• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Irakatsi
 
edo – eta – ala
 
hezi
?
Maier Irazusta Agirre
Gazteen aurrean munduaren irudikatzaileak izateko betebeharra
(H. Arendt) otedugun galdera darabilkit aspalditik buruan; eta askotan, irakasleak
irakatsi
eta
hezi
arteko desberdintasuna argi duen zalantzan jartzen dut. Eztabaida honek,hezkuntzak pertsonak instrumentalizatzeko eta adoktrinatzeko izan dezakeenustearen inguruan hausnartzera bultzatu nau.Izan ere, irakaskuntza eta heziketaren arteko harremana, zatitua bezain bateratuada; hezkuntzak
ikaslearen bizi osoa
hartzen baitu (irakastea = alderdi
intelektuala
eta heztea =alderdi
kognitiboa
) eta horregatik ezin ditut banandutaikusi. Hezkuntza ezagutzak, balioak, ohiturak eta jokatzeko moduak transmititzendituen bi norabidetako prozesua da; gure ekintza, sentimendu eta jokamoldeguztietan presente dagoena.Aldi berean, binkulazio, kontzientziazio kultural eta
konduktualaren
prozesuabezala ere uler dezaket. Horrela, hezkuntzaren bidez belaunaldi berrikoek ezagutza, jokatzeko arauak, izateko erak eta aurreko belaunaldietako mundua ikusteko moduairakasten digute. Hau da,
gizabanakoaren sozializazio prozesu formala
litzateke.Baita ere hezkuntza esaten dieprozesu honen emaitzari; gaitasunetan, ezagutzetan, jarreretan eta lortutako baloreetan oinarritzen denari. Honek, gure izaerasozialetan, intelektualetan, emozionaletan … aldaketak sortu ditzake eta berebizitza osorako (edo bizitza aldi baterako) izango dugu.Ikaslearen nortasunaren eraikuntzan (adoktrinamenduan) irakaskuntzak dueninplikazio mailaren ikuspegiak oso desberdinak izan dira hezkuntzaren teoriengarapenean; esperientzia hauek ezagutuz, hezkuntza eredua ideleranzko bidaiaragonbidatzen zaitut.Lehen muturrean, irakaskuntza doktrinala dugu, helburutzat emaitzetara egokiturikoherritarrak sortzea duena. Ikuspuntu honekin,
Barbianako eskola
aipa dezaket,non zapalduentzat (egoera sozial behartsuan, kapital kultural eskasia etabaliabiderik eza dutenentzat) askatasun handiago lortu nahi zuten; hezkuntzapublikoaren gabeziak konpontzeko. “
Para que el sueño de la igualdad no sigasiendo un sueño, os proponemos tres reformas: no suspender, a los que parezcanbobos, hacerles escuela a pleno tiempo y a los apáticos, basta con darles unafinalidad” 
 
L. Milani. Carta a una Maestra.1970
Askatasunaren printzipioa
aldarrikatuz, akats itzela egin zuten eurenirakaskuntza jardunean, ikasleen jokabidea baldintzatzen zuten arau moralakirakasten baitzizkien
eginkizunarekiko erantzukizuna, banakako ezaugarrietaraegokituriko hezkuntza baten beharra, erkidegoko jarrerak sustatzeko premia,ahulen aldeko justizia ikuskera
…
“Se busca un fin honesto. Es preciso que seahonesto. Grande. Que no presuponga en el chico otra cosa más que la de ser 
Irakatsi – edo – eta – ala – hezi?Maier Irazusta AgirreGaraiko Hezkuntza Teoriak eta Erakundeak – Haur Hezkuntza
 
hombre.” 
 
