Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
P. 1
4-Marredheniet Shqiptaro-greke

4-Marredheniet Shqiptaro-greke

Ratings: (0)|Views: 102 |Likes:
Published by permetialban

Pergatitur nga PhD Kandidat Alban Permeti

Pergatitur nga PhD Kandidat Alban Permeti

More info:

Published by: permetialban on Jan 28, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2013

pdf

text

original

 
Marrëdhëniet shqiptaro-greke,PhD CandidateAlban PËRMETInga konfrontimi drejt bashkëpunimit
1|Page
Marrëdhëniet shqiptaro-greke, nga konfrontimi drejt bashkëpunimitAbstrakt
Marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Greqisë kanë luajtur një rol të rëndësishëm nëzhvillimet politike, diplomatike, ekonomike, historike dhe shoqërore të të dy vendeve. Këtomarrëdhënie kanë rezultuar në periudha të caktuara kohore si tepër problematike dhe shpesh herëkrijuan konflikte dhe tensione, të cilat në rrjedhën e kohës kanë prodhuar më pak stabilitet, mëpak bashkëpunim dhe më pak prosperitet për popujt e tyre.Ulje-ngritjet e tyre në kohë por edhenë zhvillimet e brendshme politiko-shoqërore në fillim, dhe më pas edhe ekonomike, kanëkrijuar një vakum hezitimi dhe mosbesimi në rikuperimin e plotë të tyre. Duke i marrë nëtërësinë e tyre këto marrëdhënie nga ana historike, bashkëpunimi bilateral, rajonal si dhebashkëpunimipërsa i përket rrugës së Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian do mundohemi tibëjmë një analizë këtyre marrëdhënieve se ku gjenden sot dhe se a ekziston dëshira për tizgjidhur problemet e ngelura pezull dhe konsolidimi i tyre deri në maksimumin e mundshëm sivende fqinje që jemi, duke mos harruar këtu se me gjithë problemet që mbartin këto marrëdhënienë vetvete, në këto 20 vjetët e fundit ato kanë njohur përmirësim të dukshëm.
 Marrëdhëniet Shqipëri-Greqinë fundin e shekujve XIX-XX 
Le të kthehemi mbrapa në kohë dhe të fokusohemi në fundin e shekujve XIX-XX, duke undalur dhe krahasuar marrëdhëniet midis dy vendeve, e për të kuptuar kështu si kanë qenë këtomarrëdhënie, për tëzbuluar rrënjët nga ku zunë fill dhe mënyrën se si u pozicionuan në kohë.Ballkani është dalluar gjithmonë nga Evropa Perëndimore pasi popujt e tij që në lashtësikanë qenë në gjendje të ruajnë identitetin e tyre gjuhësor, kulturor, zakonor, etnik, derinë ditët esotme
1
. Megjithëse ndonjëherë kjo pasuri e madhe fillon dhe keqpërdoret si p.sh. në fillim tëshekullit XIX, disa prej vendeve të Ballkanit u ndikuan nga fryma nacionaliste duke bërë kështuqë identiteti i njërit vend të impononte identitetin e vendit tjetër.Greqia synonte të ndërtonte një shtet kombëtar mbi baza etnike. Ky qëllim në vetvete inxiti grekët të përdornin ideologjinë që njihet me emrin e
MegaliIdesë
, krijimit të një shteti tëmadh grek në kufijtë e Perandorisë Bizantine. Brenda këtij qëllimi strukturohen marrëdhënietshqiptaro-greke gjatë fundit të shekullit të XIX-të, për arsyen se krijimi i këtij shteti të madhsynonte të përfshinte brenda territorit të tij edhe pjesën jugore të Shqipërisë.Nisur nga kykëndvështrim,ishte politika grekeme pretendimet e saj filloi të përcaktonte dhe kahun edrejtimit të marrëdhënieve.Ideologjia që vuri në lëvizje dëshirën ekspansioniste të shtetit grek
njihet me emrin “Ideja e Madhe”. “Ideja e Madhe” syn
onte të përfshinte në projektin e saj edhe
tokat shqiptare. Për “Idenë e Madhe” mund të kenë mbetur akoma tokat shqiptare të jugut, por në
fakt këto toka, bashkë me disa të tjera që ajo ka akoma padrejtësisht në dorë të saj, janë pronë epakontestueshme eçamëve me kombësi shqiptare,banorëve më të vjetër të Ballkanit.Greqia në atë periudhë e luftoi shqiptarizmin nëpërmjet luftës kundër kishës shqiptare,luftës kundër shkollës shqiptare, luftës nëfushëne diplomacimepërndjekje, mundime, djegjeetj. brenda tokës shqiptare. Nuk mund të lemë pa përmendur se për aneksimin e viseve jugore të
1
Nikos Kazanzaqis:Report to Greco,Translated by P. A. Bien, Simon and Schuster, NewYork, 1965
 
Marrëdhëniet shqiptaro-greke,PhD CandidateAlban PËRMETInga konfrontimi drejt bashkëpunimit
2|Page
Shqipërisë, u përdorën dhe mënyrat agresive. Janë edhe sot akoma në jug të Shqipërisëgërmadhat e qytetërimit, varret e të vrarëve në jug, t
orturat, turpërimet, plaçkitjet e “Idesë Madhe”. Të gjitha këto krijuan një hendek të thellë dhe të madh mes shqiptarëve e grekëve .
fundin e shekullit të XIX-të, pikërisht me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit dhe meKongresin e Berlinit, u shfaqën haptazi pretendimet e Greqisë për zgjerimin dhe përpjekjet eshqiptarëve për të mbrojtur territoret e tyre.Konkretisht në shumë krahina të Shqipërisë sidomos në Thesali dhe Epir u vu re mësymjae trupave greke. Gjendja keqësohej dita ditësdhe Britania e Madhe i premtontenë atë kohëGreqisë se kërkesat e saj do të merreshin parasysh në Kongresin e Berlinit.Por pretendimetgreke lidhur me viset jugore të Shqipërisë, nuk ishin marrë parasyshnga Traktati i ShënStefanit.Prandaj,Lidhja Shqiptare e Prizrenit mori vendimin që Greqisë, të mos i lëshohej asnjëpëllëmbë tokë.Në Kongresin e Berlinit, të dyja vendet parashtruan kërkesat e tyre me anëmemorandumesh.Më 29 qershor 1878, rasti i Greqisë u paraqit para Kongresit nga ministri ipunëve të jashtme.Ai paraqiti kërkesa për: Kretën, Thesalinë dhe Epirin. Eaddingtoni,
përfaqësuesi kryesor në Lindjen e Afërme, kërkoi t’i sigurohej Greqisë, Thesalia dhe Epiri. Për
këtë qëllim, ai propozoi një korrigjim të kufirit në vijën e lumenjve të Salamyrias-Kallamas,duke prerë e shkëputur një thelë të madhe të asaj që shqiptarët e quanin si territor tëtyre.Më vonë, u propozua që Turqia dhe Greqia duhej të arrinin një marrëveshje tëdrejtpërdrejtë në lidhje me korrigjimin e kufirit. Kjo ishte hera e parë që çështja e Epirit merrtenjë rëndësi të vërtetë europiane. Kështu, Greqia ftoi Turqinë në një mbledhje për këtë qëllim,katër ditë pas përfundimeve të Kongresit. Ndërkaq, dega jugore e Lidhjes dha argumenta
përfundimtarë se ata nuk do t’i lëshonin Greqisë as e
dhe një pëllëmbë tokë të Epirit, pasi ajobanohej nga shumicëbanorëshshqiptarë. Ndërkohë, ata nuk refuzonin dhënien e një pjese tëThesalisë, sepse ajo banohejnga shumicë banorëshgrekë. Nuk qe e mundur të arrihej asnmarrëveshje midis Turqisë e Greqisë. Kështu, çështja u paraqit në 1880 në Konferencën eAmbasadorëve në Berlin. Vija e re e dermarkacionit nuk pajtohej as me propozimin turk, as edheme atë grek, ndonëse ishte më afër këtij të fundit. Ajo u jepte grekëve gjysmën e Çamërisë.NjëKonferencë e dytë u mblodh në Stamboll, e cila caktoi vijën e dermarkacionit dukeshkëputur nga Shqipëria krahinën e Artës, e cila iu dorëzua Greqisë. Kështu, grindja me Greqinëpërfundoi me një humbje të vogël territoriale për shqiptarët
2
. Gjatë periudhës kur grekëtpërpiqeshin të hidhnin në dorë Epirin, u bënë propozime për të zgjidhur çështjen shqiptaro-greke
për t’i afruar më shumë me njëri
-tjetrin.Në atë periudhë gjithashtu pati dhe mendime d
isi “çudtishme” për një kombinim mes
Pavarësinë së Shqipërisë dhe bashkimin me Greqinë, si një lloj bashkimi në konfederatë.Natyrisht këto mendime ishin në favor të Greqisë, madje personalitete europiane, të ndikuar ngapropaganda greke, ushtruan trysni mbi patriotët shqiptarë për një bashkim greko-shqiptar.Ata argumentonin se: Greqia pa Shqipërinë dhe Shqipëria pa Greqinë janë një gjysmë.Kur të bashkohen, atëherë do të ketë një Greqi të madhe dhe një Shqipëri të madhe
3
.Shqipëria nuk pati asnjëherë mbështetjen e personaliteteve të huaja. Ata gjithmonë kanëpërkrahur interesat e Greqisë
4
, dhe nuk e kuptonin se bashkimi do t’i jepte fund ekziste
ncëssonë, e se qënia jonë e veçuar na ka bërë ne sot të vazhdojmë përpara.
2
Stavro Skëndi ; “Zgjimi kombëtarshqiptar1878-1912”,Shtëpia BotuesePhoenix, 2000,faqe76.
3
Stavro Skëndi ; “Zgjimi kombëtarshqiptar1878-1912”,Shtëpia BotuesePhoenix, 2000,faqe279.
4
Mit’hat Frashri; “Fati i Shqipërisë”, Shtëpia botuese“Belina”,faqe60.
 
