You are on page 1of 39

Republic of the Philippines

POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL


STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Aralin 3
Pagsasaling Pampanitikan at Pagsasaling Teknikal
(Kahulugan, Uri at Katangian)

INTRODUKSYON
Sa pagsasaling-wika nahahati sa dalawang kategorya ang pagsasagawa sa salin. Ito ay
maaaring Pagsasaling Pampanitikan o Pagsasaling Teknikal. Ito ay ang mga korpus o
lunsarang materyales na gagamitin sa pagsasalin. Dito nakabatay ang pagtukoy sa Simulaling
Lenggwahe (SL) at Tunguhing Lenggwahe (TL).

KALALABASAN NG PAGKATUTO
Matapos ang araling ito, ang mga mag-aaral ay inaasahang makakamit ang mga
sumusunod na kalalabasan ng pagkatuto.:
- Mailalahad ang Kahulugan, Uri at Katangian ng Pagsasaling Pampanitikan at
Pagsasaling Teknikal.
- Maiisa-isa ang halimbawa ng mga materyales/akda sa ilalim ng dalawang
nasabing kategorya.
- Maihahambing ang pagkakaiba ng pagsasaling Pampanitikan at Pagsasaling
Teknikal.
- Makapagsasalin ng halimbawang akda ng pagsasaling Pampanitikan o
Pagsasaling Teknikal.

NILALAMAN NG KURSO
PAGSASALING PAMPANITIKAN
Ang pagsasaling pampanitikan ay isang uri ng pagsasaling naiiba sa pangkaraniwan at
pangkalahatang konsepto ng pagsasalin. Sinasalamin ng pagsasaling pampanitikan ang
imahinasyon, matayog na kaisipan, at ang intuitibong panulat ng isang may-akda. Sa
katunayan, natutukoy kung ano ang isang akdang pampanitikan dahil sa taglay nitong estetika.
Bukas sa iba’t ibang pagpapakahulugan o interpretasyon. Hindi kumukupas at may katangiang
unibersal. Gumagamit ng mga natatanging pamamaraan upang itampok ang bisang
pangkomunikatibo - isang pagkiling sa intensiyong humiwalay sa mga alituntuning
pangwika/panggramatika. Pagsasalin bílang “pakikipaglaro sa wika”(Almario)

1
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Ekspresibo
Naglalarawan ito ng damdaming personal na saloobin at paniniwala sa isang pagsasalin
mas nagiging makatotohana at nanalapit sa orihinal ang isang salin kung ang tagapagsalin ay
nagkakaroon ng personal na ugnayan sa akdang kanyang isinasalin.
Konotatibo
Ito ay tumutukoy sa ekstrang kahulugan na ikinakabit sa isang salita depende sa intension
ng nagsasalita o sumusulat.
Pragmatiks
Isang sangay ng lingguwistika na inilalarawan bilang pag-aaral ng ugnayan ng mga anyong
lingguwistiko at mga gumagamit nito.
Simbolikal
Maaaring gumamit ng simbol o imahe.

Uri ng Pagsasaling Pampanitikan


1. Prosa
Malikhaing pagsulat na gumagamit ng mga pangungusap na tuloy-tuloy.
2. Tula
Isang uri ng panitikan na pinagyayaman sa pamamagitan ng paggamit ng tayutay, at
malayang paggamit ng mga salita sa iba’t-ibang estilo, kung minsan ito ay maiksi o mahaba. Ito
ay binubuo ng saknong at taludtod.

3. Kwentong Pambata
Isang maikling kwento o katha na sinulat para sa kapakinabangan ng mga bata na may
edad sampu o pababa. Ang karaniwang kuwentong pambata ay naglalaman ng magandang
aral.

Ang isang tagasalin ng akdang pampanitikan ay:


1. Dapat mayroong mahabang taon ng likas na pagkahilig sa pagbabasa ng panitikan.
2. Dapat may malalim na pag-unawa sa akdang isasalin.
3. Dapat bihasa sa wikang gagamitin.
4. Dapat isaisip na ang pagsasalin ay itinuturing na isang anyo ng komunikasyong bilinggwal.

2
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

5. Dapat patuloy na magsanay.

Pagsasaling Teknikal
❑ Ito ay isang espesyalisadong pagsasaling may kinalaman sa iba’t ibang larangan o
disiplina.
❑ Kakaiba ito sa ibang pagsasalin dahil sa mga terminong kaugnay ng isang disiplina.
❑ Sinasabing pag-aaral ito ng wika o termino kaysa sa nilalaman o kontent ng isang
sabjek.
❑ Tuwirang may kinalaman sa siyensya, pangkalikasan man o panlipunan, pang-
akademiko na nangangailangan pa rin ng espesyalisadong wika.
❑ Ito ay ginagamit upang mas maging maliwanag o kongreto ang pagtatalakay.

3
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

❑ ANG LENGGUWAHE SA PAGSASALING SIYENTIPIKO AT TEKNIKAL AY MAS


EKSAKTO KAYSA PAGSASALING PAMPANITIKAN.

SINO ANG MAY KARAPATANG MAGSALIN NG TEKSTONG SIYENTIPIKO AT


TEKNIKAL?
Para sa larangan ng medisina, sinagot ni Maria O'Neill, MD, ang tanong na ito sa kanyang
libro. Sinabi niya na dahil kakaunti ang mga doctor na nagsasalin ng paparaming tekstong
medikal na kailangang maisalin sa iba't-ibang wika, mas maaasahan ang mga tagasalin, na
hindi doctor, na siyang magsagawa ng pagsasalin ng mga tekstong medikal.
Bilang konklusyon, sinabi ni O'Neill na kapwa makapagsasagawa ng mahusay na salin ng
mga tekstong medikal ang mga linguistically knowledgeable medical professionals gayon din
ang mga medically knowledgeable linguists.
Ayon pa nga kay Zethsen (2001)
“Kinakailangang maging malay ang isang tagasalin sa realidad na kung tutuusin, wala
naman talagang maituturing na tekstong teknikal dahil hindi naman ito isang genre; sa halip,
ang mayroon lamang ay iba’t ibang uri ng mga tekstong gumagamit ng teknikal na
lengguwaheng, at mga tekstong nag-uugat sa iba’t ibang disiplina.”
Halimbawa ng mga Tekstong Teknikal
1. Teksbuk
2. Gabay at/o Manwal
3. Encyclopedia
4. Mga artikulong siyentipiko at Akademiko
5. Mga Patakaran o pamamaraan

Uri ng mga Materyal na may katangiang Teknikal


1. Mga dokumentog legal
2. Technical Reports
3. Brochures
4. Mga Liham
5. Mga katitikan ng pulong
6. Mga taunang ulat
7. Manusktrito ng mga talumpati at panayam
8. Survey forms

4
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

KAILANGANG TAGLAYIN NG TAGASALIN NG MGA TEKSTONG SIYENTIPIKO AT


TEKNIKAL AYON SA LONDON INSTITUTE OF LINGUISTICS
1. Malawak na kaalaman sa paksa ng tekstong isasalin.
2. Mayamang imahinasyon upang mailarawan sa isipan ang mga kasangkapan o prosesong
tinatalakay.
3. Katalinuhan, upang mapunan ang mga nawawala at/o malabong bahagi sa orihinal na
teksto.
4. Kakayahang makapamili at makapagpasya sa pinakaangkop na terminong katumbas
mula sa literatura ng mismong larangan o sa diksyunaryo.
5. Kasanayang gamitin ang mga pinagsasalinang wika nang may kalinawan, katiyakan, at
bias.
6. Karanasan sa pagsasalin sa mga kaugnay na larangan o disiplina.
MGA HALIMBAWA NG TEKNIKAL NA SALIN
1. Haynayan – biology
2. Mikhaynayan – microbiology
3. Mulatling Haynayan – molecular biology
4. Palapuso – cardiologist
5. Palabaga – pulmonologist

5
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

6. Paladiglap – radiologist
7. Kagaw – germ
8. Muntilipay – platelet
9. Kaphay – plasma
10. Iti, daragis, balaod – tuberculosis
11. Sukduldiin, altapresyon – hypertension
12. Mangansumpong – arthritis
13. Piyo – Gout
14. Balinguyngoy – nosebleed

PAGTATAYA
PAG-UNAWA SA PAKSA
Panuto: Bumuo ng isang ilustrasyon na nagpapakita ng pagkakaiba ng Pagsasaling
Pampanitikan at Pagsasaling Teknikal. Sundin ang Gabay na Pamantayan sa
pagmamarka.

