wykonaniu inne bronie. 132. część zaś osłania boki natarcia. Działanie artylerji podczas nocnego natarcia regu­ luje się w ten sposób. lub tez wrzawą. jeżeli zdobyty teren ma si. Gdy wojska dostaną się w snop świa­ tła reflektorow lub widzą.zybkie wydzielenie odpowiednich odwodów. Odwrót. b) Obrona. przyczem środki obrony tworzą Jronie samoczynne.

R O Z D Z IA Ł J . walki ognio­ |tak zorganizować. z drugiej zaś utrzymanie wojska w takiej karności bojowej. Własne oddziały mogą mieć do czynienia z dwo­ Walki z ma rodzajami jazdy przeciwnika: z jazdą występującą mniejszemi jednostkami. W pierwszym wypadku. Nie zawsze będzie można trzymać artylerję na sta­ Ciągłość współpracy piachoty z artylerją iest nie­ 139. Przeciwtfderzenie leryjskie i punkty obserwacyjne muszą być odpowiednio przygotowane do owych nocnych zadań. Przeciwuderzenia musrą być zgóry obmyślone. . Walka z jazdą. które uniemożliwia zaskoczenie. i 136. W artość moralna wojsk rozstrzyga o zwycięstwie Czynniki w walce nocnej. W w> padku. wyko­ wielkim rzystując słabe strony dużych liczebnie jednostek jazdy. ogólne nor­ my walk z piechotą nie ulegają zasadniczej zmianie. Można. Jeżeli zaskoczenie się nie uda. dzielnie w wielkich masach (armje konne). Siła bojowa dużych mas jazdy polega na szybkosci jednostkom! konnym. Oddziały ubezpieczające są wyposażone w rakiety do oświetlania terenu i sygnalizacji. Przygotowanie przeciwnatarć polega na odpowiedniem rozmieszczeniu oddziałów. Zasady ogólne. O ile tylko czas zezwala. dane strzału muszą być obliczone. przedewszystkiem jednak od stanu koni. gdy będzie^ pewny czynnej pdmocy artylerji. ponieważ działa na terenie znanym i przygotowanym. lecz mimo to muszą d-cy zwycięstwwszystkich stopni stale dbać o utrzymanie i podniesienie wartości moralnej wojska. Gdy nieprzyjacielowi uda się wtargnąć w pozycje trzeba go natychmiast przeciwuderzeniem zniszczyć. 135. przyczem trzeba uwzględnić wszystkie możliwości natareia nieprzyjaciela. trzeba wszystkie punkty narażone na nocne natarcia umocnić technicznie. oprócz s z c z e g ó ln y c h za­ rządzeń w zakresie ochrony i ubezpieczenia. piechota musi d ą­ Działanie przeciw żyć do zwyciężenia jazdy przez jej wyniszczenie. Z tego względu podsta­ wowym w a r u n k i e m powodzenia w walce z jazdą jest z jedne: strony dobre rozpoznanie i stałe wszechstronne ubezpieczenie. jakie wywiera jej natarcie na zaskoczonym lub niedosta­ tecznie wyrobionym żołnierzu. by mogło ono spokojnie. artylerja używa wszystkich swych dział. Siła jazdy polega na jej ruchliwości i na wrażemu. Stanowiska arty­ do czynienia z dużemi masami jazdy. W ięcej jeszcze jak za dnia bę­ dzie piechur wierzył w swoje zwycięstwo. jak też karabinów maszy­ nowych. przydzielonemi do większych mniejszemu związków piechoty. Szybkie zaalarmowanie arty­ lerji trzeba stale zapewnić. Aby móc w danej chwili otworzyć natychmiastowy i skuteczny ogień trzeba przed pozycją obronną ustalić ubezpieczenie i obserwację oraz przygotować broń palną piechoty. Jeżeli nieprzyjacielskie natarcie zagraża własnym pozyc­ jom. Pod wpływem korzystnych walk za dnia bitność wojsk się zwiększa. 138. Głównym środkiem walki piechoty jest jej broń samoczynna. Ko­ rzystne jest p r z y d z i e l i ć piechocie jazdę do c^ow wywia­ dowczych i służby bezpieczeństwa. aby uniknąć zaskoczenia przez nie­ wej w nocy.W alka. koncentruje się m a xi m u m ognia wszelkiego rodzaju do natychmiastowej i bezpośredniej obrony pozycji. lub też z jazdą występującą samo­ oddziałami jazdy. jak^ też i artylerję do strzału nocnego. W walce ruchowej służbą ubezpieczeń pełnić będą czaty (placów­ ki). badaniem artylerii jest ogniem przy­ gotować przeciwnatarcie i współdzieląc z niem. linje marszu od kwater do stano­ wisk szczegółowo zbadane. A rtylerja w zbędną we wszystkich fazach walki nocnej. zastosować ogień zwalczający baterje nieprzyjaciel­ skie i nękający tak artylerji. ce obronnej. a ich wykonanie zawczasu opraco­ wane. Zdolność bojowa tych jedno­ stek zależy od wielu czynników. 137. strzelających pośrednio. gdv większe jednostki piechoty mają nowisku i w gotowości do walki nocnej. Obrona polega przedewszystkiem na sile ogniowej pozycji głównego oporu. ich manewru i uderzenia. to obrona ma 75 wszelkie widoki odbicia natarcia nocisego. ^/ym aga nocnej wal­ ona doskonałego systemu łączności. przeinaczonych do natarcia. planowo i skutecznie działać bronią palną. 140. a przynajmniej wyrzucić. Należy-więc według terenu i wa­ runków przewidzieć możliwe kierunki nieprzyjacielskiego natarcia i zorganizować ścisłe współdziałanie ognia arty­ lerji i piechoty. w walce pozycyjnej linję ubezpieczeń należy tech­ nicznie umocnić. Tern więcej trzeba będzie zapewnić jej zajęcie stanowisk przynaj­ mniej dla obrony pozycji głównego oporu. ustaleniu ich linij marszu punktów wyjścia. przyjaciela.

zn p o z b a w ić s w e g o p rzeciw n ik a ru ch liw o ś ci. zn a czn ie m oże zm niejszyć z d o l­ n o ść b o jo w ą jazdy. . m uszą jed n a k za w sze m ieć zap ew n ion y d o w o ź am unicji . na ja k ie n ajniższe je d ­ n ostk i w oln o d z ie lić w łasne w o jsk o . T a k s a ­ mo o d d z ia ły k w a teru ją ce w lesie m ogą b a rd z o łatw o u b e z p ie cz y ć się p rze d n ata rciem ja z d y n ie p rzy ja cie lsk ie j. m usi u sta lić. z którą się m oże s p otk a ć. na p o stoju lub b ez artylerji 4 km . . 77 ! Z n u zyc i w y cz e rp a ć m aterjał koń ski ja zdy. ja k ie g o w ym aga ów s p o s ó b w a lk i. m ogły. uniemożliwia­ ją n ie p rzy ja cie ls k ie j je ź d zie regularny o d p o cz y n e k i k a r­ m ienie k on i. 142. K olum ny ta b o ro w e trzeb a u zb ra ja ć w broń zd ob y czn ą . k tóra est iei p rzew a gą . Wpływ t e ­ renu na działania przeciw je ź d z ie / . tych ś r o d k ó w w alki. ani w n ocy tak w m arszu. a b y kolum ny w m arszu. J eżeli b a terje nie są d o s ta te cz n ie ch ron io n e p r z e z o g ó ln e u grupow anie w ojsk . ja k i p o d cz a s p ostoju . je s t w ięc pierw szym w arunkiem zw ycięstw a . d ą żą ca p rzed ew szystk iem do w yczerp a n ia m aterjału k o ń sk ie g o . M aterjał koński w ym aga b a rd z o starannej o p ie k i i zm usza ja zd ę d o zn aczn ych w z g lę d ó w . należy u w ażać pułk p ie ch o ty . S ta łe n iep o k o je n ie ja z d y g łów n ie za p om ocą otn ictw a w cza sie p ojen ia kon i. J T e g o rod za ju w alka. czy to za p om ocą o d d z ia lo w p iech oty . je ż e li ob ron n o ść terenu (bagna. czy t« ż w re szcie p rzez n aja zd y s a m o ch o d ó w pa n cern ych lub też naw et i sła b ­ szy ch . W ielk ie je d n o s tk i ja z d y żyw ią się zw y k le z a ­ pasam i kraju. c o m e p ow in n o jed n a k n igdy p r o w a d z ić d o zaniedban w za b e zp ie cze n iu p o d c z a s n oclegu . by naw et jed n ostk i m niejsze niż bryga d y ja zdy. p ostoju i o d ­ poczyn k u . Z rę cz n e o d c ię c ie d ow ozu środ k ów w a lk i przy je d n ocz esn em zm uszeniu ja z d y d o d u że g o zu ­ ż y c ia amunicji m oże zu pełn ie p o z b a w ić p rzeciw n ik a z d o l­ n o ści d o walki o g n io w e j i zm usi go d o poham ow ania p o ­ czą tk ow ej n a ta rczy w ości. W a lk a . k tóra przez sw ą siłę ogn iow ą je s t w stanie sk u teczn ie w a lc z y ć z b ry­ gadą ja zd y. W ię k sz y ch n ocn ych natarć ja z d y nie należy się ob a w ia ć.76 Regulam in służby p olow ej. w ojsk a pow inny p o s a d a ć orzy sob ie ty lk o n iezb ęd n ie k on ieczn e/ ta b o ry . b y n ieprzyjacielska ja z d a nie m ogła się w e d r z e ć p o m ięd z y p o s z cz e g ó ln e jej k olum ny. k ie d y ob s e rw a cja dla otnika je st ułatw iona. K o n ie cz n o ś ć o d p o cz y n k u dla kon ia zm usza ja z d ę d o zatrzym yw ania się na n ocne p o s to je . f D o s tę p n o ś ć terenu pow inna jed n a k b y ć zaw sze {stw ierd z on a . J ezeh jednak w łasne w o js k a nie z d o b ę d ą się na w ie lk i w ysiłek. rozd zielon em i w zd łu ż k olu m n y. od d a n e p o d d o w ó d z tw o en erg iczn y ch d o w ó d c ó w . jeż eli nie potrafią w razie k o n ie cz n o ś c i dzień w dzień i n oc w n o c m a szerow ać. m oże p r ę d k o zn iszczy ć ja zd ę . dzia ła ją c zw a rcie. k o n ie cz n o ś ć p ojen ia w ym aca zarzym yw ania się w rejon a ch z zap ew n ion ą ilością w o d v * ra u6 w . a d e z o rg a n iza cja dla ja z d y tru d niej sza d o opan ow an ia. N o cn e n ata rcia lub alarmy. W la sa ch i bagnach są w ięk sze działania ja z d y n ie­ m ożliw e. to ja zda zyska s w o b o d ę ru ch ów i m oże się rozzu ch w a lić. lub z d o b y ć na m iejscu. m. aby nie p o z o s ta w ia ć g łę b o k ich kolum n b e z o s ło n y p rze z inne b ron ie. osią g n ą ć p r ze w a g ę o g n io ­ wą nad lużnem i odd ziałam i. n ależy im p r z y d iie lić o s o b n ą o s ło n ę \ z k. W p rzecię tn y ch w arunkach stosu nki r o z k a z o d a w cz e i m aterjalne zm uszają ja zd ę do w ystęp ow a n ia w b ry g a d a ch . D o w ó d z tw o dy w izji. zw in nych od d zia łó w w łasnej ja zdy. zw ła szcza m ające a rty lerję. czu w a ć i w a lcz y ć. T rze b a w tym celu . b io rą ce p rze z dłu ższy czas u d z ia ł w w a lce p r z e c iw arm jom konnym . aby on a w ystęp ow a ła Ekonomjs sił. n arażone na n atarcie ja z d y ^ rB łęd n e b y łob y . nie b yły da lej o d d a lo n e od sie b ie . ro z p o z n a ją c org a n iza cję i s p o s ó b działania jazdy n iep rzy ja cielsk iej. M a szeru ją c p rzez lasy ma się w nich n ajlepszą os ło n ę p rzed n iesp odziew an ym napadem k on n icy.n™ ~ nf w et Posuw ania się w zd łu ż szla k ów w odn ych . ciw dużym m asom ja zd y je s t. t. d łu gie kolum ny za ­ k ła d ów i ta b orów n ależy u b e z p ie cz a ć m ałem i oddziałam i p ie c h o ty z k. O d d z ia ły w sile m n iejszej niż pułk p ie ch o ty m ożna w y d z ie lić ty lk o w ted y. P od sta w ow ym w arunkiem działań p ie ch o ty p rze-^ 141. lasy) na to p ozw oli. W s z y stk ie je d n ostk i. n arażone są na zn a czn y w ysiłek fizyozn y i n erw ow y. A r t y ­ le rję r o z d z ie la się p om ięd zy jed n ostk i p ie ch o ty tak. w jed n ostk a ch za p ew n ia ją cy ch je j stale ilo ścio w ą p r z e ­ w a g ę og n iow ą nad tą przypu szczaln ą je d n o stk ą jazdy. W m arszu czy p o d cz a s p o s to ju d y w izja musi tak się u gru p ow a ć. Jako jed n o stk ę . C z ę ś ć V III. d ą żąc do u b ezp ieczen ia zn aczn ych p rzestrzen i stosu n k ow o małą ilością p ie ch o ty .. A b y nie szerzy ć zam ieszania w razie n ie sp o d z ie w a n e g o natarcia. jak d o 6 km . r o z d ro b n ić ją w ten s p o s ó b . m. M im o to nie śm ie s ię g o t o w o ś ć b o jo w a zm n iejsza ć ani w dzień. cz y lotn ictw a . k tó ry ch nie m ogą zn a lezc.

