You are on page 1of 33

Autor : Besart Krasniqi

MANAGEMENT
Autor I librit: Prof. Berim Ramosaj

Bazat e menaxhmentit
5 M’s of Management 1. 2. 3. 4. 5. Money Manpower Materials Machinery Methods

Kapitulli

1

Kuptimi dhe definimi i menaxhmentit

• Kuptimi I menaxhmentit • Definimi I Menaxhmentit • Menaxhmenti si aktivitet universal • Menaxhmenti dhe menaxheret • Puna e menaxherit • Menaxhmenti si profesion • Menaxhmenti si proces • Qasja praktike e procesit te menaxhmentit • Nivelet hierarkike te veprimeve menaxheriale • Aftesite e nevojshme per menaxher te niveleve te ndryshme • Menaxhmenti si shkence ose ART

Kuptimi I Menaxhmentit Anglisht – “to manage” Shqip – “qeverisje”,”udheheqje”,”drejtim”,… Spanjollisht – “manejer” ( te shkon perdore, te drejton, qeveris, etj) Sinonimet: Vendosje, rregullim, planifikim, kontrollim, organizim, drejtim apo realizim, si dhe dominim, manipulim, pësim, mashtrim, etj. Pra menaxheri cakton detyrat dhe cka te punohet, ndersa ata nen te “inferioret” jane mjete per realizimin e detyrave dhe qellimeve. Menaxheret mund te quhen “shef”, “supervizor” apo “mbikqyres” Superveizor quhen per arsyen se shpesh kane pikpamje superiore ne situata te caktuara.

Planet Ndarja e punes Autoriteti Delegimi Departamentalizimi Udheheqja Komunikimi Mardheniet e punes Organizimi Vellimi I menaxhmentit Vlersimi Sjelljet e punetoreve Pagesa Vendosja Personeli . renditen dhe shfrytezohen perpjekjet njerzore dhe resurset fizike ashtu qe te arrihet ndonje qellim.Definimi I Menaxhmentit Qellimet Kontrolli Korrigjimi Strategjia Planifikimi Parashikimi Krahasimi Politika Masat Menaxhmenti: Standardet Buxheti Drejtimi Motivimi Aktiviteti me te cilin kryhen funksionet e caktuara me qellim qe ne menyre efikase te sigurohen.

Menaxhmenti si aktivitet universal Biznes Universitet Qeveri Drejtori I pergjithshem Rektori Guvernatori Drejtori I njesise Prorektoret Ministrat Mbikqyresi 1 Dekanet Drejtuesit Mbikqyresi 2 Shefat e katedrave Shefat e njesive Punetoret Mesimdhenesit Administratoret .

Menaxhmenti dhe Menaxheret Biznes Universitet Qeveri Drejtori I pergjithshem Rektori Guvernatori Drejtori I njesise Prorektoret Menaxheri Ministrat Menaxhementi Mbikqyresi 1 Dekanet Drejtuesit Mbikqyresi 2 Shefat e katedrave Shefat e njesive Punetoret Mesimdhenesit Administratoret Jo-Menaxheret .

Udheheqja (drejtimi) V. Vendoses III. Ndernjerzor Informativ Funksionet: I. Planifikimi Organizimi Rolet dhe funksionet e menaxherit III. II. Kontrolli Menaxheret ne shkallen e larte Udheheqja Organizimi Planifikimi Menaxheret ne shkallen e mesme Menaxheret ne shkallen e ulet (Mbikqyresit) Funksionet Menaxherike Kontrolli . II.Puna e Menaxherit Rolet: I. Personeli IV.

Te jete I organizuar ne bashkime-asociacione profesionale dhe ne kete menyre te qasjes te organizuar e te standardizuar. Qendrim ndaj autoriteti 2. ne baze te disa normave qofte edhe minimale te aftesive. Kushtet qe ploteson Menaxhmenti: Kriteret per sukses si Menaxher: Po Jo Jo 1. 2. Teresine e njohurive te sistematizuara me permbajtje intelektuale. Te kete kodeksin ETIK. 3. ndoshta edhe gjygjesori. Deshira per gare 3. Deshira per te qene para te tjereve 6.etj. Pergjegjesia perkatesisht gatishmeria per te marr obligime. Marre ne pergjithesi keto kushte realisht I plotesojne vetem profesioni I Mjekesise dhe ai I teologjise. Deshira per t’u treguar 4. Deshira per zotesi 5. ai duhet te kete ndjenjen e pergjegjesise si dhe duhet te marr persiper misionin e PERMIRSIMIT te vetvetes dhe te tjerve duke pervetesuar njohuri te reja ne kontinuitet. . Por qe nje menaxher te jete profesionist ne detyren e tije.Menaxhmenti si Profesion?? Kushtet qe duhet plotesohen per tu quajtur PROFESION: 1.

