You are on page 1of 51

MAK-204 Üretim Yöntemleri-II

Taşlama ve Taşlama Tezgahı
(8.Hafta)
Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü

Taşlama Đşleminin Tanımı:

Belirli bir formda imal edilmiş sert aşındırıcı taneler içeren kesici (Zımpara taşı) ile iş parçası üzerinden çok noktadan talaş kaldırma işlemidir. Talaş kaldırma (Taşlama) esnasında zımpara taşı kendi ekseni etrafında oldukça yüksek devirlerde dönme hareketi yapar. Kesme işlemi zımpara taşı ile iş parçası arasındaki sürtünmenin bir sonucu olarak meydana gelir.

Taşlama tezgahının kısımları

Taş koruyucusu Taş başlığı sevk yatağı Sütun

Đş tablası Đş parçası Tabla otomatik ilerleme mekanizması

Gövde

Video

Taşlama tezgahının kısımları

Đş parçası motoru

Soğutma suyu

Silindirik taş Đş parçası

Đş tablası Tabla hareket tamburu Silindirik taş hareket tamburu Soğutma suyu sirkülasyon ünitesi

Düşey milli düzlem yüzey taşlama tezgahı

Taşlama Türleri

Silindirik Taşlama

Delik Taşlama

Düzlem Yüzey Taşlama

Zımpara Taşının Fiziksel Modeli

Yapıştırıcı bağ

Boşluk

Aşındırıcı Tane Bağ kırılması Mikro çatlaklar Aşınan kısım Taş yüzeyi Tane kırılması

Zımpara Taşının Temel Elemanları

%54 Zımpara tanesi (Aşındırıcı tane)

%26 Birleştirme maddesi (Aşındırıcı taneleri bir arada tutmak için)

%20 Boşluk

Zımpara Taşlarının Bilenmesi

Taşın gözeneklerinin dolması veya aşındırıcı tanelerin taş bünyesinden kopmayıp aşınması sonucu talaş kaldıramaz hale gelmesine körlenme denir. Taşa yeniden talaş kaldırabilme özelliğinin kazandırılması için bileme işleminin yapılması gerekir.

Bileme tırtılları

Zımpara Taşlarının Bilenmesi

Bileme işlemi için kullanılan aparat sabitlenir. Sanki iş parçası üzerinden talaş kaldırır gibi taşlama işlemi yapılır.
Düzlem yüzey taşlama tezgahında taşın ilenmesi

Kullanılan bileme aparatı taştan daha sert olduğu için taş yüzeyinden talaş kaldırır

Zımpara Taşı Çeşitleri
Taşlama yüzeyi

1- Silindirik zımpara taşları •Silindirik ve düzlem yüzey taşlama işlemlerinde kullanılmaktadır.

•Taşlama tezgahı ve taşlanacak parçaların boyutlarına göre standartlaştırılmıştır.

•Taş tezgaha flanş yardımıyla bağlanır. Körlendiğinde alın yüzeyden bilenir.

Zımpara Taşı Çeşitleri

2- Alet bileme taşları •Freze bıçakları, raybalar, kılavuzlar, matkap uçları vb gibi kesici takımların bilenmesinde kullanılır.

•Hem tek yüzeyden hem de çift yüzeyden taşlama yapabilen taşlardır.

Taşlama yüzeyi

Zımpara Taşı Çeşitleri

3- Profil zımpara taşları •Belirli bir geometrinin taşlanma işlemi için tasarlanmış zımpara taşlarıdır.

•Bu taşlar kullanıcı tarafından uygun profilde sık sık bilenir veya düzeltilir.

Zımpara Taşı Çeşitleri

4- Saplı zımpara taşları •Bu tür zımpara taşlarının bağlanması için taş gövdesine çelik saplar yerleştirilmiştir.

•Daha çok kalıp atölyelerinde ve hacim kalıplarının taşlanması işleminde kullanılır. •Bu tür taşlar el taşlama makinelerinde de kullanılmaktadır.