czy w postoju tak się Ugrupowa­ ugrupować. . Jazda nieprzyjacielska stanowj naogół duży cel i posiada zwykle znaczne kolumny taborowe. a w końcu wszyscy brenią się wspólnie bagnetami i granatami ręcznemi. m. Część V III. że jazda ukazuje się szybko i również szybko znika. starając się aby teren przy­ puszczalnego natarcia posiadał jak największe przeszko­ dy dla jazdy. Zwalczanie 79 145. brygad i dywizji muszą być tak podczas mar­ szu. lecz szukać oparcia o brzegi lasów lub inne naturalne pozycje oporu. gdy według wszelkiego prawdopodobieństwa szarża spłynie w luki między temi grupami i załamie się w końcu w krzyżo­ wym ogniu piechoty a szczególnie k. Jeżeli boków rozwiniętej piechoty nie ubezpieczają odwody lub osobno wydzielone oddziały należy je ube z­ pieczyć zapemocą ciężkich karabinów maszynowych. nabiera więc wybitnych cech walki spotkaniowej. względnie nawet pojedyńcze działa. Szarża jazdy łatwiej może przerwać zwartą masę piechoty niż szereg grup oddziel­ nych. 144. wyczerpuje amunicję i demorali­ zuje własne oddziały. Nacierając chociażby małemi siłami na te k o ­ nie. niema już czasu na skomplikowane ruchy i rozwinięcia. łatwo mogłyby się zamie­ nić w panikę. W działaniach przeciw dużej ilości jazdy. szczególnie karabinów z jazdą. wspierających się wzajemnie ogniem. jak też i podczas odpoczynku między podwładnemi baonami. runki walki. Musi się ona liczyć z tem. głości. a dowódcy pułków. Zwalczanie bateryi nieprzyjacielskich nie ma znaczenia. w jakiej się oddział znajduje. Dobra jazda działa śmiało i szybko. Nawet najbardziej bitna jazda nie potrafi przemóc (Charaktery­ piechoty. ma zwykle przebieg szybki i wymaga od dowódcy natych­ miastowej i energicznej decyzji. D ążąc nietylko do odparcia nacierającej jazdy. W miarę zbliżania się szarży nieprzyjacielskie i pewności dojścia do ręcznego spotkania powinny bater­ ie. bez rezultatu prowadzony ogieó rozzuchwala tylko szarżującą jazdę. pewnia największą przewagę.Regulamin służby polowej. stąd moż­ Działanie ność otwierania ognia artyleryjskiego na wielkie odle­ artylerji. . ale do jej zniszczenia. Mur luf i bagnetów może wy­ wrzeć demoralizujące wrażenie na jazdę. rzuconych tuż przed front nacierającej jaz­ dy. 143. obsługa dział ze swojemi działami i z nałożonemi bagnetami i z przygotowanemi granatami strzela. jako bardziej karny i celny. Każdy żołnierz musi być świadom tego. drużynach na odległość nie większą jak 400 metrów. popartej iprzez również spokojną artylerję. należy stworzyć możliwie korzystne dla piechoty wa­ Przygotowa­ nie walki. można wszczynać na odległości do 1500 metrów. lub też niewyraźnych celów jest niedozwolone. W alk a two walką. Szachownica celo­ kiwaniu nawo rozłożonych oddziałów z ugrupowaniem w głąb za­ arcia jazdy. lecz przyjmuje się walkę w tej formacji. Ostrzeliwanie w ten spo­ sób pojedyńczych patroli. Gdy jazda nieprzyjacielska tak blisko dotarła że należy spodziewać się walki wręcz. jeżeli ta zachowa spokój i panowanie nad swą styka walki bronią. O ile starczy czasu powin­ no się nałożyć bagnety. można korzystnie wpłynąć na tok całej walki. Salwa granatów karabinowych. by mieć możność wyzyskania największej nie w ocze­ siły ognia we wszystkich kierunkach. wywrze również dobry skutek. _ . nie należy otwierać ognia ze zbyt da­ lekiej odległości. maszynowych. przez co zapewnia się szybkie i bezzwłoczne jnozkazodawstwo. W iększe oddziały piechoty spodziewając się walki z jazdą. wyjeżdża w szybkiem tempie na najbliższą nawet otwartą pozycję i otwiera ogień. Jazda nacierająca w szyku pieszym jest zalezna od luzaków. . niestosunkowo się zwię­ ksza i staje się dla jazdy przeszkodą niezwalczoną. . Ogień broni ręcznej powinien być otwaty ją . które z mu­ su przeprowadzone pośpiesznie. Jeżeli jazda nagle zaskoczyła piechotę. powinny czyto w marszu. drużyny skupiają się około swego dowódcy. ł Niecelny. 147. Jedynie ogień broni samoczynnej. że jedynym ratunkiem w chwili ostatecznego zbliżenia się jazdy jest walka bagnetem i granatem. tworzyć nierucho Kierownic­ jej musi odbywać się w tych samych warunkach. P ie ­ chota w walce ze spieszoną jazdą posiada przewagę bo­ jow ą z powodu dużej ilości broni samoczynnej oraz wyż­ szego wyrobienia ogniowego. _ Korzystne jest nie przyjmować walki z jazdą w otwartem polu. W chwili natarcia jazdy decydujące znaczenie mo­ że mieć otwarcie ognia zaporowego. a że każda ucieczka przy­ niesie mu zagładę. W tych warunkach siła piechoty. 146. oficero­ wie muszą stale być przy swoich oddziałach. ^O ile natarcie jazdy jest zawczasu przewidziane. działając celnym ogniem. Gdy okaże się odpowiednio duży i korzystny cel artylerja. nie czekając rozkazów.

dzenia. często na własny jego wniosek. Część V III. wprowadzając w czyn swoje za­ miary. układa plan działań w celu przepro­ wadzenia poleconego mu zadania. jakie wywierają na koniach samoloty lecące nisko i z hu­ kiem. nie ucieka z pola walki. aby mógł sprostać wszystkim swym zada­ Miejsce po niom.']jczy łącznie t d-two dyw. która do jazdy przestaje strzelać i bie­ giem opuszcza pole bitwy staje się bezbronną i ulega krwawej zagładzie. a w razie możności nawet zgóry. obsługi przy zachowaniu zimnej krwi żołnierzy z łatwością mogą odeprzeć uderzenie konne. zawiadomić o swem miejscu postoju d-cę wyższego. przez energiczną i wytrwałą czynność wyczerpuje wro­ ga. nie jest w stanie opanować wrażenia. 151. kie­ ruje bezpośrednio walką. wojskami. W miarę możności wyznacza przełożone dowódz­ two miejsce postoju dowództwa podwładnego. lecz tworzy wraz ze swymi towarzyszami punkty oporu. Będzie to szczególnie zadaniem lotnictwa. zbierając i przedkładając stoju do­ mu dane do decyzji. kim punkcie. by nie narażać ich na częściowe porażki. śkąd ma dobry wgląd (lub korzystne połączenie z dobrem obserwatorjum) przynajmniej w tę część terenu. musi po­ siadać ciągle wiadomości o sytuacji nieprzyjaciela. P o ­ za tem lotnictwo jest w stanie z dużym skutkiem zdemo­ ralizować jazdę nieprzyjacielską. D-ca dyw. 81 jme punkty oporu. Nawet wysirzelawszy już amunicję. i ■Streszczają się one w następujących zasadach. póki on sam celnie strzela. wła­ snej i sąsiedniej otaz móc szybko i pewnie przekazywać swoje rozkazy wykonawcom. . która mimo swej naj­ większej bitności. o ile dowództwo powodzenia. Odział jazdy. Sztab dyw. swoje stanowisko wpobliżu swych odwodów i w takiem położeniu. > Dowódca dyw. Stanowisko bojowe d-twa musi być na polu walki 153. na której ro­ zegra się według przewidywań d-cy główne działanie. działania jej powinny polewać na manewrowaniu ce­ lem w ciągnięcia nieprzyjaciela w ogień własnej piecho­ ty. że alarmuje się i ostrzeliwuje większe masy koni. Zmiana miejsca postoju zależy od okoliczności. tak wybrane. wdanie się w wal­ kę. Czynniki konnicy ma wszelkie dane powodzenia. W walce zaczepnej d-two dyw. współpraciije. d-ców podwładnych i sąsiadów. zaś swemi rozporządza w ten sposób. skupiając je w dostatecznie silne jednostki. wybiera sobie miejsce postoju w ta­ 152.80 Regulamin służby polowej. W alk a. Miejsce postoju d-twa dyw. które zapomcęą ognia kartaczowego. w obronie np. a szczególnie karabinów maszynowych. Dalszem zadaniem sztabu jest prze­ wództwa. Pojedyńcży żoł­ nierz musi walczyć z przekonaniem. jest ono stałe. Możność szybkiego ruchu większych jednostek ja ­ Wspótdzia. gdy zachodzi tego potrzeba. zatrzymuje się na wybranem stanowisku w chwili zetknięcia się wojsk z nieprzyjacielem i przesuwa się na­ przód w miarę dalszego pochodu wojsk. Rozkaz ten poleca poszczególnym jednostkom dyw. bojowe. R O Z D Z iA Ł K. walce. musi być wszystkim wojskom znane i musi być w pewnej mierze stałe.zdy zmusza wyższe dowództwa walczących z niemi jed­ nie lotnic­ nostek do szczególnie systematycznego rozpoznania i śle­ twa. Ogólne za­ dania do­ Czynności d-tw w poszczególnych fazach przybli­ wództw w |żania i walki są opisane w poprzednich rozdziałach. Gdy d-two przełożone nie wyznacza d-twu podwładnemu miejsca postoju musi ono bez zwłoki. ognia broni samoczynnej i karabinów ręcznych. wyznaczając im ścisłe zadanie bojowe. lecz przeciwnie. które letnią porą pasą się lub też nocują na łąkach. Wykonanie tego planu zarządza d-two dyw. Połączenia komunikacyjne od stanowiska wprzód.t 6 Jeżeli ilościowo lub jakościowo słabsza jazda walz własną piechotą przeciw przewadze kon­ nej. rozkazem operacyjnym. Piechota. mając zaś bagnety nałożone. daje im m oż­ ność okazania jeździe swej przewagi. kazywać wykonawcom wolę dowódcy w formie rozka­ zów i dozorować ich wykonania. Aby d-two mogło stale walką kierować. W alka dywizji piechoty nawet z większą ilością 150. Czynności dowództwa. Zwykle obiera d-ca dyw. wyłożone w planie walki i decyduje we wszystkich wypadkach. ^ Częste i niepotrzebne zmiany miejsca postoju utru­ dniają rozkazodawstwo. 148. aby dowódca mógł stale i bezpośrednio wy­ Stanowisko wierać na działania cały swój wpływ. Zadaniem lotnictwa będzie również walka o prze­ męczenie wroga dokonywana w ten sposób. że oręż jeźdźców nie jest dlań niebezpieczny. nie daje się zwycię­ żyć. 149.

