1.

0 PENGENALAN

Ukur aras ialah satu kaedah kerja ukur yang dijalankan untuk menentukan ketinggian / aras
titik-titik di permukaan bumi. Tujuan ukur aras ini adalah Untuk mendapatkan tinggi Batu Aras
Sementara (BAS) untuk dijadikan rujukan bagi kerja ukur kontur di kawasan projek yang
berhampiran. Kedudukan dua titik di atas permukaan bumi boleh ditentukan dengan pengukuran
sudut dan jarak. Maklumat kedudukan titik ini masih dikira tidak lengkap jika data perbezaan
ketinggian antara dua titik ini tidak diketahui. Oleh itu, pengukuran bagi menentukan perbezaan
ketinggian antara titik di atas permukaan bumi yang di panggil ukur aras perlu dijalankan.

Prinsip ukur aras bahawa dengan penggunaan alat ukur aras, kita akan dapat membentuk
satu garis pandangan, iaitu garis kolimantan bagi alat ini yang terletak dalam suatu satah ufuk
melalui bebenang ufuk bagi alat. Operasi ukur aras lebih terletak kepada menentukan jarak pugak
dari garisan ini kepada titik-titik yang ukuran tinggi atau perbezaan ketinggian berkait antara satu
sama lain. Antara Kegunaan Ukur Aras Adalah:

1. Mendapatkan beza tinggi antara dua titik

2. Mendirikan Batu Aras (Bench Mark) dan Batu Aras Sementara (Temporary Bench Mark)
untuk sesuatu projek pembinaan.
3. Mendapatkan keratan rentas dan memanjang yang menunjukkan profil tanah bagi projek
laluan, pengairan dan sebagainya.
4. Menghasilkan peta kontor bagi sesuatu kawasan pembinaan.
5. Untuk kerja-kerja ukur kawalan pugak semasa memancang tanda (setting out).
6. Menanda kecerunan tanah untuk tujuan tertentu seperti kerja penambakan dan
permotongan tebing serta pengaliran air.

Dalam amali ukur aras ini kami telah memilih kawasan helipad di Universiti Teknologi
Malaysia. Kerja ukur aras ini kami berikan masa selama 2 jam untuk menyiapkannya dengan
mengukur sebanyak lima point iaitu dari BM sehingga point 5. Kami telah bahagikan tugas dalam
kumpulan dimana dua orang akan memegang staf, seorang akan catat data dan seorang lagi akan
baca data menggunakan alat aras dompot (Dumpey level).

1
2.0 OBJEKTIF
Objektif dalam kerja amali ukur aras ini ialah:

1. Melaksanakan pemerhatian fly level (Rise and Fall Method) dari penanda aras (BM)
kepada penanda aras sementara (TBM)
2. Mengira RL yang dipindahkan dari BM / SBM kepada TBM
3. Melaraskan dan menyemak data yang terdapat daripada ukur aras.

2
 3.0 PERALATAN

Antara peralatan yang digunakan dalam ukur aras ini adalah seperti berikut:

Bil Alat Fungsi

1.
 Setaf yang digunakan adalah setaf
metrik yang boleh dipanjang dan
dipendekan. Panjangnya adalah 4 atau 5
meter yang bersambung-sambung.
 Terdapat juga setaf soptwith iaitu dalam
unit imperial. Setaf boleh dibaca secara
tegak (normal) atau dipegang secara
terbalik (invert).
Setaf
 Pada kebiasaannya setaf dipegang
secara tegak, namun bagi mendapatkan
aras laras lantai bawah sesuatu objek,
setaf akan dipegang secara terbalik.
2.

 Setaf yang digunakan adalah setaf

metrik yang boleh dipanjang dan
dipendekan. Panjangnya adalah 4 atau 5
meter yang bersambung-sambung.
 Terdapat juga setaf soptwith iaitu dalam
unit imperial. Setaf boleh dibaca secara

Gelembung Setaf (Staf Buble) tegak (normal) atau dipegang secara

terbalik (invert).
 Pada kebiasaannya setaf dipegang
secara tegak, namun bagi mendapatkan

3
 aras laras lantai bawah sesuatu objek,
setaf akan dipegang secara terbalik.
3.
 Digunakan untuk mendirisiap alat aras.
Terdapat dua jenis kaki tiga bagi
kegunaan alat aras.
 Bagi alat aras dompot dan jongkit,
kebiasaannya permukaan tapak kaki tiga
adalah rata.
 Manakala bagi alat aras automatik,
permukaan tapak kaki tiga adalah
berbentuk melengkung bagi

Kakitiga Alat Aras memudahkan lagi kerja-kerja

pengarasan.

4.
 Digunakan untuk meletakkan setaf
diatas permukaannya supaya
kedudukan setaf semasa cerapan
bacaan aras tidak lari dan bergerak.

Kura-kura setaf

5.
 Alat ukur aras jurutera sesuai untuk
kerja-kerja kejuruteraan dan
pengukuran kerana ketepatan
pengukurannya memenuhi keperluan
jurutera dan ia mudah digunakan.

4
 Bahagian utama alat ini ialah teleskop
yang mempunyai set kanta objek dan set
kanta mata yang akan membesarkan
objek yang dilihat

 Alat aras dompot adalah yang paling

ringkas dan mudah digunakan. Ianya
terdiri daripada tiub gelembung yang
diletak pada teleskop dan teleskop ini
ditampung oleh plat atas.

 Teleskop alat aras ini hanya boleh

berputar pada satah mengufuk sahaja.

 Untuk kerja ukur aras yang tepat

menggunakan alat aras dompot ini, dua
keadaan diperlukan, iaitu :-
i) Paksi tiub gelembung aras mestilah
selari dengan garis kolimatan
ii) Kedua-dua yang tersebut ini mestilah
bersudut tepat kepada paksi pugak plat.

5
4.0 PROSEDUR

6
5.0 DATA DAN PENGIRAAN

7
6.0 ANALISIS DATA

8
7.0 KESIMPULAN

9
RUJUKAN

10
LAMPIRAN

11