इयत्ता - 4 थी / 5 वी

विषय: मराठी
पूर्ण गुण: 20
वेळ: 1 तास

प्रश्न 1: गद्य भागावर आधारित प्रश्न (प्रत्येकी 2 गुण)

1. सुशी कोण होती? ती कुठे राहत होती?

2. सुशीच्या झोपडीत काय बांधले होते?

3. सुशीची आई सुशीला काय शिकवायची?

4. सुशीला कशाचा आनंद होत असे?

5. सुशीची वाचनाची सवय कशामुळे लागली?

प्रश्न 2: खालील शब्दांचे अर्थ लिहा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. भार

2. निवांत

3. आग्रह

4. संथ

प्रश्न 3: योग्य पर्याय निवडा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. सुशीची झोपडीत काय सवय लागली होती?

o (अ) खेळण्याची

o (ब) वाचनाची

o (क) गाण्याची

2. झोपडीत सुशी कोणते दृश्य पाहत बसायची?

o (अ) झाडं

o (ब) तारे

o (क) पाणी

3. सुशीची आई काय काम करत असे?

 o (अ) शेतात काम करणे

o (ब) झोपडीत बसणे

o (क) बाजारात जाणे

प्रश्न 4: योग्य शब्द निवडून वाक्य पूर्ण करा. (प्रत्येकी 2 गुण)

1. सुशी नऊ-दहा __________ होती. (मुलगी/मुलगा)

2. झोपडीत __________ बांधले होते. (फडके/चटई)

3. रेडिओचा आवाज __________ असायचा. (जोरात/संथ)

प्रश्न 5: वाक्ये पूर्ण करा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. आई सुशीला ____________ शिकवायची.

2. झोपडीतून सुशी ____________ पाहत बसायची.

3. सुशी आणि तिची आईभाऊ ____________ राहत होते.

प्रश्न 6: लेखन (प्रत्येकी 5 गुण)

1. "झोपडीतलं जीवन" या विषयावर 5 वाक्ये लिहा.

2. सुशीची वाचनाची सवय तिच्या आयुष्यासाठी कशी महत्त्वाची आहे?

येथे प्रश्नपत्रिकेत काही अधिक प्रश्न समाविष्ट केले आहेत:

इयत्ता - 4 थी / 5 वी

विषय: मराठी
पूर्ण गुण: 25
वेळ: 1 तास

प्रश्न 1: गद्य भागावर आधारित प्रश्न (प्रत्येकी 2 गुण)

1. सुशी कोण आहे? तिच्या कुटुंबातील सदस्य कोण आहेत?

2. झोपडीत सुशीला काय सवयी होत्या?

3. रेडिओ चालू झाल्यावर सुशीला काय करायला आवडायचे?

4. आई सुशीला कोणता सल्ला द्यायची?

5. सुशीने वाचनाची सवय कशी लावली?

प्रश्न 2: शब्दार्थ आणि उपयोग (प्रत्येकी 1 गुण)

1. संथ या शब्दाचा अर्थ लिहा.

2. "आनंद" या शब्दाचा उपयोग करून वाक्य तयार करा.

3. "आग्रह" या शब्दाचा अर्थ आणि वाक्यात उपयोग करा.

4. "निवांत" या शब्दाचा अर्थ आणि तो गद्यातील संदर्भात कसा वापरला

आहे?

प्रश्न 3: योग्य पर्याय निवडा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. सुशी व तिची आई कोणत्या ठिकाणी राहत होत्या?

o (अ) शाळेत

o (ब) शेतातील झोपडीत

o (क) गावी

2. सुशीच्या रेडिओचा आवाज कसा होता?

o (अ) कर्कश

o (ब) संथ

o (क) मधुर

3. आई सुशीला वाचून काय सांगायची?

o (अ) तिचे भार

o (ब) गाणी

o (क) गोष्टी

प्रश्न 4: योग्य शब्द भरून वाक्य पूर्ण करा. (प्रत्येकी 2 गुण)

1. सुशीने आईला ____________ सांगायचे ठरवले. (शिकवणे/समजावणे)

2. सुशीला रेडिओ ऐकायची ____________ लागली. (सवय/कळ)

3. झोपडीतून सुशीने आकाशातील ____________ पाहिले. (चंद्र/तारे)

प्रश्न 5: वाक्ये तयार करा. (प्रत्येकी 2 गुण)

1. झोपडीत वाचनाचे महत्त्व समजून घेऊन सुशीने काय शिकले?