Gdy podwładne jednostki nie są w stanie wyko­ nać w całości powierzonego im zadania. stale informuje się o położeniu i własnych zamiarach. Podlega ono wówczas psychologiczn e przedewszystkiem wpływom walki na leżącej przed niem części frontu. otrzymuje wiadomości o postępie wal­ 155. Gdy zaś d-two oddala się zbytnio od frontu. czoł­ gów i łą c z ­ ność z lot­ nictwem i odwodami. w myśl wyda­ nych zarządzeń. są przydzielone czołgi. nie może wpływać nowemi decyzjami na jej tok. wy­ sunięte składnice meldunkowe pod kierownictwem ofice­ rów ze sztabu dyw. aż łączność z nowem zostanie nawiązana. walki. mający połączenie ze swą eskadrą. Jeżeli walkę rozwija się planowo. W ten sposób przesunie ■d-two dyw. wpływa na tok walki. pośrednio przez d-cę art. już ustaloną łączność wprzód wtył. d-ca tychże przechodzi do sztabu dyw. składanych przez podkomendne wojska. może łatwo otrzy­ 157. by mógł szybko otrzymywać meldunki od swych wojsk i był blisko pun­ któw obserwacyjnych. w myśl zamiarów d-twa dyw. rozporządza całą art. znajduje się w czasie działa­ nia dyw. dalszych rozka­ zów. swoje miejsce postoju skokami od jednej składnicy meldunkowej. ani zbyt wysuięte.Obserwacja ziemna i powietrzna uzupełnia te wiadomości. ani też odbierać na czas wiadomości o ich położeniu. miało. W pływ d-cy na tok w alki powinien być stały. by łączność utrzymać. stale przy d-twie dyw. przydzielonych do po­ Zbieranie szczególnych jednostek podwładnych i sąsieduich oraz wiadomości. lecz obserwuje stale szczegółowy jej przebieg i dba o ciągłe wsparcife piechoty przez artylerję. tylerji. a roz­ kazy mogą się stać niewykonalne. utrzymują w ścisłym sztabie dyw. D-ca art. przenosząc się w miarę W takich warunkach d-ca dyw. W tym wypadku wywarcie bezpośrednie­ go wpływu na wojska może być znacznie opóźnione. Gdy działanie dyw. o ile możności od nieprzyjaciela zasłonięte. D-two pozostaje na starem miejscu postoju tak długo. za sprawne działanie łączności. Stanowisko bojowe d-twa dyw. W szta­ bie d-cy dyw. W alka. Dowództwo. które zwykle nie są zupełnie pewne. D la przyśpieszeni* tej łączności jest czasem wskazane stworzyć w przyszłem miejscu postoju dyw. się rozwija. musi być jej do­ wódca na ta k ie m . Zasadniczym warunkiem dobrze wybranego stano­ wiska jest. widzi tylko ograniczoną część swego frontu. Jemu podlega cała art. Gdy warunki zmuszają do użycia odwodów. Każda zmiana miejsca postoju powoduje jednak czasowe zerwanie łącz­ ności. tracąc przez to pogląd na całokształt położenia. w myśl ogólnego celu walki w k ie ­ runku rozstrzygającym. Sz«*f sztabu odpowiedzialny jest przed d cą dyw. Gdy do dyw. Dlatego zmiany te muszą być ograniczone. sa­ perów. Zmiana miejsca postoju. Część V III. lub gdy wyko- . ■ oraz oficer łącznikowy lotnictwa. D-ca artylerji dyw. oddziela się przestrzenią od innych części dyw. z zadaniem referowa­ nia o taktycznych warunkach ich użycia i wydawania czołgom. swego oficera łącznikowego. dyw. czyli może najpewniej kierować d-cy na tok walką. 156. nie powinno być. w celu zapewnienia ciągłego współdziałania artylerji z piechotą.82 Regulamin służby polowej.. stanowisku bojowem. D-ca dyw. Sprawna łączność podczas walki jest podstawą do­ wodzenia. ani też zbyt oddalone. uzgodnić działalność swej artylerji.’ rozwoju akcji do tego wysuniętego punktu. zgóry przewidziane i zorganizowane. prze­ widuje sposób użycia artylerji i stawia wnioski. z wyjątkiem bateryj oddzielnych. 154. Biez dobrej łączności d-ca nie jest w stanie ani przekazywać wojskom swej woli. powinny być korzystne. aby d-two dyw.. mywać wiadomości o położeniu i szybko wydawać wy­ Wpływ konawcom rozkazy. D-ca dyw. do następnej. S3 ! wtył i w głąb dyw. szczególnie od artylerji i swych odwodów oraz od d-twa przełożonego. Z a­ wsze trzeba wybierać miejsca ukryte przed bombardo­ waniem artyleryjskiem i lotniczem. z raportów o położeniu. samo stanonowisko. aby środki przekazywania mogły dobrze dzia­ łać. W razie znacznego posunięcia się wojsk naprzód. trzeba będzie miejsce postoju zmienić. znajduje się również d-ca baonu sap.. które się zbyt wysuwa.. ki od oficerów swego sztabu. M i­ mo to również sam d-ca ma dokładać usilnych starań. d-ca dyw. Ilekroć d-ca dyw. będzie m u­ siał d-ca art. Czynności d-ców ar. Odwody dyw. robi się zależne w celach przekazywania rozkazów w zupeł­ ności od przewodów elektrycznych. w pro­ wadza się je w bój. Te składnice meldunkowe należy połączyc z miejjscem postoju.

W alka. 158. lub jeśli baterja zmienia stanowiska. musi zapaść dalsze rozstrzygnięcie d-cy. jeżeli są one potrzebne. D-ca wysyła podczas marszu zwiady artyleryjskie. Poza tem natarcie wyświetli dostatecznie położenie. by móc n a­ ocznie stwierdzić położenie. szeruje się za hukiem dział sąsiada na pole toczącej się bitwy. D-ca dyw. W s p i e r a n i e w a l c z ą c e j pie­ cho ty przez w s z y s t k i e inne br onie z cłtera p o ś w i ę c e n i e m musi jej być z aw sze zapewnione. ru­ szają śmiało i z rozmachem na nieprzyjaciela. się aż do ostatniego. aby móc następnie przystąpić <lo wykonania zamierzonego działania. które je wyznaczyło. D-cy wielkich jednostek. lecz również w myśl ogólnych dzia­ łań. Stosunek d-ców między sobą powinien być oparty na wzajemnym szacunku i koleżeńskiej chęci pomocy W spółdzia­ w każdym wypadku.. Jeżeli artylerja nie jest osłonięta szykiem ho­ lowym dywizji. wszystkie dowództwa dokładają starań. P o s z c z e g ó l n e r o d z a j e b r o n i m u ­ szą s t a n o w i ć b r a t e r s k ą całość. Po walce Po ukończonej walce d-ca dyw. R O Z D Z IA Ł L. Jeżeli tylko zadanie pozwala. lub też bronić się wytrwałością. ale wykonywa to zadanie d samodzielnie. Retora decyduje o zwycięstwie*! Aby móc zwyciężyć. otrzymuje specjalną osłonę. zdo­ bywając się na odporność aż do poświęcenia. przeznaczonych do pewnych działań. wal­ cząc c h ę t n i e i o f i a r n i e r amię przy r a m i e n i u . da możność wzięcia jeńców i przez to przysporzy wiadomości o ogólnem położeniu. D-cy wojsk. lub stojących w odwodzie. O bow iąz­ kiem ich jest starać się o otrzymanie rozkazów. ma­ łanie d-ców. tak też małych ich części muszą znać jak najdokładniej położenie wojsk własnych i nieprzyjacielskich. d-ca dyw. (o~Ue ogólne warunki i położenie nieprzyjaciela pozw alają. które wy­ maga decyzji d-cy dyw. potrzebne ■ o spełnienia swego zadania. działać bez przerwy czynnie. Najściślejszy związek pomiędzy 'dowódcą a pod władnemi wojskami podczas walki jest podstawą powo dzenia. musi wojsko posiadać sze- * Obowiązki dowódcy i wojsk. iW szystkie jednostki. powinni przewidzieć wszystkie możliwe zadania. alb© zarządza utrzymanie zdobytego terenu. a nawet [los Ojczyzny. Obowiązkiem d-ców jednostek piechoty i jazdy jest dbać o ubezpieczenie ich w sferach działań walczącej artylerji. by mogli w każdej chwili wdać się w bój bez straty czasu i w możliwie najkorzy­ stniejszych warunkach. W razie niespodziewanego spotkania się z nie­ przyjacielem. . w myśl swego podstawowego planu działań. powinien śmiało brać na siebie odpowie­ dzialność i działać z inicjatywą. lub przez podwładnych rozpoznać teren w ten sposób. nietylko w myśl otrzymanego zadania. które im przypaść mogą. Nawet w razie niepowodzenia musi dowódca dy­ wizji dążyć do wykonania powierzonego mu zadania. 161. aby móc pod osłoną straży przedniej zgóry przewidzieć i przygotować wejście artylerji w możliwy boj. lecz zawsze w myśl za­ miaru przełożonego dowództwa. przeznaczone do walki. Otrzym uje on od niego wyjaśnienia. Ogólne obowiązki d-ców. Ten rozmach w natarciu i wytrzyma­ łość w obronie są jedynym probierzem bitności wojsk. obznajmić się z położeniem i osobiście. albo daje wojskom dalsze zadanie wykorzystania powodzenia. bądźto w celu szybkiego wykorzystania powodzenia własnych wojsk. D-cy wszystkich wojsk. a przełożone dowództwo ich nie na­ desłało. Zwykle trzeba będzie na­ cierać na nieprzyjaciela. W położeniu.84 Regulamin służby polowej. wojska nie mogą pozostać bez rozkazów. 85 ITanie zadania jest już ukończone. rozpoznać ich potrzeby i aa miejscu powziąć decyzję. nietylko we własnym pa­ sie działań. W tych wypadkach. 159. znajdować się bezpośrednio przy oddziałach. starając Obawiązki wojska.| 160. by osiągnąć wyznaczony cel. idących w bój powirni. D-ca osło­ ny artylerji podlega podczas spełniania tego zadania d-cy artylerji. lecz także na odcinkach sąsiednich.. gdyż ©d I tych zalet zależeć może powodzenie całej armji. składa raport przełożonemu dowództwu i proponuje sposób dalszeg© działania. bądź na ko­ rzyść jednostek sąsiednich. ■ go pobić i odrzucić. Część V III. Zadanie osłony artylerji kończy się na roz­ k az d-twa.

