3

MTB-MLE
Ikaapat na Markahan–Module 3:
Mga Patunda nga mga Tinaga

1
MTB-MLE – Grade III
Self-Learning Module (SLM)
Ikaapat na Markahan – Modyul 3: Mga Patunda nga mga Tinaga
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng
karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan
muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung
ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan
ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand
name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito
ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito
upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga
tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban
sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga
ito.

Development Team of the Module

Writers: Lily A. Torres, Jessa Mae V. Handog
Editors: Ginalyn S. Villafor
Reviewers: Lorelie C. Salinas, Lowellie S. Comilang, Jay Sheen A. Molina,
Lorna T. Padua
Illustrator: Nhel Vir M. Dayag
Layout Artist: Welmer M. Leysa
Cover Art Designer: Arvel Garry L. Campollo
Management Team: Carlito D. Rocafort, PhD. CESO V – Regional Director
Fiel Y. Almendra, CESO V – Assistant Regional Director
Ruth L. Estacio, PhD. CESO VI-Schools Division Superintendent
Carlos S. Susarno,PhD. Special Assistant to the SDS
Gilbert B. Barrera – Chief, CLMD
Arturo D. Tingson Jr. – REPS, LRMS
Peter Van C. Ang-ug – REPS, ADM
Leonardo B. Mission-REPS Filipino
Lalaine SJ. Manuntag- CID Chief
Nelida A. Castillo-Division EPS In Charge of LRMS
Marichu R. Dela Cruz- Division ADM Coordinator
Hermie M. Jarra-EPS MTB-MLE

Printed in the Philippines by Department of Education – SOCCSKSARGEN Region

Office Address: Regional Center, Brgy. Carpenter Hill, City of Koronadal

Telefax: (083) 2288825/ (083) 2281893
E-mail Address: region12@[Link]
 3

MTB-MLE
Ikatatlong Markahan – Modyul 3:
Mga Patunda nga mga Tinaga
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:

Malugod na pagtanggap sa asignaturang MTB-MLE 3 Self-Learning Module

(SLM) para sa araling 3 .

Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga

edukador mula sa pambuliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang
gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang
itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili,
panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.

Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at

malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras.
Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga
kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga
pangangailangan at kalagayan.

Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong

ito sa pinakakatawan ng modyul:

Mga Budhi para sa Maistra

Nagaunod ini sang mga pahibalo kag mga
pamaagi nga mausar sa paggiya sa mga
bata.

Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-

aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at
itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang
sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at
gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa
modyul.

ii
Para sa mag-aaral:

Malugod na pagtanggap sa asignaturang MTB-MLE 3 Self-Learning Module

(SLM) para sa araling 3 .

Ang kamay ay madalas gamiting simbolo ng kakayahan, aksyon at layunin. Sa

pamamagitan ng ating mga kamay tayo ay maaaring matuto, lumikha, at
magsakatuparan ng gawain. Ang kamay sa tulong-aral na ito ay sumisimbolo na
ikaw, bilang isang mag-aaral, ay may angking kakayahang matutuhan ang mga
kaugnay na kompetensi at kasanayan. Ang iyong pang-akademikong tagumpay ay
nakasalalay sa iyong sarili o sa iyong mga kamay.

Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin

nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan.
Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa
pagkatuto.

Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan.

Alamin Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga

dapat mong matutuhan sa modyul.

Subukin Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung

ano na ang kaalaman mo sa aralin ng
modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng
tamang sagot (100%), maaari mong
laktawan ang bahaging ito ng modyul.

Balikan Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral

upang matulungan kang maiugnay ang
kasalukuyang aralin sa naunang leksyon.

Tuklasin Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay

ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad
ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas
na suliranin, gawain o isang sitwasyon.

Suriin Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling

pagtalakay sa aralin. Layunin nitong
matulungan kang maunawaan ang bagong
konsepto at mga kasanayan.