 2. आईने दिलेला सल्ला सुशीच्या जीवनासाठी कसा उपयोगी ठरला?

प्रश्न 6: निबंध लेखन (प्रत्येकी 5 गुण)

1. "शेतातील झोपडीचे जीवन" या विषयावर 5-7 वाक्ये लिहा.

2. सुशी आणि तिच्या आईचे नाते यावर तुमचे विचार मांडून लिहा.

जर आणखी काही विशेष प्रकारचे प्रश्न हवे असतील, तर मला सांगा! 😊

गद्य भागावरील प्रश्न (Prose Comprehension)

1.1 झुगी कोण होती? ती कुठे राहत होती?

1.2 झुगीच्या झोपडीत काय बांधले होते?
1.3 आई झुगीला काय शिकवायची?
1.4 झुगीला कशाची सवय लागली होती?
1.5 झोपडीत झुगीला कशाचा आनंद होत असे?

2. शब्दार्थ आणि उपयोग (Word Meaning and Usage)

2.1 पुढील शब्दांचे अर्थ लिहा:

 भार

 संथ

 निवांत

2.2 " झुगीला माणसांचे राग कळायचे" या वाक्याचा अर्थ सांगा.

3. व्याकरण (Grammar)

3.1 "आई म्हणायची" या वाक्यातील क्रियापद ओळखा.

3.2 "झोपडीत आकाशातले तारे पाहत बसण्याचा आनंद होत असे" या वाक्यातील
नाम व विशेषण ओळखा.

4. निबंध लेखन (Essay Writing)

4.1 "शेतातील झोपडीचे जीवन" या विषयावर 5-6 वाक्ये लिहा.

4.2 झुगीच्या वाचनाची सवय तिला कशी मदत करत होती?

5. तुमचे विचार (Your Thoughts)

5.1 तुमच्या मते, झुगीचे शिक्षण कसे होते? ते तिच्या आयुष्यासाठी किती
महत्त्वाचे होते?

इयत्ता चौथी - मराठी प्रश्नपत्रिका

विषय: व्याकरण - क्रियापद
पूर्ण गुण: 20
वेळ: 1 तास

प्रश्न 1: खालील वाक्यांमधील क्रियापद ओळखा.

1. मुले मैदानात खेळत होती.

2. आई स्वयंपाक करत होती.

3. पक्षी झाडावर गात आहेत.

4. वारा जोराने वाहत आहे.

5. शिक्षक वर्गात शिकवत होते.

प्रश्न 2: दिलेल्या क्रियापदांपासून वाक्य तयार करा. (प्रत्येकी 2

गुण)

1. लिहित आहे

2. खात आहे

3. झोपत आहे

4. पाहत आहे

5. बोलत आहे

प्रश्न 3: योग्य क्रियापद निवडा. (प्रत्येकी 1 गुण)

(अ) मुले बागेत ____________.

1. खेळत आहेत

2. चालत आहेत

3. पळत आहेत

(ब) मनीषा पुस्तक ____________.

1. वाचत आहे

2. लिहित आहे

3. उघडत आहे

(क) कुत्रा उंच आवाजात ____________.

1. ओरडत आहे
 2. भुंकत आहे

3. झोपत आहे

(ड) आम्ही शाळेत ____________.

1. शिकत होतो

2. चालत होतो

3. बसत होतो

(इ) गायी गोड आवाजात ____________.

1. ओरडत आहेत

2. गात आहेत

3. हंबरत आहेत

प्रश्न 4: दिलेल्या वाक्यात क्रियापदाची योग्य रुपे भरा. (प्रत्येकी 2

गुण)

1. मुलगा पुस्तक ____________ आहे. (वाचणे)

2. आई जेवण ____________ आहे. (करणे)

3. मुले झाडावर ____________ आहेत. (चढणे)

4. आम्ही घर ____________ होतो. (साफसफाई करणे)

5. तो शाळेत ____________ गेला. (पळणे)

प्रश्न 5: प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (प्रत्येकी 2 गुण)

1. क्रियापद म्हणजे काय? दोन उदाहरणे द्या.