L. Milani. Carta a una Maestra.1970
. Beraz, aukera berdintasunaren ideiaona zen arren, ezin esan nortasuna aske eraiki zezaketenik.Gure gizarte kapitalista honetan, hezkuntzak politika eta morala “inposatzeko”eskola instituzio soziala izan da; honen harira, bat nator Reimer- ek “estatuarenhezkuntza sistemaren
instrukzio morala
ri” egindako kritika gogorrekin. “
Lasescuelas se han convertido en la iglesia universal de la sociedad tecnológica,incorporando y transmitiendo su ideología, moldeando el espíritu de los hombres para que acepten esa ideología, y confiriendo status social proporcionalmente conla aceptación de la misma.” E. Reimer. La Escuela ha Muerto. 1981
Irakaskuntzarekiko jarrera demokratiko eta irekiago baten bidean, ikasleari ahaliketa askatasun (ardura) handiena emateko helburuarekin,
deseskolatze eredu
iraultzailea proposatu zigun. Umeak
gizaki izaten eta humanismoa lantzen ikasi
(E.Reimer) dezan hezkuntza unibertsala aldarrikatuz.Baina eredu hau ere akastuna iruditzen zait, berak proposaturiko ereduan erezeharkako adoktrinamenduan erori baikaitezke, hezitzaile bakoitzak bereirizpideekin heziko baititu haurrak. Beraz, metodologia, materialak eta araumoralak, irizpide pertsonalek baldintzatuta igaroko zaizkie ikasleei.
“El educador tendrá libertad para emitir juicios de valor porque sus clientes también serán libres.No tendrá ninguna posibilidad de modelar las decisiones de estos, salvo a través dela persuasión de sus consejos.”E. Reimer. La Escuela ha Muerto. 1981
 Inposaturiko nortasun hezkuntzaren aurka eta “automaten belaunaldiak”sahiesteko, irakaskuntza demokratikoaren beste muturreko jarrera bat
Summerhill
eskolarena da; autoritarismoaren aurkakoa. “
La humanidad está atada con unacadena muy fuerte, forjada por generaciones de odiadores de la vida… una escuelaen la que dejaremos a los niños en libertad de ser ellos mismos … renunciaremos atoda disciplina, a toda dirección, a toda sugestión, a toda enseñanza moral, a todainstrucción religiosa.” A.S.Neill. Summerhill. 1978
Psikoanalisiarekin uztartuz, A.S. Neill –ek
nortasuna
libreki garatzeko ereduaproposatu zuen. Eredu honek, ikasleen eskola arrakastari baino garrantzia handiagoeman zion haurren zoriontasunari
“…el fin de la vida es encontrar la felicidad, locual significa encontrarle interés; la educación debe ser una preparación para lavida.” A.S.Neill. Summerhill. 1978
Bat nator sentimenduak adierazpen libreari garrantzia ematearekin, baina alderdiintelektuala bigarren mailara, gehitxo bideratu zuen; haur batentzat
irakurketa,idazketa eta zenbakuntza
nahikoa zirela baitzion (ingelesezko
hiru “r”
–ak:
read,(r)ite eta rithmetic
); gainontzekoak
askatasunerako baliabideak 
behar lukete.Eredu honetako nortasunaren eraikuntzarako bidea ez zait hain aldrebesa iruditzen,adoktrinamendu kolektibo moduko bat, haurren jokabide morala garatzeko
autogobernuan
oinarritzen dena.
“La autonomía de Summerhill no tieneburocracia… Todo lo relacionado con la vida social o del grupo, incluidos loscastigos por delitos sociales, se decide por votación en las asambleas generalesescolares.” A.S.Neill. Summerhill. 1978
Irakatsi – edo – eta – ala – hezi?Maier Irazusta AgirreGaraiko Hezkuntza Teoriak eta Erakundeak – Haur Hezkuntza
 