Mensahe ng larawan ..................................30%


Kaangkupan ................................................ 25%
Pagkamalikhain........................................... 25%
Kalinisan ...................................................... 20%
KABUUAN .................................................... 100%

Paglinang sa Kasanayan
Tandaan: Sa pagsasaling-Pampanitikan, kailangang maging maingat ang isang tagapagsalin
upang hindi mahulog sa patibong ng mga idyoma.

I. Panuto: Isalin ang idyomang nakalahad sa bawat bilang.

A. Pagtutumbas gamit ang konsepto ng magkatulad na dalawang wika.


Halimbawa: Sand Castle-Kastilyong buhangin
1. Old Maid
2. Right hand man
3. Iron fist
4. Street Children
5. Sick bed

B. Pagtutumbas gamit ang konsepto ng may katumbas na idyoma.


Halimbawa: dressed to kill-nakapamburol

6
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

6. Fishwive’s tales
7. Still wet behind the ears
8. Turncoat
9. Birds of the same feather
10. Bleed one white
11. Man in the street
12. Going post-haste
13. At as snail’s pace
14. Fight to the death
15. Beaten black and blue
16. Spick and span
17. Small fry
18. Towering passion
19. Small hours
20. Wild goose chase
21. Not worth his salt
22. Small talk

C. Pagtutumbas gamit ang konsepto ng walang katumbas na idyoma kaya kailangang


ibigay na lamang ang kahulugan.
23. Light-fingered person
24. Light sleeper
25. Heavy sleeper
26. Point blank
27. Queer fish
28. Red letter day
29. Raining cats and dogs
30. Alpha and omega
31. Forty winks
32. Great unwashed
33. Lion’s share
34. Green grocer
35. Bury the hatchet
36. Scylla and Charybdis
37. Shooting pain
38. Shooting star
39. Stone deaf
40. Ladies’ man
41. Swan song
42. Apple of the eye
43. Apple of discord
44. Baker’s dozen
45. Round dozen

7
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

II. Panuto: Isalin ang halimbawang akdang pampanitikan na nakalahad sa ibaba.

Do You Lie On Facebook?


Kim Z Dale

"My dad died last night."


"Oh, I'm so sorry for your loss."
"What did you say about him?"
"When?"
"When you prayed for him."
"Well...I guess..."
"Did you pray for him?"
"I don't really pray much at all. Nothing against your dad."
"But you said you'd pray. When I posted on Facebook that dad was in the
hospital again and asked people to pray for him you said you would."
"I was just being supportive."
"Lying is being supportive?"
"No. I mean it's a saying. Something nice to say. I didn't think you'd take it
literally."
"How else would I take it? I asked for prayers. You said you'd pray. You didn't."
"I can't be the only one who says they'll pray for someone but doesn't say an
actual prayer. There are so many people on Facebook asking people to pray for
this and pray for that that I'd spend all day lighting candles if I literally prayed for everyone."
"Maybe you should. What if yours was the one prayer that could have put him
over? The one prayer that could have saved him?"
"I don't believe that it would have made a difference. I guess that's what it comes
down to. I had more faith in his doctors than in whatever words I might have
mumbled."
"You don't believe in God?"
"I don't know. Not really. Probably not."
"But you believe in lying."
"That's not fair."
"You said you'd pray and you didn't. You also said you are sorry for my loss. Are
you really? How many lies have there been? What else have you lied about?"
"Well, I guess when I said I hoped your birthday would be awesome I really didn't
care one way or another. Oh, and I didn't actually like your vacation pictures. I
just clicked like to be polite. And I... hey, I'm kidding." Sort of.

III. Panuto: Isalin ang Bisyon, Misyon at mga Ibinabahaging Pagpapahalaga ng


inyong Pamantasan (halimbawa ng tekstong teknikal.)
Vision
Clearing the paths while laying new foundations to transform the Polytechnic University of the
Philippines into an epistemic community.
Mission
Reflective of the great emphasis being given by the country's leadership aimed at providing
appropriate attention to the alleviation of the plight of the poor, the development of the citizens,
and of the national economy to become globally competitive, the University shall commit its
academic resources and manpower to achieve its goals through:

8
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

1. Provision of undergraduate and graduate education which meet international standards of


quality and excellence;
2. Generation and transmission of knowledge in the broad range of disciplines relevant and
responsive to the dynamically changing domestic and international environment;
3. Provision of more equitable access to higher education opportunities to deserving and qualified
Filipinos; and
4. Optimization, through efficiency and effectiveness, of social, institutional, and individual returns
and benefits derived from the utilization of higher education resources.

Shared Values
• God-Fearing
• Love for Humanity and Democracy
• Collegiality
• Integrity and Credibility
• Transparency and Accountability
• Passion for Learning
• Humanist Internationalism

9
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Aralin 4
Pagsasalin at Pambansang Kaunlaran
(Wikang Katutubo, Rehiyunal na Materyal, Kaalamang Bayan, at Industriya)

INTRODUKSYON
Nabanggit sa unang aralin na may ginampanan ang pagsasaling-wika sa pag-unlad ng
Pambansang Pampanitikan ngunit hindi rin maitatanggi na ang pagsasalin ay hindi lamang sa
ikauunlad ng Pambansang Pampanitikan, lalo’t higit ito ay nakatutulong ng malaki sa
Pambansang Kaunlaran. Matatawag na maunlad ang isang bansa kung nagkakaroon ng
pagkakaisa una ay sa wikang sinasalita, pagkakaroon ng lokalisasyon sa mga rehiyunal na
materyal sa pagkatuto, nabubuhay pa rin at napapanatili ang mga kaalamang bayan at
umuunlad ang Industriya.
Sa araling ito, tatalakayin ang naging papel ng pagsasalin sa pagbuo ng isang
Pambansang Kaunlaran. Maglalahad ng mga salitang naisalin mula sa iba’t ibang katutubong
wika na umiiral sa bansa. Maging ang mga halimbawa ng Rehiyunal na Materyal na naisalin at
patuloy pa ring ginagamit sa iba’t ibang rehiyon. Magkakaroon rin ng pagpapatalas ng
memorya sa mga kaalamang bayan na bahagi ng ating kultura sa iba’t ibang panig ng bansa at
ilalahad ang kahalagahan ng pagsasalin sa iba’t ibangIndustriya.

