सराव परीक्षा सन २०२५-२६

विषय- मराठी (कृतीपत्रिका)

वेळ: ३ तास​ ​ ​ ​ वर्ग १० वा ​ ​ ​ ​ एकूण गुण: ६०

विभाग १ (गद्य)

प्र.१अ) पढ
ु ील उताऱ्याच्या आधारे सच
ु नेनस
ु ार कृती करा.

१) पाठात आलेल्या खेळांचे वर्णन करा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

२) चौकट पर्ण
ू करा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

३) स्वमत / अभिव्यक्ती : ग्रामीण भागातील खेळ खेळण्याचा अनभ

ु व आपल्या शब्दांत वर्णन करा.
३
प्र. 1. (आ) उताऱ्याच्या आधारे सच
ू नेनस
ु ार कृती करा :

(1) उत्तरे लिहा :​​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

(i) गुणवैशिष्ट्ये लिहा :

वन्यपशच
ू े दात

(ii) कारण लिहा :

सोनाली पेशंट असलेल्या गह

ृ स्थाच्या अंगावर धावली.
प्र. १ इ) दिलेल्या अपठित उताराच्या आधारे कृती पर्ण
ू करा.

१) कृती पर्ण
ू करा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

१) महत्वाची गोष्ट ती कोणती ?

२) बहुतक
े जण कोणत्या नात्यांबाबत गंभीर का नसतात ?

२) कृती पर्ण
ू करा​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

​
 विभाग : २ (पद्य)

प्र.२अ) कवितेच्या आधारे सच

ु नेनस
ु ार कृती करा.​​

१) चौकटी पर्ण
ू करा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

२) एका शब्दांत उत्तरे लिहा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

१) कशात सख
ु मानू नयेत असे समर्थ सांगतात?

२) उपकार घेणाऱ्याने काय करावे असे समर्थ सांगतात ?

३) पढ
ु ील पढ
ु ील ओळीचा सरळ अर्थ लिहा.

जनी आर्जव तोंडू नये। पापद्रव्य जोडू नये।​ ​ ​ ​ ​ २

पण्
ु यमार्ग सोडू नये। कदाकाळी ।।

४) काव्यसौंदर्य :​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २
व्यापकपण सांडू नये। पराधेन होऊ नये। आपले वोझें घालू नये। कोणी येकासी ।।
 विभाग : २ (पद्य)

प्र. २ आ) खालील मद्

ु द्यांच्या आधारे कोणत्याही एका कवितेसंबंधी खालील कृती सोडवा.

मद्
ु दे ​ ​ ​ ​ ​ वस्तू किंवा आश्वासक चित्र

१) प्रस्तत
ु कवितेचे कवी/ कवयित्री ​ ​ …………………​ १
२) कवितेचा विषय​ ​ ​ ​ …………………​ १
३) शब्दांचे अर्थ​ ​ ​ ​ ​ १) स्नेह = .... २) शिवणे=.....​ २
३) हक्क =... ४) कसब=.….
प्रश्न २इ) पढ
ु ील काव्यपंक्तीचे रसग्रहण करा

तझ
ु े शब्द जसे की महाकाव्य तझ् ु या पायाजवळ घडून पडावीत
तझु ा संघर्ष असा की काव्यांच्या संगिनी व्हाव्यात
 विभाग : ३ स्थल
ू वाचन

प्र. ३) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा.

१) साहित्यिक गिरिजा कीर यांच्या साहित्याची वैशिष्ट्ये​​ ​ ​ ​ ६

अ)​ ​

आ)​ ​

​ २)' माणसे पेरा| माणस

ु की उगवेल||` या विधानाचा तम्
ु हाला समजलेला अर्थ लिहा

३) टिपा लिहा: व्यत्ु पत्ती कोशाचे कार्य

 विभाग: ४ भाषाभ्यास

प्र.४अ)​ व्याकरण आधारित कृती :

१) विग्रह करुन समास ओळखा.​​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ २

१) आईवडील​ २) महादे व​ ३) पापपण्

ु य​ ४) नवरात्र

२) शब्दसिद्धी - खालील तक्ता पर्ण

ु करा.​ ​ ​ ​ ​ ​
२
(नागरिक, अभिमान, शेजारीपाजारी, भारतीय)

३) खालीलपैकी कोणत्याही दोन वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगुन वाक्यात उपयोग करा.​​ ४

१) खस्ता खाणे​ ​ ​ ​ २) कंठस्नान घालणे

३) कडुसे पडणे​ ​ ​ ​ ४) मग्ु ध होणे

आ) भाषिक घटकांवर आधारित कृती :
१) शब्दसंपत्ती -​​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ १

१) पढ
ु ील शब्दसमह
ू ांबद्दल एक शब्द लिहा.

