Kelayakan, Syarat, Saraan & Pembantu Hakim

Bab 4

Syarat Menjadi Hakim
Islam 
Kehakiman sebagai tugas ‘wilayah’ –
Org kafir tak boleh jadi wali secara mutlak (Jumhur 
Al-Nisa’ 141 & 144 –

Hanafi – Boleh jika berhubungan kes org bukan  Islam – lantik ahl al-Dhimmah
Tidak bawa mudarat kpd Islam – Org bukan Islam boleh jadi saksi sesama mereka –

Madkur 
Boleh lantik gol. bukan Islam utk kes org Islam kecuali – dlm hal kekeluargaan Alasan dlm Majalle – syarat saksi dan Hakim tiada – Islam Jumhur tolak –

Syarat Hakim - Islam
Alasan Madkur
Hanbali, Zahiri, Ibn Mas’ud, Au’za’i - – sokong

Pendapat ini disanggah Abd. Utwah 
Tiada bukti Imam Ahmad kata kecuali – riwayat kedua dlm Turiq Hukmiyyah Pengharusan saksi bukan Islam – terhadap org Islam – hanya ketika darurat

Syarat Hakim
 Baligh

– Umur sebenar tidak ditetapkan – Dari segi pentadbiran
 Baligh

adalah syarat minimun

 Beraqal

– Termasuk tamyiz, cerdik & berupaya selesai masalah – Boleh membaca dan menulis ?
 Harus

– kerana Nabi pun ummi

Syarat Hakim

Merdeka
– Hamba tidak sah kerana kehakiman termasuk dim kekuasaan wilayah – Mesti merdeka yg mutlak

Lelaki
– – – – Pendapat Jumhur Hujah - ‫الرجال قوامون على النساء‬ Mawardi – lelaki lebih dari segi mental & fizikal Shirazi –tugas Hakim bergaul lelaki. Wanita – timbul fitnah

Syarat Hakim – Lelaki
– Abu Hanifah
 Wanita

boleh jadi Hakim dlm kes yg wanita boleh jadi saksi  Hujah
– Berdasarkan qias ia itu wanita harus jadi saksi dlm kes-kes tertentu

– Tabari
 Wanita

boleh jadi hakim secara mutlak

 Hujah

– Tujuan perlantikan – laksanakan keadilan oleh siapa yg mampu termasuk wanita

Syarat Hakim

Adil
– Fasiq tidak sah – Mawardi
 Bercakap

benar, amanah, berssih dari perkara yg diharamkan, jauh dari sifat yg meragukan, tidak suka berjenaka, bergurau dan jaga maruah serta dipercayai keadilannya

– Pendapat lain
 .Adil

bukan syarat sah – harus lantik org fasiq  Hanafi – Hukuman Kadi fasiq diterima selagi selaras dgn syarak.  Mazhab Hanafi – adil adalah syarat kesempurnaan lantikan tapi bukan syarat jadi kadi.

Syarat Hakim

Mujtahid
 Tahu

– Tidak sah lantik hakim yg jahil dan muqallid – Mawardi

– Maliki

al-Qur’an dan perkara berkaitan dgn Qur’an, Tahu sunnah dan yg bersangkutan, tahu pendapat ulama salaf & tahu qiyas. tiada mujtahid – boleh lantik muqallid yg sempurna

 Jika

– Hanafi

 Tidak

– Kasani

syaratkan keahlian dlm ijtihad  Hanya sebagai syarat keutamaan lantikan saja
 Harus

lantik Kadi yg jahil tapi menghukum dgn rujuk kpd pendapat fatwa dan golongan Alim yg lain.

Syarat Hakim
 Sempurna
 Kerana

panca indera

– Tak boleh lantik org pekak & bisu
keputusan mereka timbul shubhah

–Imam Malik dan ½ Shafi’I
Sah

lantik org buta Rasulullah pernah lantik Ibn Maktum yg buta jadi kadi di Madinah Jumhur tolak hujah ini

Kelayakan Hakim Mahkamah Sivil
 Tertakluk

Per. 123 Perlembagaan

– Warganegara Malaysia – Pengalaman 10 tahun sebagai
 Peguam

mahkamah @  Anggota Perkhid. Kehakiman Persekutuan @  Anggota Perkhid. Kehakiman Negeri @  Pernah berkhidmat di Perkhidmatan Kehakiman @  Undang-undang Persekutuan

Kelayakan Hakim Sivil
 Melalui

lantikan – bukan permohonan  Kelayakan
– Selain kehendak perlembagaan faktor lain
 Lama

berkhidmat  Pengalaman yang luas  Rekod perkhidmatan yg cemerlang  Etika & akhlak yang tinggi