KALALABASAN NG PAGKATUTO
Matapos ang araling ito, ang mga mag-aaral ay inaasahang makakamit ang mga
sumusunod na kalalabasan ng pagkatuto.:
- Masasaksihan ang iba’t ibang salin ng mga salitang kadalasang maririnig sa
isang rehiyon.
- Nakakapangalap ng mga salitang batay sa wikang katutubo ng mga mag-aaral na
magsisilbing pagpapaunlad sa kulturang mayroon sa lugar na kanilang
kinabibilangan.
- Makapagsasaliksik/makababasa gamit ang mga lumang aklat o pagtatanong sa
mga kakilala ng iba pang mga akdang pampanitikang naisalin bilang rehiyunal na
materyal at ilalahad ang mga kaligirang impormasyong tungkol rito.
- Makapagsasagot ng mga Kaalamang Bayan bilang bahagi ng pagtataya
- Nailalarawan ang mga industriyang umiiral sa bansa.

10
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

NILALAMAN NG KURSO

A. KATUTUBONG WIKA
Ang katutubong wika (kilala rin bilang inang wika, unang wika, arteryal na wika, o L1) ay
isang uri ng wika na natutunan ng isang tao mula nang kanyang kapanganakan. Batayan para
sa pagkakilanlang sosyolinggwistika ang unang wika ng isang tao.
Ang 2019 ay idineklara ng United Nations Educational, Scientific and Cultural
Organization (UNESCO) bilang International Year of the Indigenous Languages (IYIL). Kaya
naman, “Wikang Katutubo: Tungo sa Isang Bansang Filipino” ang temang itinakda ng Komisyon
sa Wikang Filipino (KWF) para sa pagdiriwang ng Buwan ng Wika sa taong nabanggit, bilang
pagpapahalaga sa mga katutubong wika sa Pilipinas. Ang tema ng Buwan ng Wika ay
sumusuporta sa Artikulo 15, Seksyon 7 ng Saligang Batas, na nagsasabing dapat ituring na
auxiliary official languages ang mga katutubong wika sa bansa. Alinsunod sa nasabing batas,
inilunsad ang Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) upang tuluy-tuloy na
hasain ang mga estudyante sa paggamit sa kanilang kinamulatang wika bago turuan ng Filipino
at English sa mas mataas na antas ng edukasyon.
Kabilang sa mga wikang saklaw ng nasabing programa ang Aklanon, Bikolano,
Cebuano, Chabacano, Hiligaynon, Iloko, Ivatan, Kapampangan, Kinaray-a, Maguindanaoan,
Meranao, Pangasinense, Sambal, Surigaonon Tagalog, Tausug, Waray, Yakan at Ybanag.
Simula kindergarten hanggang ikatlong baitang, gagamitin ang mother tongue bilang wikang
panturo, ayon sa mga panuntunan ng MTB-MLE.
Ayon kay Virgilio Almario, ang tagapangulo ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), ang
bawat wika ay may sariling buhay, at nakapaloob sa buhay nito ang tradisyon ng maraming
henerasyon ng mga Pilipino. “Kung hindi natin ito aalagaan, manganganib ito; at kung

11
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

pababayaan, maaari pang maglaho nang tuluyan. Kapag naglalaho ang isang wika, tila may
isang tahanan o kamalig ng ating alaala at tradisyon ang mawawala at di na mababawi
kailanman.” Dahil dito, ang pagpapahalaga ng wikang katutubo ay katumbas na rin ng
pagpapahalaga sa mga kapwa Pilipinong nagmula sa ibang tradisyon.

MGA HALIBAWA NG SALING WIKANG KATUTUBO SA PILIPINAS

1. CEBUANO
Ang Cebuano ay katutubong wika ng isla ng Cebu sa Pilipinas, ito ang siyang itinuturing na
lingua franca o pangunahing wika ng Katimugang Pilipinas at sanhi nito ay tinatawag ito minsan
bilang Visayan, Visaya o Bisaya.
HALIMBAWA:
MAAYONG ADLAW SA INYONG TANAN!
FILIPINO: Magandang araw sa inyong lahat!
INGLES: Good day, everyone!

AMBOT SA IMO!
FILIPINO: Hindi ko alam!
INGLES: I don't know!
2. HILIGAYNON
Wikang Ilonggo, ito ay nabibilang sa grupo ng mga wika sa Austronesian at Ethno-
lingguwistika na tumutukoy sa mga mamamayan ng Iloilo at gayundin sa kulturang hiligaynon.
Ginagamit din ito upang ilarawan ang wika at kultura ng mga Ilonggo. Kabilang ito sa pamilya
ng wikang Bisaya.
HALIMBAWA:
TAGPILA INI?
FILIPINO: Magkano ‘to?
INGLES: How much is this?

DIIN KA MAKADTO?
FILIPINO: Sa’n ka pupunta?
INGLES: Where are you going?

PALANGGA TA KA.
FILIPINO: Mahal kita.
INGLES: I love you.

3. WARAY
Ito ay isang wika sa mga lalawigan ng Samar, Hilagang Samar, Silangang Samar, Leyte
(silangang bahagi), at Biliran sa Pilipinas. Ang mga pangkat ng wikang Waray ay binubuo ng
Waray, Waray Sorsogon at Masbate Sorsogon. Bisakol naman ang tawag sa mga wikang
Waray Sorsogon at Masbate Sorsogon dahil komplementaryo sila ng mga wikang Bisaya at

12
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Bikolano. Lahat ng wikang Waray ay kabilang sa grupo ng mga wikang Bisaya at may
kaugnayan sa mga diyalektong Hiligaynon at Masbatenyo.
HALIMBAWA:
SABID
FILIPINO: Pasaway
INGLES: Naughty/Stubborn

MAUPAY
FILIPINO: Mabuti
INGLES: Good

4. PANGASINENSE
Ito ay nasasailalim sa sangay Malayo-Polynesian ng pamilya ng mga wikang Austronesian.
Sinasalita ang Pangasinan ng higit pa sa dalawang milyong tao sa lalawigan ng Pangasinan, ng
iba pang mga pamayanang Pangasinan sa Pilipinas, at ng kapansin-pansing bilang ng mga
Amerikanong may kanununuang Pangasinan.
HALIMBAWA:
AYEP
FILIPINO: Hayop
INGLES: Animal

KAAMONG
FILIPINO: Asawa
INGLES: Spouse
5. BIKOLANO
Ang wikang Bikolano ang ginagamit ng mga taong naninirahan sa mga probinsya na
matatagpuan sa tangway ng Bikol at nagsisilbi bilang Lingua France o pangunahing wika ng
rehiyon. Ang Bikol ay binubuo ng mga lalawigan ng Camarines Norte, Camarines Sur, Albay,
Sorsogon, Catanduanes at Masbate.
HALIMBAWA:
MALAGAYON MO MALASIRAM
FILIPINO: Ang ganda mo. FILIPINO: Masarap
INGLES: You're beautiful.INGLES: It's delicious

SARIHIN IKA? NAMUMUTAN TAKA


FILIPINO: Saan ka pupunta? FILIPINO: Mahal kita.
INGLES: Where are you going?INGLES: I love you.
6. PAMPANGO/KAPAMPANGAN
Ang salitang Kapampangan ay nagsimula sa salitang ugat na Pampang. Ito ang kauna-
unahang lalawigang Kastila sa Pilipinas. Ang wikang Kapampangan ay isa sa mga walong
pangunahing wika na ginagamit sa buong lalawigan ng Pampanga at Timugang Tarlac, sa
timugang bahagi ng kalagitnaang kapatagan ng Luzon, karamihan nito ay sumasailalim sa
pangkatetnikong Kapampangan. Sinasalita rin ang Kapampangan sa hilagang-silangang
Bataan, pati na rin sa mga munisipalidad ng Bulacan, Nueva Ecija, at Zambales na pumapaligid
sa Pampanga.

