Marcos Administration

 Ferdinand Marcos served as President of the Philippines from 1965 to

1986.
 Declared Martial Law in 1972, citing threats from communist and insurgent
groups, but it was widely viewed as a move to extend his rule.
 The 1973 Constitution replaced the 1935 Constitution, installing the
Fourth Republic and centralizing power in the Executive branch.
 The constitution allowed for the expansion of presidential power,
effectively enabling Marcos to rule by decree.

example: Resolution, it cannot be basta basta macha-change unless

amended or change by another resolution.

 His rule was marked by human rights violations, suppression of dissent,

economic decline, and cronyism.
 Opposition against Marcos grew, especially after the assassination of
Benigno "Ninoy" Aquino in 1983.

Buod at Paliwanag
Ang administrasyong Ferdinand Marcos (1965–1986) ay naging simbolo
ng awtoritaryang pamamahala sa Pilipinas. Noong 1972, nagdeklara siya
ng Martial Law, kung saan sinuspinde niya ang mga karapatang pantao at
nagtagal siya sa kapangyarihan nang lampas sa kanyang itinakdang termino.
 Ginamit niya ang 1973 Constitution upang baguhin ang gobyerno sa isang
parliamentary system, ngunit nanatili pa rin siyang makapangyarihan sa
pamamagitan ng mga susunod na amendments.
Noong 1983, Benigno "Ninoy" Aquino wa assassinated (Rival of
Marcos), na nagdulot ng matinding galit sa publiko. Ito ang nagbigay-daan
sa EDSA People Power Revolution noong 1986, na nagpatalsik kay
Marcos at nagluklok kay Corazon Aquino bilang bagong pangulo. Ayon sa
artikulo ng New York Times, umalis si Marcos ng bansa patungong Guam
noong Pebrero 26, 1986, matapos siyang piliting bumaba sa pwesto dahil
sa lumalawak na suporta para kay Aquino. EDSA PEOPLE POWER.

✅ August 17, 1987 – Republic Act No. 6639 renamed MIA to Ninoy Aquino
International Airport (NAIA) in honor of Senator Benigno "Ninoy" Aquino Jr.
 The MIA Authority retained its corporate name as the law did not amend
MIAA’s charter.

Ebidensya ng Pagbagsak ni Marcos

📌 Fraudulent election ng 1986 – Ayon sa New York Times, tinangkang
dayain ni Marcos ang eleksyon laban kay Aquino, pero hindi ito tinanggap ng
taumbayan.
📌 Pag-alis ni Marcos sa Pilipinas – Noong Pebrero 26, 1986, tumakas si
Marcos patungong Guam sakay ng isang American Air Force plane, kasama si
Imelda at iba pang malalapit na opisyal.
📌 Pagkilala ng U.S. kay Aquino – Kinilala agad ng gobyerno ng Amerika si
Corazon Aquino bilang bagong Pangulo at tinapos na ang suporta kay
Marcos.
Ang lahat ng ito ay nagpapatunay na ang 1973 Constitution ay naging
kasangkapan sa diktadura ni Marcos, ngunit hindi ito naging sapat upang
pigilan ang lakas ng People Power, na nagbalik ng demokrasya sa Pilipinas.

 The 1986 Snap Elections were widely seen as fraudulent, triggering the
EDSA People Power Revolution, which led to his ouster and exile.

In November 1985, President Ferdinand Marcos announced plans to call a

snap election in the Philippines, following international pressure and criticism
of his government policies. The National Citizens' Movement for Free
Elections (NAMFREL) mobilized over 500,000 volunteers to monitor the
election. The snap elections were held on February 7, 1986, and Marcos and
Arturo Tolentino were proclaimed winners. The US Senate declared the
elections rigged, and the international delegation reported anomalies during
 the election day. After a failed coup attempt, Defense Minister Juan Ponce
Enrile and Lieutenant General Fidel V. Ramos defection from the Marcos
Administration, recognizing Marcos as the duly elected President. Aquino and
Salvador Laurel then assumed office, slowly restoring democracy.

