ESP-7

Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng

Pagdadalaga/ Pagbibinata

Kompetensi: Natutukoy ang mga pagbabago sa sarili mula sa gulang

na 8 o 9 hanggang sa kasalukuyan sa aspetong: (a) Pakikipag-
ugnayan (more mature relations) sa mga kasing-edad, (b) Papel sa
lipunan bilang babae o lalaki, (c) Pagtanggp sa mga pagbabago sa
katwan, (d) Asal sa pakikipagkapwa at sa lipunan, at (d) Kakayahang
makagawa ng maingat na pagpapasya. (EsP7PSIa-1.1)
Layunin: Natutukoy ang mga pagbabago sa sarili mula sa gulang na
8 o 9 hanggang sa kasalukuyan
 Ang yugto ng pagdadalaga o pagbibinata ay
yugto ng kalituhan. Natural lamang ang mga
nararamdamang napakaraming pagbabago sa
iyong sarili sa yugtong ito ng iyong buhay, sa
iyong pangangatawan, sa iyong damdamin, at sa
iyong pakikitungo sa kapwa. Ang mga
pagbabagong ito ay kinakailangan mong harapin.
Mahalagang malagpasan mo ang anumang
hamon na ibinibigay ng mga pagbabagong ito.
Gumawa ng “Profyl Ko, Noon at Ngayon”. Punan ang tsart sa ibaba. Sa hanay ng “Ako
Noon”, itala ang iyong mga katangian noong ikaw ay nasa gulang na 8 hanggang 11 taon. Sa
hanay ng “Ako Ngayon”, isulat naman ang mga pagbabagong iyong napapansin ngayon.
 Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at
Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga/ Pagbibinata
Kompetensi: Natatanggap ang mga
pagbabagong nagaganap sa sarili sa panahon
ng pagdadalaga/pagbibinata (EsP7PSIa-1.2)
Layunin: Nakapagbibigay ng mga pagbabago
sa kilos na nararnasan sa bawat aspeto.
 Bilang isang nagdadalaga o nagbibinata maraming mga
pagbabagong nagaganap sa iyo. Ang lahat ng ito ay mahalaga para
sa iyong patuloy na pagunlad bilang tao. Sa huli, ang lahat ng mga
pagbabagong ito ay makatutulong upang magampanan mo nang
maayos o epektibo ang iyong mga tungkulin sa lipunan. Kasabay ng
pagpasok sa panibagong yugto ng buhay – ang pagdadalaga at
pagbibinata, mayroong mga palatandaan ng pag – unlad sa iba’t –
ibang aspeto:
A. Pangkaisipan
 Nagiging mahusay sa pakikipagtalo at pakikipagtalakayan
 Mas nakapagmememorya
 Nakagagawa ng mga pagpaplano sa hinaharap
B. Panlipunan
 Lumalayo sa magulang; naniniwalang makaluma ang mga magulang
 Nagiging rebelled
 Higit na nagpapakita ng interes sa katapat na kasarian
C. Pandamdamin
 Madalas na mainitin ang ulo
 Nagiging mapag-isa sa tahanan
 Madalas malalim ang iniisip
D. Moral
 Alam kung ano ang tama at mali
 Hindi magsisinungaling
 Pantay ang pagtingin o pakikitungo sa kapwa
 ACTIVITY
Magbigay ng tig-dalawang pagbabago sa iyong