Zımpara Taşı Çeşitleri
Doğal korund

Doğal Zımpara Taşları

Doğal elmas Kuvars

Silisyum Karbit Alüminyum Oksit

Yapay Zımpara Taşları

Elmas zımpara taşları Bor-Karbit Berilyum Oksit

Zımpara Taşlarının Đmalatı

•Đmal edilecek taşın türüne uygun karışım sağlanır. •Karıştırıcı vasıtasıyla homojen bir yapı elde edilemeye çalışılır. •Fırında kurutma işlemi yapılır •Kırılma işlemi ile yapı içerisindeki unsurların boyutları küçültülür. •Değirmende öğütme işlemi ile yapılarak, son boyut elde edilmiş olur •Son kurutma ve eleme işlemi ile preslenmeye hazır hale gelir.

Zımpara Taşlarının Markalanması

Alüminyum Oksit zımpara taşlarının markalanması

Zımpara Taşlarının Markalanması

Elmas zımpara taşlarının markalanması

Zımpara Taşlarının Bağlanması

Taşlamada Talaş Oluşumu
Bir zımpara taşının yüzeyinden alınan bu fotoğrafta aşındırıcı taneleri ve taşlar arasından boşluğu net olarak görmek mümkün.

Negatif talaş açısına sahip bir aşındırıcı tanenin iş parçası üzerinden talaş kaldırması ve kayma açısının oluşumu
A: Talaş B: Đş parçası C: Aşındırıcı tane

Taşlamada Talaş Oluşumu

Talaş

Sırt Talaş Oluk

Aşındırıcı tane

Đş parçası Đş parçası

Aşındırıcı tane bir pulluk misali iş parçası üzerinden talaş kaldırma işlemi yapmaktadır

Negatif talaş açısına sahip bir aşındırıcı tanenin iş parçası üzerinden talaş kaldırması ve kayma açısının oluşumu

Silindirik Taşlama

Silindirik dış yüzeyler taşlanırken iş parçası kendi etrafında dönmeli. Ayrıca ya iş parçası yada taşa iş parçası eksenine paralel hareket etmelidir. Tablanın sağa-sola hareket hızı taş genişliğinin 2/3’ü kadar olmalıdır. Taş her kurs sonunda iş parçasından taş genişliğinin 1/3 veya 1/4’ü kadar çıkmalıdır.

Düzlem Yüzey Taşlama

Düzlem yüzey taşlama işleminde taş iş parçasından bir miktar dışarı çıkmalıdır. Tezgah tablasına ait kurs uzunluğu ayarlama mandalları kullanılarak yapılır

Taş aynı zamanda iş parçasının genişliğinden de bir miktar dışarı çıkmalıdır.

Delik Taşlama
Delik taşlamada kullanılan zımpara taşları silindirik dış yüzey taşlamada kullanılan zımpara taşlarından biraz farklıdır. Seçilecek taş çapı delik çapının 2/3 kadar olmalıdır.

Delik Taşlama

Taş iş parçasından taş genişliğinin 1/4 kadar çıkmalıdır.
(1/4)b

Kör deliklerde bu oran 1/10b kadar olması tavsiye edilir.

(1/10)b

Konik Yüzeylerin Taşlanması
1- Taş başlığına açı verme metodu Bu teknikte zımpara taşının bağlı bulunduğu başlığa açı verilir. Bu yöntem başlığın eski konumuna yeniden ayarlamak açısından biraz zahmetlidir.

Konik Yüzeylerin Taşlanması
2- Đş başlığına açı verme metodu Đş başlığına 0°-90° arasında istenilen açı verilmek suretiyle dış ve iç ° ° yüzeyler konik taşlanabilir.

Dalma Taşlama

Zımpara taşı iş parçasına tek yönlü hareket eder. Đş parçası sağa-sola hareket etmez ama dönme hareketine devam eder. Kaldırılmak istenilen talaş miktarı elde edilinceye kadar taşın iş parçasına girmesi sağlanır.

Puntasız Taşlama

Punta deliği açılmamış veya açılması imkansız olan iş parçalarının taşlanması işleminde kullanılır.