na powstrzyma­ niu przeciwnika przez czas określony i opóźnianiu jego pochodu. . Przed bitwą powinno się żołnierzom przypom nieć obowiązki i wytworzyć u nich stan ducha. są przeważnie zaczepne.86 Regulam in służby p olo w e j. c ) napady na transporty. stanowiska dow ództw . . a głów nie nie dopuszczają do sam owolnego opuszczenia pola bitw y. Trzeba mu w ięc wskazać. d) niszczenie lub uszkodzenie linij kolejowych. zakłady. m o ż e w p ie rwszem starciu upaść na duchu. a przedewszystkiem wysoki poziom moralny. chęci ponoszenia trudów i siły mo­ ralnej. tabory. mostów. do chwili uzyska­ nia łączności z siłami głównemi. Zadania i organizacja partyj. poza obrębem działania sił tachem ent)^ głównych. W ynoszenie rannych żołnierzy z pola bitwy przez ich k o ­ legów nie jest dopuszczalne. p. zdolność do ru­ chów i manewrów. R O Z D Z IA Ł A . tu­ neli i t. pociągi kolejow e. Zada­ nia zaczepne. że od jegO' w y­ trzym ałości fizycznej. wiaduktów. przejmowanie gońców i sztafet. zależy chwała i istnienie O jczyzn y. b) napady na punkty etapowe. trzeba w ięc już w czasie pokoju wpajać w żołnierza przekonanie. aby został niem zaskoczony. dla dem onstracji lub wiązania przeciwnika. zw łaszcza zaś na działaniach przeciw obszarom jego m obilizacji i koncentracji. a żoł­ nierz jest w walce swemu przełożonemu najbardziej p o ­ słuszny i oddany. budowli kole­ jowych i drogow ych. jest szybkie i dziarskie opa­ nowanie wyznaczonych przedm iotów. które je wykonywają w chwilach wyznaczo­ nych przez d-tw o. magazyny. rzadziej zaczepno . składnice meldunkowe. na osłonie dalekich i niebezpiecznych rekwizycyj i t. Lepiej jest przygotow ać żołnierz* na grożą ce mu niebezpieczeństw o.^ Najlepszym rozkazem jest dobry przykład. D o zaczepnych partyzanckich zadań należą w szczególności: a) znoszenie odosobnionych oddziałów przeciw ­ nika. Partją nazywamy: a) oddział zorganizowany lub wydzielony dla wykonania osobnego zadania i działa­ p a r t ja (dejący. który przygo­ tow uje zwycięstwo. niż pozwolić. C z ę ś ć V III. PARTJE 1 WOJNA PARTYZANCKA.obronne. Jest to zadanie oddziałów sanitarnych. gdy widzi w nim naśladowania godny przykład. reg niezbędnych przym iotów: karność w yćwiczenie ogólne i strzeleckie. 2 Zadania partyj. zimna krew i pośw ięcenie się zawsze przemawiały do duszy polskiego żołnierza i zawsze g o porywały. p. Zadania samodzielne. samodzielnie według postanowień własnych. że najlepszem zabezpieczeniem przeciw wszelkim niebezpieczeństwom grożącym w czasie natarcia. Odwaga. polegają aajczęściej na szarpaniu przeciw ­ nika. w ytrzym ałość w marszu. Zadania zaczepno . O ficerow ie i podoficerow ie dokładają energicznych starań dla utrzymania karności w szeregach. które go wydzieliły: b) oddział zorganizowany doraźnie p o /a obrębem działania armji własnej i działającej. wypełniane przez partje. celem jego wypełnienia. nie przyzw yczajone do walki. CZĘŚĆ IX. te ­ legraficznych i telefonicznych.obronne polegać m o­ gą na opanowaniu m iejscow ości. jW ojsk o. jego tyłom i połą cze­ niom (zagony). znacznie oddalonej. załogi.

a także jeźdźców ciągnących piechotę na nartach. Przy dobrych drogach i terenie płaskim w skład partji wejść mogą sam ochody pancerne. I Partje piesze są bardziej niezależne od terenu. Artylerja wzmaga niepomiernie siłę bojow ą partji. środki łączności i t. materjał techniczny i sanitarny. Niekiedy zadaniem ich będzie w y­ wołanie powstania na tyłach nieprzyjacielskich. Siła i skład partyj zależą: a) od ich zadania: b) o d t położenia ogólnego. zmuszenia go do rozdrobnienia sił. Natomiast dla zwiększenia ich siły ogniow ej nieraz wzm ocnić je trzeba oddziałam i piechoty na podw odach. D ow ództw o organizujące partję. W skład partji powinni wchodzie ludzie doborow i. z licznem i k. jego stanow czości. Musi cn być odw aż­ ny osobiście. zaprawionych do forsow ­ nych pochodów . Działania partyzanckie nigdy nie dążą same do zwycięstwa nad przeciwnikiem. Part je i wojna partyzancka. wsadzenie piechurów. pełny pośw ięcenia dla sprawy i mieć zaufanie swoich ludzi. musi dbać o wy­ posażenie jej dow odcy we wszystkie niezbędne organa dowództwa: personel./ R O Z D Z IA Ł B. 3. na koniki krajowe. unikać należy osłabienia armji własnej. sprawni. przedsię­ biorczości. Siła. umie­ jących jeździć. Siła moralna i wytrzymałość fizyczna będą mu p otrzeb ­ ne tak samo. pory roIcuT wa­ runków atm osferycznych i łatwiej mogą ukryć swe dzia­ łania. One to głównie dokonywają za­ gonów na tyły i połączenia nieprzyjacielskie. miewają jednak­ że zadania ogólniejsze. Część IX. Szczególnie użyteczna będzie artylerja konna. Siłę ogniową partji należy spotęgow ać przez zwiększenie liczby k. . nieoczekiwane i nagłe w czasie i miejscu wybranem. p. W ażny jest rów nież w partjach konnych dobor koni lekkich i wytrzymałych. powinien dow odzić o ile m ożności oficer w yż­ szy stopniem od ich dow ódców . 89 Partje rzucone w obszar m obilizacji i koncentra­ cji na boki lub tyły przeciwnika. zmierzających do osłabienia przeciwnika.88 Regulamin służby p o lo w ej. 4. Warunkiem p ow od ze­ Zasady dzia­ nia ich działań jest ciągłe utrzymanie inicjatywy w sw o. . że sił tych zabraknąć może w dniu bitwy. wytrwali. Przy­ dział artylerji zależy od w ażności zadania i od ich siły liczebnej. Cenne usługi oddać m ogę przy dobrej sieci drogow ej i w terenie płaskim oddziały cyklistów. m. Partje mają najczęściej do czynienia z przewagą liczebną i techniczną przeciwnika. szybkość i ukrycie poruszeń. m.łań p a rty­ jem ręku. Nadają się do tego szczególnie ochotnicy. W ielkie usługi oddają dział­ ki piechoty. D ą­ żąc do osłabienia przeciwnika. np. j . Tabory zmniej­ sza się do ilo ś ci niezbędnej. D ow ódca partji uzupełnia je sobie w miarę potrzeby w toku dzia­ łań. z oddziałów p od leg ły ch . albo z obu tyeh broni połączonych. dośw iadczenia i znajomości terenu działań. rzutkości. Składają się głównie z jazdy albo piechoty. występowanie zanckich. zniszczenie sicładów amunicji w m. p. Z partjami współdziałają nieraz bardzo skutecznie pociągi pan­ cerne. Działania partyzanckie. należy pa­ miętać. przerwania jego połączeń. sprytni. I w ' działaniu partji pow odzenie zależy w stopniu w iększym jeszcze aniżeli w innych wypadkach od o so ­ Dowództwo. wypróbowani co do siły mo­ ralnej. mogą mieć cel ściśle określony. wymagające działań dłuższych i szeregu przedsięw zięć. O d zadania ła leży przydziąłj oddziałów łączności. przez używanie sa­ m ochodów ciężarow ych i podw ód dla przebywania większych przestrzeni. W naszych stosunkach geograficznych często b ęd zie} korzystne użycie piech oty na nartach. cyklistów . r Zaw sze należy painiętać o przydziale oddziaiow technicznych lub saperów Cdiobrze w yposażonych w mą^ terjał i sprzęt minerski. ale obciąża ją zarazem i wymaga osobnej osłony.. o ile położenie i teren na to po­ zwalają. c) od terenu. Stąd też w ydzielając partje. biorąc zwłaszcza amunicję. Partje jazdy odpow iadają w ięcej wymaganiom ruchliwości i szybkości. Z. skład organizacja partyj. 5. . w ysadzenie mostu kolejow ego pod X. Żyć wypadnie najczęściej z zasobów kraju. najlepiej na bryczkach. Partją złożoną z części różnych jednostek tak­ tycznych. które osiągnąć można jedynie bitwą. jak jego żołnierzom. kolejow ych i t. . bistości dow ódcy. Nieraz podnieść należy ich ruchliwość przez przy­ dział jeźdźców .

opraco­ łan party­ zanckich. 8. wyjątkowo w razie koniecznej potrzeby rozsypuje się partja. chyba. -• v i Plan działania musi być oparty na scisłych wia­ domościach. Partje idą o ile możności drogami ukrytemi zdała Marsze. nagłem. na który się zamierza znienacka uderzyć. Można również wyzyskać mgłę dla skrytego podejścia i odmarszu. z któ­ rych każdy wyruszy osobno. I tutaj życzliwe^ uspo­ sobienie ludności miejscowej może być wydatnie po­ mocne. Miejsce noclegu zajmuje się za­ zwyczaj z zapadnięciem nocy.^ W alk a tyzanckieobronna jest najczęściej niecelowa i nie należy się w nią wdawać. które często są jedyną pieczenia. szczególnych zarządzeniach i wyjaśnieniach ustnych jakie otrzymał. ująć je w formę pi­ wanie dzia semną wskazania lub wytycznej. dlatego dobrze jest wyruszyć niepostrzeżenie (nocą). osady i folwarki. zajętą na kwatery. nie wypuszcza­ jąc nikogo nazewnątrz. Część IX . by zebrać się znowu w miejscu zgóry wyznaczonem i znanem każdemu żołnierzowi. dowódca wydaje rozkazy. nie dając mu się opamiętać: a zatem natarcie na białą broń. znaki rozpoznawcze. Jako miejsce napadu na przeciwnika. manewr prosty. Przy postoju stosuje się zazwyczaj biwakowanie w lesie. o celu przedąięwzięcia dowiadują się dopiero w chwili wyru­ szenia^ Szczególnie ważne jest ukrycie przedsięwzięcia przed ludnością cywilną. Ubezpieczenie postoju ograniczy się zazwyczaj do posterunków obserwacyjnych. o ile w dzień. Odw rót przeprowadza się szybko.] Najbardziej charakterystycznemi działaniam i bojowemi partji są napady i zasadzki. W kraju własnym osiąga się nieraz ubezpie­ czenie przez wywiad wśród mieszkańców. będącego w ruchu. należy zmieniać często miejsce postoju. a które koncentrują się na­ stępnie w oznaczonym punkcie wyjściowym. teren. dające się łatwo pilnować. po­ od głównych traktów. CGdy partja zbliży się do punktu. stoje i ubez­ Stosują często marsze nocne. (jDow ódca partji organizuje swój oddział. Ubezpieczenie wraz z pogotowiem nie powinno zajmować więcej jak i/3 sił partji. alarmowych. Cechą walk partyzanckich jest ich charakter nawskroś zaczepny. gdzie zamierza stoczyć walkę. unikając większych miejscowości. o ile możności. \ Czas napadu: najczęściej wczesne godziny nocne lub go dżiny przed świtem. 91 Zadanie powierzone partji. a błyskawicznie szybki. ochroną przed przemagającym nieprzyjacielem i pozwa­ lają ujść przed jego obławą. punkt zborny po stoczonej walce. Największej wagi nabiera przeto wywiad tajny i wiadomości zebrane od j mieszkańców. 6. zacierając ślady za sob ą j 7. C Partje maszerują zwarcie. którem zaskoczy się przeciwnika. Rozpoznanie nieprzyjaciela przeprowadza się tak. dający mu możność oddziaływania na bieg walki. Dowódca zachować powinien w ręku odwód. albo zbliżyć się niepostrze­ ] żenie dp punktu. Dzień i godzinę wyruszenia utrzymuje się w ta­ jemnicy i podaje się je podwładnym ak najpóźniej. Niekiedy partje podzieli się na nieduże oddziały. przyjazną czy nieprzyjazną. to poprzedzoue często gwałtownym napadem ogniowym. należy zatrzeć wszelkie ślady pobytu oddziału. wuje plan działania i powiadamia swego zastępcę o roz­ kazach. przy równoczesnem unikaniu walki Walki par­ r o z s t r z y g a j ą c e j z poważniejszą siłą przeciwnika. Napad polega na natarciu niespodziewanem. wybiera się. cel jego ściśle określić. Ubezpieczenie osiąga się przez ukrycie i nagłość pochodu. wart ze­ wnętrznych i silnego pogotowia. że zaczepno . Partje i wojna partyzancka. Przy wyruszaniu.90 Regulamin służby Dołowej. złamania nie­ oczekiwanego oporu lub osłony odwrotu.odporny charakter przed­ sięwzięcia t e g o wymaga. aby nie zdradzić zamiarów własnych. jjeśli partja dłuż­ szy czas przebywa w jakiejś okolicy. wtenczas noc osłania^ juzto odwrót. przeprowadzonem z bezwzględną energją. tylko po uciążliwych marszach i w razie dłuższej niepogody lub dokuczliwego zimna koniecznie bywa kwaterowane. należy jak najstaranniej Przygoto­ opracować. Na kwatery wybiera się miejscowości odosobnione. utrudniający 9. Napady- . podaje cel i czas rozpoczęcia walki. jużto podejście. ubezpieczając się patro­ lam i jak najmniej licznemi i wysuniętemi na małą odle­ głość. o ile możności bez wystrzału. zamyka się zewsząd. Pościg jest krótki. starannie przemyślany i jak najbardziej ^ ^Ubezpieczenia nieprzyjacielskie trzeba ominąć lub sprzątnąć. o ile możno­ ści należące do mieszkańców zaufanycjul Miejscowość.