korrigjimi I rezultateve te arrituara me ato te planifikuara.Si dhe harmonizim I aktiviteteve kah arritja e qellimeve te organizates. Sjelljet e punetoreve Pagesa Vendosja Personeli Zgjedhje. rekrutim dhe ushtrim I personelit. si dhe krijimi I lidhjeve ne mes niveleve ne menyre qe te dihet kush kujt ti pergjigjet. Motivimi dhe Drejtimi I personelit te punetoreve me ane te ART-it te Komunikimit. Komunikimi Organizimi Distribuim I pergjegjesive dhe autoritetit ne nivele me te ulta.Menaxhmenti si Proces Qellimet Kontrolli Krahasimi. . Korrigjimi Strategjia Planifikimi Ku jemi tani? Ku duam te arrijme? Si mund te arrijm atje? Parashikimi Krahasimi Politika Masat Buxheti Standardet Planet Drejtimi QELLIMET Mardheniet e punes Ndarja e punes Autoriteti Motivimi Delegimi Departamentalizimi Vellimi I menaxhmentit Vlersimi Udheheqja Ndikimi.

Driker: “veprimet e menaxhmentit perbehen nga organizimi sistematik I resurseve ekonomike” . Efektiviteti paraqet arritjen e rezultateve te pritura nga pozitat e menaxherit.Qasja praktike e procesit te menaxhmentit •Planifikimi •Organizimi •Motivimi •Kontrolli EFIKASE EFEKTIVE Efikasiteti paraqet raportin e rezultateve (output) ndaj resurseve hyrese (input). P.

Nivelet hierarkike te veprimeve menaxheriale Nivelet: I larte Ekzekutivi I mesem Drejtoret I ulet Mbikqyresit Punetoret .

stafi. 3. Aftesite per Modelim: menaxheret duhet te jene te afte te ndermarrin hapa e jo vetem ta verejn problemin.T. A. 2. A.Aftesite e nevojshme per menaxhere te niveleve te ndryshme Niveli I Larte (Ekzekutivi) Aftesi konceptuale Aftesi menaxherike Aftesi teknike Niveli I Ulet (Mbikqyresit) Niveli I Mesem (Drejtoret) 1.K. mbeshtetet ne 5 funksionet e menaxhmentit: planifikimi.M. jane te gjitha ato komponente te diturise dhe pervojes qe kane njohuri se cka punohet ne organizate. organizimi. paraqesin aftesite qe ne situata te ndryshme te japin pergjigjie perkatese (aftesi kreative). kontrolli. . A. udheheqja.

ART:  Njohuri praktike  Aftesi teknike  Rezultate konkrete Shkence:  Qasje Empirike  Testim Kritik  Principe gjenerale  Kreativitet  Natyre personale (individuale)  Shkakton dhe afekton mardheniet  Aplikueshmeri universale Menaxhmenti si shkence te pajis me principe.Menaxhmenti shkence ose art Menaxhmenti eshte ART-i i perfundimit te punes permes te tjereve. ndersa si ART ai te ndihmon ne kapje te situates. .

Kapitulli 2 • Parashikimi Planifikimi • Planifikimi si funksion I menaxhmentit • Qellimi • Procesi I vendosjes • Planifikimi strategjik • Planifikimi operativ • Planet e qendrueshme • Planet e vecanta • Buxhetet • Planifikimi afatgjate dhe buxheti • Buxheti si baze per ndarje ne nivele te pergjegjesise • Planifikimi I afarizmit te teresishem • Planifikimi financiar • Modelet bashkekohore te menaxhmentit te sistemeve afariste .