Bide beretsutik, hezkuntza
norbera izatearen askatasunaren esperientzia
moduanulertuz, C. Rogers- ek
ikaslea hezkuntzaren erdigunean
jarri zuen. Ereduhonetan, ikaslearen garapen intelektual eta kognitiboa bere esku geratzen denez,autoadoktrinamendua gisan uler dezaket. Gizakiaren berezkotasunean jakin- minaeta garatzeko gogoa dagoenez, benetan estimatzen duena aukeratzen du etaorduan bizitzen laguntzen dioten jarrera, balio, esperientzia eta objektuakbaloratzeko joera du. Beraz, ez hezkuntzak ez du heziketa eskaini beharrik, gizakionberezko gaitasuna baita. Baina eredu honi arrisku bat ikusten diot: zer gertatukolitzateke euren “berezkotasunean” nortasun hori ahulagoa duten haurrekin?Hezkuntza ikuspuntu honetan, irakasleak ikaslearen printzipio moraletan konfiantzaosoa behar du, eta
helburu sifinifikatiboak 
lortuko dituela sinetsiz. Beraz,irakaskuntza laguntzara murrizten beharko genuke. “
Puede entusiasmarse,aburrirse, interesarse por los estudiantes… Porque acepta estos sentimientos comosuyos, no tiene necesidad de imponérselos a los alumnos… de este modo, para susestudiantes es una persona y no la encarnación anónima de los requerimientos delcurrículo ni un conducto estéril por donde pasan los conocimientos de unageneración a otra.” C.Roger. Libertad y Creatividad en la Educación. 1980
Bidaia honen azken portuan, benetan irakaskuntza eta heziketa uztartzeko gakoaproposatu zuen Paulo Freire aipatu nahi dut; hezkuntzaren bidez, ikasleren alderdiintelektuala eraikiz, nortasun morala norberak garatzeko aukera ematen baitu,gizabanako kritikoa eta sortzailea bideratuz.
“
Estudiar no es consumir ideas,sino crearlas y recrearlas.”
P.Freire. La Naturaleza Politica de la Educación.Cultura, Poder y Liberación. 1990
Bere
zapalduen pedagogiak 
ikasleari gizarte deserrotzea ekiditeko bitartekoakematen dizkigu, gizakiok gure baliabide propioekin gizarte aldaketa bideratzeko.Irakaskuntzak, kultur iraultza dauka helburutzat eta honela, giza kontzientziarenoinarriak sendotuko ditugu; hau da, gizarte errealitatearen zapalkuntzan sortzenden
kontzientzia kritikoa
garatzeko aukera emango diegu ikasleei.
“Irakastea ez da ezagutza jakitea, baizik eta, ezagutza sortzeko gaitasunak sortzen jakitea.” P.Freire. La Educación como Practica de Libertad
 Teoria pertsonalista hau, nire hezkuntza eredu idealarekin bat dator; ikaslea beraegiten dabere heziketa moralaren (adoktrinamenduaren) jabe, hezkuntzakemandako baliabideetatik abiatuz eta testuinguruaren irakurketan oinarrituz,
norberak bere nortasuna eraiki
ko baitu.Hezitzaileontzako erronka berri bat izango da. Gizarte garatuetan zabaldu zaigun“pasibotasuna” ordezkatuko da, gizartean eta politikan, erantzule izateko(kontzientzia kritikoa eskuratzeko). Eta horretarako, proposatzen duen
metododialogikoa
, taldeko gogoeta ekintza ireki, ikertzaile eta aktiboa egin dezakegu.Ondorioz, kritikotasun honek intuiziotik abiatuta ezagutza eskuratzea ahalbidetukodigu.
“Un proceso de liberación implica esa “arqueología” de la conciecia a travésde la cual el hombre construye un camino natural, del cual emerge la concienciacon la habilidad de percibirse a sí misma.” P.Freire. La Naturaleza Politica de laEducación. Cultura, Poder y Liberación. 1990
Irakatsi – edo – eta – ala – hezi?Maier Irazusta AgirreGaraiko Hezkuntza Teoriak eta Erakundeak – Haur Hezkuntza
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...