Należy jednak unikać zbyt skomplikowanego planu działania.pancerne. druga zas rzuca się na warty. taborów etc. zadać może nieprzyjacielowi straty nieobliczalne. Napady na ne wybiera się . Partje i wojna partyzancka. tereny bagniste. Silniejsza ude­ rza na osłonę. albo wywołać wykole­ jenie przez niespostrzeżone rozkręcenie szyn względnie przeszycie toru. / D o tej drugiej części należą oddziały techniczne. zwłaszcza. artylerję a w szczególności tabory i transporty nieprzyjaciela. rozbrojenia>. kolumnę wojsk. napada się równocześnie na początek i ko­ niec kolumny. w pobliżu drogi marszu i na wyczekaniu chwili odpowiedniej. woźniców. dla powodzenia napadu trzeba doprowadzić do częścio­ wego wysadzenia pociągu przez wybuch miny samoczyn­ nej lub detonowanej z zasadzki. o ile niemi partja rozporządza. partja dzieli się na dwie części. [W arunkiem powodzenia zasadzki jest przedewszystkiem odpowiedni teren i dokładna znajomość właściwości nieprzyjaciela.Prz*ciwnika. jużto wreszcie łączj szarżę z napadem ogniowym. dający łatwy pociągi przystęp do toru i umożliwiający bezpieczny odwrót. Częstokroć można. położone zazwyczaj poza obrębem osad.92 Regulamin służby polowej. ta ­ bory i na składy. pokryte i t. wykonywający zasadzkę. tabo­ rowi). napada się również dwie­ ma częściami. zniszczyć lub rozdać lu d­ ności m iejscowej^ Na obozujące parki. ogniem jużto szarżuje starając się uderzyć na przeciwnika odrazu zboku i przodu albo ztyłu. Rozkaz lub znak do rozpoczęcia ognia wydaje sam dowódca. O d dział. Nieraz 12.innych stron siły pomniejsze. Potrzebne jest równoczesne przerwanie toru za pociągiem. . zachować główną siłę partji w jednej masie. celem uniemożliwienia odwrotu. drogi i czasu marszu. Zasadzka polega na ukryciu partji. a poza tem kierunku. | 13 N apady na transporty. tabor.n z . kolumnach parków. dotyczących się naj­ drobniejszych szczegółów. więc ciaśniny. parki i tabory. wymaga jednak wiadomości o nieprzyjacielu. tabory i na składy. wydzielać dla uderze. prze­ puścić nieprzyjaciela. Zasadzka w nocy może być w skutkach donioślejsza. Część druga zwraca s|ą przeciw samemu transportowi (parkowi. p. by zaskoczyć nieprzy­ jaciela gwałtownym napadem ogniowym lub niespodzia­ nie nań uderzyć. z dwu lub trzech stron. W drugim wypadku należy oddziały tak ustawić. zależnie od oko­ liczności. ZasadzkiL park.zazwyczaj teren pokryty. aby wzajemnie nie ostrzeliwały się. Przy napadach na poruszające się transporty. 10 . mając dobre ukrycie. Przy pomyślnym wyniku należy. licząc się z tem z2 ° ry> że przez opóźnienie lub wskutek napotkanego oporu nie zdołają one często wziąć na czas udziału w walce. rasowanie toru albo fałszywy alarm semaforowy. przewozowe Pociąg zatrzymuje się przez uszkodzenie lub zata­ . Uderza się nieraz. transport i t. a następnie rozpocząć gwałtownj ogień na jego tyły Jazd a działa z zasadzki jużto spieszcna. Skoro nieprzyjaciel wejdzie w obręb najskutecz­ niejszego ognia należy rozpocząć działania. zamierzającej napaść na posuwającego się przeciwnika. Przy większych transportach. parki ii tabory. Materjał zdobyty należy zniszczyć. Zasadzki w dzień należy urządzać zasadniczo w te­ renie pokrytym. W arunkiem powodzenia jest zachowanie bezwzględnie zimnej krwi przez wszystkich aż do ostatniej chwili. umieszcza się w ukryciu z jednej lub po obu stronach drogi. rPrzy napadach na pociągi przewozowe lub pancer­ Napady na obozujące parki. mu obserwację i rozwinięcie sił. zgóry ludzi do przecięcia postronków w zaprzęgach. wywrócenia wozów pierwszych i tylnych dla zatamowania ruchu. poprzecinanym lub falistym. który zajmując odpowiedni punkt. o ile uprowadzenie nie jest m ożliw ej . z których jedna natarciem na samą osadę wiąże jej załogę i odwraca jej uwagę od właściwego celu napadu. dla zwiększenia zamieszania u . zdobycz uprowadzić. obserwuje bez przerwy ruchy nieprzyjaciela. Część IX. jeśli uda się zaskoczyć jazdę. p. 11. by zniszczyć ją lub odrzucić. bezpośrednio strze­ gące przedmiotu napadanego i stara się nim owładnąć. Wszyscy ludzie muszą mieć tutaj określone zadanie: tak wyznaczy się np. Zasadzka przeprowadzona zręcznie i śmiało nawet przez najdrobniejsze oddziały.

wysyła się raczej całe podjazdy lub patrole. lecz planowo wojnę partyzancką. Tylko w wa­ i runkach wyjątkowo korzystnych mogą one być niekiedy wyposażone w stacje telegrafu iskrowego. odciągnięcie jak najwięcej sił od terenu działań głów­ nych. przeprowadza samą czynność. Wskazanem jest obrać przytem drogę odmienną d5d drogi dotychczasowego pochodu. jeśli pt. Po wypełnieniu zadania. w skład której wchodzą oddziały techniczne. . b) teren pokryty i poprzecinany. Ten rodzaj wojny stosuje się zwłaszcza jako po­ żądaną pomoc w wojnie narodowej przeciwko najazdowi w kraju własnym. należy wycofać się i powtórzyć go w innym. c) przez organizowanie partyj z ochotmkow po­ chodzących z miejscowej ludności pod dowództwem doświadczonych wojskowych. partje powracają do siły głównej. zorganizowana odpowiednio. 19. inne „przecinają połączenia telegraficzne i telefo­ niczne i t. Ł ączność. z których większa stanowi osłonę. W arunkiem sprzyjającym wojnie partyzanckiej mo­ W arunki że być: a) rozległość obszaru działań wojennych. szukającej zwycię­ stwa przez bitwę i jedynie mogącej zapewnić zwy­ cięstwo. ubezpiecza­ jąc się równocześnie. przekra­ dający się wśród wojsk nieprzyjacielskich. Przepro. a w razie potrzeby uderza i znosi warty i ubezpieczenia nieprzyja­ cielskie. zwłaszcza sprzyjające wojnie p a r­ przy słabem zaludnieniu i uprawie. zywa się zazwyczaj wojną partyzancką. c) przychylny nastrój ludności na tyłach prze­ ciwnika. p jJ 16. samodzielnie.rtj a powstała i działała samorzutnie. fTToc jest najodpowiedniejszą porą dla tych przedsięwzięć. J e d n a k ż e wojna partyzancka sama przez się nie może ( [ d o p r o w a d z ić do zniszczenia nieprzyjaciela i może być tylko pomocnicą wielkiej wojny. obsa­ rekwizycji. słowem o szarpanie przeciwnika. 18. arm ji nieprzyjacielskiej dzielą się na szereg drobnych oddziałów i prowadzą tam samodzielnie. osłabienie go. z której rozkazu działał. W razie nieudania się zamachu w jednym rpunkcie. Po wypełnieniu zadania. przeprowadza potrzebne roboty. Regulamin służby polowej. lub przy pomocy ochotników miejscowych. Nieraz przecież jedynym środkiem łączności będą wywiadowcy. W wojnie partyzanckiej idzie o zadanie nieprzyja­ cielowi Jstrat materjalnych. sprawianie nieporządku i za­ mieszania na tyłach jego armji. W istocie działań partyzanckich leży brak stale działającej łączności z własną siłą główną. inne gromadzą zasoby na­ kazane. Wielkiego znaczenia nabierają gołębie pocztowe. pPartje te powinny dzia- . Partje. f P o powrocie. a przez to przyczynienie się do zwycięstwa głównej siły własnej. które przedostawszy się na tyły nieprzyjaciela. nie­ kiedy może oddać usługi samochód lub pociąg pancerny. J^Partje te starają się przedrzeć do wojsk w ła­ snych. ogół tych działań na­ zanckiej. partje te s t a r a ją s ię wycofać i powrócić do swej armji macieZyS Ij ) przez wysyłanie oddziałów mniejszych. część główna osłania przedsięwzięcie. mające wypełnić to zadanie. Wojna partyzancka (mała wojna). Wysyłanie sztafet i gońców pojedynczych będzie przeważnie zawo­ dzić. dowódca składa ranort władzy prze­ łożonej. prowadzą działania partyzanckie. odpo­ wiednio zorganizowanych. Powrót i raport.94 14. pieszych lub konnych. W ażnym środkiem nawiązania łączności z partją może być w ręku dowództwa wyższego lotnictwo. część mniejsza. Niszczenie llinij kom u­ nikacyjnych telegrafów ii telefonów. niepokojąc nieprzyjaciela i szerząc w jego szeregach zamieszanie. składa raport przez Główną K w a ­ terę pierwszej spotkanej dywizji Naczelnemu DowództwiiJ R O Z D Z IĄ Ł C. < c dzają wyjścia z mie scowości. dzieli się na dwie części. tyzanckiej. sparaliżowanie dowo­ zów. jeżeji pobyt ich na tyłach nieprzyjaciela staje się n ie m o żliw y j < . (IcEore przesunąwszy się jak najgłębiej na tyły tyzanckiej. £harakteryJak działania partyzanckie dojdą do znacznego styka woj­ natężenia pod względem liczby partyj działających oraz ny party­ liczby dokonanych przedsięwzięć. wysyłanych w dane okolice lub poprzednio tam osadzonych. 20 Na tyłach armji nieprzyjacielskiej można zorgani­ Organizacja zować wojnę partyzancką: a) przez wysłanie większych partyj wojsk regu­ wojny p a r­ larnych. Część IX. zawczasu wyznaczone. przyczem grupy.r mych zasad. Rekwizycję przeprowadza partja według tych sa­ 15. część wadzenie c druga. 17.