sarili na nararanasan sa bawat aspeto.
1. Pangkaisipan
2. Panlipunan
3. Pandamdamin
4. Mora
 Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng
Pagdadalaga/ Pagbibinata
Kompetensi : Naipaliliwanag na ang paglinang ng mga angkop na inaasahang
kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga /
pagbibinata ay nakatutulong sa:
(a.) pagkakaroon ng tiwala sa sarili, at
(b.) paghahanda sa limang inaasahang kakayahan at kilos na nasa mataas na
antas (phase) ng pagdadalaga/pagbibinata (middle and late adoscence):
(paghahanda sa paghahanapbuhay, paghahanda sa pag-aasawa /
pagpapamilya, at pagkakaroon ng mga pagpapahalagang gabay sa mabuting
asal), at pagiging mabuti at mapanagutang tao. (EsP7PSIb-1.3)
Layunin: Nakapagpapaliwanag sa kahalagahan ng paglinang ng mga
angkop na inaasahang kakayahan at kilos
 May tatlong mahalagang layunin ang inaasahang kakayahan
at kilos (developmental tasks) sa bawat yugto ng pagtanda ng
tao.
 Nagsisilbing gabay ang mga ito kung ano ang
inaasahan ng lipunan sa bawat yugto ng buhay.
 Nagsisilbing pangganyak o motibasyon ang mga
ito sa binatilyo o dalagita upang gawin niya ang mga
inaasahan sa kaniya ng lipunan.
 Malilinang ang kakayahang iakma ang kaniyang
sarili sa mga bagong sitwasyon.
 Sa panahon ng pagdadalaga o pagbibinata, may walong inaasahang
kakayahan at kilos na dapat malinang ayon kay Havighurst (Hurlock,
1982, p.11). Ang mga ito ay ang mga sumusunod:
1. pagtatamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan
(more mature relations) sa mga kasing edad
2. pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa
babae o lalaki
3. pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan at
paglapat ng tamang pamamahala sa mga ito
4. pagnanais at pagtamo ng mapanagutang asal sa
pakikipagkapwa
5. pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng
maingat na pagpapasya
6. paghahanda para sa paghahanapbuhay
7. paghahanda para sa pag-aasawa at pagpapamilya
8. pagkakaroon ng mga pagpapahalaga (values) na
gabay sa mabuting asal
Bakit mahalaga ang paglinang ng
mga angkop na inaasahang
kakayahan at
kilos(developmentaltasks) sa
panahon ng pagdadalaga /
pagbibinata
 Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa
Panahon ng Pagdadalaga/ Pagbibinata
Kompetensi Naisasagawa ang mga hakbang na
maibibigay sa paglinang ng limang inaasahang
kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon
ng pagdadalaga / pagbibinata. (EsP7PSIb-1.4)
Layunin Nakakagawa ng Tsart sa mga paraan ng
paglinang ng mga angkop at inaasahang kakayahan
at kilos
Activity 1