१) वर्षातन
ू एकदा प्रसिद्ध होणारे
२) नियमबध्द घेतलेले शिक्षण

२) समानार्थी शब्द लिहा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ १

१) मित्र -​ ​ २) चंद्र-

३) विरुध्दार्थी शब्द लिहा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ १

१) जमा ​ ​ ​ २) दष्ु काळ

४) पढ
ु ील शब्दाच्या अक्षरापासन
ू दोन अर्थपर्ण
ू शब्द लिहा.​ ​ ​ १

१) कुशलधाम -​​

२) लेखननियमांनस
ु ार लेखन अचक
ू शब्द ओळखा. (कोणतेही चार)​ ​ ​ २

१) प्रसिद्ध, प्रसीद्ध, प्रसिध्द्र, प्रसीध्द

२) आशीर्वाद, आशिर्वाद, आर्शिवाद, आर्शीवाद
३) निर्मिती, नीर्मिती, निमिर्ती, निमींती
४) किर्तन/कीर्तन/किरतन/कीतर्न
५) मह ु ू र्त /मह
ू ु र्त/मह
ु ु र्त/मह
ू ू र्त
६) क्षीतीज/क्षितीज/क्षीतिज/क्षितिज

३) विरामचिन्हे ओळखन
ू नावे लिहा.​ ​ ​ ​ ​ ​ १
१) !
२) "

४) पारिभाषिक शब्द - खालील शब्दांना प्रचलित मराठी भाषेतील शब्द लिहा.​ १

१) Category =

२) Morgage =
 विभाग : ५ उपयोजित लेखन

प्र.५अ​ १) पत्रलेखन - खालील निवेदन वाचा व त्याखालील कोणतीही एक कृती सोडवा.​ ​ ६

राष्ट्रीय विद्यालय आडगाव, ग्रंथालय प्रमख

ु नात्याने पस्
ु तके मागविण्या करिता
'सरस्वती बक ु डेपो, अमरावती' यांना मागणी पर पत्र लिहा.

किंवा

आपल्या मित्राला राज्यस्तरीय कुस्तीस्पर्धेत प्रथम क्रमांक मिळाल्या बद्दल त्याचे

अभिनंदन करणारे पत्र लिहा.

किंवा

२) सारांश लेखन :- प्र. क्र. १ (इ) मधील अपठित गदय उताऱ्याचा १/३ एक तत
ृ ीयांश
सारांश तम
ु च्या शब्दांत लिहा.

आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा.​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ १०

१) जाहिरात लेखन :-
शालेय गणवेश विक्रेता शांतिकमल ड्रेसेसची आकर्षक जाहिरात तयार करा.

२) बातमी लेखन :- खालील विषयावर बातमी तयार करा.

आपल्या शाळे त साजरा करण्यात आलेल्या 'एक पेड माँ के नाम' वक्ष ृ ारोपण कार्यक्रमाची
बातमी तयार करा.
३) कथा लेखन :- पढ ु ील मद्
ु द्यांच्या आधारे कथा लिहा.
एक वद्
ृ ध अवस्थेतील आजारी वडील----चार आळशी मल ु -ं --जवळ बोलावन ू चौघांना
सांगणे---शेतात धन गाडलेले आहे ---म्हणन ू काढून घ्या ---मत्ृ य-ू -- चौघांचे शेत खोदणे ---धन न
मिळणे--- शेजाऱ्यांचा सल्ला---पेरणी करणे ---भरघोस पीक घेणे--- खरं धन ---ओळख ---तात्पर्य

इ) लेखनकौशल्य : लेखन प्रकारांपक

ै ी कोणतीही एक कृती सोडवा.​ ​ ​ ​ ८

१) प्रसंग लेखन :शाळे त जात असतांना अचानक मित्राचा अपघात झाला. त्याप्रसंगी आपण
केलेल्या सहकार्याचा प्रसंग लेखन

२) आत्मकथा :एका घायाळ सैनिकाचे मनोगत

३) वैचारिक : 'मोबाईलचा अतिवापर' एक बिकट समस्या