Pagyamanin Binubuo ito ng mga gawaing para sa

malayang pagsasanay upang mapagtibay
ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa
paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot
mo sa pagsasanay gamit ang susi sa
pagwawasto sa huling bahagi ng modyul.

iii
 Isaisip Naglalaman ito ng mga katanungan o
pupunan ang patlang ng pangungusap o
talata upang maproseso kung anong
natutuhan mo mula sa aralin.

Isagawa Ito ay naglalaman ng gawaing

makatutulong sa iyo upang maisalin ang
bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na
sitwasyon o realidad ng buhay.

Tayahin Ito ay gawain na naglalayong matasa o

masukat ang antas ng pagkatuto sa
pagkamit ng natutuhang kompetensi.
Karagdagang Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong
Gawain panibagong gawain upang pagyamanin ang
iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang
aralin.

Susi sa Pagwawasto Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa

lahat ng mga gawain sa modyul.

Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang:

Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa

Sanggunian
paglikha o paglinang ng modyul na ito.

Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito:

1. Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang
marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na
papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
2. Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing
napapaloob sa modyul.
3. Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay.
4. Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at
sa pagwawasto ng mga kasagutan.
5. Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay.
6. Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang
sagutin lahat ng pagsasanay.
Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito,
huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka
rin humingi ng tulong sa iyong mga magulang, sa nakatatanda mong kapatid o
sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging
itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa.

Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng

makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa
kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito.

iv
 Hibalui (Alamin)

Maayong adlaw!

Kamusta ka na? May bag-o naman kita nga pagatun-

an subong nga adlaw. Para mas maintindihan mo pa gid ini
subong,mamati kamo kag sabta ang mga pamangkot ko.
Kag pwede man kamo mamangkot kung ano ang di niyo
pa maintindihan.

Essential Learning Competencies:

Magsulat sang 3-5 nga pagkasunod-sunod nga parapo gamit

ang mga patunda nga mga tinaga nga una, ikaduha,
sunod kag sa ulihi.
MT3C -IVa -i-2.7

Tinutuyo/Tumong:
1. Makahimo sang ideya gamit ang mga tinaga nga una,
ikaduha, sunod kag sa ulihi.

1
 Tinguhai (Subukin)

Panuto: Kay-uha ang tama nga pagpasunod sang mga dinalan

parte sa pagtanom sang bulak. Butangan sang numero 1-4 ang
kada kahon.
Sunod, itanom sang maayo ang bulak.

Una, ipreparar ang kaang nga gamiton kag bulak nga

inugtanom.

Sa ulihi, bunyagan ang gintanom nga bulak.

Ikaduha, butangan sang lupa ang kaang.

2
 Aralin
Mga Patunda nga mga
1 Tinaga

Baliki (Balikan)

Panuto: Magsulat sang duwa ka dinalan parte sa sini nga

laragway.

Mga tala para sa Guro

Maayo gid kay kabalo na kamo magsulat sang mga
dinalan. Nagamit niyo ang mga dinalan sa pagsulat sang isa ka
parapo.
Karon puwede ka na magderetso sa Usisaon

1. __________________________________________
__________________________________________.

2. __________________________________________
__________________________________________.

3
 [Link]: Magsulat sang isa ka parapo parte sa inyo mga
inagyan nga indi malipatan.
______________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
__________________________________________________________.

Usisaon ( Tuklasin)

Panuto: Usisaa ang kada laragway. Hibalua ang pagpasunod

sang parte sa paindis-indis sang pagdalagan. Butangan sang
numero 1-4 ang kada kahon.

Tukiba ( Suriin)

Panuto: Basaha kag intindihon ang parapo.

Nag-intra si Lito sa paindis-indis sa pagdalagan. Una,
ginpreparar niya ang iya kaugalingon sa pagdalagan. Ikaduha,
sang pagkabati niya sang sinyales, madasig siya nga
nagdalagan. Sunod sini, una gid siya nga nakaabot sa katapusan
nga kurit. Kag sa ulihi, siya gid ang gindeklara nga nakakuha sa
nahauna nga pwesto.