2. खालील वाक्यातील क्रियापद कोणते आहे?

o आजी रामायण वाचत होती.

o पाऊस जोरात पडत आहे.

सूचना:

1. सर्व प्रश्नांची उत्तरे काळजीपूर्वक लिहा.

2. वेळेचे योग्य नियोजन करा.

तुमच्या सोयीसाठी अजून प्रश्न हवे असतील तर सांगा! 😊

येथे अजून काही प्रश्न समाविष्ट केले आहेत:

प्रश्न 6: वाक्य पूर्ण करा. (प्रत्येकी 2 गुण)

खालील वाक्यांमध्ये रिकाम्या जागी योग्य क्रियापद भरून वाक्य पूर्ण

करा:

1. रोहित झाडावर ____________ आहे. (चढणे/उडी मारणे)

2. मुले शाळेत ____________ आहेत. (शिकणे/खेळणे)

3. तो नदीतून पाणी ____________ आहे. (आणणे/पिऊन घेणे)

4. मनीषा गोड गाणी ____________ आहे. (गाणे/वाचणे)

5. रिक्षावाला जोरात ____________ आहे. (गाडी चालवणे/थांबवणे)

प्रश्न 7: क्रियापदांचा प्रकार ओळखा. (प्रत्येकी 1 गुण)

खालील क्रियापदांचे प्रकार लिहा (सकर्मक, अकर्मक किंवा भाववाचक):

1. झोपणे

2. वाचणे

3. बोलणे

4. रडणे

5. चालवणे

प्रश्न 8: कृतीवर आधारित क्रियापद लिहा. (प्रत्येकी 2 गुण)

खालील कृतींसाठी योग्य क्रियापद लिहा:

1. माणूस जेवण खात आहे. - ____________

2. मुलगा फळा पुसत आहे. - ____________

3. गाडी सिग्नलवर थांबली आहे. - ____________

4. शेतकरी शेतात नांगरत आहे. - ____________

5. मुलगी पुस्तक वाचत आहे. - ____________

प्रश्न 9: वाक्ये बदलून लिहा. (प्रत्येकी 2 गुण)

खालील वाक्ये पुढील काळात बदला (भूतकाळ, वर्तमानकाळ, भविष्यकाळ):

1. तो शाळेत जातो.

2. मुले मैदानात खेळतात.

3. पक्षी गोड गात आहेत.

4. मी आईला मदत करतो.

5. शिक्षक गोष्टी सांगत आहेत.

प्रश्न 10: व्याख्या लिहा. (प्रत्येकी 2 गुण)

1. क्रियापद म्हणजे काय?

2. अकर्मक क्रियापद म्हणजे काय? उदाहरणे द्या.

3. सकर्मक क्रियापद म्हणजे काय? उदाहरणे द्या.

   ि ि ् ् 
ि ि ् ् 
असे  हणतात.उदा .१. ू े े ध द े
त े
. ि ् रयापद - े े े
२.आही प्
 करतो . ि ् रयापद-करतो३.सोहम उा गावी जाईल. ि ् रयापद - जाईल४. े े चार आंब े
खाले. ि ् रयापद - खालेप् र -१. ि ् ि क ्रयापद ओळखा .१. े िलिहत े . ि ् रयापद - ि
े२.अजय पुतक वाचतो. ि ् रयापद -वाचतो३. े ेगो सिगतली . ि ् रयापद -४. ि े ि पक ेल. ि ्
रयापद -५. े शाळा मोठी आह . ि ् रयापद -६. े पुतक ेवाचायला आवडतात. ि ् रयापद -
७. झाडावन उंच उडाला . ि ् रयापद -८.मुले मैदानात खेळतात. ि ् रयापद -९. े े
मला हाक मारली . ि ् रयापद-१०. ु े ि छान ि च काढले. ि ् रयापद -प् र -२. ं ि ् रयापद
शदाचा वापर कन खालील वाय पू ण करा .(खाला ,लढतात ,पकडले , े , े ,खात
े ,नाचतो, े )१.मोर थुई थुई नाचतो.२. ू ेछान लाड ू बनवत े .३. ेद ेशासाठी
………..४. ि गोड आवाजात गाणे ………..५.पोिलसनी चोराला …………
चित्रात एक गजबजलेले शहर दिसत आहे. रस्त्यावर खूप गर्दी आहे.
रस्त्याच्या एका बाजूला मोठ्या दुकानांची रांग आहे. एका दुकानात सुंदर
कपडे विक्रीसाठी ठेवले आहेत, आणि काही लोक खरेदी करताना दिसत आहेत.
दुसऱ्या बाजूला एक सिनेमागृह आहे, आणि त्याच्या बाहेर लोक तिकीट खरेदी
करत आहेत.