Ochrona przed temi działaniami i zwalczanie ich jest zadaniem wielkiej wagi.). uspokojenia obszaru. oraz na sw obodzie działania dow ódców . mających wywalczyć rozstrzygnięcie na p o­ ne zwalczania partyzantki. tem trudniejszem. ^dopuszczalne jest natomiast występowanie par­ tyzantów bez odznak widocznych. więc m:anowanych przez władze w ojskow e. ZWALCZANIE PARTYZANTKI. objętego par­ tyzantką i rozbrojenia ludności. gdyby dla 2. jeśli n o­ szą mundur w ojskow y lub wyraźne odznaki w ojskow e (czapka. Prawa stro­ ny wojują­ cej i wojna partyzancka. można przystąpić do system atycznego tępienia partyj nieprzyjacielskich. że zdołają one przejść do działań wiel­ kiej wpjny. 5 i nast. w zm óc się liczebnie tak. ["Dlatego pokąd trwają wielkie zadania wojenne' 9 głów be siły przeciwnika nie są jeszcze zniszczonej można użyć tylko szczupłych sil do ochrony przed par­ tyzantką i do jej zwalczenia. R O Z D Z IA Ł A .)«J CZĘŚĆ X. f. w reszcie wywołują one nastrój niepewności wśród w oj­ ska. wyw alczając sobie łączność z armją własną. Uwagi wstępne. OCHRONA ETAPÓW. . jeśli otw areie loszą broń i stosują się w działaniach do praw* i obyczr ow wojny. Zasady ogólne. lu bitwy. przenosić się jak najczęściej z miejsca na miejsce i zacierać wszelkiemi sposobam i swe ślady. im dzia­ łania partyzanckie są bardziej wytężone. działającym na terenie powstania. im bardziej warunki dla nich są sprzyjające. Partje złożone z pospolitego ruszenia i z ochotni* ków mają prawa strony wojującej i uważane być muszą przez przeciwnika narówni z wojskiem. łać w ukryciu.96 Regulam in słu żb y p o lo w e j.\ Powstanie ludności na [tyłach wroga pozw oli nie­ kiedy partjom. stanowią poważne niebezpieczeństw o i mogą odbić się dotkliwie na zaopatrzeniu i uzupełnia­ niu w ojsk. 1. na tyłach zaś często trw ogę i zamęt. bez odpow iedzialnego dow ódcy. albo gdy wielkie działania wojenne ulegną przerwie. Jest to okres obronnej D opiero po zniszczeniu głównej siły przeciwnika. z bronią ukrytą. na sprawności i szybkości przesunięć i prze­ grupowań. nad­ to zmuszają one do męczącej służby ochronnej i wiel­ kich wysiłków w marszach pościgow ych i obławach. Cel partyzantki byłby osiągnięty. k osz­ Zasady ogól­ tem w ojsk. [W skazania o taktyce wojny partyzanckiej. oraz naruszanie przez partje postanowień prawa międzynarodowego (dobijanie rannych. jeśli są prowa­ dzone przez dow ódców odpow iedzialnych za swe działa­ nie. Nieprzyjacielskie działania partyzanckie przeciw linjom połączeń i etapom. obdzieranie i mordowanie jeńców i t. p. prowadzone w związku z wielkiemi działami. C z ę ś ć IX . u> zepaska naramienna) w idoczne zdaleka. 21. ochrony przed nią przyszło użyć sił zbyt dużych. zawiera Rozdział B niniejszej części (p. Uprawnia to przeciwnika do traktowania ich jako przestępców z całą surowością prawa wojennego. im bardziej przybierają one rozmiary wojny partyzanckiej.

zwłaszcza zasiekami i zabarykadować dla powstrzymaoia jazdy. ewen­ tualnie formacje zapasowe. Łączność w obrębie okręgów i rejonów i wymaga starannych zarządzeń. ogarniętych przez par­ ty za n tkę. żandarmerją. . lub wnętrze kraju w czasie powstania. o ile na to położenie pozwala. W szczególności linje komunikacyjne należy pa­ trolow ać nieustannie (patrole. Pociągi pancerne i samochody pan­ cerne mogą błyskawicznem działaniem odegrać ro!q stanowczą. Punkty te należy do uporczyw ej obrony przygotow ać. O kręg etapow y dzieli się na rejony. wojska eta iowe i garnizonowe. ro z­ porządzającym własnemi oddziałam i.. . grupują się w garnizonach i obozach P rzeprow a­ dzenie u węzłów kolejow ych i drożnych. wydanego przez dow ódcę rejonut śpiesząc z odsieczą. przywróceniu komunikacji i łączno . Środki ochrony. wyjątkowo pociągi pancerne i samochody pancerne). Pościg. O prócz ł ą c z n o ś c i elektrycznej. Każdy rejon rozporządza w zasadzie pociągami pancernemi. . żandarmerja. któ­ ciw napadom. . oddziałami cykli­ stów i o ile m ożności oddziałami jazdy.óz samochodami. i du może: a) poprzestać na krótkim pościgu. dźwiękową. gow e i rejonow e. obława. 5- 8. przeznaczono do ochrony obszaru^ etapow e­ g o i tyłów armji. Zależnie od położenia obrońca po odparciu nap*9.98 R egulam in służby p olow ej. zakłady wojskowe. Każda armja ma swój ogólna. Ochrona etapów. co w walce z partyzantką. należy miec w re­ zerwie środki inne. Jeśli natomiast powstanie nie wiąże się z wojną zewnętrzną. 4. tw orząc obw ody okrę­ ochrony. rozporzą­ dza wojskami etapowemi i garnizonowemi. Ochrona zakładów i połączeń na obszarze działań armji i w rejonach operacyjnych dywizyjnych może Dyć poruczona w razie potrzeb y osobnym dow ódcon’ . um ocm c. by partję nieprzyjaciel­ ską osaczyć i rozbić. Dla zw iększe­ nia ruchliwości piechoty. Do środków obrony należą przedewszystkiem 6. . drezyny. R O ZD ZIA Ł B. kolumnami taIborowemi. w miarę potrzeby i możno­ ści oddziały wojsk linjowych. Ważnem jest stałe przeciwdziałanie pogłoskom . policja. sam ochodów pancernych i t. meldując o napadzie Obrona prze­ dowództwu rejonu lub alarmując oddziały sąsiednie. samochodami pancernemi. 'policją państwową. Każdy oddział napadnięty bronić się powinien do upadłego na swojem stanowisku. . Stalem i' załogami obsadza się punkty etapowe. ewentual­ nie formacjami ochotniczem i. podległe d o ­ w ódcom rejonowym i wyposażone w niezbędną siłę zbrojną. 7. P artje i w o jna pa rtyzan cka. zastosow ać należy odrazu dzia łania zaczepne dla ubezwładnienia przeciwnika i uspo­ kojenia kraju. j~Siły. E. . ważne objekty kolejow e i drożne w ęzły komunikacyjne i ośrodki administracyjne. D ow ódcy tych oddziałów działają w duchu planu obrony. re ze swej strony meldują o napadzie. . form acje ochotnicze. należy przew idzieć i zorgani­ z o w a ć zawczasu przyw. D o dozoru nad liniami komumkacyjnemi można użyć ludności cyw ilnej. Ł ą czn ość. wszystkie środki^ łączności ży­ w ej). C z ę ś ć X. toczącej się wojny. na wypadek jej przerwania (łączność wzrokową. pospolitem ruszeniem. wielką rolę mogą odegrać m aki umówione. D ow ódca O. O dw ody rejonowe. Partje lotne i silne patrole czuwają nad przestrze­ nią m iędzy punktami stale obsadzonem i. podwodami i t. Organizacja zawczasu przygotowanej. 99 Zwalczając powstanie. kierować się należy temi Zwalczanie zasadami. szerzącym niepewność i panikę szczególnie podczas chwilowych niepowodzeń armji ną froncie. I^O chrona etapów wymaga starannej organizacji. a w miarę p o ­ trzeby i m ożności odw ody okręgow e ruszają na odsiecz i o ile możności koncentrycznie. p. obszar etapowy. sa­ mochody. p. . podległy dow ódcy O kręgu Etapow ego. . oczysiczen n (n a jb liższej okolicy. D -com tym podlegają dow ódcy etapów i gar­ nizonów. Zadania właściwe d-com okręgów i rejonów eta­ pow ych przypadną również d-com O kręgów Korpusu i pow iatów uzupełniających. [zmilitaryzowana straż leśna. oddziałami zapaźowemi oraz w razie potrzeby i możności częściam i rezerw. o ile terenem po­ wstania jest obszar etapowy. parowozy. 3.

12. bądącą jeszcze terenem działań ki i plan wy w wielkich działaniach. armji. z dwóch lub więcej pun­ któw. Za pobi­ tym przeciwnikiem zarządza się pościg bezwzględny. jużto poruczone być może dowódcy wyższej jednostki. ochraniające etapy i połączenia. Pościg ten skutecz­ ny będzie najczęściej tylko przy zastosowaniu obła­ wy. Akcję tę przeprowadza się zwykle pr7ez współdzia­ łanie kilku odwodów rejonowych. jak bagno. należy w każdym oczyszczonym od­ Postępowa­ 10. Wy­ chodząc z tej linji wyjściowej. 101 flci. Naczelnego Dowództwa. o jak największej ruchliwo­ działania. oczyszczając odcinek tere­ nu. j. starając się wegnać go na przeszkodę trudną do prze­ bycia. przewaga nad przeciwnikiem pozwala bez szkody dla Bez względu na stosunek ludnoścci do naszych działań głównych zwrócić się znacznemi siłami przeciw wojsk. dośrodkowem działaniu kolumn ścigających. by zni­ szczyć odrzuconego nieprzyjaciela.100 Regulamin służby polowej. albo wreszcie. działających koncentrycznie prze­ ciw stwierdzonym partjom nieprzyjacielskim. o przejściach. prowadzących na jego obszarze akcję. i t. wracają jak naj­ rychlej na swe stanowiska. skład wojsk i ich ugrupowania. Zasady silnych kolumn ruchomych. a okolicą. środ. d. poczem oddziały użyte w walce. b) przechodząc do działań zaczepnych przeprowadzić pościg bezwzględny. Jeśli partyzantka łączy się z powstaniem. i zapobiec grabieżom i gwałtom. stosując bezwzględne Do działań tych używa się zazwyczaj wojik linrodki represyjne. których wierzchołkami są punkty ważne pod względem wojskowym. Ewentualnie obejmuje je sam dowódca armji. Zwalcza się partje nieprzyjacielskie zapomocą 11. ROZDZIAŁ C. ści i sile ogniowej. oraz wyznacza dowódców. objęty ich działaniami. Zwalczanie partyzantki. rzeka i t. jowycb. Z wojskami temi współdziałają siły.przeciąć wszelką komunikację między obszarem ności. Do zaczepnego zwalczania partyzantki przystęnie wzglę­ cinku Organizacja puje się zazwyczaj po wywalczeniu rozstrzygającego ludność rozbroić i wziąć zakładników. działającej w danym obszarze. albo ma poparcie ludności. Jeśli partyzantka przybrała większe rozmiary . przy jednoczesnem odcięciu przeciwnikowi dróg odwro­ tu. Zawsze na­ dem lud­ leży ogólna. oczyszczonym. dzieląc go na wieloboki. kolumny ruchome osiągają najblizszy wierzchołek wieloboku oczyszczając jednocześnie cały odcinek pomię­ dzy linjami ich działań. zwłaszcza w razie powstania. odwodów dywizji. gdy własna nieprzyjaciela.zwycięstwa nad główną siłą przeciwnika w czasie przer. Z a c z e p n e z w a lc z a n ie p a r ty z a n tk i. Za rozbitkami partyj nieprzyjacielskich zarządza się obławę. a podstawą każdego iinja wyj­ ściowa wojsk. Część X Ochrona etapów. należy “za wszelką cenę utrzymać ścisłą karność partjom nieprzyjacielskim. niekiedy użyć do niej | wypadnie odwodu okręgowego. należących do. Dowództwo spoczywa jużto w ręku dowódcy Okręgu Etapowego danej armji (wzgl. i u działania. p. obsadzo­ nych zawczasu. opierając się na od­ cinku opanowanym. następnie. Plan działania opracowuje d-two armji i ustala charakter działań. wzgl. t. d-cy Okręgu Korpusu). zwracają się znowu koncentrycznie ku wierzchołkowi następnemu. aż do zupełnego oczy­ szczenia wieloboku. systematycznie i stopniowo. oczyszcza się obszar dzia­ łaniem objęty.

.................. W alka z a c z e p n a ...................... 69 .... A....... ............... I..... 4® E.................. W ojn a partyzan cka (M ała w o j­ na) ...... S tr CZĘŚĆ VIII.....................64 G........... 18 D ... W ła ściw ości walk w p o s z c z e ­ góln ych t e r e n a c h ........67 H............ C....................................... W alki n o c n e .. L.... Zadania i orga n iza cja partyj .............. ...94 87 87 89 ........... O d w r ó t ................................. B......SPIS RZECZY...... ......... O b r o n a . .. D ziałania partyzan ckie ......... 50 F..... TOM II................................ P artje i w ojn a p a rty za n c k a Rozdział A..... R o z d z i a ł W a l k a ............ K......... .. B...... W ia d o m o ś ci og ó ln e o P o sz cz e g ó ln e ro d za je w a lce broni 3 3 n „ „ „ „ w w a l c e ............ 75 80 84 n n „ ” W a lk i z jazdą C zy n n ości d ow ó d ztw a O b o w ią zk i d o w ó d cy i w o jsk CZĘŚĆ IX ..... P o ś c ig ... C..................