4
 • Parte sa ano ang ginbasa ninyo nga parapo?
• Ano ang natukiban mo sa nabasa nga parapo?
• Ano nga mga tinaga nga may kurit ang gingamit sa
pagpasunod sang mga panghitabo?
• Ano ang tinutuyo sang mga tinaga nga ini? Ngaa gingamit
ang mga ini sa parapo?

❖ Ang mga tinaga nga may kurit ginatawag nga patunda

nga tinaga.

Isa pa ka halimbawa:

Una, wala sang asin sa panimalay sang mga tawo kag

kinahanglan nila nga magkuha sini sa iban nga isla. Ikaduha, ang
mga tawo nga naga istar sa isla may kakilala nga mabuot kag
palaamigo nga higante nga nagabantay sa bukid sang asin nga
makit-an sa iya nga kweba. Sunod sini, kinahanglan sang mga
tawo nga magtabok sa dagat gamit ang ila mga bangka para
makaabot sa isla sang mabuot nga higante. Pagkatapos,
magkuha sila sang asin kag magbalik sa ila panimalay. Sa
katapusan, pwede na magluto sang mga manamit kag marimis
nga pagkaon ang mga tawo.

Pagpaathag: Ang mga patunda nga mga tinaga pwede

gamiton para mahibaluan ang pagpasunod sang mga
panghitabo sa isturya nga binasa o nabatian.

Halimbawa sini amo ang una, ikaduha, ikatlo, pagkatapos, sa ulihi

o katapusan.

5
 Palambuon ( Pagyamanin)

A. Panuto: Isulat sa blangko nga linya ang tama nga

patunda nga tinaga para mahimo ang parapo parte sa kinabuhi.
Pangitaa ang mga ini sa sulod sang kahon.
Sa ulihi Una Sunod Ikaduha

______________, dako ang akon pagsalig sa pagkurit sang dako

nga tagipusoon sa kartolina.______________, ginhalungan ko nga
ibutang ang laragway sang amon pamilya sa tunga
sini.______________ sini, klaro ko nga ginkurit ang isa ka anghel sa
taas sa tuo nga bahin sang kartolina. ______________, ginsulat ko
sa dako nga mga letra ang titulo nga “PALANGGA KO ANG
AKON PAMILYA”.

B. Panuto: Kay-uha ang tama nga pagpasunod sang mga

dinalan parte sa pagtanom sang bulak. Butangan sang numero 1-
4 ang kada linya.
_____ Kwaa sa nagatulo nga tubig, kaguda ang mga palad, likod
sang kamot, tunga sang mga tudlo, likod sang mga tudlo, mga
kamagko, punta sang mga tudlo kag mga purulsuhan sang
kamot. Himua ini sa sulod sang 20 ka segundo.
_____ Basaon ang mga kamot sa nagatulo nga tubig.
_____ Indi gid dapat derikta nga uyatan ang gripo gamit ang
malimpyu na nga mga kamot.
_____ Pamalaha ang mga kamot sang maayo pinaagi sa mga
malimpyu nga bulak o “cotton” nga tuwalya, papel nga tuwalya
o ang pampamala sang kamot.
_____ Magbutang sa likido nga habon kag kuskuson ang mga
kamot para makahimo sang bula.
_____ Bunlawan sang maayo ang mga kamot pinaagi sang tubig.

6
 Panumdumon ( Isaisip)

Tungod nga nasabat mo sang tama ang mga hilikoton, tan-

awon ta kung naintindihan mo gid ang aton nga gitun-an parte
sa pagsulat sang 3-5 nga pagpasunod sang dinalan gamit ang
mga patunda nga mga tinaga nga una, ikaduha, ikatlo,
sunod, pagkatapos kag sa ulihi.
Panuto: Intindiha ang kada [Link] base sa pagpasunod
sang mga panghitabo para makahimo sang parapo parte sa
pagpreparar sang malimpyo nga tubig.
- Sa ulihi, ibutang ang matugnaw nga tubig sa
malimpyo nga surudlan kag patugnawon bag-o
inumon.
- Ikatlo, pagkatapos sang 5 ka minutos, pahinayon
ang kalayo kag pabukalan liwat sang 5 ka minutos.
- Una, pabukalan ang tubig.
- Sunod, patugnawon ang tubig sa gingamit nga
kaldero o kaserola.
- Ikaduha, pabay-an lang nga nagabukal ang tubig
sa sulod sang 5 ka minutos.
-
1. -

2. -
-

3.