रस्त्यावर वाहतूक सुरू आहे. एका बाजूला एक बस थांबलेली आहे, आणि लोक
बसमध्ये चढताना दिसत आहेत. रस्त्यावर एक पोलीस शिस्त राखण्यासाठी
वाहतूक नियंत्रित करत आहे. एका बाजूला एक लाल गाडी जात आहे, तर दुसऱ्या
बाजूला एक व्यक्ती दुचाकी चालवत आहे.

चित्रात काही मुलं झोपाळ्यावर खेळत आहेत, आणि झाडांवर पक्षी दिसत आहेत.
रस्त्यावर एका ठिकाणी एक वृत्तपत्र विक्रेता वृत्तपत्र विकत आहे.
शहरातील जीवन किती गजबजलेले आणि व्यस्त आहे हे या चित्रातून दिसून
येते.

कार्यपत्रिका - प्रश्न

प्रश्न 1: निरीक्षणावर आधारित प्रश्न (प्रत्येकी 2 गुण)

1. रस्त्यावर पोलीस काय करत आहे?

 2. दुकानात लोक काय खरेदी करत आहेत?

3. झोपाळ्यावर कोण खेळत आहे?

4. बस मध्ये लोक काय करत आहेत?

प्रश्न 2: वाक्य पूर्ण करा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. दुकानाच्या बाहेर ____________ ठेवले आहेत.

2. रस्त्यावर एक पोलीस ____________ आहे.

3. वृत्तपत्र विक्रेता ____________ विकत आहे.

4. झाडांवर ____________ बसलेले आहेत.

प्रश्न 3: तुमचे विचार (प्रत्येकी 2 गुण)

1. तुम्हाला या शहरात काय आवडले? का?

2. तुम्ही त्या पोलीस कर्मचार्‍याच्या जागी असता, तर तुम्ही वाहतूक

कशी सांभाळली असती?

प्रश्न 4: चित्राच्या संदर्भात लेखन (5 गुण)

1. "शहरातील गर्दी" या विषयावर 5-7 वाक्ये लिहा.

2. शहरातील शिस्त कशी असायला हवी यावर तुमचे विचार मांडून लिहा.
चित्रवर्णन - रेल्वे स्टेशनचे दृश्य

चित्रात एक गजबजलेले रेल्वे स्टेशन दिसत आहे. अनेक लोक आपापल्या

सामानासह प्लॅटफॉर्मवर उभे आहेत. काही लोक ट्रेनमध्ये चढत आहेत, तर
काही उतरत आहेत. एका व्यक्तीने आपल्या डोक्यावर टोपलीतून खाण्याचे
सामान घेतले आहे आणि विक्री करत आहे.
स्टेशनवर एका व्यक्तीने मोठा टीव्ही नेण्याचा प्रयत्न केला आहे. काही
लोक हातात बॅग्स घेऊन आपल्या गाडीकडे पळत आहेत. एका कोपऱ्यात
आईस्क्रीमच्या गाडीसमोर मुले आनंदाने काहीतरी खरेदी करत आहेत.

स्टेशनवरील फळविक्रेत्याची गाडी आणि बऱ्याच लोकांची लगबग दिसते.

रेल्वेच्या डब्यांमध्ये लोक प्रवासासाठी तयारी करत आहेत. या
दृश्यातून स्टेशनवर किती गडबड चालू आहे हे स्पष्ट दिसते.

कार्यपत्रिका - प्रश्न

प्रश्न 1: निरीक्षणावर आधारित प्रश्न (प्रत्येकी 2 गुण)

1. डोक्यावर टोपली घेऊन कोण विक्री करत आहे?