Noong Nobyembre 1985, inanunsyo ni Pangulong Ferdinand Marcos

ang plano niyang magsagawa ng snap election sa Pilipinas dahil sa
matinding pressure at kritisismo mula sa ibang bansa tungkol sa
kanyang pamamahala. Ang National Citizens' Movement for Free
Elections (NAMFREL) ay nagpakilos ng mahigit 500,000 volunteers
upang bantayan ang halalan.
 Ginawa ang snap elections noong Pebrero 7, 1986, at idineklarang
panalo sina Marcos at Arturo Tolentino. Gayunpaman, idineklara ng
US Senate na daya ang eleksyon, at iniulat ng mga international
observers ang mga anomalya tulad ng dayaan, pananakot, at pagbili
ng boto sa araw ng halalan.
 Matapos ang isang nabigong kudeta, lumipat ng panig sina Defense
Minister Juan Ponce Enrile at Lieutenant General Fidel V. Ramos,
ngunit kinilala pa rin si Marcos bilang lehitimong pangulo. Kalaunan,
sina Corazon Aquino at Salvador Laurel ang opisyal na nanumpa
bilang mga bagong pinuno ng bansa at sinimulan ang muling
pagpapanumbalik ng demokrasya sa Pilipinas.

((Remembering the 1986 Snap Election – UPD Office for Initiatives in Culture
and the Arts, 2021)

Ang Snap Election ng 1986: Isang Paliwanag

 Ang Snap Election ng Pebrero 7, 1986 ay isang biglaang halalan na
tinawag ni Pangulong Ferdinand Marcos, matapos ang matinding
pandaigdigang kritisismo at pressure laban sa kanyang administrasyon.
Ginamit niya ito bilang paraan upang patunayan na mayroon pa siyang
suporta ng taumbayan. Subalit, sa halip na patibayin ang kanyang
kapangyarihan, lalo nitong ginising ang damdamin ng mga Pilipino na
naghahangad ng pagbabago.


 Pangunahing Pangyayari sa Snap Election

📌 Anunsyo ng Eleksyon (Nobyembre 4, 1985) – Sa isang panayam sa
ABC’s This Week with David Brinkley, inanunsyo ni Marcos na siya ay
handang magsagawa ng isang snap election.
📌 Pagsasabatas ng Halalan (Disyembre 3, 1985) – Ang Batas
Pambansa Blg. 883 ay nagbigay ng legal na basehan para sa pagdaraos ng
halalan sa Pebrero 7, 1986.
📌 NAMFREL at International Observers – Higit 500,000 volunteers mula
sa National Citizens’ Movement for Free Elections (NAMFREL) ang
nagsilbing poll watchers upang mapigilan ang dayaan. Mayroon ding mga
dayuhang observers na dumating upang suriin ang halalan.
📌 Pebrero 7, 1986 – Araw ng Halalan
Sa unofficial count ng NAMFREL, si Corazon "Cory" Aquino ang nananalo.
Ngunit sa opisyal na bilang ng COMELEC, si Marcos ang naitalang panalo.
Dahil sa lantarang dayaan, 35 COMELEC employees ang nag-walkout
bilang protesta.
📌 Proklamasyon ni Marcos (Pebrero 15, 1986)
Sa bisa ng Resolution No. 38, idineklarang panalo sina Marcos at Arturo
Tolentino ng Batasang Pambansa.
Dahil dito, 50 miyembro ng oposisyon sa Batasang Pambansa ang
nag-walkout.
📌 Pagtutol ni Aquino at ang Civil Disobedience Movement (Pebrero
16, 1986)
Nagsagawa si Cory Aquino ng “Tagumpay ng Bayan” rally sa Quirino
Grandstand at nanawagan ng civil disobedience.
Hinikayat niya ang taumbayan na mag-boycott sa mga negosyo na
pagmamay-ari ng mga crony ni Marcos tulad ng San Miguel Corporation at
Philippine National Bank.
Sa loob lamang ng isang linggo, umabot sa ₱1.78 bilyon ang na-withdraw
mula sa mga bangkong pag-aari ng mga crony.
📌 Deklarasyon ng Pandaraya ng U.S. Senate (Pebrero 19, 1986)
Sinabi ng U.S. Senate na ang eleksyon ay hindi patas at puno ng dayaan.
Ang mga international observers ay nag-ulat ng vote buying, pananakot,
at paghadlang sa NAMFREL sa mga polling sites.
📌 Paghiwalay nina Enrile at Ramos kay Marcos (Pebrero 22, 1986)
Matapos ang isang nabigong coup attempt ng Reform the Armed Forces
Movement (RAM), bumaliktad sina Defense Minister Juan Ponce Enrile
at Lieutenant General Fidel V. Ramos at kinilala si Cory Aquino bilang
lehitimong Pangulo.
 Si Cardinal Jaime Sin ay nanawagan sa radyo na suportahan ang dalawang
heneral at ipakita ang lakas ng taumbayan.
📌 EDSA People Power Revolution (Pebrero 22-25, 1986)
Libu-libong Pilipino ang nagtipon sa Epifanio de los Santos Avenue
(EDSA) upang ipakita ang kanilang suporta kay Cory Aquino at panawagan
sa pagbibitiw ni Marcos.
Noong Pebrero 25, 1986, parehong nanumpa bilang Pangulo sina Marcos
(sa Malacañang) at Aquino (sa Club Filipino, San Juan).
📌 Pagkatalsik kay Marcos (Pebrero 26, 1986)
Dahil sa matinding suporta kay Cory at pagtalikod ng militar kay
Marcos, napilitan siyang umalis kasama ang kanyang pamilya patungo sa
Hawaii sa tulong ng gobyerno ng U.S..
Nanumpa bilang opisyal na Pangulo si Corazon Aquino, na siyang
nagsimulang magbalik ng demokrasya sa Pilipinas.