4.
-

5.

7
 Hilikoton (Isagawa)

Maayo kay naintindihan mo ang kabilugan sang aton

gintun-an. Siguro handa ka na nga tistingan ang imo nga nabal-
an paagi sa mga masunod nga mga hilikuton. Tinguhai nga
mahimo mo ini.

Panuto: Isulat ang masunod nga mga dinalan sa tama nga

pagpasunod para mahimo nga parapo parte sa pagpreparar
sang kaugalingon bag-o magkadto sa eskwelahan. Gamita ang
mga patunda nga mga tinaga nga una, ikaduha, ikatatlo, sunod
kag sa ulihi.

- Si Karina aga pa nagbugtaw.

- Dasig siya naligo.
- Nag ilis siya sang malimpyo nga uniporme kag nagsuklay
sang iya nga buhok.
- Nagkaun siya sang pamahaw kag nagsepilyo sang ngipon.
- Handa na si Karina sa pagsulod sa eskwelahan.

_________________________________________________________

_____________________________________________________________

_____________________________________________________________

_____________________________________________________________

_____________________________________________________________

________________________________________________________.

8
 Ebalwasyon

Diri naton matungkad ang imo nga ikasarang sa pagsabat

parte sa imo gintun-an .

Panuto A. Usisaa ang kada laragway. Hibalua ang pagpasunod

sang parte sa paindis-indis sang pagdalagan. Butangan sang
numero 1-4 ang kada kahon.

Panuto B. Intindiha ang kada [Link] base sa

pagpasunod sang mga panghitabo para makahimo sang
parapo parte sa pagpamunit.

-Sa ulihi, nagpuli sya nga masinadyahon bitbit ang isda nga
nabunit.

-Una, nagkadto si Cardo sa suba bitbit ang galamiton sa

pagpamunit.

-Sunod, gin-umpisahan niya na ang pagpamunit.

- Ikaduha, ginbutang niya na ang pain nga ulod sa bunit.

______________________________________________
__________________________________________________
_________________________________________________.

9
 Dugang nga Hilikoton

Panuto: Isulat sa blangko nga linya ang tama nga patunda nga
tinaga para mahimo ang parapo parte sa pagresayt sang
Panunumpa ng Katapatan sa Watawat ng Pilipinas.

________________________________, magtindog sang tiso.

_______________________________________, itaas ang tuo nga
kamot.___________________________, magdungan sa pagresayt
sang Panunumpa ng Katapatan sa Watawat ng Pilipinas.
_____________________________, ipanaog ang tuo nga kamot kag
magtindog gihapon sang tiso.