Planifikimi si funksion I menaxhmentit Definimi I qellimeve Percaktimi I te gjitha mundesive Zgjedhja ealternatives me te mire Zhvillimi I alternatives se zgjedhur Aktivizimi I planeve Fazat themelore te procesit te planifikimit Ku jemi tani? Ku duam te arrijme? Si mund te arrijm atje? .

premisat) Parashikimet NESER SOT PARASHIKIMI .Parashikimi (kuptimi dhe natyra e parashikimit.

Hulumtimi I Tregut 1. Mendimet e Eksperteve . Analiza Ekonomike 4. Ekstrapolacioni I Trendit 2.Metodat e parashikimit 3.

. 2.Qellimet (percaktimi i qellimeve) 1. 3.

Pergjegjesia per fitim Qellimet e bartesit: -aksionaret----------fitimi dhe devidenda -konsumatoret-----cmimi dhe cilesia -te punsuarit--------paga dhe puna -furnitoret------------pagesa me kohe -shoqeria-------------kujdesi per bashkesine . Resurset financiare 7.Llojet e qellimeve dhe hierarkia e tyre Q Q Q Socio-ekonomik Misioni Q.Drucker: 1. i larte Niveli I mesem Q. e individit Q Niveli I ulet Q P. Organizates Q Q Q N. e pergjithshme Q Q Q. Pergjegjesia shoqerore 8. Organizimi 5. e pjeseve te ndermarrjes Q. e njesive Q. Produktiviteti 2. Inovacionet 4. Pozita ne treg 3. Resurset fizike 6.

Mbledhja e te dhenave Zhvillimi I solucioneve alternative pasoj pasoj pasoj Parashikimi I pasojave .Procesi i vendosjes Matja e rezultateve Definimi I problemit Zhvillimi I solucionit Zgjedhja e solucionit optimal Matja e rezultateve behet per ta konfirmuar nese eshte vendosur mire apo duhet te 1 rizhvilohet I tere procesi.

Interpretimi I rezultateve . 3. Faza 3. Prova e hipotezave 6. 1. Mbledhja e te dhenave 5. 6. Definimi I problemit 1. Zgjedhja dhe implementimi I variantes me t’mire 5. Percaktimi I hipotezave 4. 4. Percaktimi I qellimeve Metoda shkencore hulumtuese : Definimi I problemit 2. Definimi I problemit Faza 2. Zhvillimi I varianteve te mundeshme Vlersimi I shpenzimeve dhe dobesive nga cdo variante Zgjedhja apo vendosja mbi varianten me te mire Pjesa perfundimtare (realizimi) Zhvillimi dhe analiza 3.Vendosja menaxherike Zgjedhja shkencore e problemeve : Faza 1. Analiza e problemit 2.

.

Modelet e vendosjes 1. Modeli Fizik: 2. Modelet matematikore: Paraqet model te lart abstrakt qe shfrytzon shenjat dhe simbolet per te paraqitur mardhenie te caktuara te realitetit. Modelet skematike: Jane me abstrakte dhe shfrytzojne skema e diagrame per te pershkruar ndonje mardhenie nga realiteti. 4. por edhe mundesi probabile per realitetin. . Paraqesin versione te perpjesshme te realitetit. 3. Modelet probabilistike: Sjellin paqartesi dhe pasiguri pasi qe jo vetem qe kan shkalle te lart te abstrakimit.