2. स्टेशनवर मुलं कोणत्या गोष्टी खरेदी करत आहेत?

3. एका व्यक्तीने कोणती मोठी वस्तू उचलली आहे?

4. रेल्वे स्टेशनवर कोणती गडबड दिसत आहे?

प्रश्न 2: वाक्य पूर्ण करा. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. एका व्यक्तीने डोक्यावर ____________ ठेवले आहे.

2. मुलं आईस्क्रीम गाडीजवळ ____________ करत आहेत.

3. प्लॅटफॉर्मवर लोक ____________ घेऊन उभे आहेत.

प्रश्न 3: तुमचे विचार (प्रत्येकी 2 गुण)

1. रेल्वे स्टेशनवरील गडबड तुम्हाला आवडते का? का?

2. जर तुम्ही त्या स्टेशनवर असता, तर तुम्ही काय केले असते?

प्रश्न 4: चित्राच्या संदर्भात लेखन (5 गुण)

1. "रेल्वे स्टेशनवरील गडबड" या विषयावर 5-7 वाक्ये लिहा.

2. रेल्वे स्टेशनवर लोकांना शिस्त कशी पाळायला हवी, यावर तुमचे

विचार लिहा.

संवाद लेखन - रिकाम्या जागा भरा (प्रश्न आणि उत्तरांसह)

प्रश्न 1:

(दोन मित्र शाळेच्या गेटजवळ बोलत आहेत)

प्रश्न:

राज: नमस्कार, अमोल! ____________ कसा आहेस?

अमोल: नमस्कार, राज! मी मजेत आहे. ____________ सांग, तुझा अभ्यास कसा
चाललाय?

राज: अभ्यास चांगला चाललाय. पण गणितात ____________ समस्या येत आहे.

अमोल: अरे, त्यासाठी आपण सरांना ____________ विचारू शकतो.

राज: होय, ही चांगली कल्पना आहे. तुझे ____________ अभ्यासाचे कसे सुरू
आहे?

अमोल: माझे सगळे विषय चांगले आहेत, पण विज्ञान ____________ कठीण वाटते
आहे.

राज: मग आपण एकमेकांना मदत ____________ करू शकतो.

अमोल: अगदी बरोबर. चल, वर्गात जाऊया.

उत्तर:

राज: नमस्कार, अमोल! आज कसा आहेस?

अमोल: नमस्कार, राज! मी मजेत आहे. हे सांग, तुझा अभ्यास कसा चाललाय?

राज: अभ्यास चांगला चाललाय. पण गणितात सोडवताना समस्या येत आहे.

अमोल: अरे, त्यासाठी आपण सरांना मदतीसाठी विचारू शकतो.

राज: होय, ही चांगली कल्पना आहे. तुझे बाकीचे अभ्यासाचे कसे सुरू आहे?

अमोल: माझे सगळे विषय चांगले आहेत, पण विज्ञान आवडत नाही म्हणून कठीण
वाटते आहे.

राज: मग आपण एकमेकांना मदत नक्कीच करू शकतो.

अमोल: अगदी बरोबर. चल, वर्गात जाऊया.

प्रश्न 2:

(वडील आणि मुलगी सुट्टीबद्दल बोलत आहेत)

प्रश्न:

वडील: प्रियंका, पुढील महिन्यात सुट्टी आहे. तुला ____________ जायला

आवडेल?
प्रियंका: बाबा, मला कोकणात ____________ जायला खूप आवडेल.

वडील: अरे वाह! कोकण खूप सुंदर आहे. तिथे ____________ समुद्रकिनारे आहेत.

प्रियंका: हो बाबा, मी आणि आई तिथल्या गड-किल्ल्यांना ____________ जायचे

ठरवले आहे.

वडील: मग ठरलं! या आठवड्यातच आपण तिकिटे ____________ करू.

प्रियंका: धन्यवाद, बाबा! मी खूप ____________ झाले आहे.

उत्तर:

वडील: प्रियंका, पुढील महिन्यात सुट्टी आहे. तुला कोणत्या ठिकाणी जायला
आवडेल?

प्रियंका: बाबा, मला कोकणात भटकंतीला जायला खूप आवडेल.