a. Gumawa ng “Tsart ng Aking Paraan ng Paglinang ng mga Angkop na

Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga o Pagbibinata”,
gamit ang pormat sa itaas.
b. Magbigay ng tig-limang hakbang na angkop sa pglinang ng inaasahang
kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga /
pagbibinata na planong gagawin sa loob ng isang linggo.
c. Lagyan ng tsek (√) ang bawat araw kung nagawa ang itinakdang gawain at
ekis (x) kung hindi.
Kailangang mayroong nakahanandang mga patunay ng pagsasabuhay.
Pagkatapos ng isang linggo, bilangin ang lahat ng tsek at isulat ito sa kolum ng
“Kabuuan”. Kunin ang porsyento ng iyong pagtupad sa bawat gawaing inilista
mo. Gamiting gabay ang nasa unang bilang sa talahanayan sa itaas.
 Mga Talento at Kakayahan

Kompetensi:Natutukoy ang kanyang

talento at kakayahan. (EsP7PSIc-2.1)

Layunin: Naipaliliwanag ang

kahulugan ng talento at kakayahan.
 Ayon sa Webster Dictionary, ang talento ay
ginagamit na kasingkahulugan ng biyaya at
kakayahan. Ito ay isang likas na kakayahan na
kailangang tuklasin at paunlarin. Tulad ng isang
biyaya, dapat itong ibahagi sa iba.
Ayon naman kina Thorndike at Barnhart, ang
talento ay isang pambihira at likas na
kakayahan. Samantala, ang kakayahan ay
kalakasang intelektuwal (intellectual power)
upang makagawa ng isang pambihirang bagay
tulad ng kakayahan sa musika o sining.
 Madalas sinasabi ng mga sikolohista
na ang talento ay may kinalaman sa
genetics o mga pambihira ng
katangiang minana sa magulang. Ang
kakayahan naman ay likas o
tinataglay ng tao dahil na rin sa
kaniyang Sagot intellect o
kakayahang mag-isip. Sa gayon, ang
kahusayan sa isang larangan ay ayon
sa kaniyang kakayahang intelektuwal.
Ayon kay Gardner, bagama’t lahat ng tao ay may
angking likas na kakayahan, iba’t iba ang talino o
talento ng mga tao.
Ang mga ito ay:
1. Visual Spatial - Ang taong may talinong ito ay
mabilis matututo sa pamamagitan ng paningin at pag-
aayos ng mga ideya.
2. Verbal/Linguistic - Ito ang talino sa pagbigkas o
pagsulat ng salita. Kadalasan ang mga taong may
taglay na talinong ito ay mahusay sa pagbasa,
pagsulat, pagkukuwento, at pagmememorya ng mga
salita at mahahalagang petsa
3. Mathematical/Logical - Taglay ng taong may talino
4. Bodily/Kinesthetic - Ang taong may ganitong
talino ay natututo sa pamamagitan ng mga
kongkretong karanasan o interaksiyon sa
kapaligiran. Mas natututo siya sa pamamagitan ng
paggamit ng kaniyang katawan, tulad halimbawa sa
pagsasayaw o paglalaro.
5. Musical/Rhythmic - Ang taong nagtataglay ng
talinong ito ay natututo sa pamamagitan ng pag-
uulit, ritmo, o musika
6. Intrapersonal - Sa talinong ito, natututo ang tao
sa pamamagitan ng damdamin, halaga, at pananaw.
Ito ay talino na kaugnay ng kakayahan na magnilay
at masalamin ang kalooban.
7. Interpersonal - Ito ang talino sa
interaksiyon o pakikipag-ugnayan sa
ibang tao.
8. Naturalist - Ito ang talino sa
pag-uuri, pagpapangkat at
pagbabahagdan.
9. Existential - Ito ay talino sa
pagkilala sa pagkakaugnay ng lahat
sa daigdig.
Bilang tao, likas na sa atin ang paghahangad
na umunlad at malampasan ang ating mga
kahinaan. Ang tiwala sa sarili ay ang
paniniwala sa sariling kakayahan. Ito ay
tiwala sa sariling kakayahan na matatapos
ang isang gawain nang may kahusayan.
Dahil sa kawalan ng kumpiyansa sa sarili ay
maraming pagkakataon o oportunidad ang
pinalalampas ng marami. Dahil din dito,
natutuon ang ating pansin sa ating mga
kahinaan at hindi sa ating mga talento at
kakayahan.
 Magkakaroon tayo ng tiwala sa ating
sarili kung hindi tayo umaasa sa
opinyon o paghuhusga sa atin ng ibang
tao. Nawawala ito kung wala tayong
matibay na kaalaman tungkol sa ating
angking mga talento at kakayahan.
Kung hindi natin kilala ang ating sarili,
aasa na lamang tayo sa sinasabi ng iba
at sila ang magdidikta sa atin ng ating
mga kakayahan at limitasyon.
Isang mabisang paraan upang masimulan ang
daan sa pagpapaunlad ng sarili ay ang
paggawa ng plano o mga hakbang sa
pagkakamit nito. Ito ay tulad ng isang mapa na
gabay sa paglalakbay tungo sa pagunlad ng
sarili. Ito ay pagtatakda rin ng tunguhin (goal)
tungo sa pagpapaunlad ng sarili. Dapat na
taglay nito ang mga bahagi ng ating sarili na
dapat nating paunlarin o kahinaang kailangang
malampasan, kasanayang kailangang
matutuhan at mga talento o kakayahang
kailangang paunlarin.
 Simple lamang ang paggawa ng Plano sa
Pagpapaunlad ng Sarili.
1. Dapat nating tukuyin kung nasaan na tayo ngayon:
Ano-ano ang ating mga kalakasan at kahinaan.
2. Tukuyin kung saan natin nais o kailangang
tumungo. Anong aspeto ang kailangang paunlarin, alin
ang dapat unahin.
3. At sa huli, kailangang lapatan ito ng mga paraan
kung paano isasagawa ang mga pagbabago. Maaaring
ang pinakamahirap na bahagi nito ay ang pagtukoy at
pagtanggap sa ating mga kahinaan. Kung magagawa
natin ito, mas magiging madali na ang iba pang
bahagi.