Saraan Hakim
Meliputi gaji, elaun dan kemudahan lain  Zaman Rasulullah

– Tiada gaji ditentukan – Perkhidmatan Kerana Allah & Sukarela

Diperkenalkan oleh Sayyidina Umar
– Ketika lantik Zaid b. Thabit – Bukan ujrah tapi sebagai ji’alah – kerana Kehakiman aqad yg harus bukan lazim – Ramai Hakim tidak ambil

Saraan hakim

Kerajaan Abbasiyyah cukup jaga
– Meliputi gaji & lain-lain elaun (rizq al-qudah) – Abdullah b. Lahiyah – Hakim di Mesir

Terima 30 dinar sebulan

Hukum terima Upah @ Gaji
– ½ makruh – bila sudah kaya @ tidak memerlukan – Sahabat Shafi’I – harus jika berhajat – Ibn Qudamah & Jumhur – harus bagi tujuan tumpukan perhatian dlm tugas – Pesanan Umar kpd Muaz & Abu Ubaydah

Cari lelaki yg soleh & lantikHakim Senangkan mereka dgn gaji yg cukup

Saraan hakim…

Kediaman Pakaian & Kenderaan

– Mawardi – sediakan tempat tinggal selesa & ditengah kaw. Bidangkuasanya – Abu Yusof

– Waqi’

Amir pertama tentukan pakaian khas Qadi al-Qudah

– Hajjaj Yusof al-Thaqafi

Hakim Hasan Basri dgn serban hitam di zaman Umar Pakai songkok tinggi (al-Tawilah) Al-Kindi pakai pakaian hitam setiap selasa & khamis

– Abdullah b Ahmad

– Hakim di Andalus – ada pakaian rasmi utk Hakim – Kenderaan

Keldai

Saraan Hakim Sivil
 Diluluskan

Parlimen

– Gaji & elaun lumayan – Berbagai kemudahan yg berkaitan – Kebajikan Hakim Mah. Agung – dijaga oleh parlimen
 Kewibawaan

Hakim mah. Agung & Tinggi tidak boleh dipersoal atas alasan usia yang lewat  Terpelihara drp tuntutan sivil ketika jalankan tugas

Qadi al-Qudah
 Mula

muncul zaman Harun al-Rashid

– Diberikan kpd Abu Yusof Ya’qub alAnsari (sahabat Abu Hanifah) – Mawardi – hanya sebut sekali sahaja dalam kitab Ahkam Sultaniyyah
 Maka

dgn ini ketua Negara boleh lantik Qadi al-Qudah sebagai gantinya untuk mengawasi para hakim

– Di Andalus jawatan ini dikenali sebagai Qadi al-Jama’ah

Pembantu Hakim
 

Ajma’
– Menghadirkan pihak yg bertikai

Katib
– Juru tulis butiran perbicaraan – Shafi’I – dua cara
 Hakim

yg tentukan bentuk penulisan  Jurutulis catat setiap patah perkataan & disemak Hakim

Qussam
– Urus pembahagian harta pihak yg menuntut – Mesti amanah & tahu konsep pembahagian

Pembantu Hakim

Allazi ‘ala ra’sihi
– Panggil pihak-pihak & tentukan siapa yg bercakap dulu – Di Andalus – dikenali al-Hatif

Sahib al-Masa’il
– Membawa saksi & kenalpasti saksi yg layak

Ma’awin
– Panggil mereka yg diperintah hadir ke Mahkamah

Pembantu Hakim

Hajib

Umna’

– Jaga pintu mahkamah – Tentukan giliran pihak-pihak
– Kendalikan harta pusaka dan selia harta anak yatim – – – – Wujud setelah Islam berkembang Shafi’I – letak mereka setaraf saksi Abu Hanifah – menyamai keterangan pakar Sarakhsiy – Mesti Islam dan boleh dipercayai

Jurubahasa

Bila Syura Ulama Diadakan

Ulama boleh bersama Hakim dlm sidang kehakiman
– Hanafiyyah
 Hakim

tak boleh mesyuarat dgn Ulama semasa sidang berjalan harus ulama berada dlm sidang kerana boleh ganggu tugas Hakim bilik khas kpd ulama sebagai pemerhati

– Malikiyyah
 Tidak

– Pendapat lain
 Diwujudkan

Syura Jamaah Ulama
 Boleh

lantik ulama @ pakar dlm bidang masing-masing
– Beri pandangan bila diminta – Diamalkan Khulafa’ al-Rashidin

 Tujuan

musyawarah

– Remind hakim kemungkinan beliau terlupa dlm dakwaan dan pembuktian

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful