บทที่ 5 รีเลย์ป้องกัน

( Protective Relays )

1
 5.1 บทนำ
VT

CT

RELAY

CB TRIP COIL

a
BATTERIES

รูปที่ 5.1 ส่วนประกอบของระบบป้ องกัน

2
 5.1 บทนำ
• Protective Relays มีหน้ ำที่ตรวจสอบสภำวะของระบบ
ไฟฟ้ ำ โดยรับสัญญำณจำก VT และ CT
• เมื่อค่ำสัญญำณเกินกว่ำ “ ค่ำที่ปรับตัง้ ”
 หน้ ำสัมผัส(Contact) ปิด
 กระแสไหลผ่ำนTrip Coil ของ CB
 CB จะเปิดวงจรเพื่อแยกส่วนที่ เกิดกำรผิดพร่อง
ออกจำกระบบ

3
5.2 กำรตรวจจับกำรเกิดกำรผิดพร่องของรีเลย์
1) กำรตรวจวัดระดับ
2) กำรเปรียบเทียบขนำด
3) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงกระแส
4) กำรเปรียบเทียบมุมเฟส
5) ไพลอทรีเลย์
6) กำรตรวจจับฮำร์โมนิก
7) กำรตรวจจับควำมถี่
4
1) กำรตรวจวัดระดับ ( Level Detection)
• ตรวจวัดระดับปริมำณต่ำงๆ ของระบบไฟฟ้ ำ
กระแส หรือ แรงดัน
• ค่ำที่เริ่มให้รีเลย์ทำงำนเรียกว่ำ Pick up Value
• เช่น Overcurrent Relay เมื่อกระแสที่ไหลผ่ำน
มำกกว่ำค่ำ Pick Up จะทำงำน

5
2) กำรเปรียบเทียบขนำด (Magnitude Comparison)
• เปรียบเทียบปริมำณใด ๆ 2 ค่ำ เช่น เปรียบเทียบ
กระแสในวงจรขนำน IA และ IB
• ถ้ำกระแสมีค่ำต่ำงกันเกินค่ำที่ตงั ้ ไว้จะทำงำน

IA

IB

รูปที่ 4.2 รีเลย์เปรียบเทียบกระแสในวงจรขนำน

6
 3) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกระแส
( Differential Current Comparison )
•ให้กระแสผลต่ำง ( I1 - I2 ) ผ่ำนเข้ำรีเลย์ เมื่อกระแส
ผลต่ำงมำกกว่ำ Pick Up รีเลย์จะทำงำน
I'1 I'2

I1 I2

(I1 - I2)
R

I1 I2
รูปที่ 4.3 กำรเปรียบเทียบกระแสผลต่ำง 7
 • มีควำมไวสูง
• ใช้ป้องกันอุปกรณ์ในระบบ เช่น
เครือ่ งกำเนิดไฟฟ้ ำ (87 G)
มอเตอร์ (87 M)
บัส (87 B)
หม้อแปลงไฟฟ้ ำ (87 T)

8
4) กำรเปรียบเทียบมุมเฟส (Phase Angle Comparison)
• เปรียบเทียบมุมเฟสของปริมำณ 2 ปริมำณ
• โดยทัวไปปร
่ ิ มำณหนึ่ งจะเป็ นกระแส และมี
ปริมำณอ้ำงอิงเป็ นแรงดัน
IF


IF
V ILOAD
ILOAD
R

 V IF
ILOAD
ILOAD
R
IF

รูปที่ 4.4 กำรเปรียบเทียบมุมเฟส 9

5) ไพลอทรีเลย์ (Pilot Relaying)

• อำศัยสัญญำณจำกรีเลย์ที่อยู่สถำนี ไฟฟ้ ำย่อยอื่น

โดยสัญญำณ จะถูกส่งผ่ำน Pilot Channels
Pilot Channels
1) Power Line Carrier ( PLC )
2) คลื่นไมโครเวฟ ( Microwave )
3) เส้นใยแก้วนำแสง ( Fiber Optic )
4) สำยโทรศัพท์ ( Telephone Wire )
10
6) กำรตรวจจับฮำร์โมนิค (Harmonic Content)
• รีเลย์บำงชนิดมี Filter เพื่อตรวจจับฮำร์โมนิค
• เมื่อพบว่ำมีฮำร์โมนิคบำง Order จะส่ง
สัญญำณป้ องกันไม่ให้รีเลย์ทำงำน (Harmonic
Restraint)

11
7) กำรตรวจจับควำมถี่ (Frequency Sensing)
• ระบบไฟฟ้ ำกำลังปกติจะมีควำมถี่ 50 หรือ 60 Hz
• เหตุกำรณ์ผิดปกติอำจทำให้ควำมถี่สงู ขึน้ หรือ
ตำ่ ลง
• ใช้ค่ำควำมถี่ที่เปลี่ยนแปลงนี้ ไปกระตุ้นให้รีเลย์
ทำงำน

12
5.3 ชนิดของรีเลย์ป้องกัน

แบ่งตำมหลักกำรทำงำนได้ 3 ชนิด
(1) Electromechanical Relay
(2) Solid State Relay
(3) Digital Relay

13
 5.4 Electromechanical Relay
• ใช้กระแสไฟฟ้ ำ สร้ำงแรงดึงดูดหรือแรงบิด
แบ่งเป็ น 2 กลุ่ม
1) รีเลย์แบบอำศัยแรงดูดแม่เหล็กไฟฟ้ ำ
( Electromagnetic Attraction )
2) รีเลย์แบบอำศัยกำรเหนี่ ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้ ำ
( Electromagnetic Induction )

14
 (1) รีเลย์แบบอำศัยแรงดูดแม่เหล็กไฟฟ้ ำ
สมกำร
F = K1I2 - K2
โดยที่
F = แรงสุทธิ
I = กระแส
K1 = ค่ำคงที่
K2 = แรงเหนี่ ยวรัง้ ของสปริง
15
 K1I 2 K2  0

 

 I  


K2
K1



 Pick up Current
 
 

รีเลย์แบบอำศัยแรงดูดแม่เหล็กไฟฟ้ ำ
แบ่งได้เป็ น 2 พวก
1. Plunger Relay
2. Hinged Armature ( Clapper ) Relay
16
I
Coil

Fixed Iron Core

Moving Iron Core

Contact

Gravity

รูปที่ 4.5 Plunger Relay

17
 Contact

Contact

Spring
I

Coil Moving Iron Core

Fulcrum

Fixed Iron Core

รูปที่ 4.6 Hinged Armature Relay

18
 (2) รีเลย์แบบอำศัยกำรเหนี่ ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้ ำ
• ทำงำนอำศัยหลักกำรเดียวกับ Induction Motor
• ตัวหมุน (Rotor) อำจเป็ น Disc หรือ Cup
• ทำด้วยสำรที่ไม่ใช่แม่เหล็ก (Non-magnetic Material )
เช่น อะลูมิเนี ยมหรือทองแดง

19
รูปที่ 4.7 แรงบิดที่เกิดจำกปฏิกริยำระหว่ำงสนำม
แม่เหล็กไฟฟ้ ำและ Eddy Current
20
สมมุติว่ำ Flux 1 และ 2 ซึ่งมีมมุ ต่ำงกัน 

 1  2 Sin (t)
2  2 Sin (t  )

d
 i1 1  1 Cos (t)
dt
d
i2  2  2 Cos (t  )
dt
21
แรงทัง้ 2 ที่เกิดขึน้ มีทิศตรงกันข้ำมกันจะได้แรงลัพธ์

F  F2F1  1 i11 I2
















 

แทนค่ำจะได้

F  12 [Sin (t  ) Cos (t) - Sin (t) Cos (t  )]

 12 Sin ( )

22
ถ้ำคิดเป็ นแรงบิดจะได้
T  12 Sin( )
 K 12 Sin( )
และถ้ำ Flux 1 และ 2 เกิดจำกกระแส I1 และ I2
อำจเขียนสมกำรใหม่ได้เป็ น
T  K I1 I2 Sin( )  K2

23
 T  K I1 I2 Sin( )  K2

โดยที่
T = แรงบิด
K = ค่ำคงที่
K2 = แรงบิดเหนี่ ยวรัง้
I1 , I2 = กระแสที่ไหลผ่ำนขดลวด
24
Typical induction pattern Withdrawable features of relay case
overcurrent element to simplify testing and maintenance

25
 5.5 Solid State Relay ( Static Relay )
- มีกำรพัฒนำสำรกึ่งตัวนำ และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ มำ
ใช้ทำรีเลย์ป้องกัน
- เรียกว่ำ Solid State Relays หรือ Static Relays
- ทำงำนและลักษณะสมบัติทุกอย่ำงเหมือนรีเลย์ไฟฟ้ ำกล
- ใช้ Discrete Components หรือ Integrated Circuits ( IC )
- รุน่ แรกๆ พบปัญหำ เช่น อุณหภูมิ ควำมชื้น แรงดันเกิน
กระแสเกินมำกๆ

26
- กำรพัฒนำอย่ำงต่อเนื่ อง สำมำรถแก้ปัญหำดังกล่ำวได้
- Static Relays ต้องกำร Independent Power Supplies
- ลักษณะสมบัติ Adjustable Logic Elements
ผิดกับลักษณะ Fixed ของรีเลย์ไฟฟ้ ำกล

27
ตัวอย่ำงวงจรอิเล็คทรอนิคส์ ของรีเลย์กระแสเกินแบบ Static
I er
e1
3e A Time e0
2
Delay 4
1 B
+
-

2 R-C

2
3

4
28
จำกรูป
- กระแส I ผ่ำน R เข้ำ Full Wave Rectified
- เข้ำสู่วงจรกรองคลื่นแบบ R-C
- เข้ำวงจรขยำยผลรวม (Summing Amplifier- A)
- อีกสัญญำณของ A เป็ นค่ำอ้ำงอิง ซึ่งปรับค่ำได้ (er)
- เมื่อสัญญำณเข้ำเกินค่ำอ้ำงอิงจะเข้ำ Time Delay
และให้สญ ั ญำณออกต่อไป

29
Microprocessor based, Three Phase and Earth Fault Static
Overcurrent Relay Type MCGG
30
 5.6 Digital Relay

- มีกำรพัฒนำ Microprocessor ซึ่งใช้ใน Digital

Computer มำใช้กบั รีเลย์
- สำมำรถทำงำนเป็ นรีเลย์ป้องกันได้
เรียกว่ำ Computer Relays หรือ Digital Relay
หรือ Numerical Relay

31
รูปที่ 5.14 แผนภำพ Digital Relay
32
33
ส่วนประกอบที่สำคัญของ Digital Relay
1) Isolation Transformer
2) Anti - Alias Filter
3) Sample and Hold
4) Multiplexer ( MUX )
5) Analog to Digital Converter ( ADC )
6) Microprocessor
7) Memory Unit
8) Keyboard and Display
9) Data Communication Hardware
34
1) Isolation Transformer
- จะได้รบั ค่ำแรงดันจำก VT ในช่วง100-120V
หรือได้รบั ค่ำกระแสจำก CT 1 หรือ 5 A

- แปลงค่ำแรงดัน หรือกระแสให้มีค่ำเล็กลง
เพื่อให้สำมำรถใช้กบั วงจร Electronic ได้

- แยกวงจรไฟฟ้ ำ VT หรือ CT
ออกจำกระบบไฟฟ้ ำของรีเลย์โดยเด็ดขำด

35
 2. Anti-Alias Filter
- กรองสัญญำณรบกวน (Noise) ออกจำกสัญญำณที่ต้องกำร
- มีทงั ้ เป็ นแบบ Analog และแบบ Digital
- อัตรำกำรสุ่มสัญญำณ (Sampling) จะต้องไม่น้อยกว่ำ 2 เท่ำของ
ควำมถี่สญ ั ญำณที่ถกู สุ่ม

36
37
 3. Sample and Hold
สวิตช์จะถูกควบคุมโดย Microprocessor แบ่งได้เป็ น 2 Mode
ดังนี้
Switch Mode สวิตช์จะปิดวงจรสัญญำณ Input ที่เข้ำมำจะถูก
ขยำยโดย Amplifier เป็ นสัญญำณแรงดันคร่อมตัวเก็บประจุ
Hold Mode สวิตช์จะเปิดวงจร แต่ยงั มีแรงดันตกคร่อมตัวเก็บ
ประจุ ซึ่งค่อนข้ำงคงที่ เพื่อให้เวลำแก่ ADC ในกำรทำงำนซึ่งใช้
เวลำประมำณ 25 us

38
 Control By Microprocessor

Input Analog Signal To ADC

รูปที่ 5.15 วงจรอย่ำงง่ำยของ Sample and Hold

39
40
 4. Multiplexer ( MUX)
• Multiplex (MUX) เป็ นตัวเลือกและเรียงลำดับสัญญำณ
• ตัวแปลงสัญญำณ Analog เป็ น Digital (ADC) มีรำคำแพง
จึงใช้ ADC เพียงตัวเดียว เพื่อลดต้นทุน
• สัญญำณเข้ำมีหลำยสัญญำณจึงต้องใช้ MUX เป็ นตัวเลือก
และเรียงลำดับสัญญำณก่อนเข้ำสู่ ADC

41
 5. Analog to Digital Converter ( ADC )
ทำหน้ ำที่แปลงสัญญำณ Analog ที่ได้จำก MUX ให้เป็ น
สัญญำณ Digital แล้วส่งเข้ำสู่ Microprocessor

42
 6. Microprocessor
- เป็ นศูนย์กลำงในกำรทำงำน
- คำนวณ เปรียบเทียบ และส่งข้อมูลเข้ำสู่ระบบ
แสดงผล , ระบบหน่ วยควำมจำ หรือสัง่ Trip CB
- กำรทำงำนขึน้ อยู่กบั Software ( Algorithm )

43
ต้องพิจำรณำ Software
- Programming Language
- Computation Algorithm
- Data Communication Algorithm
- Unauthorized Access Prevention
and Security Operation

44
 7. หน่ วยควำมจำ ( Memory Unit )
- RAM (Random Access Memory)
บันทึก Input Sample Data ก่อนและหลังกำรเกิด Fault แต่
Data จะหำยไปเมื่อไฟดับ
- ROM (Read Only Memory) เก็บข้อมูลแบบถำวร แบ่งเป็ น
PROM (Programmable Read Only Memory )
EPROM (Erasable Programmable Read Only Memory) ใช้
มำกที่สดุ เพรำะ User Programmable
- EEPROM (Electrical Erasable Programmable Read Only
Memory) หรือ Flash Memory สำมำรถเปลี่ยนแปลงข้อมูลโดยผูใ้ ช้
เมื่อ Set แล้วมันจะคงอยู่แม้ไฟดับ
45
8. ส่วนป้ อนข้อมูลและแสดงผล
( Keyboard and Display )

- รับข้อมูลทำงแป้ นพิมพ์
- แสดงผลออกมำทำงหน้ ำจอ

46
9. Data Communication Hardware
สำยส่งระบบสื่อสำรที่ใช้มำกที่สดุ คือ RS 232 และ RS 485
- RS 232 ใช้กบั Series Port
ควำมเร็วน้ อยกว่ำ 10 kbits/sec
ระยะทำงกำรใช้งำนค่อนข้ำงสัน้
- RS 485 ใช้กบั Parallel Port
ควำมเร็วในกำรส่ง 10 Mbits/sec
ระยะทำงไปได้ไกล
สำมำรถต่อกันได้ถึง 32 Devices

47
Digital Relays
48
5.7 วงจรทริพของรีเลย์ (Relay Tripping Circuit)

แบ่งได้เป็ น 3 แบบคือ
1. Series Sealing
2. Shunt Reinforcing
3. Shunt Reinforcement With Sealing

49
5.7 วงจรทริพของรีเลย์ ( Relay Tripping Circuit )
PR 52A
+ TC -

ก.แบบ Siries Sealing

PR 52A
+ TC -

ข.แบบ Shunt Reainforcing

PR 52A
+ TC -

ค.แบบ ShuntReinforcing With series Sealing

รูปที่ 4.16 วงจร Trip ของรีเลย์

50
5.8 กำรควบคุมดูแลวงจรทริพ (Supervision of Trip Circuit)
PR 52a
+ TC -

Lamp

ก. การควบคุมดูแล ขณะที่ Circuit Breaker ปิ ดอยู่

PR 52a
+ TC -

52b

Lamp

ข. การควบคุมดูแล ขณะที่ Circuit Breaker ปิ ด หรือ เปิ ดอยู่

PR 52a
+ TC -

A B

C -

Alarm

ั ญาณเตือนภัยระยะไกล
ค. การควบคุมดูแล ขณะที่ Circuit Breaker ปิ ด หรือ เปิ ดอยโดยมีสญ

รูปที่ 5.17 กำรควบคุมดูแลวงจรทริพ

51
 5.9 สัญลักษณ์ของรีเลย์

- มำตรฐำน ANSI ของสหรัฐอเมริกำ

กำหนดสัญลักษณ์ รีเลย์เป็ นตัวเลข เรียกว่ำ Device Number
- มำตรฐำน IEC ของยุโรป
กำหนดสัญลักษณ์รีเลย์เป็ นตัวอักษรและรูปภำพ

52
 DEVICE NUMBERS

Device Definition and function Device Definition and function

Number Number
1. Master Element 27. Undervoltage Relay
2. Time-Delay Starting or Closing Relay 28. Flame Detector
3. Checking or Interlocking Relay 29. Isolating Contactor
4. Master Contactor 30. Annunciator Relay
5. Stopping Device 31. Separate Excitation Device
6. Starting Circuit Breaker 32. Directional Power Relay
7. Anode Circuit Breaker 33. Position Switch
8. Control Power Disconnecting Device 34. Master Sequence Device
9. Reversing Device 35. Brush-Operating or Slip-Ring Short-
10. Unit Sequence Switch Circuiting Device
11. Reserved For Future Application 36. Polarity or Polarizing Voltage Device
12. Over-Speed Device 37. Undercurrent or Underpower Relay
13. Synchronous-Speed Device 38. Bearing Protective Device
14. Under-Speed Device 39. Mechanical Condition Monitor
15. Speed or Frequency Matching Device 40. Field Relay
16. Reserved For Future Application 41. Field Circuit Breaker
17. Shunting or Discharge Switch 42. Running Circuit Breaker
18. Accelerating or Decelerating Device 43. Manual Transfer or Selector Device
19. Starting-to-Running Transition 44. Unit Sequence Starting Relay
20. Electrically Operated Valve 45. Atmospheric Condition Monitor
21. Distance Relay 46. Reverse-Phase or Phase-Balance
22. Equalizer Circuit Breaker Current Relay
23. Temperature Control Device 47. Phase-Sequence Voltage Relay
24. Reserved For Future Application 48. Incomplete Sequence Relay
25. Synchronizing or Synchronism-Check 49. Machine or Transformer Thermal
Device Relay
26. Apparatus Thermal Device

53
Device Definition and function Device Definition and function
Number Number
50. Instantaneous Overcurrent or Rate- 78. Phase-Angle Measuring or Out-of-
of-Rise Relay Step Protective Relay
51. AC Time Overcurrent Relay 79. AC Reclosing Relay
52. AC Circuit Breaker 80. Flow Switch
53. Exciter or DC Generator Relay 81. Frequency Relay
54. Reserved For Future Application 82. DC Reclosing Relay
55. Power Factor Relay 83. Automatic Selective Control or
56. Field Application Relay Transfer Relay
57. Short-Circuiting or Grounding Device 84. Operating Mechanism
58. Rectification Failure Relay 85. Carrier or Pilot-Wire Receiver Relay
59. Overvoltage Relay 86. Lockout-out Relay
60. Voltage or Current Balance Relay 87. Differential Protective Relay
61. Reserved For Future Application 88. Auxiliary Motor or Motor Generator
62. Time-Delay Stopping or Opening 89. Line Switch
Relay 90. Regulating Delay
63. Pressure Switch 91. Voltage Directional Relay
64. Ground Protective Relay 92. Voltage and Power Directional Relay
65. Governor 93. Field-Changing Contactor
66. Notching or Jogging Device 94. Tripping or Trip-Free Relay
67. AC Directional Overcurrent Relay
68. Blocking Relay
69. Permissive Control Device
70. Rheostat
71. Level Switch
72. DC Circuit Breaker
73. Load-Resistor Contactor
74. Alarm Relay
75. Position Changing Mechanism
76. DC Overcurrent Relay
77. Pulse Transmitter

54
55
 5.10 รีเลย์ที่นิยมใช้
Relay ที่นิยมใช้กนั มำกคือ
1) Overcurrent Relay (50, 51 , 51V)
2) Ground Fault Relay (50N ,51N, 50G)
3) Directional Relay (67, 67N , 32)
4) Distance Relay (21)
5) Differential Relay (87)
56
Relay ที่นิยมใช้ ( ต่อ )
6 ) Phase Balance Current Relay (46)
7 ) Synchronism Check Relay (25)
8 ) Voltage Relay (27, 59 , 60)
9 ) Phase Sequence Voltage Relay (47)
10 ) Frequency Relay (81)
11 ) Thermal Relay (49)
12 ) Gas Relay (63) 57
1. รีเลย์กระแสเกิน ( Overcurrent Relay )
[ 50 , 51 , 50/51 , 51V ]
- เป็ นรีเลย์ที่ใช้แพร่หลำยมำกที่สดุ
- ใช้ป้องกันกระแสเกินที่เกิดจำกกำรลัดวงจร มี 2 แบบ
1) Instantaneous Overcurrent Relay ( 50 )
ทำงำนทันที
2) Time Delay Overcurrent Relay ( 51 )
ทำงำนโดยมีกำรหน่ วงเวลำ
58
- รีเลย์แบบ Time Delay
กระแสมำก ทำงำนเร็ว กระแสน้ อย  ทำงำนช้ำ
ดังนัน้ จึงเรียกว่ำ Inverse Time
- ระดับควำมโค้งของกรำฟมีหลำยแบบ เช่น
Standard Inverse, Very Inverse, Extremely Inverse
- นอกจำกนี้ ยงั มีแบบ Definite Time
- ค่ำ Setting ที่สำคัญได้แก่
Plug Setting Multiplier ( PSM )
Time Multiplier Setting ( TMS )
59
รูปที่ 5.18 ลักษณะสมบัติเวลำ-กระแสของ Overcurrent Relay
60
 รีเลย์กระแสเกินที่ใช้แรงดันเป็ นตัวควบคุมหรือตัวหน่ วง
(Voltage-Controlled and Voltage-Restrained Overcurrent Relay, 51V)

เกิดลัดวงจร (Short Circuit)  แรงดันจะตกอย่ำงรวดเร็ว

เรียกว่ำ Voltage Dip
ภำวะโหลดเกิน ( Overload )  แรงดันจะตกลงอย่ำงช้ำๆ

- รีเลย์ 51 V สำมำรถแยกแยะ Overcurrent ว่ำเป็ น

Short Circuit หรือ Overload
- ใช้ป้องกันเครื่องกำเนิดไฟฟ้ ำ เป็ น Back up Protection

61
2. รีเลย์ป้องกันกระแสผิดพร่องลงดิน
(Ground Fault Relay)
มี 3 แบบ คือ
(1) Residually Connected Ground Relay
[ 50N , 51N , 50/51N ]
(2) Zero Sequence Ground Relay
[ 50GS , 51GS ]
(3) Neutral Ground Relay [ 51G ]
62
 (1) Residually Connected Ground Relay
[ 50N , 51N , 50/51N ]

A A IA

B B IB

C C IC

N IN

E/F O/C O/C O/C

O/C O/C O/C

E/F

รูปที่ 5.20 กำรป้ องกันกระแสลงดิน

63
(2) Zero Sequence Ground Relay
[ 50 GS , 51 GS ]
- ใช้หม้อแปลงกระแสแบบ Window ล้อมรอบสำยเฟสทัง้ สำม

50 G

รูปที่ 5.21 Zero Sequence Ground Relay

64
(3) Neutral Ground Relay [ 51G ]
- ขณะเกิดกระแสผิดพร่องลงดิน กระแสผิดพร่องจะไหลกลับไปที่จดุ
Neutral ของหม้อแปลง หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้ ำ

50 G

รูปที่ 5.22 Neutral Ground Relay

65
 3. รีเลย์กระแสเกินแบบมีทิศทำง
(Directional Overcurrent Relay) [ 67 ]
- ใช้กบั วงจรที่มีแหล่งจ่ำยไฟหลำยแหล่ง หรือที่มีวงจรเป็ น Loop
- เมื่อเกิดผิดพร่องขึน้ กระแสผิดพร่องไหลได้ 2 ทำง
- กำหนดปริมำณอ้ำงอิง (Reference or Polarized Source)
- รีเลย์จะทำงำนในบริเวณ Positive Torque
เส้นไวสุด Maximum Torque Line
หรือ Maximum Torque Angle ( MTA )

66
 Position Of Operating
Current
Positive Torque Maximum Torque

Operating
Negative Torque Current

Angle Of Maximun
Minimum Pickup Current Torque Operizing Voltage or
Current

รูปที่ 5.23 ลักษณะสมบัติรีเลย์กระแสเกินแบบมีทิศทำง

67
รีเลย์ป้องกันกระแสผิดพร่องลงดินแบบมีทิศทำง
(Directional Ground Relay ) [ 67N ]

AUX CT
Polarizing Input
Polarizing Input

87 G
87 G

Operating Current
Operating Current

AUX CT
AUX CT

รูปที่ 5.24 รีเลย์ป้องกันกระแสผิดพร่องลงดินแบบมีทิศทำง

68
รีเลย์กำลังแบบมีทิศทำง ( Directional Power Relay ) [ 32 ]
- ตรวจจับทิศทำงกำรไหลของกำลังไฟฟ้ ำ
- ระบบไฟฟ้ ำของสถำนประกอบกำรที่มีเครื่องกำเนิดไฟฟ้ ำ ต่อ
ขนำนเข้ำกับระบบของกำรไฟฟ้ ำ
Trip Direction
GEN

32
Line to Ground Fault

Trip

Utility System Industrial System

รูปที่ 5.25 รีเลย์กำลังแบบมีทิศทำง

69
 4. รีเลย์ระยะทำง ( Distance Relay ) [ 21 ]
- รีเลย์สำหรับป้ องกันสำยส่ง (Transmission Line)
- Impedance ของสำยส่งเป็ นสัดส่วนกับ Distance
- รีเลย์แบบนี้ จึงเรียกว่ำ Distance Relay
- วัดค่ำ Impedance ที่ จุดติดตัง้ รีเลย์
- อำจวัดค่ำ Reactance หรือ Admittance ก็ได้
- ลักษณะสมบัติกำรทำงำนของรีเลย์แสดงด้วย R-X Diagram

70
 X X X

R R

Impedance Relay Mho Relay Reactance Relay

X X

R R

Quadrilateral Relay Lenticular Relay

รูปที่ 5.26 รีเลย์ระยะทำง

71
5. รีเลย์ผลต่ำง ( Differential Relay ) [ 87 ]
- เป็ น Relay ที่มีควำมไวมำกที่สดุ
- ใช้ป้องกันกำรผิดพร่องภำยใน (Internal Fault)
ของมอเตอร์ เครื่องกำเนิดไฟฟ้ ำ หม้อแปลงไฟฟ้ ำ
- เปรียบเทียบกระแสจำกCT 2 ตัวของเฟสเดียวกัน
ถ้ำกระแสผลต่ำงมำกกว่ำค่ำ Pick Up Relay จะทำงำน

72
Overcurrent Differential Relay
- เป็ นชนิดที่ง่ำย
Current Transformer

To Trip
Circuit

Overcurrent Relay

Operating winding

Three Phase AC Machine

รูปที่ 5.28 Overcurrent Differential Relay

73
Percentage Differential Relay
- มีขดลวด 2 ชุด
Operating Coil
Restraining Coil
- กระแสที่ผำ่ น Operating Coil
I0 = I2 - I1
- กระแสที่ผำ่ น Restraining Coil
I I
ค่าเฉลี่ย  1 2
2
74
 - แก้ปัญหำ
CT คุณสมบัติไม่เหมือนกัน
CT Saturation
Operate Operating Zone
Current
I0 = I2 - I1

Restraint Current I2 + I1

รูปที่ 5.30 ลักษณะสมบัติ Fixed Percentage Relay

75
 Operate Operating Zone
Current
I0 = I2 - I1

Nonoperating
Zone

Restraint Current I2 + I1

รูปที่ 5.31 ลักษณะสมบัติ Variable Percentage Relay

76
6. รีเลย์กระแสสมดุล
( Phase Balance Current Relay ) [ 46 ]
- ตรวจจับกระแสไม่สมดุล
- กระแสไม่สมดุลเกิด Negative Sequence Current
- กำรป้ องกันใช้
Negative Sequence Relay ( 46 )

77
7. รีเลย์ซิงโครไนซ์
(Synchronism Check andSynchronizing Relay ) [ 25 ]
- ต่อขนำนวงจรไฟฟ้ ำต้องตรวจสอบควำมถี่, แรงดัน, มุมเฟสของแรงดัน
G
- ใช้ในระบบที่จะนำมำขนำนกันอย่ำงอัตโนมัติ
VT

25
Synchronizing Relay
Generator Breaker
VT to be Closed
Diatribution Bus

รูปที่ 5.32 รีเลย์ซิงโครไนซ์

To Load 78
 8. รีเลย์แรงดัน (Voltage Relay)
- แรงดันเกิน
Overvoltage Relay [ 59 ]
- แรงดันตำ่
Undervoltage Relay [ 27 ]
- Voltage Balance Relay [ 60 ]
- Negative Sequence Voltage Relay

79
 9. Phase Sequence Voltage
or Reverse Phase Voltage Relay [ 47 ]

- ป้ องกันกำรกลับ Phase ของระบบไฟฟ้ ำ

- เพื่อป้ องกันไม่ให้มอเตอร์หมุนกลับทำง ซึ่งอำจ
ทำควำมเสียหำยต่อเครือ่ งจักร

80
 10. รีเลย์ควำมถี่ ( Frequency Relay ) [ 81 ]
- ตรวจจับควำมถี่ของระบบไฟฟ้ ำ หรืออัตรำกำร
เปลี่ยนแปลงควำมถี่
- ถ้ำพบว่ำควำมถี่ตำ่ กว่ำค่ำที่ตงั ้ ไว้รีเลย์จะทำงำน
- นิยมใช้ในกำรทำ Load Shedding

81
11. รีเลย์ควำมร้อน ( Thermal Relay ) [ 49 ]
- ใช้ป้องกันอุปกรณ์ในระบบดังนี้
Motor
Generator
Transformer
- มี 2 ชนิด
(1) Replica Type Temperature Relay
(2) Temperature Relay
82
 1. Replica Type Temperature Relay
- ทำงำนด้วยควำมร้อนที่เกิดจำกกระแส
- แบบ Bimetal
- ใช้กบั Motor ขนำดเล็ก

2. Temperature Relay
- ทำงำนร่วมกับ Temperature Instrument , Thermal
Detector, Thermal Couple
- ใช้ป้องกันขดลวดของเครื่องกำเนิดไฟฟ้ ำ, มอเตอร์
หม้อแปลง

83
12. รีเลย์ควำมดัน ( Pressure Relay ) [63]

- ตรวจจับอัตรำกำรเพิ่มก๊ำซ กำรสะสมของก๊ำซ
เช่น ในหม้อแปลงฉนวนน้ำมัน
- ใช้ในกำรป้ องกันหม้อแปลงเป็ นหลัก

สวัสดี
84