13
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

HALIMBAWA:
MALAGU
INGLES: Beautiful
FILIPINO: Maganda
MATSURA
INGLES: Ugly
FILIPINO: Panget

PAGTATAYA
Paglinang ng Kasanayan
Panuto: Maglista ng limangpung (50) salita gamit ang iyong katutubong wika. Ito ay ang
maaaring mga salitang kadalasang natututunan o natutunan mo na buhat ng ikaý bata pa. Sa
bahaging ito, mapapalutang ang katangian ng katutubong wika na iyong kinagisnan buhat sa
iba pang mga wika sa Pilipinas. Gamitin ang panimulang ito.
“Tagalog-Batangas ang katutubong-wika mo kung….
Alam mo ang mga salitang ito…”
Pansinin: Maaaring maiba kung hindi tagalog-batangas ang katutubong wika mo!! Pakipalitan
na lamang

“Tagalog-Batangas ang katutubong-wika mo kung….


Alam mo ang mga salitang ito…”
23.
1. 24.
2. 25.
3. 26.
4. 27.
5. 28.
6. 29.
7. 30.
8. 31.
9. 32.
10. 33.
11. 34.
12. 35.
13. 36.
14. 37.
15. 38.
16. 39.
17. 40.
18. 41.
19. 42.
20. 43.
21. 44.
22. 45.

14
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

46. 49.
47. 50.
48.

NILALAMAN NG KURSO
B. REHIYUNAL NA MATERYAL

Ang mga Rehiyunal na Materyal ay ang mga Kagamitang Panturo sa bisa ng mga akdang
pampanitikang matagumpay na naisalin mula sa iba’t ibang wika ng bansa. Ibinabahagi ito sa
mga mag-aaral sa iba’t ibang rehiyon upang maipamalas ang ganda at nakamamanghang
kultura sa ibang bahagi ng Pilipinas. Sa pamamagitan ng paggamit ng mga materyal na ito,
napagtitibay ang winika ni Abueg na pagkakaisa sa gitna ng magkakaibang wika at kultura.

15
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

EPIKONG ILOKANO: “BIAG NI LAM-ANG” NI PEDRO BUCANEG


Sinasabing pinakapopular na epikong-bayan, ang Biag ni Lamang ay nagmula sa
Hilagang Luzon, partikular na sa mga lalawigan ng Ilocos at La Union. Nag-iisa itong
Kristiyanisadong epikong-bayan at pruweba nitó ang paggamit ng mga pangalang
naimpluwensiyahan ng Katolisismo. Sinasabing ang paring si Gerardo Blanco ang nagtalâ ng
epikong-bayan noong 1889 at si Canuto Medina na nagtalâ noong 1906. Sinundan ito ng
bersiyon na nailathala sa La Lucha, ang bersiyon ni Parayno noong 1927 at pinagsáma niya
ang unang dalawang bersiyon at ang bersiyon ni Leopoldo Yabes noong 1935.

PEDRO BUCANEG
• "Ama ng Literaturang Ilocano”
• Nagsasalin ng mga relihiyosong mga akda na nasa wikang Espanyol, Latin, at Ilokano
• Awtor ng mga epikong patula

EPIKONG IFUGAO: “HUDHUD NI ALIGUYON” NI PEDRO BUCANEG


Sa lipunang Ifugaw, ang Hudhúd ay isang mahabang salaysay na patula na karaniwang
inaawit sa panahon ng tag-ani, o kapag inaayos ang mga payyo o dinadamuhan ang mga
palayan. Inaawit din ito kapag may lamay sa patay at ang yumao ay isang táong tinitingala dahil
sa kaniyang yaman o prestihiyo. Sinasalamin ng Hudhud ang mga paniniwala’t kaugalian ng
sinaunang lipunan ng mga Ifugaw. Matatagpuan sa Hudhud ang paglalarawan sa mga konsepto
na kinababatayan ng mga ugnayang pampamilya, at ng mga ugnayan ng iba’t ibang grupo sa
loob at labas ng ili o nayon. Makikita rito ang paniniwala ng mga Ifugaw tungkol sa mga diyos at
espiritu, at kung paano sila dapat makipag-ugnayan sa mga ito.

EPIKONG BISAYA: “EPIKO NI LABAW DONGGON” NI PEDRO BUCANEG


Isa sa mga dalawang magkaugnay na epikong kilala galing sa Panay Island, na
parehong isinalin ni F. Landa Jocano. Ito ay may habang 2,325 na linya sa p r i n t e d nitong
bersyon kumpara sa pangalawa, “Epiko ni Humadapnan” na may 53, 000 linya.
FELIPE LANDA JOCANO
• Kilalang bantog na antropologo, manunulat, at propesor.
• Tuon ng saliksik: mga katutubong alamat at epiko, sinaunang panggagamot, at
kasaysayan at pamumuhay ng iba’t ibang pangkating etniko
• pagsasalin sa Ingles ng Hinilawod noong 1959.
• Nagsusulat ng mga epikong patula.

16
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

PAGTATAYA
Paglinang ng Kasanayan

Panuto: Magsaliksik/magbasa gamit ang mga lumang aklat o magtanong sa mga kakilala ng iba
pang mga akdang pampanitikang naisalin bilang rehiyunal na materyal at ilahad kung saang
lugar nagmula, sino ang nagsalin, ano ang pangunahing kaisipan at kulturang namayani sa
akda gamit ang materyal na ito.

17
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

NILALAMAN NG KURSO

C. Kaalamang Bayan

18
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

PAGTATAYA
Paglinang ng Kasanayan
I. Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat katanungan. Piliin at isulat ang tamang
sagot sa sulatang papel.

1. Ang idyoma o sawikain ay


A. May kahulugang hindi maaaring makuha o maunawaan sa literal na kahulugan nito
B. Isang pagpapahayag na kusang nalinang at nabuo sa lingguwaheng Filipino.
C. May taglay na mga bagay na pangkultura: malarawan, mapagbiro, mapagpatawa,
pansosyal at panliteral na pagpapahiwatig ng kahulugan.
D. Lahat ng mga nabanggit sa itaas
2. Ang salawikain ay
A. Isang uri ng bugtong
B. Isang uri ng idyoma
C. Kasabihang pamana ng mga ninunong Pilipino na nagpalipat-lipat sa mga labi ng
salinlahi
D. Birong may katotohanan
3. Alin sa mga ito ang idyoma?
A. Nagbabatak ng buto
B. Nasa Diyos ang awa, Nasa tao ang gawa
C. Ang magalang na sagot ay nakapapawi ng poot
D. Pag di ukol ay di bubukol
4. Alin sa mga ito ang salawikain?
A. Nagsaulian ng kandila
B. May krus ang dila
C. Mabulaklak ang dila
D. Daig ng maagap ang masipag
5. Bakit importante ang sawikain at salawikain?
A. Hindi naman importante ang mga ito.
B. Ang mga ito ang nagpapaalaala sa atin tungkol sa mayamang tradisyon ng lahing
Pilipino
C. Nakapapawi ng pagod ang mga ito kapag nabasa mo.
D. Nakaaaliw ang mga ito.
6. Sabi ni Julia sa asawa, "Itaga mo ito sa bato. Kahit hindi nila ako tulungan, aangat ang
ating kabuhayan."
A. Mananaga si Julia
B. Tutuparin ni Julia nang walang sala ang kanyang sinabi
C. Pupukpukin ni Julia ang bato
D. Tatagain ni Julia ang bato
7. Kung gusto mong maglubid ng buhangin, huwag sa harap ng mga taong nakakikilala sa
iyo dahil mabibisto ka nila.
A. Magsabi ng katotohanan
B. Magsinungaling
C. Maglaro sa buhanginan
D. Magpatiwakal