 Kahalagahan ng 1986 Snap Election

 ✔ Pinakita ang tunay na boses ng mamamayan – Sa kabila ng dayaan,
lumabas na si Cory Aquino ang totoong hinirang ng bayan.
✔ Naging hudyat ng pagbagsak ni Marcos – Ang dayaan sa eleksyon ang
nagtulak sa taumbayan upang magsama-sama at patalsikin ang diktador.
✔ Simula ng pagbabalik ng demokrasya – Mula sa rehimeng
awtoritaryan, muling naibalik ang kalayaan at demokratikong pamamahala sa
bansa.
 Ang Snap Election ng 1986 ay hindi lang isang halalan—ito ay naging
simbolo ng paglaban ng Pilipino laban sa diktadura at isang patunay
na ang kapangyarihan ng taumbayan ay mas malakas kaysa sa
anumang rehimen.

Salient Features of the 1973 Constitution

Mahahalagang Tampok ng 1973 Constitution

✅ Parliamentary system – May Prime Minister, pero kontrolado pa rin ni
Marcos ang gobyerno.
✅ Unicameral legislature – Pinalitan ang Kongreso ng National Assembly.
✅ Lahat ng utos ni Marcos ay naging legal – Lahat ng kanyang decrees
at batas ay kinilala.
 ✅ 1976 Amendments – Hinayaan si Marcos na maging Pangulo at Prime
Minister, kaya lumakas pa lalo ang kanyang kapangyarihan.

 Shift to a Parliamentary System: Introduced a Prime Minister alongside

the President, although Marcos retained control.

Prime Minister vs. President: Ano ang Pagkakaiba?

 Ang Prime Minister at President ay parehong lider ng isang bansa, pero
magkaiba ang kanilang kapangyarihan, sistema ng gobyerno, at paraan
ng pagiging halal.


 1. Prime Minister
 🔹 Pangulo ng Pamahalaan (Head of Government) – Siya ang namumuno
sa pagpapatakbo ng gobyerno at paggawa ng batas.
🔹 Pinipili ng Parlamento – Hindi direktang ibinoboto ng mamamayan;
karaniwang pinipili ng parliament (kongreso o national assembly) mula
sa mga mambabatas.
🔹 Parliamentary System – Ang gobyerno ay nakadepende sa suporta ng
parliament. Kung mawalan siya ng suporta, maaaring mapatalsik siya sa
pamamagitan ng vote of no confidence.
🔹 May Ceremonial President – Sa maraming parliamentary countries (hal.
United Kingdom, Canada, Japan), may president o monarch na may
simbolikong papel pero walang tunay na kapangyarihan sa gobyerno.
🔹 Halimbawa ng mga bansa na may Prime Minister: United Kingdom,
Canada, Japan, Australia, India.
 ✅ Mas madaling mapatalsik kung mawalan ng tiwala ang parliament.
❌ Mas mahina ang kapangyarihan kumpara sa isang makapangyarihang
pangulo sa isang presidential system.