(teknika “delphi” elektronike. por u nmundesohet menaxhereve te zgjedhin variantin me te mire. cmimit dhe shebimeve si dhe cmimit ndaj mbrojtjes se mjedisit. Perparsit e saj jane se kalimi prej nje vendimi ne tjetrin ende pa arritur te faza e implementimit. zgjedhja midis cmimit dhe cilesise. Vlerat jan te ndryshme si: shija e konsumatoreve. b) Konstruktimi I modelit matematikor te sistemit c) Zhvillimi I varianteve nga modeli d) Testimi I modelit e) f) Percaktimi I mekanizimit (feed-back) Zbatimi I variantit . Pra kjo paraqet nje mundsi komunikimi te menaxhereve edhe nga largesia me ane te teknikave bashkohore elektronike. Hamronizimi fillon pas dorzimit me shkrim te ideve. Hapat: a) Formulimi I problemit I lidhur per sistemin afarist 3. shqyrton ato per te arritur te nje vendim racional. Harmonizimin e ideve e ben kshilli drejtues I organizates ose ndonje ekip tjeter koordinues. Me kete teknike nuk vendoset . por mund te shendrrohen ne avantazhe edhe mund te pengojne zhvillimin e saj.Teknikat e vendosjes 1. 4. Teknika “Druri” Teknika “brainstorming” Teknika “Delphi” Teknika “Druri”: Harte e cila perdoret per vendime ne vijim. Kerkimet Operacionale Teknika “Delphi”: Paraqet procesin e harmonizimit te ideve te ndryshme te propozuara nga ekspert te fushave te caktuara. Kerkimet Operacionale (KO): Esenca e KO qendron ne shfrytzimin e modeleve shkencore ne paraqitjen e situatave reale. 2. Vlerat personale dhe perparsite: Vlerat personale ndikojne ne planifikimin strategjik. Karakteristik e saj eshte takimi ball per ball me menaxherin per shqyrtim te ideve. pra te njepasnjeshme teproblemit te vendosjes. Teknika “Brainstorming”: Respekton kreativitetin e te gjitheve duke marr idet e gjith stafit te organizates.

Planifikimi strategjik Planifikimi strategjik eshte nje shteg I plote dhe nje PLAN. Plani strategjik gradualisht ta kjartson ket fotografi gjat operacioneve te perditshme ne lidhje me perpilimin e tij. 2. 4. ai tpercjell cdo hap me nje fotografi perpara: cka je tu ba edhe ku je tu shku?. .Plani Strategjik t’qet jasht dite-mas-dite t’aktivitetit rreth organizimit apo projektit. Pra plani strategjik eshte nje plan I pl. Plani strategjik t’ben te aft te pergjigjesh ne keto pyetje: 1. Kush jemi NE? Cfar kapacitetesh posedojme dhe cfar mund te bejme? Cfar Probleme kemi? Cfar na ben te ndryshem nga te tjeret? (Perparsite diferenciale1) Cilav kshilla kritike duhet tu pergjigjemi? Ku duhet mi shfrytzu resurset tona? Cilat jane prioritetet tona? 1 Pika ku ne mund te marrim fryme (te egzistojme). 6. 5.ote qe e ndihmon nje menaxher te mire ne Proces. 3.

3. Shembull: Nese plani strategjik ka per qellim ta bej MAT.Planifikimi Operativ Plani Operativ ka per qellim krijimin e planeve specifike (afatshkurera) dhe buxhetit qe na ndihmojnete pergaditemi per ngjarjet e ardhshme te mundshme te njohura nga parshikimet. viti) . tremujori. 2. Mbledhjen e informatave Vlersimin e varianteve te mundshme Zgjedhjen e varianteve me te sukseshme per veprim Drejtimet e percaktuara per veprim jane te precizuara ne menyre detale ne teresine e planeve te buxheteve per periudhat e caktuara operative(muaji. Planifikimi Operativ perfshine: 1. Planet Operative bejne levizjet drejt e nje pas njeshme te figurave drejt realizimit te atij qellimi si dhe jane te gatshme ne ndryshim veprimi ne rast se kundershtari permes levizjeve tona veren strategjine. gjashtemujori.

Jepin pergjigjie ne pyetjet: CKA? SI? C’MENYRE duhet te punoher? Rregullat: Zakonisht jane shume konkrete. Planet e qendrueshme faktikisht paraqesin PRINCIPET e nje organizate dhe si te tilla tregojne fortesin e “karakterit” te saj. 3. Besart Krasniqi . 2. LLojet e politikave: -Politika e marketingut -Politika financiare -Politika e kuadrove -Politika prodhuese -etj Procedurat: Paraqesin drejtimini per veprim si dhe jane me specifike se politikat.Planet e qendrueshme Mendime menaxherike qe shendrrohen ne detyra rutinore. Politikat Procedurat Rregullat Politikat: Kufijt qe menaxheri duhet ti respektoj gjat punes se tij. Psh: “ndalohet pirja e duhanit” Rregullat thjeshtsojne punen e menaxhereve. 1.