19
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

8. Bakit hindi ka makasagot diyan? Para kang natuka ng ahas.


A. Namumutla
B. Nangangati ang lalamunan
C. May ahas na nakapasok sa bahay
D. Hindi nakakibo; nawalan ng lakas na magsalita
9. Puro balitang kutsero ang naririnig ko sa kapitbahay nating iyan. Ayoko na tuloy
maniwala sa kanya.
A. Balitang sinabi ng kutsero
B. Balitang walang katotohanan
C. Balitang makatotohanan
D. Balitang maganda
10. Naghalo ang balat sa tinalupan nang malaman niya ang katotohanan.
A. Matinding labanan o awayan sa pagitan ng dalawa o higit pang mga tao
B. Pinagsama-sama ang mga balat at tinalupan
C. Nagkaigihan
D. Nagkabati
11. Napauwi kaagad galing sa Estados Unidos si Ricardo dahil nabalitaan niyang ang
asawa niya ay naglalaro ng apoy.
A. Nagluluto
B. Nagpapainit
C. Nasunugan
D. Nagtataksil sa kanyang asawa
12. Bulang-gugo si Tompet dahil anak-mayaman siya.
A. Mata-pobre
B. Bukas Palad
C. Parating wala sa bahay
D. Laging kasapi sa lipunan
13. Walang magawa ang mga kapitbahay naming makakati ang dila kaya’t maraming may
galit sa kanila.
A. May sakit sa dila
B. Daldalero o daldalera
C. May singaw
D. Nakagat ang dila
14. Sa drama sa radyo, nasabi ni Don Felipe na malapit na ang pag-iisang dibdib ng
kanyang anak na si Alejandro at ni Marinela. Ano ang ibig sabihin nito?
A. Ikakasal na sina Alejandro at Marinela
B. Magkaka-anak na sina Alejandro at Marinela
C. Maghihiwalay na sina Alejandro at Marinela
D. Magiging magnobyo na sina Alejandro at Marinela
15. Ang apat na anak nina Nita at Mark ay tinaguriang mga anghel ng tahanan. Ano ang
ibig sabihin nito?
A. Maliliit na mga bata
B. Magugulong mga bata
C.Malilikot na mga bata
D.Salbaheng mga bata

20
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

16. Nang umuwi na ang mga bata ay nakabalik na sila sa sariling pugad nila. Ano ang ibig
sabihin nito?
A. Pugad ng kanilang ibon
B. Pugad ng kanilang mga manok
C. Sariling tahanan
D. Sariling kuwarto
17. May utang na loob ang mag-asawang Nita at Mark kay Ginoong Agoncillo dahil sa
pagkakabalik ng mga bata. Ano ang utang na loob?
A. Utang
B. May pagbabayaran
C. Utang na pera
D. Utang na buhat sa kagandahang-asal o kabutihang nagawa
18. Ang mag-asawang Mark at Nita ay parang aso’t pusa. Bakit sila parang aso’t pusa?
A. Hindi sila pantay ng laki
B. Lagi silang nag-aaway
C. Hindi sila nagbibigayan
D. Lagi silang naghahabulan
19. Nag-alsa balutan ang magkakapatid dahil sa kanilang mga magulang.
A. Palipat-lipat ng tirahan
B. Nagbalot ng pagkain
C. Binalot ang gamit
D. naglayas
20. Hindi pinagbubuhatan ng kamay ng mag-asawa ang kanilang anak.
A. Hindi pinagtatrabaho
B. Hindi inaakay
C. Hindi pinapalo o sinasaktan
D. Hindi pinaghuhugas ng pinggan
21. Dahil sa nangyari, magbabagong-loob na raw si Nita pati na rin ang asawa niyang si Mark.
A. Maliligo
B. Magbabago o magpapalit ng ugali o kuro-kuro
C. Magpapalit ng damit panloob
D. Magbibihis
22. Habang maiksi ang kumot, matuto munang mamaluktot. Kung mahaba na at malapad, saka
na mag-unat-unat.
A. Hindi mo matatakpan ang paa mo kung maiksi ang kumot kaya bumili ka ng mahaba para
hindi ka nakabaluktot.
B. Lalamukin at giginawin ka kapag nagkumot ka ng maiksi.
C. Kung ano ang mayroon ka ay pagkasyahin mo muna. Saka ka na lang gumasta nang malaki-
laki kapag mas mayroon ka na ring mas maraming pera.
D. Huwag kang matulad nang nakaunat ang paa mo kung maiksi rin naman ang kumot mo.
23. Hindi lahat ng kumikinang ay ginto Sapagkat may sarili ring kinang ang tanso.
A. Mag-iingat ka parati at huwag magpapadala sa taong akala mo ay may mabuting kalooban.
Maaaring ang taong iyon ay mabait lamang sa simula. Kilatisin mong mabuti kung ang sinasabi
niya ay ang katotohanan.
B. Huwag kang bibili ng alahas sa hindi mo kakilala. Baka ka maloko.
C. Kung may mapulot kang makinang huwag ka kaagad mag-akalang ginto iyon. Baka mapeke
ka lang.
D. Ang ginto at tanso ay parehong makinang.

21
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

24. Bago ka pumuna ng uling ng iba, uling sa mukha mo’y pahirin mo muna.
A. Tanggalin mo muna ang uling sa mukha mo bago mo tingnan ang uling sa mukha ng
kaharap mo.
B. Maghilamos ka muna bago ka makiharap sa ibang tao.
C. Kakalat ang uling sa mukha ng ibang tao kapag ikaw ang nagpahid nito. Hayaan mong siya
ang maglinis ng mukha niya.
D. Bago ka magsalita nang kung anu-ano tungkol sa ibang tao, tingnan mo muna ang sarili mo’t
baka mas marami kang kapintasan.
25. Matalino man ang matsing, napaglalalangan din.
A. Ang mga matsing ay matalino ngunit mas matalino sa kanila ang ibang hayop.
B. Kahit gaano ka man katuso o katalino, mayroon pa ring mas matalino o tuso kaysa sa iyo.
C. Ang matsing ay matalinong hayop na ayaw malamangan.
D. Kahit matalino ang matsing, puwede pa rin siyang maloko.
26. Saan mang gubat ay may ahas.
A. Lahat ng kagubatan sa Pilipinas ay tinitirhan ng mga ahas at iba pang mga hayop.
B. Hindi nawawalan ng masasamang tao. Kahit saan ka magpunta ay may taong hindi mabuti
ang kalooban
C. Ang mga gubat ay pinamamahayan ng mga ahas.
D. Ang ahas ay magaling maglungga lalo na sa mga lugar na mapuno.
27. Pag-aralan mong mabuti ang ugali ng isang tao. Hindi dahil mabait ito sa una ninyong
pagkikita ay talagang mabait ito. Huwag kang padadala sa matatamis na salita o mabuting
pakita kaagad.
A. Nasa Diyos ang awa, nasa tao ang gawa.
B. Hindi lahat ng kumikinang ay ginto sapagkat may sarili ring kinang ang tanso.
C. Ang pagsasabi ng tapat, pagsasama ng maluwat.
D. Saan mang gubat ay may ahas.
28. Ang batang laki sa layaw ay lalaking suwail, walang galang at walang pagpapahalaga sa
kapwa niya.
A. Ang pagsasabi ng tapat, pagsasama ng maluwat
B. Matalino man ang matsing, napaglalalangan din.
C. Anak na hindi paluhain, ina ang patatangisin.
D. Bago ka pumuna ng uling ng iba, uling sa mukha mo’y pahirin muna.
29. “Nay, gusto ko na pong bumalik sa inyo. Hirap na hirap na po ako sa buhay may-asawa.”
A. Akala ni Tasyo: ang pag-aasawa’y biro; kanin bagang isusubo’t iluluwa kung mapaso.
B. Nasa Diyos ang awa, nasa tao ang gawa.
C. Hindi lahat ng kumikinang ay ginto Sapagkat may sarili ring kinang ang tanso
D. Saan mang gubat ay may ahas.
30. Sinabi ng lalaki ang totoo sa kanyang asawa na magbabago na siya at hindi na niya
gagawin ang ginagawa niyang hindi maganda
A. Matalino man ang matsing, napaglalalangan din.
B. Tulak ng bibig, kabig ng dibdib.
C. Saan mang gubat ay may ahas.
D. Ang pagsasabi ng tapat, pagsasama ng maluwat.