 2. President
 🔹 Pangulo ng Estado at Pamahalaan (Head of State & Head of
Government) – Siya ang pinakamataas na lider ng bansa, parehong
kinatawan ng estado at namumuno sa gobyerno.
🔹 Direktang ibinoboto ng mamamayan – May fixed term (hal. 4-6 years)
at hindi madaling mapatalsik maliban kung ma-impeach.
🔹 Presidential System – May separation of powers, ibig sabihin, hiwalay
ang lehislatibo (gumagawa ng batas), ehekutibo (nagpapatupad ng batas), at
hudikatura (namamahala ng hustisya).
 🔹 May Sariling Kapangyarihan – Hindi kailangang makuha ang suporta ng
kongreso para manatili sa posisyon.
🔹 Halimbawa ng mga bansang may Presidential System: United States,
Philippines, Brazil, South Korea.
 ✅ Mas independent, hindi agad matatanggal kahit hindi sang-ayon ang
kongreso.
❌ Mas mahirap tanggalin, kahit hindi na epektibo, kailangan pang dumaan
sa impeachment process.


 3. Hybrid System: May Prime Minister at President

 France – May President at Prime Minister, kung saan ang presidente
ang may mas mataas na kapangyarihan.
 Russia – May President (mas makapangyarihan) at Prime Minister na
inaatasan ng presidente.
 1973 Philippine Constitution (Panahon ni Marcos) – May President at
Prime Minister, pero dahil sa amendments, si Marcos pa rin ang may
hawak ng kapangyarihan.


 Paghahambing: Prime Minister vs. President

 Katangian  Prime Minister  President

 Paraan ng  Direktang ibinoboto

 Pinipili ng Parliament
Pagluklok ng taumbayan

 Sistemang
 Parliamentary  Presidential
Pampulitika

 Depende sa suporta ng  Independent, may

 Kapangyarihan
Parliament fixed term

 Maaaring alisin sa
 Pagkatanggal  Kailangang dumaan
pamamagitan ng vote of
sa Posisyon sa impeachment
no confidence

 Halimbawa ng  UK, Canada, Japan,  U.S., Philippines,

Bansa Australia South Korea


 Konklusyon
 Kung gusto ng isang bansa ng mas mabilis at flexible na gobyerno, mas
epektibo ang parliamentary system na may Prime Minister.
 Kung nais naman ng malakas at independent na lider, mas bagay ang
presidential system na may President.
 Sa ilang bansa, ginagamit ang hybrid system na may parehong President
at Prime Minister, na may kanya-kanyang tungkulin.
 Sa kaso ng Pilipinas, dati tayong nagkaroon ng Prime Minister noong 1973
Constitution sa ilalim ni Ferdinand Marcos, pero bumalik tayo sa
Presidential System noong 1987 Constitution sa ilalim ni Cory Aquino
upang tiyakin ang separation of powers at maiwasan ang diktadura.

 Unicameral Legislature: Replaced the bicameral Congress with a

single National Assembly.

Unicameral legislature ay isang sistema ng paggawa ng batas kung

saan mayroon lamang isang kapulungan o lehislatibong sangay na
gumagawa, nag-aamyenda, at nagpapatibay ng mga batas.
Sa 1973 Philippine Constitution, pinalitan ang dating bicameral
Congress (Senate at House of Representatives) at ipinalit ang isang
unicameral National Assembly. Ibig sabihin, isang grupo na lang ng mga
mambabatas ang namamahala sa paggawa ng batas, imbes na may
dalawang sangay na nagkakahiwalay na nag-aapruba ng mga panukala.

 Expanded Executive Power: The President gained the ability to rule by

decree, especially during Martial Law.
 Legalization of Marcos' Orders: Presidential decrees, orders, and
proclamations were deemed lawful.

1976 Amendments:
o The National Assembly was replaced by the Interim Batasang
Pambansa.

Ano ang Interim Batasang Pambansa?

Ang Interim Batasang Pambansa (IBP) ay isang pansamantalang
lehislatura (tagapagbatas) na itinatag sa ilalim ng 1976
Amendments sa 1973 Philippine Constitution noong panahon ni
Ferdinand Marcos.
📝 Kahulugan:
✔ Ang IBP ay ang pansamantalang kapalit ng National Assembly
habang hindi pa ganap na naitatatag ang parliamentary system sa
Pilipinas.
✔ Ito ay binuo upang magsilbing tagagawa ng batas habang nasa
ilalim pa rin ng Martial Law.
✔ Sa halip na magkaroon ng malayang lehislatura, ito ay naging
rubber stamp ng administrasyon ni Marcos.