Taşlardan biri taşlama işlemi yaparken, diğeri iş parçasını kendi ekseni doğrultusunda ilerletir. Bu taşa sevk taşı denir

Puntasız Taşlama
Çalışan iki taş arasında çevre hızı farkı oluşur. Taşlama taşı kendi çevre hızına yakın bir hızda iş parçasının döndürür. Sevk taşı tarafından iş parçasının çevre hızı bir miktar azaltılır. Böylece taşın iş parçasından talaş kaldırması sağlanmış olur. Sevk taşının çevre hızı 0.2-4.5m/sn dir. Taşlama taşının çevre hızı 30-35m/sn arasındadır.
Sevk silindiri

Baskı silindiri

Taşlama taşı Sevk kızağı Sevk Taşı

Destek silindiri

Taş mili

Vidaların Taşlanması

a) Tek profilli disk ile taşlama

b) Çok profilli disk ile taşlama

Taşlama Taşları

Dişlilerin Taşlanması
Dişlilerin taşlanmasında 1- Dişlinin evolvent profiline uygun profil taş kullanılarak 2- Tabak taş kullanılarak yapılır.

Đş Parçası Bağlama Yöntemleri

1- Đki Punta Arasında

2- Üç Ayaklı Ayna

3- Sıkma Pensi

Đş Parçası Bağlama Aparatları

Küçük çaplı silindirik parçaları bağlarken pens kul Mıknatıslı Ayna

Tezgah mengenesi

Mıknatıslı mengene

Silindirik Taşlamada Kesme Hızı
Zımpara Taşının Çapı Zımpara Taşının Devir Sayısı

π * Ds * n V= (m / sn) 1000 * 60
Kesme Hızı

Taşlama da Soğutma Sıvısı Kullanımı

Yanlış

Doğru

Taşlama Taşlarının Dengelenmesi
Taşlama taşları tezgaha bağlanmadan önce dengelenmelidir. Bunun nedeni yüksek devirlerde dönme sırasında meydana gelebilecek merkezkaç kuvvetlerini en aza indirmektir. Dengeleme işlemi özel dengeleme sehpalarıyla yaplır.

Universal Alet Bileme Tezgahı

Universal Alet Bileme Tezgahı

Bileme Đşleminin Amacı

Takım bilemedeki amaç; kesme için gerekli olan takım geometrisinin yeniden oluşturulmasıdır.

Boşluk açısının doğru olarak seçilmesi çok önemlidir. Eğer boşluk açısı yetersiz olursa dişler kazıyarak kesme yapar, buna karşın boşluk açısı çok fazla olursa dişler çok çabuk aşınır ve gürültülü çalışmaya neden olur.

Zırh Genişliği

Kesici ağzın hemen arkasında dar bir şerit halinde bilenmiş olan yüzeye zırh denir. Boşluk açısına göre bilenmiş olan bu kısmın genişliği kesicinin ölçüsüne ve tipine göre 0.75 mm ile 1.5 mm arasında değişir.

Universal Alet Bileme Tezgahı

Freze çakılarının ve raybaların bilenmesinde taşın dönüş yönü, aşağıdaki şekillerde olduğu gibi ya kesici ağza doğru veya bunun tersi olur.

Silindirik Taşla Bileme

Taş ve freze eksenleri arasındaki H yüksekliği, boşluk açısı ve taş çapı ile orantılı olarak değişmektedir.

Silindirik Taşla Bileme

Düz kanallı, sivri dişli bir freze çakısının silindirik taşla bilenmesini görüyorsunuz. Burada, kesicinin sırtını esas boşluk açısına uygun olarak bilemek için taş ekseni Şekilde de görüldüğü gibi iş ekseninden H kadar kaçırılır.

Çanak Taşla Bileme

Düz kanallı, sivri dişli freze çakılarının bilenmesinde bir başka yöntem olarak çanak taş kullanılır. Çanak taş kullanmanın avantajı, bilenen dişin sırtında bir düzlem yüzey oluşturması ve büyük açıların daha rahat bilenebilmesidir.

Helisel Freze Çakılarının Bilenmesi
Helis kanallı frezelerin bilenmesinin düz kanallı frezelerin bilenmesinden ayrılan en önemli yanı; düz kanallı frezeler bilenirken dayamanın tablaya bağlanmasına karşın helis frezeler bilenirken dayama başlığına veya sabit bir yere bağlanır

Matkap Bileme Aparatı

Matkap uçlarının bilenmesinde özel matkap bağlama aparatları kullanılır.

Bu aparatlar vasıtasıyla matkaba verilen uç açıları kolaylıkla ayarlanabilmektedir.

Universal Đş Başlığı

Uygulama Örnekleri

Düzlem Yüzey Taşlama (Video)

Düzlem Yüzey Taşlama (Video)