22
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

II. Panuto: Sagutin nang buong husay ang mga bugtong na nakalahad sa ibaba.

1. Sa bahay ni Tiya Ines


Pinapalibutan ng Butones
Sagot:
2. Sa una’y malambot
Pangalawa’y matigas
Pangatlo’y maputi
Pang-apat ay alak
Sagot:
3. Isang butil ng palay
Sakop lahat ang buong bahay
Sagot
4. Maliit pa lang si kumpare
Nakaaakyat na sa tore
Sagot:
5. Matibay na kahoy
Bali sa gitna.
Sagot:
6. Matanda na ang nuno
Hindi pa naliligo
Sagot:
7. Pagbukas ko sa kurtina
Kinain ko ang reyna
Sagot:
8. Hawakan mo ang buntot ko
Atatalon ako
Sagot:
9. Nagbigay nay sinakal pa
Sagot:
10. Kung umaga ay nag-aaway,
kung gabi ay magkaibigan
Sagot: _
11. ” Sa buhatan ay may silbi, sa igiban ay walang sinabi.”
12. “Kung kailan mo pinatay, saka pa humaba ang buhay.”
13. “Sapagkat lahat na ay nakahihipo; walang kasindumi’t walang kasimbaho; bakit mahal
nati’t ipinakatatago.”
14. “Tinuktok ko ang bangka, naglapitan ang mga isda.”
15. “Dala niya ako, dala ko siya.”
16. “Ang sariwa’y tatlo na, ang maitim ay maputi na, ang bakod ay lagas na.”
17. “Baka ko sa palupandan, unga’y nakakarating kahit saan.”
18. “May bintana nguni’t walang bubungan, may pinto nguni’t walang hagdanan.”
19. “Nakatalikod na ang prinsesa, ang mukha’y nakaharap pa.”
20. “Nagtanim ako ng isip sa gitna ng tubig, dahon ay makitid, bunga ay matulis.”

23
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

III. Panuto: Sagutin ang palaisipang nakalahad sa ibaba. (5 puntos)

May tatlong pinto na kailangan mong daanan para makalabas. Kaya lang, sa likod nito
ay may mga panganib. Sa isang pinto, may napakalaking apoy sa dadaanan palabas. Sa
ikalawa naman ay mayroong babaril sa iyong dalawang lalaki. Habang sa huli naman ay
may isang leon na tatlong taon nang di kumakain. Saan ka dadaan? at Bakit?

INDUSTRIYA

INDUSTRIYA
•Ito ang pangkabuhayang gawain na kaugnay sa pagproseso ng hilaw na sangkap sa paggawa
ng isang panibagong produkto.
•Ayon sa ekonomistang British na si Collin Clark, ang industriya ay nahahati sa dalawang uri.
Primary Industries - Mga industriya na mula sa agrikultura, paggugubat at pagmimina.
Secondary Industries – Tumutukoy sa pagpoproseso ng mga pangunahing produktong
agrikultura patungo sa mas malaking produksiyon na ginagamitan ng ibat’t ibang uri ng
makinarya.

24
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

MGA SEKTOR NG INDUSTRIYA

PAGTATAYA
Paglinang ng Kasanayan
A. Panuto: Gamit ang mga ilustrasyong nakalahad, ibigay ang depinisyon ng iba’t ibang
sektor ng industriya at ipaliwanag kung bakit mahalaga ang pagsasalin sa partikular na
sektor.
_
_
_
_
_
_
_
_

_
Pagmamanupaktura _
_
_
_
_

Pagkain at Kalusugan

25
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

_
EDUKASYON _
_
_
_
_
_
_

_
_
_
_
Pagmimina _

_
_
_

Konstruksyon _
_
_
_
_
_
_
_

26
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

_
Transportasyon at _
Komunikasyon _
_
_
_
_
_
_
_
_

Tubig, Kuryente, Gas

A. Panuto: Sagutin nang may kahusayan ang katanungan.

Sa kabuuan, ano ang naiaambag ng pagsasalin sa Pambansang Kaunlaran?

27
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Aralin 5
SalikSalin

INTRODUKSYON
Ang SalikSalin ay ang kumbinasyon ng salitang Pananaliksik at Pagsasalin.
Sasaliksikin ang kalagayan ng pagsasalin sa iba’t ibang industriya. Sa araling ito,
susukatin ang kakayahan sa pagsasalin ng iba’t ibang korpus.

KALALABASAN NG PAGKATUTO
Matapos ang araling ito, ang mga mag-aaral ay inaasahang makakamit ang mga
sumusunod na kalalabasan ng pagkatuto:
- Makapagsasalin ng korpus/materyal sa partikular na industriya.
- Maipaliliwanag ang kahalagahan ng ugnayan ng pagsasalin sa Industriya
sa pagsasakatuparan ng Pambansang Kaunlaran.
- Makapagsasaliksik ng mga impormasyon batay sa kalagayan ng
Pagsasalin sa napiling industriya.
- Naisasapraktika ang teorya at metodo ng pagsasalin sa pamamagitan ng
pagbuo ng saliksalin.
- Napagtitibay ang halaga ng ugnayan ng pagsasalin at mga industriya sa
Pilipinas.

NILALAMAN NG KURSO
I. Introduksyon sa Saliksik-Salin
Mahahalagang salitang nakaangkla sa talakayan:
1. Pagsasalin
2. Pananaliksik

PAGSASALIN
➢ Ang pagsasalin ay ang paglilipat ng kahulugan ng isang teksto mula sa isang wika
patungo sa ibang wika para sa isang partikular na layunin o intensiyon. Isang partikular
na impormasyon o kaalamang nasa iba’t ibang wika.

PANANALIKSIK
➢ Ang pananaliksik ay isang sistematikong imbestigasyon tungo sa pag-aambag sa
kadluan ng mga kaalaman. (Chambers, 1989).
➢ Kaalamang bago, inobatibo, at mga napapanahong mga kabatiran na maaaring mula at
ugnay sa iba t ibang mga disiplina.

PANANALIKSIK: Ang paglikha ng bagong kaalaman


❑ Paglikha ng mga bagong kaalaman ang pagbubuod ng mga bagong pananaliksik
mula sa isang sumisibol na larangan o paglalaan ng mga bagong pagpapanukala
at asampsyon upang patunayan o pasubalian ang isang umiiral na hipotesis,

53
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

patungo sa pagbubuo ng mga bagong metodolohiya mula sa mga itinuturing na


best practices para sa kasaysayan ng pagsasalin.