वडील: अरे वाह! कोकण खूप सुंदर आहे. तिथे निळे आणि स्वच्छ समुद्रकिनारे
आहेत.

प्रियंका: हो बाबा, मी आणि आई तिथल्या गड-किल्ल्यांना पाहायला जायचे

ठरवले आहे.

वडील: मग ठरलं! या आठवड्यातच आपण तिकिटे बुक करू.

प्रियंका: धन्यवाद, बाबा! मी खूप आनंदी झाले आहे.

प्रश्न 3:

(ग्रंथालयात वाचनाबद्दल चर्चा)

प्रश्न:

ग्रंथपाल: नमस्कार, तुम्हाला कोणते पुस्तक ____________ हवे आहे?

विद्यार्थी: मला "पानिपत" ____________ पुस्तक पाहिजे आहे.

ग्रंथपाल: त्याची एक प्रत उपलब्ध आहे. तुम्हाला किती दिवसांसाठी

____________ हवे आहे?

विद्यार्थी: मला एक आठवड्यासाठी ____________ हवे आहे.

ग्रंथपाल: ठीक आहे. कृपया हे फॉर्म ____________ भरा.

विद्यार्थी: धन्यवाद! पुस्तक मिळाल्यावर मी लगेच ____________ सुरू

करीन.
उत्तर:

ग्रंथपाल: नमस्कार, तुम्हाला कोणते पुस्तक वाचायला हवे आहे?

विद्यार्थी: मला "पानिपत" इतिहासावरील पुस्तक पाहिजे आहे.

ग्रंथपाल: त्याची एक प्रत उपलब्ध आहे. तुम्हाला किती दिवसांसाठी ठेवलं

हवे आहे?

विद्यार्थी: मला एक आठवड्यासाठी उधार हवे आहे.

ग्रंथपाल: ठीक आहे. कृपया हे फॉर्म संपूर्ण भरा.

विद्यार्थी: धन्यवाद! पुस्तक मिळाल्यावर मी लगेच वाचन सुरू करीन.

उतारा वाचनासाठी प्रश्न व उत्तरं (मराठी)

उतारा:

सकाळच्या वेळेस सूर्य उगवतो, आणि आकाश गुलाबी रंगाचे होते. पक्षी
किलबिलाट करत झाडांवर उडू लागतात. वातावरण अतिशय शांत आणि आल्हाददायक
असते. लोक सकाळच्या शुद्ध हवेचा आनंद घेत चालायला बाहेर पडतात. शाळेत
जाणारी मुलेही आनंदाने तयार होतात. सकाळी केलेल्या चहाचे, नाश्त्याचे
वास घरभर दरवळतात. सकाळचा वेळ नेहमीच ऊर्जा देणारा असतो.

प्रश्न 1: निवड प्रश्न (प्रत्येकी 1 गुण)

सकाळच्या वेळेस आकाश कोणत्या रंगाचे होते?

(अ) निळे

(ब) गुलाबी

(क) लाल

(ड) पिवळे

पक्षी सकाळी काय करतात?

(अ) झोपतात

(ब) गाणे म्हणतात

(क) किलबिलाट करतात

(ड) उडत नाहीत

प्रश्न 2: रिकाम्या जागा भरा (प्रत्येकी 1 गुण)

सकाळच्या वेळेस लोक ____________ हवेचा आनंद घेतात.

शाळेत जाणारी मुले सकाळी ____________ तयार होतात.

सकाळी ____________ वेळ ऊर्जा देणारी असते.

प्रश्न 3: उत्तर द्या (प्रत्येकी 2 गुण)

सकाळी झाडांवर पक्षी कसे वागतात?

सकाळचा वेळ कसा असतो?

सकाळी घरात कोणते वास दरवळतात?

प्रश्न 4: तुमचे विचार (प्रत्येकी 2 गुण)

तुम्हाला सकाळची वेळ का आवडते?

सकाळी तुम्ही कोणते कामे करता?

प्रश्न १ला ब) पुढील उतारा वाचा आणि त्याखाली दिलेल्या प्रश्नांची

उत्तरे लिहा.

