You are on page 1of 2

BARAYTI NG WIKA

Dayalek – ito ang barayti ng wikang ginagamit sa isang pangkat ng mga tao mula sa isang partikular
na lugar tulad ng lalawigan, rehiyon at bayan.   ang barayti ng wikang nalilikha ng dimensyong
heograpiko. Tinatawag din itong wikain sa ibang aklat. Ito ang wikang ginagamit sa isang partikular
na rehiyon, lalawigan o pook, malaki man o maliit.
            Halimbawa:  Bikol Sto. Domingo                       Bikol Daraga
                                    iyo                                            amo
                                    wara                                         mayo
                                    makawat                                   maamon

Idyolek  - ito ay pansariling paraan o istilo sa pagsasalita.  Makikita rito ang katangian at
kakanyahang natatangi ng taong nagsasalita.
            Halimbawa:       ang idyolek ni Marc Logan – paggamit ng salitang magkakatugma
                                    Ang idyolek ni Mike Enriquez – hindi naming kayo tatantanan
                                    Ang idyolek ni Kris Aquino -  Aha!, ha, ha… okey! Darla!

Sosyolek - naman ang tawag sa barayting nabubuo batay sa dimensyong sosyal o nakabatay sa
katayuan o antas panlipunan. Tinatawag din itong sosyal (pamantayan) na barayti ng wika dahil
nakabatay ito sa mga pangkat panlipunan, paniniwala, oportunidad, kasarian, edad at iba pa. 

Iba’t Ibang Sosyolek

1.    Gay Lingo – ang wika ng mga bakla.  Ginamit ito ng mga bakla upang mapanatili ang kanilang
pagkakakilanlan kaya binago nila ang tunog o kahulugan ng salita. 
Halimbawa:  Churchill para sa sosyal, Indiana jones para sa hindi sumipot, begalou para sa malaki,
Givenchy para sa pahingi, Juli Andrews para sa mahuli.
2.    Coňo  - tinatawag ding coňotic o conyospeak isang baryant ng Taglish o salitang Ingles na hinahalo
sa Filipino kaya nagkaroon ng coede switching. Kadalasan din itong ginagamitan ng pandiwang
Ingles na make at dinugtong sa Filipino.  Minsan kinakabitan pa ito ng ingklitik na pa, na, lang at iba
pa. 
Halimbawa: Let’s make kain na… wait lang I’m calling ana pa… We’ll gonna make pila pa…It’s so
haba na naman for sure.

3. Jejemon o Jejespeak – ay isang paraan ng pagbaybay ng hehehe at ng salitang mula sa Hapon


na pokemon.  Ito ay nakabatay rin sa mga Wikang Ingles at Filipino subalit isinusulat nang may
pinaghalo-halong numero, mga simbolo, at may magkasamang malalaki at maliliit na titik kaya’t
mahirap basahin at intindihin lalo na nang hindi pamilyar sa jejejetyping.  Madalas na nagagamit ang
mga titik H at Z.
Halimbawa:  
                    3ow phow, mUsZtAh nA phow kaOw?  -
                                           Hello po, kumusta po kayo?
                    aQcKuHh iT2h   -  Ako ito
                    iMiszqcHyuH  -   I miss you
     4.   Jargon - ang mga tanging bokabularyo ng isang partikular na pangkat ng isang
propesyon, artikula na trabaho, o  gawain ng tao.
Halimbawa:  abogado – exhibit, appeal, complainant
                    guro – lesson plan, class record, Form 138

 Etnolek – ito ay barayti ng wika mula sa mga etnolengguwistikong grupo.  Ang salitang ito ay
nagmula sa pinagsamang etniko at dialek.   Taglay nito ang mga salitang nagiging bahagi ng
pagkakakilanlan ng isang pangkat-etniko.
            Halimbawa:       Vakkul – gamit ng mga Ivatan na pantakip sa ulo sa init man o ulan
                                    Bulanon – full moon
                                    Kalipay – tuwa o ligaya
                                    Palangga – mahal o minamahal
                                    Shuwa – dalawa
                                    Sadshak – kaligayahan
                                    Peshen - Preshen                                                                                               

Register – ito ang barayti ng wika kung saan naiaangkop ng isang nagsasalita ang uri ng wikang
ginagamit niya sa sitwasyon at sa kausap.  Nagagamit ng nagsasaita ang pormal na tono ng
pananalita kung ang kausap niya ay isang taong may mataas na katungkulan o kapangyarihan,
nakatatanda o hindi niya masyadong kakilala. 
            Halimbawa:  
              Paggamit ng pormal na wika sa simbahan, talumpati, pagpupulong at pagsulat  
                                ng aklat pangwika o pampanitikan o pormal na sanaysay.
              Paggamit ng di pormal na wika sa pagsulat ng komiks, talaarawan at liham      
                                pangkaibigan o di pormal na paraan ng pagsasalita kung ang 
                                kausap ay  kaibigan, malalapit na kapamilya, kaklase o kasing-edad.

Pidgin- ito ay umusbong na bagong wika na tinatawag sa Ingles na Nobody’s Native Language o


katutubong wikang di pag-aari ninuman.  Ito ay bunga ng pag-uusap ng dalawang taong parehong
may magkaibang unang wika kaya’t di magkaintindihan dahil hindi nila alam ang wika ng isa’t isa
kaya magkakaroon sila ng makeshift language.  Dahil dito makakalikha sila ng isang wikang
pinaghalo ang kanya-kanya nilang unang wika.
            Halimbawa:  
                    Ang pagpunta ng mga Kastila noon sa Zamboanga nakabuo sila ng wikang
                                            pinaghalong Espanyol at Katutubong Wika ng Zamboanga.
                                                           
Creole -   ay isang  wika na unang  naging pidgin at kalaunan ay  naging likas na  wika (nativized)
na ng mga batang isinilang sa komunidad ng pidgin.  Nagamit ito sa mahabang panahon hanggang
sa magkaroon ng pattern o tuntuning sinusunod na ng karamihan. 
            Halimbawa:  ang wikang Chavacano

You might also like