LAYUNIN NG PANANALIKSIK MULA SA ARALING PAGSASALIN


(1) pag-aambag ng mga bagong datos;
(2) pagpapanukala ng mga kasagutan sa isang tiyak na katanungan;
(3) pagtataya o pagpapatining sa isang umiiral na hipotesis, teorya o metodolohiya,
at
(4) paghaharap ng mga bagong ideya, hipotesis, teorya o metodolohiya.
Gayunpaman, dapat nating isaisip na sadyang likas, natural, at normal ang ganitong pag-
iral sa larangan ng araling pagsasalin dahil tulad ng anumang disiplina, ang pagsasalin
ay isang gawaing masaklaw at tiyak na ang pangunahing katangian ay pananaliksik.

Mga pangunahing erya ng PANANALIKSIK SA ARALING PAGSASALIN

(1) Pagsusuri ng mga teksto at Pagsasalin


Pagsusuri sa sitwasyong pangkomunikatibo ng mismong tekstong isasalin: para kanino,
intensiyon ng salin, at iba pang kaugnay na komponent ng mga kontekstong
pangkomunikasyon bilang paghahanda sa gawaing pagsasalin
(2) Paghahambing ng mga isinagawang salin sa simulaang teksto
Ebalwasyon at kritisismo ng salin (pagtukoy sa pangunahing suliranin sa pagsasalin at
mga isinagawang estratehiya bilang solusyon sa mga naging suliranin sa pagsasalin)
(3) Pagsusuri ng isinagawang salin sa simulaang teksto
Pagsusuri sa mga isinagawang salin at paghahambing nito sa mga tekstong orihinal
bilang pagtaya sa lapit o layo ng katangian ng wikang ginamit sa orihinal at salin

Isang bukas na larangan ang araling pagsasalin. Bukas ito sapagkat ang
pagsasalin ay dapat na magsilbing tagapag-ugnay ng mga diwa, buhay, at kaluluwa ng
mga pamayanan at lipunan ng kanyang panahon. Mangyayari lamang ito kung ang
pagsasalin ay tatangkilik sa iba’t ibang lente ng pagpapakahulugan, diskurso, at
representasyon sa pagbasa at pagbibigay-halaga sa mga gawaing pagsasalin. Subalit,
sa lahat ng ito, kinakailangang matukoy ng Pilipino ang kanyang sarili hindi lamang bilang
tagakonsumo ng mga produktong salin, o nangangamuhang tagasalin, kundi higit sa
lahat, bilang tagasaling may angking kapangyarihang makisangkot at mag-ambag para
sa ikasusulong ng kanyang dangal bilang Pilipinong tagasalin na bahagi ng isang
lipunang marangal.

II. Kalagayan ng Pagsasalin sa Pambansang Industriya


Agrikultura at Pagsasaka
❑ Maraming kaalaman sa pagsasaka ang isinalin sa wikang Filipino upang mas
maunawaan ng mga mamamayang nagtatrabaho sa sektor na ito ng bansa.
❑ Ang mga gamit na mga pataba na inaangkat sa ibang bansa ay isinusulat sa
wikang Filipino upang magamit ng tama at makabuluhan ng mga magsasaka.

54
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Halimbawa ng Naisalin

Botanikang Pangkabuhayan (1996)

Ilahas sa Tropiko (1998)

Pagkain at Kalusugan
❑ Ang pagsasalin-wika ay nakatutulong sa larangang ng pagkain at kalusugan
upang mas madaling maunawaan ng mga Pilipino ano mang antas sa lipunan ang
kahulugan ng pagkain o ng sakit na kanilang nararamdaman.
❑ Maraming mga Pilipino na hindi marunong magsalita ng ibang wika ang nag-iisip
kaagad na malubha ang kanilang nadarama dahil na rin sa kadahilanang hindi
nila ito lubos na maunawaan.
❑ “Madaling ihatid sa karaniwang tao ang bagong kaalaman sa agham kapag ito ay
nakasaad sa wikang pamilyar sa kanila,” ani Prop. Emeritus Fortunato Sevilla III
mula sa Departamento ng Kimika.
❑ Ayon naman kay Dr. Maria Minerva Calimag, propesor mula sa Fakultad ng
Medisina at Pagtitistis, makatutulong ang pagsasalin sa wikang Filipino upang
maunawaan ng mga pasyente ang kanilang sakit na dinaranas.

55
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Entomolohiya Medikal (1998)

Langis at Enerhiya
❑ Ang mga balita sa telebisyon ukol sa pagtaas ng presyo ng krudo, langis o
gasolina ay isang halimbawa ng pagsasalin-wika ng mga impormasyon na nasa
ibang wika patungo sa balitang nasa wikang Filipino upang maunawaan nang
mabuti ng mga motorista.
❑ Maraming mga termino sa enerhiya ang pinasimple at isinalin sa Filipino para sa
lahat ng uri ng mamamayan.
Pagmimina
❑ Sa mga isyu sa mga minahan, ang mga artikulo at mga balita ay ginamitan ng
pagsasalin-wika upang mas makita ng mga mamamayan ang epekto ng
pagmimina sa bansa.
❑ Ang mga termino tulad ng landslide ay isinalin sa Filipino upang mas mabilis at
maging tama ang pag-unawa ng lahat.
❑ Dahil sa pagsasalin, mas naiiwasan ang mga aksidente at nababawasan ang mga
kuro-kuro ng mga tao tungkol sa pagmimina sa bansa.
Transportasyon at komunikasyon
❑ Ito rin ay nagsisilbing instrumento ng pagkakaunawaan ng mga tao lalo’t higit ay
magkakaiba sila ng wikang kinalakhan at kasalukuyang ginagamit. Ang wika ay
isang napakahalagang bagay na bahagi na ng pang-araw-araw na buhay ng mga
tao, kung wala ito’y hindi magiging madali ang natural na daloy ng komunikasyon
ng mga taong bahagi ng isang partikular na lokasyon.

56
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Pabahay at imprastraktura
❑ Ang pinakamagandang halimbawa sa sektor na ito ay ang mga titulong
ipinamamahagi sa mga mamamayan. Upang maunawaan ng mga tao ang lahat

57
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

ng kanilang karapatan sa lupa at tahanan, ang titulo ay malimit na nakasulat sa


Ingles at sa baba ay may nakasulat na salin sa Filipino.
❑ Ang mga kontrata ay halimbawa rin sa sektor na ito. Upang ang bawat panig sa
kontrata ay malinawan, ang napagkasunduan ay isinasalin.
Turismo
❑ Ang bawat lugar sa ating bansa ay may mga kwento na kapupulutan ng kultura at
tradisyon ng mga dayo. Sa pamamagitan ng pagsasalin-wika mula sa wikang
katutubo patungo sa ibang wika, mauunawaan ng mga turista ang malawak at
mayabong na kultura at tradisyon ng mga tao.
❑ Mababawasan din ang maling interpretasyon ng mga turista sa mga kaugalian ng
mga lokal na nakatira kung ito ay mauunawaan nila sa tulong ng salin-wika.

Pananalapi
❑ Ang wika ay isang pamamaraan ng paggawa ng transaksiyon. Dito, hindi tayo
makagagawa ng kahit anong transaksiyon kung hindi tayo magkakaintindihan
dahil lahat ng nangyayari sa ating ekonomiya ay nakabase sa ating
pagkakaintindihan. Kung papansinin naman talaga natin, ang programang pang-
ekonomiko pati ang mga batas ay nakalimbag at nakasalin sa Ingles.
❑ Kapag walang transaksiyon, walang ekonomiya at kung isiipin natin, kung walang
lipunan, walang transaksiyon, wala tayong ekonomiya. . . Ang susunod na

58
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

pangunahing papel ng wika ay bilang isang instrumento sa globalisasiyon tungo


sa mga panlipunang layunin.