2.... Z. Wzory bloku i szkicownika oraz skróty.. Z....... Z w alczanie p a r ty z a n tk i 97 R o z d z i a ł A.. Z. 100 ZAŁĄCZNIKI.. 6... Kodeks znaków sygnalizacji....97 „ B... (1^7/(k Q/r I w W i d 1 ) . „ oraz dane liczbowe postojów. Zasady o g ó ln e .. 7. 5................ Znaki przyjęte na mapach wojskowych...CZĘŚĆ X.. Z.. 3... O ch ro n a e ta p ó w ... Schematy i dane liczbowe o marszach........ Z... Zaczepne zwalczanie party­ zantki ....

f S C H E M A T Y I D A N E L i t A Formowanie : < BEZ U W Z GL. (S C H E M A T .

.......2 m2 „ n 1 żołnierz zajmuje na promie .. Pułki i bryg............. ...... biorą z sobą twe oiężkie tabory.. » pułku artylerji poi...... Przebywanie brodów. ......... ..... „ „ „ „ „ „ czterokonnego sześciokonnego działa z zaprzęgiem „ „ „ ........... ........ ilu jeźdźców ... .. C......... przy wstępowaniu pod górę na każdych dolicza się 20' zaś przy schodzeniu na Kompanja piechoty i k........ .^ Baterja artylerji p o lo w e j.. jazdy w czwórkach wynosi tyle kroków pułku piechoty z tab...... i n a o d w r ó t ....... l^O " ... „ „ „ „ • ..... .... poi.................. dwójkami wynosi tyle kroków ile pułku jazdy z t a b o r e m ........ ...... 133* 290x 490x na 1 minutę „ „ „ „ „ na 1 minutę „„ „„ „„ ”„ „ „ „ „ D.... Szt........ 26'— Szwadron jady Tabory » Pułk jazdy z taborem bojowym i ciężkim Art.. .140x I> Przeprawa przez lód.... .... k o m p ......... które w czasie [marszu podróżnego w ciela aię do taboru pułku...... .. U W A G A DO Nr....... m....... Czas przem arszu jed n o stek ... pułku .8 m E...... .................. DYW IZJON ART.... ................ R.. .4'20* .. lub baterje w ydzielone............................... 38'— ............ 240* Długość kolumny jazdy D ługość kolumny kroków równą połow ie ilości ludzi w kolumnie........ ...... D łu gość kolumny maszerującej dwójkami wynosi tyle kroków ilu liczy ludzi. Przeprawa promem.. od siebie na....... ...... 15x 25x 50x każde 100 m obniżenia 6'..... (12 minut na km)............. piech.. Najwyższa dopuszczalna głębokość: dla piechoty 1............ z 3 dyonów .... oddziały tab................. K...... 160x k ł u s e m .................. Najmniejsza grubość lodu dla piechoty w kol. 0.... „ .............. 3 i 4..300x g a l o p e m . (CZĘŚĆ VI...................... ....... dywizjonu U W A G A DO Nr.......... ....)....... Długość w ozu dwukonnego wraz z odległością 3x ..... ....500x konna artylerja tak samo jak jazda............ . ........... ...... .... P ojed yń cze szwadrony......... 12' „ » „ „ » „ „ » „ » » > * » « » ..... ....... ..5'5" „ Pułk „ „ „ „ z taborem b ojow y m . PUŁK JA ZD Y ............... „ z taborem btfj.. SCHEMATY I DANE LICZBOWE O MARSZACH. .... 2 PUŁK PIECHOTY........60 m Dno rzeki twarde Piechota k r o k i e m . boj.. szwadrony.. Vs m* 3....... ... w ię c e j).10' ...... ...... .............30 m • przy szybkości prądu 1..................................... dyonu „ » ........ POL........... górskim Marsz w górach... p..................... .... J.......... w i ę c e . 3120* baterji artylerji p o lo w e j..................................... D łu goić kolumny piech oty maszerującej czwórkami wynosi ilość D ługość k ol. ............ w odległości 2 5 r....... marsz......20 na sekundę..... ....................... ..................................120x „ „ „ „ „ „ M „ ... 2....... Szybkość marszu.......................... baterje.... 15* 20x 25* 25x n„ „„ „ a m u n i c y j n e j. W terenie 100 m wzniesienia G...... „ szwadronu jazdy (czw órk am i).. A .......... 640* 940* 4300x ............................ • ..... i tab... 400* 2440* 700* 8920x dwukrotna ilość jeźdźców ........ W marszu bojowym tabor bojow y musi p o­ stępow ać bezpośrednio za swoim baoneBł...... 3... .. 1 jeździec z koniem (10 r.........^ 2’ / ....... „ jazdy „ art....................... ..... . oprócz normalnego zużycia czasu Baony.. ............ .........ZAŁĄCZNIK S..... i tabory bojow e.................. .................. ( S C H E M A T B E Z U W Z G L Ę D N I E N I A U B E Z P I E C Z E Ń ) . 10 cm 25 cm n jazdy i artylerji „ 15— 18 cm cięż.. F.................2 3 '- Piechota Jazda stępem „ „ kłusem galopem przebyw a 1 km w p rzecią g u ... . 1.. ' „ „ » » ............ B..... ....... ..... O dstępy w zwartej kulumnie m arszow ej... Długość kolumn m arszowych. 8 Jazda ........................ w ozów i sam. 100* | Sztab pułku 4...... 8 '— „ „ ...... ..... Obliczanie długości kolumn.....^ z taborem c i ę ż k i m ..... ..... cięż . a................ 300x H...................... Jazda k r o k i e m ..........100x Tabory ciężki* za w o j s k a m i ................. Artylerja połow a krokiem „ „ „ kłusem galopem (100 m) (225 m) (370 m) ..... „„ „„ „„ „„ „ „„ b a o n u . 1 działo lub wóz bez koni (40 r........ dyony art...................................... 115x „ „ „ b i e g i e m ...................... ... O ddziały jazdy za piech. ....... 100x | | 25* | Szt................ BATALJON.............. Bataljon piechoty w p r z e c i ą g u ............... Formowanie kolumn m arszowych................. W marszu podróżnym można połączyć ta bo­ ry bojow e i um ieścić je na końcu pułku w od ległości 25*. naprzemian krokiem i k ł u s e m .. Czas przebycia 1 km...00 m 1........................ 12............................ do którego szwadron (baterja) zostały przydzielone...........

Z A Ł Ą C Z N IK 6. (CZĘŚĆ VII. R .s .p .).

S c h e m Podane

a t y

o r a z

d a n e

l ic z b o w

e

p o s t o j ó w

s c h e m a ty s ą ty lk o p o g lą d o w e ; w p r a k ty c e n a le ż y s ię s to s o w a ć

d o w a ru n k ó w t e r e n u o r a z w y z y s k iw a ć o s ło n y p r z e d o b s e r w a c ją lo tn ic z ą .

B iw ak b a ta ljo n u p iec h o ty w m asie. 180* B iw ak szw ad ro n u ja z d y . 130x

B iw ak b a te r ji a rty le r ji polow ej. 100x

P rz y k ła d p o s to ju o d d z ia łu złożonego z je d n e g o p u łk u p ie c h o ty , je d n e j b a te rji a rty le r ji i jed n e g o szw ad ro n u k a w a le rji.

P o d z i a ł k a . J ’£ 5 0 0 0

Z a p o trz e b o w a n ie w ody, słom y i d rze w a. a) W o d y na człowieka dziennie 3,5 litra „ konia 30 1 1 . , . ,, . ” bydło 50 1 j przy 2,eloneJ Paszy /3 mniej] czyli 1 kompanja potrzebuje 10 hetolitrów 1 baon, szw., baterja 50 „ Jeżeli potrzeba wody do picia, mycia i gotowania wtedy wypadnie na człowieka 16 1 „ konia 50 1 b) d r z e w a na ogień dziennie 2 kg na człowieka •c) sło m y około 20 snopków po 10 kg na 5 ludzi. M iejsce zajm o w an e n a k w a te ra c h . Na 1 człowieka potrzeba 1 m szer. 2 m długości nn 1 konia potrzeba 1,5 m szer. 4 m długości czyli koń zajmuje przestrzeni tyle co — 4 ludzi.

.ZAŁĄCZNIK 2. P. 1. R. ZNAKI MORSE*A. ólóO% . (CZĘŚĆ II. e s . telefonicznej i optycznej. ej. b) używane w k o re s p o n d e n cji w e w n ę trzn e j.. a) LIT E R Y . S.) KODEKS ZNAKÓW SYGNALIZACJI telegraficznej. używ ane w k o re s p o n d e n cji m ię d z y n a r o d o w e j.

b) Tylko dla sygnalizacji św ie tln e j. . . • Koniec korespond... —— . O d s tą p słów (cyfr i t.. ... . ) .. ____ .. ..) Średnik (.. ... . — ■. . --.. ---. . . .. .. ..... . . .. . . — . ----- ZNAKI SŁU ŻBO W E a) O gólne. — ~ . d. M yślnik (— ) .. --- ---------.. —— . _________ . . ---- . . -- W y krzy knik ( ! ) -------... ---------. --Z nak ro zd ziału .. P rzecinek (. . W znakach Morse** dł lgość kreski rów na jest czterokrotnej długości k rop ki.. .. .... .) C zud zy*łów („ ”) N aw ias () --- . ZNAKI 9 0 _______ _______ P IS A R S K IE . --.____ .... — ...K reska ułam k ow a (/) Podkreślenie 4. — B łąd . .. . . ----. - Z na k d o d aw an ia (-4-) ..- . Z nak rów nania ( = ) -..i . « . O d s tą p części składow ych znaku M o rse 'a (kropek i kresek) rów* ny jest d łu g o ś c i jednej k ro p k i. ... . —— W e zw a n ie do nadaw ania -Zrozum iano .. . 4 5 ......iec te le gram u . D w ukro pe k (:) P y ta jn ik (?) . . ... ____ . . . -------. przerw a C ze k a ć ... .2.. . ■ W o ła n ie --- .---.. .. --.. rów ny jest o śm iokrotnej d łu g o śc i k ro p k i. .. . Kor. .. koniec słowa ----... .. .... . . ---. K ro pka ( . . — — . 3. . O d s tą p od siebie znaków M orse’a w słowie. rów ny jest cztero* krotnej długości kropki. . Z ro zum iano..--Św iatło regulow ać Ś w iatło dobre D aw ać w olniej 5 r . L IC Z BY . .. O k ó ln ik —— .. -« i s d d w U W a c I i..) od siebie.— .

. k ie ru n k ó w . ZAŁĄCZNIK 2... O a co j \ j ...) .sidpo^ •S o dbmosAj ouozouojjn jjsjoM aiuazojoj ! C M ’JN aDBfBjAsAM OM}ZpOAVOQ (krok)..... patrol): przez .. m ia r d ługości. m rst. czyli 1 c n szk = m a icu m k . ro ó \ l / / ! Podziałka = 1 : ’s . kłus... (CZĘSC II R. 2 só > u (p o Miejsce postoju (stanow:sko): B łBp Drogę wziąć Szkic przedstawia: . s... . Oddział (placówka. (O b jaśn ie n ia z a w ie ra b lo k i sz k ic o w n ik połow y). p.. 61 WZORY BLOKU MELDUNKOWEGO I SZKICOWNIKA POLOWEGO o raz s k ró ty czasu . w k k w w terenie.. d a t. kłus i galop! ^ C d u "O 'O £ o TJ O £ •4 -> N na -o £ o Q c d C O stępa co ! i ..