10
 11
A. Tinguhai
1. 3
2. 1
3. 4
4. 2
B. Baliki
A. Magsulat sang duwa ka dinalan parte sa sini nga laragway.
1. Si Dr. Jose P. Rizal ang aton Pambansang Bayani.
2. Si Dr. Jose P. Rizal ay maayo nga manunulat.
Pwede ang iban nga sabat basta parte kay Dr. Jose Rizal.
B. Magsulat sang isa ka parapo parte sa inyo mga inagyan nga indi
malipatan
-Sabat base sa inagyan sang bata
C. Usisaon
1. 3
2. 1
3. 4
4. 2
D. Tukiba
1. Mag-intra si Lito sa paindis-indis sa pagdalagan. Una, ginpreparar niya
ang iya kaugalingon sa pagdalagan. Ikaduha, sang pagkabati niya sang
sinyales, madasig siya nga nagdalagan. Sunod sini, una gid siya nga
nakaabot sa katapusan nga kurit. Kag sa ulihi, siya gid ang gindeklara nga
nakakuha sa nahauna nga pwesto.
•Parte sa ano ang ginbasa ninyo nga parapo?
•Ano ang natukiban mo sa nabasa nga parapo?
•nga mga tinaga nga may kurit ang gingamit sa pagpasunod sang mga
panghitabo?
• Ano ang tinutuyo sang mga tinaga nga ini? Ngaa gingamit ang mga
ini sa parapo?
Ang mga tinaga nga may kurit ginatawag nga patunda nga tinaga.
1. Una, wala sang asin sa panimalay sang mga tao kag kinahanglan
nila nga magkuha sini sa iban nga isla. Ikaduha, ang mga tao nga naga istar
sa isla may kakilala nga mabuot kag palaamigo nga higante nga
nagabantay sa bukid sang asin nga makit-an sa iya nga lungib. Sunod sini,
kinahanglan sang mga tao nga magtabok sa dagat gamit ang ila mga
bangka para makaabot sa isla sang mabuot nga higante. Pagkatapos,
magkuha sila sang asin kag magbalik sa ila panimalay. Sa katapusan, pwede
na makahanda sang mga manamit kag malasa nga pagkaon ang mga tao.
E. Palambuon
A.
1. Una
2. Ikaduha
3. sunod
4. Sa ulihi
B.
3, 1, 6, 5, 2, 4
Sabat sa mga Hilikuton
 12
1. Una, wala sang asin sa panimalay sang mga tao kag kinahanglan nila
nga magkuha sini sa iban nga isla. Ikaduha, ang mga tao nga naga istar sa isla
may kakilala nga mabuot kag palaamigo nga higante nga nagabantay sa
bukid sang asin nga makit-an sa iya nga lungib. Sunod sini, kinahanglan sang
mga tao nga magtabok sa dagat gamit ang ila mga bangka para makaabot
sa isla sang mabuot nga higante. Pagkatapos, magkuha sila sang asin kag
magbalik sa ila panimalay. Sa katapusan, pwede na makahanda sang mga
manamit kag malasa nga pagkaon ang mga tao.
E. Palambuon
A.
1. Una
2. Ikaduha
3. sunod
4. Sa ulihi
B.
3, 1, 6, 5, 2, 4
F. Hinumdumon
Ang mga patunda nga mga tinaga pwede gamiton para mahibaluan ang
pagkasunod-sunod sang mga panghitabo sa isturya nga binasa o nabatian.
Halimbawa sini amo ang una, ikaduha, ikatlo, pagkatapos, sa ulihi o katapusan.
G. Hilikoton
[Link] Karina aga pa [Link],dasig siya [Link],nag ilis siya
sang malimpyo nga uniporme kag nagsuklay sang iya nga buhok. Sunod,
nagkaun siya sang panyaga kag nagsepilyo sang ngipon. Sa ulihi handa na si
Karina sa pagsulod sa eskwelahan.
H. Ebalwasyon
Panuto A. 4,1,3,2
Panuto B.
I. Dungag nga Hilikuton
Una, Ikaduh,Sunod,Sa ulihi
Sanggunian

Bamba, N. et al. 2014. Mother Tongue-Based Multilingual

Education- Ikatlong Baitang. Manila, Philippines, Vicarish
Publications and Trading, INC. pp 356-357.

13
 PAHATID-LIHAM:
Ang Sariling Pagkatutong Modyul na ito ay nilinang ng
Kagawaran ng Edukasyon, Rehiyon Dose, na may pangunahing
layunin na ihanda at tugunan ang pangangailangan sa bagong
normal. Ang nilalaman ng modyul na ito ay batay sa Most
Essential Learning Competencies (MELC) ng Kagawaran ng
Edukasyon. Ito ay pantulong na kagamitan na gagamitin ng bawat
mag-aaral ng SOCCSKSARGEN Region simula sa taong panuruan
2020-2021. Ang proseso ng paglinang ay sinunod sa paglimbag ng
modyul na ito. Ito ay Bersyong 1.0. Malugod naming hinihimok
ang pagbibigay puna, komento at rekomendasyon.

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – SOCCSKSARGEN

Learning Resource Management System (LRMS)

Regional Center, Brgy. Carpenter Hill, City of Koronadal

Telefax No.: (083) 2288825/ (083) 2281893

Email Address: region12@[Link]

14