Bakit Ito Itinatag?

📌 Nasa ilalim pa rin ng Martial Law ang Pilipinas noong 1976,
kaya gusto ni Marcos na mapanatili ang kanyang kapangyarihan
habang unti-unting ipinapatupad ang parliamentary system.
📌 Ang National Assembly na itinakda ng 1973 Constitution ay
hindi agad naipatupad, kaya pansamantalang pinalitan ito ng IBP.
📌 Sa 1976 Amendments, binigyan si Marcos ng kapangyarihang
maging Pangulo at sabay na maging Prime Minister, kaya kahit
may IBP, siya pa rin ang may huling desisyon.

Mga Katangian ng Interim Batasang Pambansa

✅ Pansamantalang Kapulungan – Hindi ito ang tunay na National
Assembly na itinakda sa 1973 Constitution, kundi isang transition
legislature.
✅ Pinagsamang mga Mambabatas – Binubuo ng mga dating
miyembro ng Congress (Senado at House of Representatives),
mga gobernador, at iba pang itinalaga ni Marcos.
✅ Hawak pa rin ni Marcos ang kapangyarihan – Dahil siya ang
naging Prime Minister, hindi naging independent ang IBP; lahat ng
batas ay dumadaan sa kanya.

Ano ang Nangyari sa IBP?

📌 Napalitan ng Regular Batasang Pambansa noong 1978, kung
saan nagkaroon na ng halalan para sa mga bagong miyembro ng
parliament.
📌 Dahil sa kontrolado pa rin ni Marcos ang halalan, ang karamihan sa
mga nanalong kandidato ay mula sa kanyang partidong
Kilusang Bagong Lipunan (KBL).
📌 Nagpatuloy ang Batasang Pambansa hanggang sa mapatalsik si
Marcos noong 1986 EDSA People Power Revolution.
 Konklusyon
📌 Ang Interim Batasang Pambansa ay isang pansamantalang
lehislatura na nilikha sa ilalim ng 1976 Amendments upang
panatilihin ang kapangyarihan ni Marcos sa pamamagitan ng
parliamentary system.
📌 Hindi ito naging tunay na malayang lehislatura, kundi isang
kasangkapan ng diktadura upang maipagpatuloy ang kanyang
kontrol sa gobyerno.
📌 Noong 1987, matapos ang EDSA Revolution, ibinalik sa bicameral
legislature ang Kongreso sa ilalim ng bagong Saligang Batas.

o Marcos retained both Presidential and Prime Ministerial powers.

o Legislative power was effectively concentrated in the Executive

branch.

The 1973 Constitution facilitated authoritarian rule, helping Marcos stay in

power until the 1986 EDSA Revolution, which led to the adoption of the 1987
Constitution under Corazon Aquino.

Important Events in MIAA's History

✅ 1948 – The US Air Force base was turned over to the Philippine National Airport
Corporation.
✅ 1951 – Following the abolition of the National Airport Corporation, management
shifted to the Civil Aeronautics Administration (CAA) under the Department of
Commerce & Industry.
✅ 1956 – The CAA was transferred to the Department of Public Works, Transportation
& Communications.
✅ 1972 – Executive Order No. 381 by President Ferdinand Marcos authorized the
development of Manila International Airport (MIA).
✅ March 4, 1982 – Executive Order No. 778 abolished the MIA Division under the
Bureau of Air Transportation and established the Manila International Airport
Authority (MIAA) to manage and operate the airport.
✅ May 31, 1982 – Letter of Instructions (LOI) No. 1245 placed MIAA under the
supervision of the Ministry of Transportation and Communications.
✅ July 21, 1983 – Executive Order No. 903:
 Required 65% of MIAA's gross income to support other airports.
 Reduced the National Government’s equity contribution to PHP 2.5 billion.
 Removed MIAA's corporate tax exemption.
✅ July 26, 1987 – Executive Order No. 298:
 Adjusted revenue-sharing to 20% (excluding passenger terminal fees and
utility charges) to the National Treasury.
 Reorganized the MIAA Board and restored its capitalization to PHP 10 billion.
✅ August 17, 1987 – Republic Act No. 6639 renamed MIA to Ninoy Aquino
International Airport (NAIA) in honor of Senator Benigno "Ninoy" Aquino Jr.
 The MIA Authority retained its corporate name as the law did not amend
MIAA’s charter.