Edukasyon
❑ Kung nais nating umunlad ang lebel ng ating edukasyon ay kinakailangan ding
sumulong ang ating wika, agham at teknolohiya. Kinakailangang maging mabilis
ang pagtuturo ng mga kaalaman na nauukol dito. Matutugunan natin ito kung
maisasalin sa wikang madaling nauunawaang ng mga Filipino ang mga aklat,
pamplet, papel pananaliksik, artikulo, at iba pang babasahin na nauukol sa agham
at teknolohiya.

59
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Batayang
Alhebra (1997) Mataas na Matematika(1997)

Matematika para sa Pangkalahatang Edukasyon (1997)

60
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

Teknolohiya
❑ Sa modernong panahon, ang teknolohiya ay unti-unting sumasakop sa ating
pang-araw-araw na pamumuhay. Kahit saan tayo magpunta o kahit ano ang ating
gawin, ang teknolohiya ang bubungad sa atin.
❑ Malimit na ang mga teknolohiya sa ating bansa ay nagmumula sa ibang karatig
nasyon. Dahil dito, nangangailangan ng pagsasalin-wika upang magamit ng mga
ordinaryong Pilipino ang mga teknolohiya ng tama at mabisa.

Agham Computer (1996)


Disenyo sa Logic (1998)

61
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

PAGTATAYA
PAG-UNAWA SA PAKSA
Panuto: Tukuyin kung tama o mali ang isinasaad sa pahayag. Isulat ang PAPOL kung
tama at NAPOL kung mali sa linyang nakalaan sa bawat aytem.

1. Ang Saliksik-Salin ay hango sa salitang pananaliksik at pagsasalin.


2. Ang pakikinig ay isang sistematikong imbestigasyon tungo sa pag-
aambag sa kadluan ng mga kaalaman.
3. Isang bukas na larangan ang araling pagsasalin. Bukas ito sapagkat
ang pagsasalin ay dapat na magsilbing tagapag-ugnay ng mga diwa, buhay, at kaluluwa
ng mga pamayanan at lipunan ng kanyang panahon.
4. Ang wika ay isang pamamaraan ng paggawa ng transaksiyon.
5. Sa kasalukuyan, ang pananaliksik ay nagsisilbing daan upang
makapagbahaginan ang mga bansa ng kanilang kaalaman sa iba’t ibang larangan.
6. Ang pagsasalin ay ang paglilipat ng kahulugan ng isang teksto mula
sa isang wika patungo sa ibang wika para sa isang partikular na layunin o intensiyon.
7. Sapat ng maging tagapagkonsumo ng mga produktong salin upang
mas maging maunlad ang larangan ng pagsasalin.
8. Malimit na ang mga teknolohiya sa ating bansa ay nagmumula sa
ibang karatig nasyon.
9. Sa pagpapaunlad ng salin makatutulong na panatilihin na lamang
ang mga salitang pangdayuhan upang maraming dayuhan ang mahikayat sa ating
bansa.
10. Nakapaloob sa sektor ng imprastraktura ang usapin sa kontrata.

Paglinang sa Kasanayan
Panuto: Tukuyin kung saang sektor nabibilang ang mga salitang nakalahad sa bawat
aytem. Isulat ang sagot sa inilaang linya.

1. Samsung User Manual


2. Bungkalan: Mga Aral ng Hacienda Luisita
3. Ang Barumbadong Bus” ni Rene O. Villanueva
4. “The Metal Detecting Bible” ni Brandon Neice
5. “Differential and Integral Calculus” ni Feliciano & Uy
6. “Manila” song by Hotdog
7. “Arab Oil Weapon” ni Jordan Paust.
8. “Love at first Chat” tula ni BabEBlue
9. “The Golden Shovel” tula ni Terrance Hayes
10. Kontrata ng ABS-CBN
11. “No Jaywalking”
12. “Do not enter”
13. “United Arab Emirates Dirham”
14. Tanauan-Lipa Vice Versa
15. Banghay-Aralin
16. Logic Gate
17. Manukan
18. Diesel

62
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

19. Undispensed
20. Telepono
21. Marlboro
22. Assets
23. Recipe sa paggagawa ng Ubeng Halaya
24. Blueprint
25. Don’t blocked the drive way

III. Kahalagahan ng ugnayan ng pagsasalin sa industriya ng/sa Pilipinas


Panuto; Sa bahaging ito, subukin natin kung inyo talagang naunawaan ang aralin sa
pamamagitan ng paglalahad o pag-uugnay ng kahalagahan ng pagsasalin sa industriya.
Sagutin lamang ang katanungan na nakalaan sa ibaba at gamitin lamang ang linyang
inilaan para sa inyong pagsasagot.

Tanong: Ano ang kahalagahan ng ugnayan ng pagsasalin sa Industriya upang


maisakatuparan ang Pambansang Kaunlaran?

Nilalaman................................................................... 25 puntos
Kaangkupang Pangbalarila ..................................... 10 puntos
Pagkamalikhain ......................................................... 10 puntos
Kalinisan ....................................................................... 5 puntos
KABUUAN ................................................................... 50 puntos

63
PAGSASALING-WIKA
Republic of the Philippines
POLYTECHNIC UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES MODYUL
STO TOMAS, BATANGAS BRANCH 2020-2021

PINAL NA GAWAIN

Pagsasagawa ng Salik-Salin
Ang bawat mag-aaral ay magsasagawa ng pananaliksik at pagsasalin. Itong
gawaing ito ay nangangailangan ng mahabang oras at pagsusumikap. Ang kalakihang
porsyento ng iyong magiging marka ay magmumula sa resulta ng isinagawang Salik-salin
na ito. Bubuuin ito ng tatlong bahagi. (Introduksyon, Katawan, Kongklusyon). Ilalahad sa
ibaba ang pormat o balangkas na susundin. Kinakailangang mamili ang mag-aaral ng
isang industriya na bibigyang-diin sa pananaliksik at ditto iikot ang lahat ng
impormasyong ibibigay.
Pormat
• Bookman Old Style 12
• Double Spacing
• I-Bold ang Pamagat at Major points
• Justify

Introduksyon
• Bubuuin ng anim hanggang sampung pahina.
• Ilagay ang naoobserbahan sa paligid partikular sa kalagayan ng pagsasalin sa
industriyang napili.
• Ilagay ang kaugnayan ng pagsasalin sa industriyang napili.
• Ilagay ang kalagayan ng pagsasalin sa industriyang napili.
• Maglagay ng 3-5 na references o batayang impormasyon na maaaring may
kinalaman sa pagsasalin o sa industriya.
• Simulan sa pangkalahatan o malawak na ideya patungo sa ispesipikong
impormasyon.
Katawan
• Pipili ng isa hanggang dalawang korpus o materyales na may kinalaman sa
industriyang napili at isasalin ito. Maaaring ito ay tula, kontrata, recipe sa
pagluluto, sanaysay, maikling kwento o anumang materyales/korpus na nasa
wikang Ingles na maaaring isalin sa wikang Filipino. Iaplay ang mga tuntunin
sa angkop na pagsasagawa ng pagsasalin batay sa mga naunang aralin.
Konklusyon

• Magbigay ng mga mungkahing gawain upang mapaunlad pa ang larangan ng


pagsasalin lalo’t higit sa industriyang napili.
• Ilagay ang kahalagahan ng pagsasalin sa industriyang napili.

64
PAGSASALING-WIKA

You might also like