Marrëdhëniet shqiptaro-greke,PhD CandidateAlban PËRMETInga konfrontimi drejt bashkëpunimit
3|Page
Megjithatë, patriotët shqiptarë nuk i ngadalësuan përpjekjet deri në kurorëzimin e ëndrrëssë tyre shumëshekullore, pasi shqiptarët ishin të vendosurpërshpalljen e pavarësisë. Pikërisht nëçastet më kulminante të një rëndësie historike për kombin shqiptar, shteti grek në mënyrë tëdrejtpërdrejtë ose jo, me pretendimet e tij dhe me ëndrrën e tij helenizuese ndodhej përballëshpresave dhe dëshirave të drejta të këtij populli, dukeia mbytur ato që në rrënjë.Në përpjekjet për zgjimin kombëtar të Shqipërisë morën pjesë elementët e tri feve, secili
në mënyrën e tij. Këtu vlen të përmendim shprehjen e Pashko Vasës se: “Feja e shqiptarit ështëshqiptaria”. Për nacionalistët orthodoksë i
shte e vështirë të punonin në këtë drejtim në Shqipëri,sepse bashkëfetarët e tyre ishin nën një ndikim më të madh grek për shkak të ndikimit të Kishësgreke dhe shkollave.Pengesë tjetër në afirmimin e tyre kombëtar ishte mungesa e arsimit dhe e kulturës.
Popujt e tjerë ballkanikë kishin punuar gjatë për emancipimin kulturor më përpara se t’ia arrinin
çlirimit. Për shqiptarët kjo qe një gjë e vështirë, sepse shkollat shqipe ndaloheshin prej Portës, epërkrahur edhe nga Patriarkana greke e Stambollit. Të dy
 ja këto fuqi u përpoqën t’i pengonin
shqiptarët të kuptonin identitetin e tyre kombëtar. Pa identitet Greqia dhe Turqia do ta kishin mëtë lehtë të arrinin qëllimet e tyre. Megjithatë, Pavarësia e Shqipërisë u imponua nga ngjarjethistorike.Konferenca e Ambasadorëve në Londër ishte një ngjarje e rëndësishme ndërkombëtare qëmblodhi në Londër, Fuqitë e Mëdha për të vendosur për fatet e Europës. Gjatë Konferencës ushpreh qartë krijimi i një Shqipërie autonome nën kontrollin e Fuqive të Mëdha. Interesant dhe
që vlen të përmendet ishte dhe fjalimi që u mbajt në senatin francez ku thuhej se: “Është zgjidhjamë e natyrshme dhe e paanshme që Ballkani t’u takojë popujve të Ballkanit: grekërve, serbëve,malazezëve dhe shqiptarëve”
5
. Vërtet Ballkani duhej të ishte i ballkanasve, por kjo s’do të
thoshte që fati i popujve të vegjël ballkanas të përcaktohej prej interesave të popujve të mëdhenjballkanas.Në 1912 Greqia kërkonte aneksimin e disa tokave të Shqipërisë së Jugut, duke dhënëargumenta se
e banorëve të territorit që ajo kërkonte të aneksonte ishin grek. Me anë të njëmemorandumi ajo shprehu qartë kërkesat e saj përsa i përkiste çështjes së kufijve për Epirin.Kufijtë jugorë e juglindorë të Shqipërisë u vendosën pas shumë diskutimesh nga protokolli iFirences. Kështu, lugina dhe qyteti i Gjirokastrës, Leskoviku, Delvina, Saranda, Tepelena,Përmeti dhe Korça përfshiheshin brenda Shqipërisë, ndërsa Greqisë i jepeshin ishujt e Egjeut dheEpirit.
Ndërsa në Konferencën e Paqes, u bënë përpjekje për “një zgjidhje territoriale e bazuarnë vetëvendosje ose në marrëveshjen midis qeverive”. Në këtë Konferencë, Greqia përfaqësohej
nga presidenti Venizellos. Ai përbënte përparësi për palën greke, sepse ishte tejet i suksesshëmkur bëhej fjalë për shfrytëzimin e miqësisë me aleatët. Grekët vazhdonin të ishin tepërdiplomatikë në realizimin e synimeve të tyre. Ata e konceptonin Panhelenizmin jo si formën e
aneksimeve absolute, por si autonomi dhe si garanci për të tjerët, duke theksuar se: “Aspiratat
kombëtare të Greqisë përmblidhen në një frazë të vetme : zbatim pa kushte i principeve të mëdha
të së drejtës së popujve për t’i prirë vetvetes”
6
.
5
Edith Pierpont Stchney; “Southern Albania or northern Epirus in European international affairs, 1912-1923”,Stanford university press, 1926,faqe47.
6
Edith Pierpont Stchney; “Southern Albania or northern Epirus in European international affairs, 1912-1923”,Stanford university press, 1926,faqe135.

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->