..— ■ Bł « a njo^sod 3 0s| 3t^ OJ i V-s??s O zn aczanie cza su ...... płd................... km k ro k (po 75 cm) . ................................................................ .... ............. wziąć przez D ow ództw o . ......J N Wysyła °a -6 i .. ......... ro k Nazwisko posłańca: ‘2 cd rN -t d Drogę a C O > > £ O zn a cz a n ie d a t.. i................... p ołu dnie..............................................sek u n d a d......... .. .................... ( S ) ............ — ni zach................................................. ............. otrzymano Podpis P o tw ie r d z e n ie (nazw isko ........... kłus........................ ...................................................................................................... o d b io r u w ysy ła ją c e g o ) postoju min ......................................... stopień dnia Podpis o d b io r cy ...................................... (N ) ..................... . 12............................................ ............................................ d z ie ń r ............................................................... ............. d n ia 12-ego m arca 1919 ro k u noc 15/16............................................................................................................................................. północ — ny w sc h ......... w schó d ......O Q co (Dowództwo dowódca) w.... .............................................................. ( ” ) .................5 — noc z d n ia 15*go na 1 6 -ty m aja O zn aczanie k ie rn n k ó w .... .......... kłus i galop............................................ g........... X ..... m etr w rs t.... ( ’ ) ..................................... zach ó d ................................. ... .............. ............... k ilo m e tr m ....................................m in uta sek ............ ..................................... .............................1919.................3. ■ . — ow y płnc................. ..........*. -...... ........-............. w io rs ta stępa (krok).......................... ............................ ....................... — ni M iary długości.................................... .......-.............................................. i funkcja Miejsce o g ............ g o d zin a min............................. .... 19-.................................................

S łu ż b y 7.Z A Ł Ą C Z N IK R e g . v \ tv-\ - - *>J» . ■■ ■ - . P o lo w e j ZNAKI przyjęte na mapach wojskowych. .■' . ' ..

1Z00000 K O N IE M IE C K IE R O S Y JS K IE T czascnic l:8$G0Q imrńejite yfrale nzgl ym V 1DOOOO w JO O .0 0 0 .000. f /ftym L E J E A U S T R Y JA C K IE / • 7 5 . N IE M IE C K IE R O S Y JS K IE T T’S§. I S K R Ó T Y T O P O G R A F IC Z N E D R O G I SZ T U C Z N E - B IT E M O STY . l'IO .000.000. ruyd1 anna O potika edycja Zach.O O 1126.OOO. -Je wzgł. Z N A K I !:ZOO.Rosii.0 0 0 .0 0 0 / rnn/e/sz&sJ<&‘ 1 :1 0 0 . DROGI NATURALNE. polska .OOOfJ :/2 6 1 300.000 1-300.AU S T R Y J A C K IE 175. OO 1-JO0. cdycja /•' lOO. O O.OOO. M IE JS C O W O Ś C I Z A M IE S Z K A Ł E .000.

m a p a c h 2 0 0 1 0 . Służby Polowej Z N p rz y ję te n a A K I w o js k o w y c h .ZAŁĄCZNIK 7. Reg.

S t^ SŁ .Aa. B p . { Urząd gminny. przystoł*k /JroAcaroiaJ ra ic/ A l# r^ y te n y <^o tu ■y Atom. 1Stacja kol Z klasy B u k .. r. K p * i Droór. f l a p .f... N IEMI ECKI E 1 :1 0 0 0 0 0 1:300. de.SL S?<sya tc fjfu ji pararoęf Kootc.. (JnL lu k U VJ rmtr W h . Obr.. 'seA o r s ri o tjrfd mmk am tzyi szopa sfodoła fluil TTTimTTml ynyi..St M. Gorzelnia MykoM^Myh.... p*0<Jm PrhM .f H )J fl) HoLonja(niemJ/e~»skaJ. K ju sA^oc/o. om Gm Se6.ru&p.. G r.<csy/. hbh nańcu stoma. LU BBKNAU łfste T a rg o w ice i% g L W sie Targow ice m m^n*2.0 . GoL A polski PnF SchL S ck L Schp.!• /26.MaaepHH Wstm t p rzy siółk i -----. K arczm a • u * f M b L M t. t t ll f lA .v. 1:200.xf«^cmpm%mm L/aJtont ł u b k i t n f * ? .. p ism a rendomt T A U N U S . Ź ró d ło JCym... O d le ro n ia Gcizoronin fabryka. JLncn.. . . Ludni/t przy ciosie domtnjum. B rn . K )1 0 10 H SI ii % MIASTA oj 50JD6Gj>ioaooo MIASTA W S IE T A R G O W C E Źsa m Miasta Miasta P rz y s w ik i 3 0 -10 0 0 0 0 1 5 -3 0 . ctacja blohórca Fnzro.. K h f. roogonćn} m ydła.GOO i m nte/sze s k a le ro z g lą d n ie p o l s k a a d y c ja l . Smolarnia Garbarnia D. k p a . . n o m y . . Bap. Nn^//ś. A ftaxttC xitti Ł targoroiC * ptsm m rn n y m « U n j l B i a > y x ^ ły/Ao p o c h y l o n y m GRANICE. KrctJirn p a r oraa.T ZgL roiaża rooalno c e g ie ln ia do I D 111 m = sz C m entarz ■ K a tolick i BntestancJri /^zednrtieśclt Mleczarnia prmacdn\t p r e e d miii m ui* Hun. zbożoroy fla c h o ro riia Rzeka. . Stacja loroaron>a A 0p 0 0 K H .te > z 3 3 33 1je tiow y . 00 . CmchA* W VO0~tOOO mmmj niś 100 ! | y>Łjr»»o oym£^i\rofon</o/M i k y ** tirs rm y»rj«</on«Mcia « f m y s t d n d j a k m y z ty r p is m e m rotoridtkśomrn. g E Ge e Ct. J*ejlb. trygonometryczny dc E ep.P L . bagno kanattróro. yc. kep* * TU Jlsbcttui..p górny g ó r y io<JonyiQT.Blok kolejomy M a ty S ia r y D 3 .. 0j„ Uroczysk* Jezioro Córa 1 • k A o . Koszary Pyotc.V n u S 0 0 a * Je e 1 ju -> • f .k . . m n . fifyspa.. g ó r o W O D Y góra. ę o rs z łn ta . rr\atyf rx><ysUor?>y. <Papcp.rt... Sir.W i. S r d ytooro S*€><jłb.^ a e . H. d. 3 k u .n .0 rnimsTnii * P p p 0 ju% . X X x x • ch = c Pasa. .0 0 0 . M ły n Toe. Mł.. Xl£At. Kas. miajscefadl/flju magazyn. ( (p o ls ia ) P o d K -J f c m . f lu & ^ a d \ tO««lMM F o lm a j-U i u m zcse y d ty ą ctosohnienm 1 I ^ ł J # » « w /i* ł S ó a ^ .000 ROSYJSKIE /•'8 i. 6 fo to . K opd.k 0 3 JCotz. Śr0tfiarvy m łyn.B g r . .. t Przystanek Budnik. I . .B k .CkomoS. Chutor K...2k jl.K p .Jheżrua JlpoaiaM JTt. M az. E p . SluztK K anał 0e V v v A r iC O r L .... H ob.000. UL df FI Jołny (jcsetnla Icapalnia T\Trz *i • d napoM. K oszary arłyt. Barak Dom etaporoygranicz Stacja pocztoroa. Fi. Jlpae. ^ p - r A p m jJ J lJ L J u ii.JPAŁ M .. P. flp e d M .e B. . N d r. i Punkt astronomiczny .J la cJ h siek a Gajoroy Leśniczóroka Szopa Magazyn.pJK blJCa 3.- tmooa O B S Z AR Y Scrn O BSZA RY Kultury S C O .C m a r k R z e k i i -Tzsczk i .. r a itlk i p ic o dom h a s ia r y )K JtC3<CiKDłc . SZCx Ram. B.vta A a ra Jlpucrru Acmp n. broni „ p o rce la n y royrokórv ch cm icz. n ie(k > i fiu ta . Obóz 5d^y iu L a H s..... S c A. JTtLA t. średni s to r y t Ifa r t </o/ny.*.Jlll-* .. mila B z y s ta ń Praronstarony MahomelaAski Zydoroski 33 33 p c n e j/ L O 1 0 0 D 0 0 m iesx/fc™ łc*a BERLIN P O T S L A M ilA M K L N ponad 1 0 0 .. M M . Zagroda en ta ytn rm kaplica KTlk JI Aj ul a M JA.. tarlak Staro gospoda Ruiny P o m n ik K la sztor Jlap. Osada. £ S .. O^onica pansnw .3C.. KI H ol tio r d . R a p cu fJik a . J lo z n rL c m .000.. SŁ Kan. T. fe r. M agazynproroian K o p i. S m R YSU NEK PIO N O W Y TERENU. Jloceji.jo. Kupn.como/Eo. NI E MI E CKI E ROSYJSKIE AAaa • a C ni.H? T W h s. JaA Fahryk% Cegielnia Fahryka cem entu K% OcU Iju (a n .dLce. c /o /n y n iin y ydm y potok. .yBojLifnp^Ijn.cm. . roLtksjy mająttk F Ł *. 5r.ary d ro in lk ó n Ca. mu .aJO«>y# m a y o jiy n G lJ ia .. --------------tjfU-9 »v ifar^nrMuem * ***VU tmrwtnt99 < ottrfgufawiatu) * poUfyr^ntyo • $m*>y t ° Znak £NM> KepifC lltLI. pasieko tlu d rtfa 0 6 C j vc o a .. / miękina Cojc. <Kfy . B clz.r t nnr i .JdiLM*. Bojunp ae.S M ..powaga f kra/u ________ okrtąu rts**c ..B lL . FoLroark ‘So. V H H h i u l czc Osada pod W . f o rt £rkrr> BLst C hJi Dom . J.. <Pep. p *tę rM cm ca.0 0 0 miesak.A U ST RYJ ACK IE 1: 73. Vnp... U e jy ie n .1 0 0 -0 0 0 AUSTRYJACKIE B B ie .. t»1 0 X 0 ^ m ia s t * o c T P o n o y ib m iasteczka ŁłtJlo*B\ S c c ]Afsi*m folrrxirJu1 tfaeyfl^-ibjrjywi YłoJy z c ę lo m n * m c a ey/ oron e ha/■. Lctf&ya. i f r o t t e Par.. mi iartakorotf dolny g ó rn y k u ta 3*/clantt' pryr o i /ort H3CH h k Cap. GRUNTA I KULTURY Kar tras* ary L..0 00. X M .. (H ). ■.strumień L a te rja B Z%(»6 B !S B b •b w Cm.5nnx..Pc j.t */y* Taj. Hojiycm... JM£LZ. t i l l Znak troordy i Pifd.. m o s ł DnJi Br. c u p o c A y lo n * m U Z E M l RZEKI Strumienie s*mn*•»* ptSrriO uElnHbl ł63ed)0Bka «> UmuM/iMmkm f. Mon.. j*wz C 6 Jlpjc.. Młyn S K R Ó T Y I N A P I S Y (Pró^jużpoda/ii/c/iprzi/znokach) cZ .lL C O fb T . ^o»*łato Jak • Mapie Nim tty y i Anpce 9 «n Pr*edbrxioty O ^ s « 6 r u o r « p o n a d JOOO Zcchlin Oówcn 1 r Briesb r Wsi*paraf JlllB.flapJ> rorn Bród dlapiechurinj r t&/zmzZ z C? \ rolce) rzcJo3 sfrasintca celny fofn>ark.. jtid córo ~o.. T p .n a jłc . StróżóroUa PMgm proc/toronfa prmepranoo prom em Cc = s . l M.p ..p o rc o z ó ra Jta3a . Studnia Jlaz. fn procAomtf • 1 = n I la c t o k a .Tartak Jiroroar Kopalnia Cukraronia Hala szklana.O O O t. 5 S iL . JB rta i e ż ą c y d c s t r u m i e ń . npyffM Tiafy fto lo n jo s/rat g ra n fe s n m ' J 13 i i V Ojepo. Katzon-Gobirg* rys juonormy łęnnut.F b r. * Ckomo6otlHA.. 0 P. Błoto.

20010 MG Arch.CBW Warszawa nr inw.: SZ . 1929 r . 30010 + 6 zał.