उतारा

सध्याच्या काळात प्लास्टिकचा वापर खूप वाढलेला आहे. कारण

प्लास्टिकच्या विविधरंगी वस्तू,वजनाला हलक्या व वापरण्यास सुलभ
असतात. टिकाऊपणा,किंमत कमी व आकर्षकता यांमुळे प्लास्टिकचा वापर
वाढलेला आहे. प्लास्टिकचे फायदे खूप असेल तरी त्यापासून नुकसान/तोटे
देखील आहेत. प्लास्टिक कुजत नाही. प्लास्टिक पिशव्यांमुळे गटारे
तुंबतात. त्यामुळे दुर्गंधी पसरते. प्लास्टिकच्या सेवनामुळे
(खाण्यामुळे) जनावर दगावतात. त्यामुळे आवश्यक तेथेच प्लास्टिकचा वापर
करावा. अनावश्यक ठिकाणी वापर करणे टाळावे. शक्यतो कापडी किंवा कागदी
पिशव्यांचा वापर करावा.

प्रश्न १ला: खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

१) प्लास्टिकचा वापर वाढण्याची दोन कारणे लिहा.

२) गटारे कशामुळे तुंबतात?
३) कोणती गोष्ट खाल्ल्यामुळे जनावरे दगावतात ?
४) नेहमी कापडी किंवा कागदी पिशव्यांचा वापर करावा.

भाग 1: रिकाम्या जागा भरा (प्रत्येकी 1 गुण)

1. प्लास्टिकचे वजनाला हलके व वापरण्यास ____________ असते.

2. प्लास्टिक ____________ नसते, त्यामुळे पर्यावरणाला हानी पोहोचते.

3. प्लास्टिक पिशव्यांमुळे ____________ तुंबतात.

4. प्लास्टिकच्या सेवनामुळे ____________ दगावतात.

 5. ____________ किंवा ____________ पिशव्यांचा वापर करणे अधिक चांगले
आहे.

भाग 2: निवड प्रश्न (प्रत्येकी 1 गुण)

1. प्लास्टिकचा वापर वाढण्याचे एक कारण कोणते आहे?

 (अ) जड असते

 (ब) आकर्षक असते

 (क) लवकर कुजते

 (ड) महाग असते

2. प्लास्टिक पिशव्यांमुळे काय होते?

 (अ) गटारे स्वच्छ होतात

 (ब) गटारे तुंबतात

 (क) गटारे पसरतात

 (ड) गटारे लांबट होतात

3. प्लास्टिकच्या पर्यायासाठी कोणता वापर करावा?

 (अ) लोखंडी पिशव्या

 (ब) काच पिशव्या

 (क) कापडी पिशव्या

 (ड) प्लास्टिक पिशव्या

भाग 3: उत्तर द्या (प्रत्येकी 2 गुण)

1. प्लास्टिकचा जास्त वापर का केला जातो?

2. प्लास्टिकपासून होणारी दोन हानीकारक परिणाम सांगा.

3. प्लास्टिकचा वापर टाळण्यासाठी कोणते उपाय करता येतील?

भाग 4: योग्य आणि अयोग्य ओळखा (प्रत्येकी 1 गुण)

1. प्लास्टिक लवकर कुजते. (योग्य / अयोग्य)

2. प्लास्टिकच्या पिशव्यांमुळे गटारे स्वच्छ होतात. (योग्य /

अयोग्य)

3. कापडी पिशव्या पर्यावरणाला अनुकूल असतात. (योग्य / अयोग्य)

 4. प्लास्टिक पिशव्या स्वस्त असल्यामुळेच वापरतात. (योग्य / अयोग्य)

भाग 5: रचनात्मक लेखन (प्रत्येकी 5 गुण)

1. "प्लास्टिकचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम" याविषयी 5-6 ओळी लिहा.

2. "प्लास्टिकला पर्याय – तुमचे विचार" या विषयावर आपले मत मांडून 5

वाक्य लिहा.