Fushat te cilat perfshihen ne planet e vecanta zakonisht jane: a) Shitja b) Prodhimtaria c) Resurset d) financat .Planet e vecanta Per dallim nga planet e qendrueshme. planet e vecanta jane te kufizuara nga aspekti I afateve kohore.

si dhe parasupozimese mundet te prodhoj dhe shes sasi te caktuara.Integrimi I planeve – planet operative dhe buxhetet duhet te integrohen ne tersine e planeve te cilat ndihmojne per qellime afatgjate dhe plane strategjike.Buxhetet BUXHETET – mjete te formulimit sasior te planeve ne fushat e caktuara. . . PLANIFIKIMI AFATGJAT DHE BUXHETI – periudha mesatare e planifikimit afatgjate eshte 5 vjet. BAZAT PER BUXHET TE SUKSESSHEM – si koncept e ka kuptimin e procesit te teresishem te krijimit te buxhetit si plan. .Formalizimi I problemit I planifikimit – puna eshte me e sukseshme ne qofte sepraktikohet qasje formale organizative e planifikimit afatgjat.Buxheti me bazen fillestare zero – ne vend qe te merr te dhena nga buxheti paraprak. buxheti me bazen fillestare zero e shtun menaxherin per te beser revidim. . . . .Buxheti I ndryshueshem – aftesia per pershtatje te ndryshimeve shtohet me krijimin e buxheteve te ndryshme per situata te ndryshme. zbatimin e tij.Buxheti I arritshem – percakton qellime ashtu qe mundeson perparim dhe zhvilim. si dhe masat e krahasimit dhe kontrollit.Participimi ne bugjet – ne qofte se ne krijimin e tij marrin pjese te gjith ata nga te cilet varet ai.Zona kohore e planifikimit – duhet perfshire afatin e pranueshem te qendrimit te resursev. BUXHETI SI BAZE PER NDARJEN NE NIVEL TE PERGJEGJESISE – buxheti percakton pergjegjesinee menaxherit. . ndersa planifikimi afatgjat ka sasi renese te parashikimit. menaxherit te fushave – niveleve te ndryshme mund te ndahen varesisht nga niveli I pergjegjesise.

Planifikimi I afarizmit te teresishem Parashikimi Planet Planifikimi I teresishem Buxhetet Planifikimi strategjik QELLIMET Planifikim i operativ PLANIFIKIMI Integrimi ne qellime permes Planifikimit te teresishem .

Planifikimi finansiar a) Rentabiliteti b) likuiditeti Rentabiliteti a) qarkullimi I kapitalit X marzha e fitmit = kthimi ne investime > investimet ne fillim b) Likuiditeti Aktiva = Pasiva .

Modelet bashkekohore te menaxhmentit te sistemeve afariste Teknika PERT Plani strategjik Plani operativ Qellimi njesive afariste Qellimet (MBO) Qellimet individuale menaxherike Rezultatet Qellimet afatshkurtera ……….5+1 vit ………. …….1 vit .1 vit ……….1 vit … 3-6 muaj Rruga optimiste: ( AE ) Rruga e mundshme: ( BC ) Rruga pesimiste: ( ADF ) Pikat kritike: ( DF ) Modeli PIMS Mbeshtete ne perpunimin elektronik te shenimeve te marr nga burime te ndryshme. si dhe analizen e aktiviteteve te ndryshme afariste ashtu qe te arrihet gjer te pergjigjia me e plote rreth efikasitetit potencial teketyre aktiviteteve.

Rreziqet e jashtme (T) (WT) Strategjia mini-mini BCG matrica 1. 2. .SWOT Analiza . Pak pervoje – pak kerkese = falimentim Pak pervoje – shume kerkese = situata jo shume dramatike Shume pervoje – pak kerkese = duhet ndermarre politike afariste (zhvillim I produkteve te reja per plotsimin e kerkeses) Shume pervoje – shume kerkese = kompania PRIN ne treg.TOWS Matrica 1) 2) 3) 4) Forcat (strengths) Dobesite (weaknesses) Mundesite (oportunities) Rreziqet (threats) Shanset e jashtme (O) (SO) Strategjia maxi-maxi (ST) Strategjia max-mini (WO) Strategjia mini-maxi Faktoret e jashtem Faktoret e brendshem Forcat e brendshme (S) Dobesite e brendshme (W) Analiza e ketyre faktoreve na ndihmon ne lidhje me planifikimin strategjik. 4. 3.