एका घरातील खूप उंदीर एका मांजराने मारले. एका संध्याकाळी सर्वात
वयस्कर उंदीर म्हणाला आज रात्री सर्व उंदरांनी माझ्या बिळात अवश्य
यावे.या मांजरांचा बंदोबस्त कसा करायचा याबाबत आपण विचार विनिमय करू.
सगळे उंदीर जमा झाले या प्रश्नाबद्दल खूप उंदिर बोलले पण नेमका मार्ग
कोणाला सापडला नाही.शेवटी एक तरुण उंदीर उभा राहिला आणि म्हणाला
मांजराच्या गळ्यात आपण घंटा बांधली पाहिजे.जेव्हा मांजर जवळ येईल
तेव्हा आपणाला घंटा ऐकू येईल आणि आपण पळून जाऊ आणि लपू म्हणजे मांजराला
आणखी उंदिर पकडता येणार नाही. वयस्कर उंदराने विचारले परंतु
मांजराच्या गळ्यात घंटा कोण बांधणार. एकाही उंदराने ऊत्तर दिले नाही.
त्याने वाट पाहिली परंतु तरीही कोणी सुद्धा उत्तर दिले नाही. शेवटी
वयस्कर उंदीर म्हणाला सूचना करणे अवघड नसते परंतु तिची अंमलबजावणी
करणे खूपच अवघड असते.

प्रश्नपत्रिका: "मांजराच्या गळ्यात घंटा" (इयत्ता 4)

भाग 1: रिकाम्या जागा भरा (प्रत्येकी 1 गुण)

1. वयस्कर उंदराने सर्व उंदरांना ____________ येण्याचे आवाहन केले.

2. तरुण उंदराने मांजराच्या ____________ घंटा बांधण्याचा उपाय
सुचवला.
3. मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधल्यास उंदरांना ____________ कळेल.
4. वयस्कर उंदीर म्हणाला, सूचना करणे ____________ नसते, पण
अंमलबजावणी करणे खूप ____________ असते.

भाग 2: निवड प्रश्न (प्रत्येकी 1 गुण)

1. उंदरांनी कोणत्या समस्येवर चर्चा केली?

o (अ) अन्नाच्या शोधावर
o (ब) मांजरांपासून बचाव करण्यावर
o (क) नवीन घर शोधण्यावर
o (ड) खेळण्यावर
2. तरुण उंदराने कोणता उपाय सुचवला?
o (अ) मांजराला पकडण्याचा
o (ब) मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधण्याचा
 o (क) मांजराला घाबरवण्याचा
o (ड) मांजराला मित्र बनवण्याचा
3. मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधल्यास काय होईल?
o (अ) उंदीर झोपतील
o (ब) उंदीर मांजराला ओळखतील
o (क) उंदीर शांत बसतील
o (ड) मांजर लपून बसेल

भाग 3: उत्तर द्या (प्रत्येकी 2 गुण)

1. वयस्कर उंदराने सर्व उंदरांना का बोलावले?

2. मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधण्याची सूचना कोणाला सुचली?
3. वयस्कर उंदीर शेवटी काय म्हणाला?

भाग 4: योग्य व अयोग्य ओळखा (प्रत्येकी 1 गुण)

1. तरुण उंदराने मांजराला घराबाहेर पाठवण्याचा उपाय सुचवला. (योग्य /

अयोग्य)
2. मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधण्यास कोणीही तयार झाले नाही. (योग्य
/ अयोग्य)
3. सूचना करणे अंमलबजावणीपेक्षा सोपे असते. (योग्य / अयोग्य)
4. उंदीर मांजरासोबत मैत्री करण्याचा विचार करत होते. (योग्य /
अयोग्य)

भाग 5: रचनात्मक लेखन (प्रत्येकी 5 गुण)

1. "मांजराच्या गळ्यात घंटा" या गोष्टीवर आधारित तुमचे विचार लिहा.

2. "समस्येचे निराकरण करण्यासाठी सहकार्याची गरज" या विषयावर 5
वाक्य लिहा.

भाग 6: कल्पनाशक्ती प्रश्न (प्रत्येकी 2 गुण)

1. जर मांजराच्या गळ्यात घंटा बांधली असती तर काय झाले असते?

2. तुम्ही त्या उंदरांच्या ठिकाणी असता तर कोणता उपाय सुचवला असता?

टीप:

ही प्रश्नपत्रिका विद्यार्थ्यांच्या गोष्टी समजून घेण्याची क्षमता,

विचारप्रक्रिया आणि लेखनकौशल्य विकसित करण्यासाठी उपयुक्त ठरेल. 😊